장음표시 사용
161쪽
l ea patiamur diutius menti inhaerere, ut inhonestat qua dari ,ac vitiose partimq. decore peracta, plurima aute quae meminisse expedit, ac salutaria sunt,
excidunt, horum accurate habenda ratio, ne ut vulgo fit, istarum rerum defectum ac discrimen sustulisse, aut non obseruasse videamur: quamobrem quae quisque meminit se velit , subinde ab animo reposcat, atq, in m entem reuocet, eaque crebro mediicitur Zore uoluat quae vero excussisse velit atque obliuiseimamquam noxia ac meti pernitio Ca, iis ratione ac iudicio acriter obsistat atque obluctetur. Vt enim natura conaparatum est, ut mens humana, p ρ' 'quae ab integritate delapsa est, pessima pro optimis amplecta t ur, eaque prona ti us concipia i atq. addi scat: ita quoq. tenacius ac fixius inhaerescunt deteriora, ades ut aegeirime excuti queat. Quae res et Thembis cit, ut Themistocles ab illo qui artem memorandi profiteretur, sciscitatus sit; Hsetne aliqua quae non--inultarum rerum obliuionem pol cerἡtum,memini se libet, ' sed non aeque facile, qua se praeter voluntarem menti ingerret,
obsitai ci. Sunt enim quorum obliuio nobis gratior se si istest, quam memoria: sic ut plerique grauate terant, obductaS cicatrices refricari , ac redintegratione quadam iam pride sopita sepulta l. in mentem retae Uzitra cilci spectat Proverbium Malu quod bene con darum eu, ne mouens Caeterum quum mutia pallim Pro cr ψ 'apud Rhetores obuia sint atque exposita,.qu emem ii fulcine multaq, illi adiumenta pollicen- tur,non visames opera retium, lectorem iis com- Vomiano memorandis demorari, eoq. magis quod pleraque operosa sint,ac vix anxia cura obieruari queant. Si - Saliis Fquidem ingenii mentisque acies huiusmodi praece- mrmstriaptionib. hebescit, ac natiua memoriae vis obruitur Inter alia aute stabiliendae memoriae praesidia, hoc . praecipue spectari debet, ut corpus salubre costitat,
nec vilis morbis praesertim qui capiti noxa inferu
162쪽
expositum. Somnus sit moderatus, corpor o non inldorsum, sed in latus exporrecto, animus tranquil-llus ac placidus; mes sedata, omnibus'. superuacuis ac negotiosis occupationibus libera. Atqui csi haec Memoria animae facultas fragi lis & delicata, nulla re grauius
pernicies asscitur; quam cruditate, luXuria, intemperantia, lcrudi crapula, ebrietate. Interim in excolenda fouenda- lex crapu- que memoria, Omnia ae ciri debent adiumenta, o
D. mnia adhiberi adminicula, qui b. illa fulciri posset,& augescere; inter quae est alnduus legendi discendique usus&exercitatio, adhibito ordine, ratione, ac modo; excussa tumultuaria ac confusa lectione.
