Curtii Sprengel Institutiones medicae

71쪽

4. Magnopere autem refert, in montentum son- siserum irritabilium partium primitus agere, ut laesa ratio eius ad alterum momentum Corrigatum Dormn lis autem antithesium ratio restituaturi Id pleri inque fit specificis remediis, quae usu probavit.

Indi cati ne H morbis is ensiferae.

Cum vis sensifera et perceptionibus variarum rerum externarum e dominatione, quam in motuSet secretiones exercet, unitatem exprimat abnormitates eius CompleCtuntu fere nitatis, seu Vi eius defeCtum, Cuiu ope Vario rerum externarum impulsus, nobiscum iungimus ac in nos recipimus; cuius adminiculo nosmetipsos iunum esse ac Constans sentimus libereque agimus citius demum auxilio motus et secretIones ad typium eumdem praestitutum

Quod igitur vis nerveae abnormitatibus messe T cupimus, regulae sequentes Observamdae sunt 21. Inquirenduin est, irritabit an seusiferum momentum huius vis primitus aestim sit et mariam ratione Scimus enim, debilitato ii Ditzibili momento, increscere tui haci quo sensiferum in s. Path. m. - 2 remediaqu plur a ita agere, ut vel suscitato momento irritabili sera ferum vis neP- eae momentum debilitent, vel suscitato hoc illud deprimant,

72쪽

s ΠΙ. INDICAT IN ORBIS VIS SENSIF.

q. Ubi inaequabilis distribulio, maxime or' anici sensus, in an oliorum sustemate adesst, quae lex umque Consumtionem impeditam ut Caussam agno DCit in bi. Path. Eeri. q. 58. 16; aperiendae sunt viae, quibus eliminari hundans imponde abilium copia possit. Cum nutriti quoque eo valeat, ut rite adhibeatur et consumatur vis nervea in diuturni morbis aqnopere interest, alimentis idoneis, motu corporis et aeris salubris usu nutritionem

Promo Vere.

5. Quodsi vires persectiores sustematis sensiferi Patiuntur, primum ratio inter eas et organiCum sensum est res tituenda, a Cuius aesione plures saltem, ni plerique mentis morbi pendent. inst. Path. geri. q. 287. Itaque turbis organici sensus sopitis, sensus altiores et interni saepe iterum revalescunt. 4. Cum reproductio, licet vi sensifera regatur,

iterum ita eam re 'at atque vel nervorum nutritione locali manifestetur in si Rhys. q. 562); in omnibus eiusmodi morbis gravissima est motus sanguinis et humorum, secretionis etiam moderatio. Hinc quoque ad periodos evo utionis consilium est transferendum, in quibus utplurimum vis nerveae dis- Pensatio turbatur ciris biath geri. q. 7. 5. Denique earum rerum, quae mentem Proxime adficiunt, ratio est habenda. Animi perturbationes nimiaque intentio , quibias mentis morbi m- Ciuntur, restendae sunt a moderandae, ut ad ho- nam frugem mens ducatur.

74. Id quidem generale indicationum discrimen

quamlibet verum sit, Neutiquam tamen normam dividendae doctrinae 1uius praebet Namque Conspirati functionum mannium in quovis organo id im-

73쪽

pedit. inst. yath. geri. . i. ACcedit etiam, Iura superesse curationis consilia, his quidem quodammodo comprehensa, quae vero seorsim tractata supraestant. Denique et remedia huic normae nequaquam apta sunt, Cum Iubrica esse probaverimus ac arbitraria plura, quae de polarium elementorum in remediis obviorum ratione ad potaria organorum elementa proferantur in s. PharmaCOL . . . 75. Itaque Curationis consilia satius est an esse tias dividere, quae sub sensus cadunt. Ea enim divisio ut tutior est ceteris, quia in manifestis versatuo, ita et a repetitionibus aliena est. Dividendas autem esse Curationes reor, prout es sectus in solidis partibus aut in fluidis 11mul consp4cui sunt. Solidae

Curationem tum demum o unt, iam in vivo Cor-Pore Ista uiantur namque Vitae expertia Corpora Curari nequeunt. Itaque si Colliaerentiam partium solidarum augere Conamu aut minuere, id proprio sensu Curatio nuncupari nequit, sed praeparatio ad curationem nisi statueris, in vivo Corpore a mutationes aliter tamen fieri ac in eo, quod vitae expers est Cudationes autem, quae umores Complectuntur, simpliciter eos Comprehender nequeunt, sed, Cum pendeant humorum morbi a solidarum

partium vitiata indoIe; in ' Path. geri. g. 47. yliae etiam Curationibus nostris mutatur, cum in humore agimus α.

