Curtii Sprengel Institutiones medicae

81쪽

Mere mechanici adminiculi pr mum accensenda est compressio, ope fasciarum tortilium, quas torcularia appellant mantelium etiam, linamentorum Carptoriam, ellychniorum, turiandarum, glo- morum, spleniorum, annorum gradatorum, quibus subinde laminae plumbeae seu monetae Cupreae adduntur, ut magi etiam comprimant. Notissimum est, neurysmata saepius curari vel fasciis tortilibus, vel compressione diuturna ope laminae plumbeae: varice etiam, quae a debilitate venarum nascuntur, cedere involutioni arctae, diu servandae. Vulgatis I1mia est τεριζώθμιάτων, quibus pila aut pulvillus adsuitur, usus in hernii inguinalibuS, iit, repositis, quae provoluta sunt, annutu abdominali compridimatur Fascia arcte membra involvente merito commendant in edematibu et plagarum conlusionumque sequelliS, quae CCtiymoma aut transfusos in telam cellularem humore excipii mi. Ulcera oed malosa, ipsaque fistulosa fasciis involventibus probo adstricti Curantur, Cum parietes fistularum semet continuo tangente tandem Concrescant. Quinetiam uJcera diuturna, flaccida, in pedibus praeprimis h- via, vel asciis arcte involventibus, Iamina etiam plumbea addita, vel tibialibus arcte constringendis optime curantur: et Bayntonii methodus , ulcera inveterata emplastris adhaesivis tractandi usum prae-

primis e compressiones diuturna derivat. Aliud , et mechanicum quidem adminiculum est frictio, quae non cohaerentiano solam mutat,

82쪽

sed blanda etiam agitatione nervo partesque vivas sollicitat. Hinc Vetere maximi fecerunt frictiones. Sic ippocraticus iam auctor de diaeta, lib. 2. p. 3 6 4. Dictionem ait Carnes firmare, ideoque augere, τι τοὶ μεν στερεὶ φυσει τριβοριενοι συνίστησι, τοὶ δε κοὶ α λάγξεται. t Asclepiades, maximus huius methodi laudator, utendum esse frictione praecepit, cum adstringendum sit corpus hebes, aut molliendum, quod induruit, aut digerendum in eo, quod copia nocet, aut alendum id, quod tenue et

infirmum sit. Celf. 24 4. Optime addit Celsus,

frictionem nunquam imperandam esse febre increscente, sed cum ex toto Orpu ea vacabit mem-hra autem relabita egregia hac methodo firmari. Namque et vasorum Capillarium et nervorum vires hac agitatione ita Cientur, ut et sensus et nutritio redire possint. iii in edematibus, tumoribus rheumatici et incipiente nervorum resoli1lione frictiones utiles sunt, χάλι στοι διὸ φαρμυράκων Θερμιαινόντων, Galeri.), quod medicament per frigilem istillara

vocabat Celsus. Nostrate ad id aquam coloniensem, spiritum Vini, spiritum serpylli, mixturam etiam Vulnerariam rucidam adhibere solent.

Praestantissimum remedium adstringens praebet frigus, vel aeris, Vel aquae, vel etiam glacie ipsa et nive admovendum. Cohaerentiam frigore momem tumque irritabile augeri, sensiferam Vero vim minui, Prohavimus. Hὶβ Path. geri. g. 26. Itaque in initio febrium acutarum, maxime malignarum, lyphi et Icarlatinae, dum sensifera ris inaequabiliter distributa et magnopere incitata est, debilitata autem energia, aer frigidus, ipsaque aqua frigida insignem

usum raudunt Balnea trigida caute adhibita dii tumum

83쪽

turnam Culis debilis alem Curare tonum quo Arti iam augere valent. Frictio etiam nive aut Placie perpetrata vim partium algore emortuarum res ituit. Sed

facile perspicitur, quot a laque ex incauto frigoris usu clam a nasci possint, Cum non solum Contractio irreo illari et nimia, sed irreparabilis etiam vis sensiferae prostratio inde producatur. Itaque ratio utriusq/1 momenti vis vitalis probe noscenda est, priusquam hac me bliodo utamur.