Nil id est quod magis cura, studio, industria dilige-ltia cultu vigescat ac roboretur nihil quod que in lcuria, ignauia, oscitantia, inertia, intercidat atque
Odm- obscuretur.Et quemadmodum vanitas est, Vtis,ait jZnnium & iactatio circa memoriae miraculum arte potius. lib. 3.ti. 7. qua natura gloriari; ita sapientis ego iudico, natu-liae dotes atq. animi Hientis'. munera, Vt agros eX-l Memoria colere, ac Decuda edicere. Ia vero ut aliqua praece-lcoenam pia medica referam, quo minus hic fundus steri-i parcam lescat, hoc meminerit qui hanc vim stabilein prae- exigit. stare velit, coenandum parcius: aut si largius coena tum sit, inambulet festiuus videri a istet nihil sie-lrii meditetur, aut se a iis scrupulosis rebus defatiget: ubi veio inter semia ac coenam sesquilio irae interuallu intercesserit, quieti se dedat,ac lateriinc ibat dextro; diluculo experrectiis omno: ea-itus eXpurgandis proluendis'. excrementis destinatos exonereti primu lingaeam defricare pergat, ca- fraeposte- put eburneo pectine placide demulceat, capillos γα capitis sibi adimi patiatur praesertim is anni tempus regio casura. consuetudo id exposcat: nam hibernis mensibus id itentare , ccxlol Aquiloni ac polo arctico exposito non mi iacis insalubce est, quam ridiculum, adimunt
163쪽
arcent atq. externis ini uriis obsistunt, aliaq ascititia tegmeta capiti applicant. Vbi vero aura placida
est, regio temperata, coelum nec asperum nec rigidum, raso esse vertice non improbe,offumant enim
liberius vapores densi qui memoris ossiciunt. Itaq; videntur mihi falubri conssilio pleriq. qui nonnullis Diuis addicti sunt, atq. illorum institutum pro- Memoria
festi, non superstitionis ratione gesta re caput gla-ratum ca-brum atque ad vivam cutem detonsum: subleuan- pree contur. n. hac re omnes qui pituita, qui catarrhis, qui se t )ron- dolore capitis conflictari solent, aut quibus exitu nudo ο moram redundantia caligant oculi, aureSObsurde-cit. scunt, nares obesae atque obturatae, sic ut in morbis
quibusdam capitis in mentis alienatione,desipientia, delirio, phrenesi mania, melancholicis a tractib. furore,insania, consultum visum sit medicis abradi capillos: quod ipsum non vanum existimari velim, cum quisque experiatur, adornata comtaque barba , vel ea penitus ademta hilariore esse se , minus que morosium. Quin multis consultor esse soleo,' ut vitio 1is sunt oculis ac caligantibus, qui surdastri barba rata sunt, aut grauedini obnoxii, ut frictione capitis o adiu- barbae rasura, alia . illarum partium commodita- uat. te viantur, atq; ut cuiq; nationi peculiare eit, tonsoris opera illas partes permulceri patianturmo solum enim venustior quilque essicitur, sed animo mitiore magis'. tractabili; si e vimens exhilarescat: ac sit croctior, memoria magis eluceat, spiritus qui ad qua uis actiones nos impelliat, e Xcitetur, Omnes Ssensus paulo ante si iti se proferant atq. enitescat. Quod si os fauces,palatum subinde coitu dentes desiicet, nares emii at, aures a sordibus scalpello expurget; pectus tum, screatu,sternuta meto popi-Lmate dilatare no desinat partes' . internaS, ventriculum,lienem iecur intellina. aluum,vesicam suis
ea crementia e oneret, non solum memoria, sed
164쪽
Thymbraritiamia. Memoria remedium
Memoria quae exigit in siccitate