Conspectus curationum singularum hic est:

Sect L. Cohaerentia solidarum partiuiri mutaU

74쪽

a. Receptivitas augenda. et I1odus incitans s. Ratio mixturia atque directio vi penitus mutanda. melliodus mi asymeriai ca. 4. Inaequabilis vis sensiferae dispensatio moderanda: nimia intentio minuenda. Methodu sedans anodyna antis pastica.

a. Directio humorum mutanda. ethodus derivans, ne vis id ei s antagonistica, Consensualis. z. motus sanguinis humorumque accelerandus. methodusaeo solvens absorbilo Tomovenda. 3. methodus ' evacuariSa. Sanguinem. Des sanguini s missione. b. Sordes a imaTum ViaTum. α utatio 'laxum hemica aut organica. β. De vomitu Ciendo. V. De alvo laXanda et iurganda. c. Urinam. methodus diu retica.d. Sudores ethodus diaphoreti ea. e. De sputis promovendis. 4. Des humorum cursibus paeaeternaturalibus compescendia aut egendis. 5. Des secretionum correctione. acrimonia compescenda; putredo avertenda. Suppuratio moderanda.

75쪽

PANS SPECIALIS.

77. Adstringitur pars soIida, si particulis coactis Collae Tentia augetur et vis resiliens, quam elasticitatem vocamus; quod sine expulsione fluidarum partiCularum, quae forte insunt, contingere nequit. Itaque et siccantur solida adstricta et secessus particularum Temotiorum prohibetur, et putredo arcetur et Vis resistendi roburque augetuP. Id autem vulgo in Corio accidit, quod densare ope orthicum adstringentium, principio coriario Praegnan iam ita consuescunt, ut hoc principium gelatinam animalem praecipitet et cogat. trist pharmias. q. 1890 Ea autem actio mere physica statui omnino potest in corpore animali, si utitaxat primariam eam nec solam intelligimus mutatur vero esseclus adstringentium vi partium vitali, consensu ac conspiratione. 78.

Constrictionem partium solidarum vi vitali modisicari, Vel inde Patet, quod in remota agat loca quact

76쪽

proxime attin ere nequeunt remedia adhibita, quia nequaquam probabile est, sanguinis Io assam permeare ponse 1aud mutata; quia saepe brevissimo temporis spatio haec actio in remota partes perficitur; quia denique Vel minima eorum remediorum copia susscit adessectus in dissilis locis produceodos. Itaque nil superest, nisi actionem primariam consensu partium cum remoti locis communicatam statuere. Unde patet, Vire vitale omnino ac curandi ratione I nautari. 79. Iam vero, qualis sit ea mutatio, inquirendum eIt. Cum Cohaerentia partium idonea exigatur ad robur actionum et facultatem resistendi, robur Vis vitalis ipsum augeri adstrictione, si laxae essent partes , manifestum est. in P. Path. geri. q. 55. Itaque adminiculum insigne roboranti et tonicae 111ebhΟ-do praebet adstringens, quod et natura ipsa doctait,

cum in valentissimis remediis tonicis, Cortici exem-Plo peruviani, particulas adstringentes Cum extractivi amaris aliis ioborantibus moniunxerit.

Neque tamen sine imitibus est hic effectus. Quodsi enim partes, cohaerentia idonea ConspiCune, magi Constringuntia , necesse est, mobilitas partium amittatur, rationi fluidorum debitae ad solida elementa tribuenda unde solet obrigescere pars, hau facile stimulis obtemperaro et immobilis fieri. ino abusus adstringentis methodi patet. Quodsi cohaerentia quidem minor est, sed lensae simul partes, facile elucet, robur amissum aegre restitui adstrictione, sed augeri potius tensionem, OI-licitari magis etiam vim iam excitatam atque Osebosum statum increscere. Cum vero, ut fieri OΠ- sues Cit, tensa hac parte aliae relaxatae sunt et flaCCi-dde, propter inaequabilem virium dispensationem,

77쪽

utilis adstrictio esse potest, dummodo Caute adhibeatur, seduloque eligantur ea arti praesidia, quae sine noxa cogere parte possunt.

Actio adstringentis methodi in suidas paries solidarum mutatione proficiscitur. Cogitur quidem

gelatina sed plures oriuntur esseCtuS, e robore aucto explicandi. Cruor rubore increscit, quod ex aucta vasorum vi et reactione in sanguinem exponitur. Putredo arcetur, tum ob eamdem Caussam. tum Auix Cogitur gelatina. Motus etiam humorum mutantur. Quodsi enim Iaxatis vasis tardior contingit motus et sta se adsunt, hae solvuntur, motus CCeleratur, tumore glandu'Iarum discutiuntur. Si ex eadem Caia Ra profluvia adsunt, haec reprimuntur: si cursus naturales suppressi , iidem restituuntur. b. Indicaritia.

Daque adstringens methodus generalim quidem indicatur a Iaxitate , seu cohaerentiae eo defectu, uxcum nulla vi resiliendi, cum sensu torpido, irrita-hilitate minuta et motibus anguidis iunctus est Teneritas fibrae autem tum demum adstringentem exigit methodum, cum recen forte est et Congestionibus passivis serosis stipata Angina seros cum MVulae tumore edematos curatur ope aluminis etainco sulfurico hernia humoralis. Dein etiam in ipsis Congestionibus cum teneritate et doloribus iunCti prodest haec curatio, dummodo dilatata sunt vasa et humores in telam cellaearem effusi.