On ensim it plantarum adstringentium actio, alirhi sinit. MD mac. p. 89- 9 . eXPosuimuS. Ex iis pura sit, . . 193. magi eXterno, mIΓΟadstringentia autem, seu quae balsamica simul sunt, interno usui aptissima sunt: quod pars extraCliva amara cum oleo adiuncto aethere simul in- Citat et stomachum viresque digestionis i mat. His igitur insiones tribuendae sunt laudes in curandis morbis, qui et a torpore ventriculi et a laxitate intestinorum et ab ipsa collia vi pituitos nascuntur: unde et in thiasi nonnulla eorum utilia sunt.

in sit pharm. . 22 I. Spiritusta adstringere alibi trist Pharm. .

252. monuimus. Is autem effectus, irritatione semper iunctus, ab hac potius pendere videtur. Ad internum usum minus idonea sunt, quam ut loca externa quassata, contusa aut e Iuxatione laxata irritentur et constringantur. Spiritus aetheri cito avo lantes, dum insigDem Calori partem abripitani, Valide refrigerant, et externa parteS, hernia inprimis,

84쪽

pharm. q. 258. Eorum autem usus latissime patet, tum in scuti morbis, tum in diuturnis, ut non Dium cohaerentia Ugeatur, seclis vires etiam refocillentur ibi aequabiliter distribuantur. Calcaria Ita, seu aqua CalciS, attraCt repenti acido carbonico Contratiere fibram videtur, hinc in

colluvie pituitosa irritando agit et egregium usum praestat in cliuturnis alvi profluvii et ulceribus internis i3ὶβ Pharm. s. 278-ὸ Alumen Crudum, maxime ope acidi sulfuries,lad et terrae argillaCeae , agit. Externe inprimis adhibitum Olenter adstringit laxas partes et profluvia 41Iiit imis Pharm. - 285. Ne at 'monium muriaticum sine levi vi adstringente est, quae exseritur praesertim in alvi profluviis curandis, ubi simul stas es resolvit. iis mini m. q. 2330 In metallis plumbo praestantillima It vis adstringen8, quae ero externe tantiammodo tuta est.

- Pharm. q. 35 - 41 inci oxydum iris. Pharm. h. 45. , Cuprum sulfuricum m. q. 347. 3 ferrum Oxydatiam fuscum ib. q. 56o. , peculiarbhus singula gaudent viribus, quas suo loco indigis

Sed praeprimis victus ratio est circumspicienda, ut favea methodo. Ita8Culis, potibus aquos S, fructibus horaei interdicendum est: mPeranda CarneS, fructus si Cc i, ciniS OINIS, Vina generosa, maxime rubrum. Burdigalense , Veterexi etiam Tudorex exo-

85쪽

Care Consilerunt, non Per exercitationem tantum,

quae utique fructuosa est, sed etiam in arena calida, vel laconico vel clibano, similibusque aliis. Maxis me ilites praedicat Celsus lib. S. C. 21. siccas sudationes, quales super Baias in myrtetis Iaahebam tur Balnea frigida caute adhibenda tepida latio prohibenda sunt.

DE METHODO MOLLIENTE ET HUΜECTANTE.

a. II Odus agendi 98. . otuum ad vitam necessariorum alio cohaeremtiae defectu patitur, ita nimia cohaerentia et solidarum partium et fluidarum, quam rigiditatem dicunt in illis, tenacitatem aut spissitudinem in iis, Ontrario modo facilitati motuum obest. Ut molliatue igitur, quod obduruit, et humeCtetur, quod propter siccitatem aut tensam indolem humorum defecta laborat, consilium est curationi saepe perquam necessarium, cuius summa fere it, humidarum particulorum copiam augere, Ut nimia cohaerentia mi nuatur. Quod ingestis in Corpus humoribus fieri etiamsi eneratim statuendum sit, modus tamen agendi paullo altius 'repetendus est. Primum autem satemur quidem actionem humectantium rerum et mollientium vel maxime loca lem esse, atque in penetralia ipsa carporis, in vasa

praesertim aud facile, crualia sunt, abire Iutam

86쪽

tur enim omnia , quae in Orpu animal ingeruntur. inst. hys. q. 78 Neque tamen neganda