oniiniamentia organa, ac singulae animae facultates lcitra offensam munere suo defungetur. Q oniam lautem magna eg parte frigida humidaque qualitas limemoriam infestat, illamq. obruit, haec contrariiS L cst expugnanda,iis scilicet quae humorem superuacaneum absum tant, ac cerebro robur conciliant: Visunt nux myristica seu mulcata, praesertim quae noexsicca est, cariosa , rosimarini flos eiusq; frutex, dc quidquid extiis confici 1olet; amaracus, melissophyllon vulgo melissa; utriusque differentiae stoe- , chas ab insulis nomen sortita, paeoniae radix,etu'. baccae, fruticulus q9e viscum Vocant,iatureia, hys-4l pus, thymbra quam vulgo nescio quainducti ra-ltione, nunc origanum VMant,quae alia est a cunila, odori s saporis'. inter eli Xas carnes gratissilini: nam l hibernis mensibus no exolescit aut emoritur: qui-VIbus accedat betonica verbastulus odoratus, vulgo herba paralysiis, maron, vel OIiganum Vulgare, aut siluestris maiorana,ocymum quod basiliconvocat, lutrius . differentiae iridis radix, inula, vulgo enula lcapana, raphanus, hoc est, radicula quae aestatinus quam non mensis infertur ad acuendam appetentiam, atq. edendi auiditatem: inter exotica autem& peregrina redoaria, caryophylii, macer q uae nucem muscatam ambit,ZinZiber, pr sertim viride ac melle conditum, acorus non adulterinus, casia ac cinnamomu, carpesium Vulgo, Vt opinor, cubebe, myrobalani conditi seu in melle asseruati. Horum
pleraq. vel in syrupos redigi possunt, vel in Ol
res aut condimenta reduci, vel eorum decoctu Lu- mi aut dilutu; ab iis praesertimqui loca frigida humidaque incolunt, ac natura pituitossi sunt. Nam seniculis aridas, exhausiis irrigari psestulant quum
corpus tum sensuum instrumenta,ac suaui alimentorum rore madescere ac perfundi,ut sunt cortices
165쪽
rago dicitur, vitae passiae exenatis vinaceis , pauulae Corinthiacae . quaeq. moderate calefactiit &humectant. Cuius generis sunt mel, Zaccharum, Vinum subdulce ac minime austerum,butyrum atque oua recentia,nuclei pini amygdalae dulces, no rancidae,mec vetustae pistacia, castaneae mollius tostae auella nae; nam iuglandes memoriae ossiciunt, ut etiam ce- Cepe oewipe quod oculis caligine infert vapore calido, ut la- ει υ---ctuca frigido, somnificavi ac soporifera; rapa Vero moria no- ac napi cocti aut elixati, si1 quem experi ri libeat, o- xium.
culorum claritati adminiculantur illis'. λmenta Latitura iministrantob calidi humidiq. flatus copiam; qua & visium Ob- semen augent ac Venerem stimulant , si gingibere condiantur. ' Qu'd vero ad cerebella attinet, nihil Rapassi
perdicam essicacius in erigenda memoria, nec ma- ratus vis- igis praesentaneum: quibus accedat passerculorum, Hos m-llomniumque alitu quae agilitate pollent ac se volata lex ercei,de quibus alias.Caput IGtionibus fatigare, Cerebella quamquam id pleriq; no improbant, nulli persua- quae me Isam cupio;reddit enim craneum imbecille atq; ad moria pro lienissimam aurae iniuria distillationibus asi catar- sint. lrhis expositum, pedes vero abluere ex decocto λ- Caput no. liorum lauri, ac rosmarini, foeniculi, non equidem fatigan
limprobauerim;auertit enim a capitevapores ac fu- dum loti lligine quae mentem offuscat. vero fumi repri-ne. mi possint, ac cerebrum minus vaporum cocipere, Coriandrsi peracta coena aliquotCoriadri grana prius macera- incru ito aceto in quo samsuchus decochysit,mox Zaccha- ti m. ro incrustata ac tenuiter inducta , occluso ore deti- Dia δε-i bus conficiantur;dici vix queat, quatum memori' nion vul-i l profuerint: nec minus esset tax est id, P eκ coloniis carnea. i conficitur , si1 ab assumto cibo nonnihil assumatur: coloni
ldiscutit enim fumos, ac prohibet vapores sursum rum. eniti, quod ipsum etiam praestat aliquot grana ma-
listichis deglutita.Odorifera quoq; identide naribus
166쪽