78쪽

Ut in singula abeam is, vilia praeprimi Organica requirunt hanc methodum luxationes maxime, laxitate arti Cialorum manticulaeque natae iris. Path. CH. q. 2 i5.j procidentia an et vaginae, eidem caussae tribuenda ib. . 22 et 225.2 herniae

etiam, quae aetate infantili, victu molliori, deside et debilitante contrahuntur. ib. . 224. Deinde

anelirusmata et varices caussis laxantibus tribuendae ib. h. 204 2 o5. saepe adstringentibu topicis

vincuntur. 8Sa

Congessiones passivae profluviis Praesertim et tumoribus manifestatae et rupti etiam vasis stipatae, requirunt adstringentia, maxime si a caussis externis aut a laxitate diuturna originem ducunt. Sanguinis profusio post vultum dentem metrorrhagia, ita mulier conflictatur, diu iam Ienn rhoean P pe se sat blennorrhoea ipsa muliebris, cum torpore et laxitate partium tincta blennorrhoea virilis secundaria, quae e Mo Iandularum et fossiae navicularis torpore nascitur alvi profluvium diutumum colli- quativum, ipsaque dysenteria chronica, stolorum vehementium experS: tyalismus, hydrargyrosin e Cipiens, rebeIlis, aut laxitati soli tribuendus lippitudo scrofulosa, ipseque diabetes, si torporein Penum, ut caussam, agnoscit haec vitia adstringenta methodo debellatitur. Inflammationes diutumae, passivae, IanduIas praeprimis infestante et a vilio scrofuloso ortae aut

a corbulo, feliciter saepe adstringentibus fugantur; ophthalmiae Iandulosae exemplo. Ulcera scrofulosa scorbutica, hydrargyrosi nata, Omniaque,

79쪽

quae torpidis, flaccidis marginibus, tumoribus sun-gosis et edematibus stipata sunt, a Istringentium uiui cedunt aut saltem pia benignum concipiunt. Exanthiniata chronica, impetigines, licheneS, Pityrias1S, OnNunquam exigunt hari Citralionem, si cutis pravitas e torpore diuturno et laxitate nascitur. Sphacebis ipse partialis, si partes vicinae doloris expertes an et torpor sensiferae vi praeprimi a Cimsari potest, nonnunquam adstringentibus utilit

curatur.

e. Contra indicarifici. 85. Prohahetur adstringens Curatio provecta aetate et in senium proclivi, quae Cum rigidi talem partium adferat, haec etiam magi adstritigentibus remedii promovetur. Hinc in arthritic senum dispositione vel cautissime utendum vel plane absibnemium It remediis stomacho robur adstrictione addituriS. Nocent adstringentia in infarctibus aut stasibus inveteratis , quae vel iam in longum tempus porrectae sunt, vel conges ionabia stipantur. um enim humores diu stagnante in corruptionem proni sunt, quae adstringentibUS, dum irritant, augetur tum

obrigescere etiam solent vasa, quae diutius iam si se perpessa sunt. Adversa sunt generatim adn genti avethodo tenerita partium, tensa indoles, dolores et pastici

adfectus. In statu crudo morborum acutorum, etiam profluviorum, nunquam adlaibenda est, Cum nimia

irritatio et manifesti nonnunquam stimuli prohibetant. Removendi sunt prius stimuli materiales, quam ad

80쪽

hanc curationem veniamuS. Ubicunque cum stasibus et torpore aibrum abdominalium hysterica mobilitas et spasmi iunguntur, vel cautissime adhibenda vel plane vitanda est haec methodus. Inflammatio quaevis, doloribus stipata et tensa partium indole nunquam indicat hanc Curationem ne ulcera, febre hectica forte iuncta, aut marginibu tensis, dolent ibus cincta, aut, quae iam habitualia facta, organa sistunt depuratoria, quibus eliminatur quidquia in Corpore remanen offendere thid possit. Ex eiusmodi ulceribus praepostere siccatis damnorum insignium caterva saepenumero observata fuit.

Profluvia omnia et Congestione8, quae orgasmo universali aut febre cientur vel servantur, adstringentem methodum vetant. Nil enim nisi maior et valde noxia inde irritatio Contingit hinc probe caven dum est ab hac Curatione, quotie dysenteriam aut metrorrha iam etiam febris Comitatur. Sedulo ioitur inquirendum est in statum corpori universalem,

ut, si qui adfuerint stimuli, hi amoveantur, si febris, huic opponenda idonea methodus, donec tempestivum sit , ad manc' confugere Curationem. d. Indicata. 88. Quae ad perficiendam hanc curationem requiruntur, varia sunt gravissimumque est Praeceptum, delectum instituendum esse adstringentium cautissimum ubi enim prosunt acida, ibi nonnunquam obsunt vegetabilia adstringentias ubi prodest aqua calcis, ibi nocent nonnunquam saturnina. Adstringentia autem dividi ommode Pollunt in ea, quae