os mollientituri et humectantium rerum actio in dissitas partes, quam vel e Consensu generatim exponimus, vel ex amotis impedimentis, quae circuitui 3;boro et Iecretionibus a tensis, siccis et duris partihus opponebantur. Hinc secim dum etiam praeceptum lucem accipit. Quodsi enim solam relaxationem nobis proponimus, haec et alius Curationes sequitur, et ipso morbi acuti decursu adfertur. Si relaxandae sunt partes, ad virium rationem semper consilium est transferendum namque inflammatae, I rigiditate laborant aut tensa indole . optime methodo antiphlogistica relaxantur; spasmis tensae partes methodo antiipastica et sedante. Nonnunquam ipsa irritantia, quae durorum partium vires sensiferas suscitant, magnopere utiles sunt ad duritiem molliendam lubricandasque partes adsectas.

Optime igitur agit haec methodus, si remed1a Indicata, suscepta in organa digestioni dicata, aut

in cutem, vire vivas salubriter mutant, ut et secretiones et abibrbtiones restituantur et rite peragantur. Namque aqUa in Corpus ingesta, per se quidem nec humectat parte nec mollit, priUSquam, mutata virium ratione, perspirationem culaneam promoverit. Hinc et ea, quae magis adhaerent

partibus aut facilius semet insinuant, melius humectati et molliunt lata aqua quo pertinent mucilagines, saccharum et quae id habent.

87쪽

b Indicaritia.

Indicatur haec methodus protinus Itariti partium et rigiditate seu vitio cum spissitudo ha- morum producatur t. Patis agri. p. 83. , Omluum autem sensuumque tarditas sequatur liquet, in melancholico morbo et articul tam rigiditate, quae vel a senio est vel a topicis caussis , an methodum praeprimis locum obtinere. Eidem vitio adfinis est siccitas aut muci naturalis defectus, quo intestina praesertim in senibus Iahorant, unde diuturna alvi obstipatio sequi solet. Al-Vus clysmatibus eluitur, ut huic indicationi satisfiat.

Τensio fibrarum, vis sensiferae nimῖa incitatio, aut inaequabili distributio; doloreS et spasmi, moblientem indicant et elaxantem methodum, quoniam, aucta fluidarum partium copia et apertis oscilli S, quibus abundantia humorum educituo, nimia Virium

intentio aut inaequabilis distributio cessat. Path geri.

q. 3o. Hinc in incremento morborum acutorum et ad praeparandas Cresse magnopere prodest umectans methodia et molliens Satius est curationi COH silium ab hoc aegrorum statu petere, qui explorat'IS est et sub sensus cadit, quam a latentibu S rebiIS, quarum opinatio saepe scholae duntaxat est momentum. Quam egulam in curandi morbis. Cuti qui

sequuntur, Hippocratici inedici dicuntur quod Coiseni praeclara praecepta , tum in aptioris inis, tum in libro de victu acutorum in eo curationis consili inculcando praeprimis versantur Hac metia odo I- hiberrima restituta, postquam consilia soliolarum, ad Opinationes remicta, mortales illuuino enecassent,

88쪽

Sudentiamus immortalem gloriam nactiis est nec iustis encomiis estituendus nostra aetate Stieolligitis, qui eamdem methodum Cum antiptilogistic iunctam, ii sun a fructuosam in febre scarlatina omniendavit. Itaque et calor nimius siccus, . et sitis olenta et perspiriationis defectu in febribus acutis tam graviter indicant methodum humectantem et relaxantem,

ut nulli alii consilio prius obediendum sit. In mor his pectoris ad sputa promovenda utilissima est, si

modo caute adhibetur. Ut dis eadem methodus est in adfectibus nervosis et pasticis ἀπυρετοις . tetani ipsiu exemplo, qui solis saepe balneis tepidis tollitur.