asons οδε- admoueri debent praesertim quae sunt vibrantis na- ribus re- turae ac calorifica, ut lignum aloes caryophylli ,roi Creatur. marini flos, o cymum, nigella. succinum Orientale, quodam bragris ea vocatur Zibethum, rota rubentes, capris blii flos, spica Cestica multaque alia quae nullam grauitatem exspirant,sed iucundu gratumque odorem exhalant. Omnia enim hςc spiritus re- Memoria Cre. mi, suoque emuxu cerebrum reficiunt. Quod si deplorata res propemodum deplorata sit atq; ad extremam ut instam obliuione quis det tenerit, ut in lethargo, foris nu-lranda. cha & ceruices inungi debent, oleo castorei, nigellae, et phorbi costi, erucae intus Vero momentum nacam exhibeatur confect ionis Anacardinae , aut ipsa lin- dinacion- gua defricetur: dissoluit enim extreme frigidam fictio me- humidamque ac viscosam pituitam : sic ut a pople- moraa v- xia perculsis Joquelam restituat, linguam', haereneti . tem refulciat, quod ipsum & oxymelle scyllitico Mid lo- perfici potest,ac vino ardente in quo grana aliquotiqueiam erucae macerata sunt ; ad haec enim tamquam ad sa- esit Mat. cram anchoxa confugimus indeploratissimis mor-l
Ut loque- bas; in mitioribus vero alia iam memorata adhiberitia restitua possunt, ut serapion de stoechade, di anthos dulcis,
tuin δε ρο- aurea Alexandrina, dia castoreum, pliris cum muplecticu. sco, theriaca ac Mithridaticum. EXperimento aute l
gasiochi ac quotidiano usu comprobatum est Agallochum, aut ligni quod vulgo lignum aloes vocatur, vel sumtum, vel
aloes vis. naribus ac motum mirifica esse vi in corroborando Gata, ut celebro ac sentibus excitandis, adeo ut si in pulue- continen rem redigatur admixtis aliquot caryophyllis, atq; tir in- omede corde cerui, eaque oleo nigellae commisce- . defesso antur, cas vires conferre cerebro ; ut si galligat--nuiut. linacei vertex eo oblinatur, cantiliare ac crocire non desinat.
167쪽
DE COMPLEXIONI B. LIB. II. Isane Calidi i sicci corporis fiam O- habitud te. Obiter qua sit
nat&rre, conditione, ac moribu, ammis propensione homobiliuio seu choleri Cuae.
C A P. V. QVum nihil sit in externis naturae rebus diuturnum ac stabile, nec quidquam vigorem situm Omniacon ita ter tueatur, sed omnia i aisturam patiantur ac mutation; vergant in deterius; tum humanae quoq. res varias obnoxia. mutationum vices sirbeunt, grauesque lapsus atq. laesi nationes pati itur: sic Calidus & humidus corporis aetatis status progressu ad calidum siccumq. habitam deuoluitur. Siquidem calor humore natilium sensim iasit eq. absumit ac depopulatriae, to tiqne corpori siccitate adfert,quae qualitas ad pro- Simile a fereRdam vitam naturae est aduersissima, Vt enim cereis ac accentis cereis ac funalibus flamma pabulu& quo alitur fomitem depascit Rr, quo exhausto , utrique bub. exstinctio immineti interituscita insitu scalor succum geminu quo subsistit ac fouetur, pedetentim imminuit, sibiq; atq; uniuerso corpori exitii caussam ministrat. Corporis aurem constitutio,quae ex Homo calida ac sicca qualitate emergit ab eaq; appellati- choleri Mnem sortitur, adaucto per eas qualitates humore cin. feruido, hominem biliosum constituit, ob flauam scilicet bilem redundantiam : cuius humoris duo constituuntur discrimina; unum naturale, alterum fili, na- quod praeter naturam corpori inest. Naturalis au-frtem bilis excremetum est cφncocti sanguinis sapo- pratern Ie amaro, colore vero effectuque igneo. Flauescit turam. enim ac splendida est, ubi hepatis calor moderatus exsistit; ubi vero viscus hoe plus satis accenditur,ebullit quoq; bilis atque effervescit;illique color in Simile κIuteu obscuratur; qualis conspici solet exoticus il- cereui tale liquor aut Zythus qui BelgisLopenbier nominatur, se olei cο- aut ubi oleum ac butyrum liquefactum utitur, hui
168쪽