Praeter haec indicantia, e partium solidarum innote petita, exigitur etiam ii ad method HS dum 1abur a intestinorum nimis tenax est et dura , quae quidem indole cum rigiditate intestinorum cohaerere solet aut cum pastica eorum constrictione. Denique et acrimonia humorum secretoriam,oxyda metallorum ingesta, variaque Cria et Venetia ipsa, quae turbas ira intestinis excitant eaque Constrin-giant, molidentem indicant et humectantem methodum. c. Morifris indicantia

Et utili stima haec methodus, poteIt tamen In bustam verti, dum neglecto eo, Uod virium Vitalium vitium est, soli huic relaxationi fibrae acquielcimus. Suepissime enim musculi, quorumcQui PaSes innino laxa est, vi sensiferae tamen iaccu-

89쪽

inulat1on es Porturbatione tam vehementer stringuntur, ut obrigescere vi deantur: imollien tamen est lubricans methodus iri ta est, ni adiisngantur ea, quae sedaro tumultus vis sensiferae possunt. Id et de nosvorum distentionibu valet, quae ad febres accedunt, et de spasmiS ac convivisionibus απυρετοις,

Tassitur, qui, ubicunque strictae sunt fibrae,

Te Iaxandas esse easdem arbitratur. Canissis potius Obviare eundum est, uno tam sint saepe materia-Ies, acria et venena, haec potius educenda sunt,

quam involvenda: sic satius est plumbi Oxyda reducere calcari sulfurata aret Lati sulfurato, quarta olea iugites iugerere: sic lactis, quamlibet utilis, ingestio post vorata venena postponenda tamen iis Tebia est, quae noxiam Venenorum indolem mitigarea ea eduCere Valent,

1 o 6, InfeHiriri quoque calor nimius et adstricti ola tium fallibuis aliquid adfert vis enim sensis Da incitatio rises inodiri potest. Cui si relaxantem .ethodiam a Miduo Opponimus, impedi tuo saluberrima

naturae Via, qua Oebos ad sinem perducere solet.. ACCestit, quo Axitas nimia, quae an sequituUmetis rQtam Continuo ad 1ibitam, birium morborutam fons sit et sotherapiam i 1pedia . I A Iu Iribricantia et tiram tantia, qu e rigeruntur, Caiati ime a Ghibenda sunt, munirno in e loris ad Ctib HS , HOSIevasit qui em, putis promotis; sed, s solis iis in-hiseremMS, diutam saepius axitas Harim aeri Pariani inde sequitur. Noxius e tum Oti IS Mam uti lis usus, uti rictantium continuatiis in Primariam via Turia adfectibus, ' ubi , taxatis laetabus solidi s sabur

90쪽

ra, Ustri solvere curotionis consili, studemus, etiam magi S in Ugetiar. Acchdit, senes acilius ferre strictam quamdam partium indolem, aetati ora ornam, quam laxitatem, quae torpori sensitim motuui3nque favet. Itaque et

hi circumspectissime lioc consilio curandi sunt.

Si quis e informatione morbi uita 8dam universim emcta, tollendam esse laictati librarum in dolem, crediderit, saepe magnopere errat Inst 3mmatione enim, qua vulous mollientibus solet tractare et lubricantibus, nonnunquam, si passivae sunt et diuturnae Vcith. Pec. h. 48. 49 irritatilibus potius et ipsis adstringentibu meliu Curantiar, Hammolliente methodo et relaxante Pariter et de doloribus et de spasmis iudicandum, qui si ab inaequa-hili vis sensiferae distributione pendent, interdum tonica methodo, nonnunquam etiam incitati te, optime fugantur. Suppurati instariS, quamlibet mollientibus promoveatur, satius tamen est, si virium ratio id Oxigit, nonnunquam Vasa incitare, ut eo tutius puri Parando paria sint. d. Indicata.

Curationis consillium Oc secuturum decet victus rationem maximi facere, quoniam, quod remediis saepe persici nequit, id diaeta et bene moderalis iis, quam aegrum ambiunt, optime perpetratur. Prii num autem animi perturbationes avertendae sunt, ne inc itent Corpii et huic methodo resi-Ιtant. Itaque animi tranquillitas et vacatio ab omnibus Deo otiis, quae inferulere vire possunt, per- quom necessaria est. Dein somno indulse eat, lectique

levi tepore corporis superficiem mulceat, ut perspi-