nimio oue feruore torretur, atque ignescit; quo tvt fulvus color iit opacum atrumque colorem demigret,qui etiam in externa cute nonnumquamde profert, v bi diffusius biliosus humor in cute erumpit. Flava autem bilis geminum in corpore mun obit: nam pars eius sanguini mista transsit in venas, quo is commodius angustos quos'. meatus penetret, atque ad membra quae bilis nutrimentum exposcunt, deseratur. pars caetera ad fellis folliculu, iecoris infimae parti adnexsi relegatur, mira soler-lix id prouidete naturae opifice; ut cui visceri attrahendi perficiendiq. alimenti vim admirabile esset elargitus, conceptacula quoque superuacanetin-
utilisque humoris adiungeret, ne quid incommodi ad reliqua membra hinc possit derivari ; siquidem
bilis eius est naturae, ut vim igneam proserat, cuius motu atq. agitatione velut face subdita, excandescimus atque animo concitamur. Vnde apposite, Ira definitur ardor & ebullitio quaedam sanguinis circa cor, qua cerebrum quoq. incalescit ab humore bilioso excitata, quae si quando illata est iniuria, ultionis est avida. Inferioribus vero partibus eum usum praebet ut intestina ad excrementorum deiectione exstimulet, irritetque: cuius rei causam prouida solersq; natura excogitauit a cenaolliendi'; huiusimodi ruperuacaneis humoribus,nempe renes atq. urinarios tramites, intestinum ieitinum, quod ab influente bilis aerimonia cotinenter excrementa excutit, vesicam, aures, dc subculanea spiracula, quae pori vocantur,discutiendis sudoribus destina ita; quorum pleraq. si obstructione laborant, totam 1 noxii humoris colluuiem intus cohiberi cotingit, atq in praecipuas aliquas partes impetum facere. . sic ubi folliculus fellis seu bilis flauar receptaculu, . ea sentina quam ab hepate exhausit, exonerare se
neq uit, illa vel in ventriculum, vel in iecoris caui-
169쪽
tatem refundit: quo fit, ut per uniuersum corpus bilis effusa tanguinem quum qualitate sua, tum colore inficiat,hinc ictericus & morbusRegius sic di Re imotus, quod exquisitissimium victum ac mensam re- undedi galem exigat, qui corpus undique auriginosum enficit, hoc est,tuteo ac flauo croceoq; colore pe2fusum ut argentum incrustatum auroque obductum.
od si gracilia intestina, seu Ilia assici contingat, mὸν eis
intolerandi cruciatus, clamosiq . dolores ac torturae inaur a excitantur. Ilion hoc malum Vocant,& conuoluu tio.
tum quod ad chordae similitudinem intestina con- Iliaca uolui ac contorqueri videantur. Contrahitur au-pasiro.
tem hic morbus vel ab inflammatione, vel ab aridi tostiq. stercoris obstructione, quum biliosi humoris minor copia eo confluat, quam ut excrementa
possint excuti, ita si superior intestini pars affecta est, cibus, si inferior, olera per os egeruntur, podice tam arcte coecluso, ut ne flatus q uide ab illo prodeat, multos. praeterea affectus flaua bilis parit, ut tertianas, urentesque febres,ubi extra venas illi putrescit : Verum quum in Μedicorum libris passim obuii sint & aceurate descripti, illorum narratione supersedendum existimo. Caeterum quae sit calidi& sicci temperamenti, denique biliosi hominis natura de coditio, tum quibus argumentis deprehen--ε. di possint , obiter indicandum. Principio ut exter- tidi se Eenas notas persequar:Corpus huic constitutioni ca- cisaltu lidum gracile, macilentam, musculosum, longitudine decenti ac moderata; quorum plerique tam- Simile ab etsi statura pusilla conspiciantur, ac minus proce- agilitatera ,alacres tamen sunt, erecti,agiles, inquieti, atque apum. ut apes insecti genus exile dc minutum Ingentes a limos paruo sub corpore versint. Virg.: lib. Color vero iis fuscus au t rubore quodam perfu- . Georg. sus praesertim ubi incandesse uni aut incalescit exeri citatione corpus, plerisque autem pallidus aut sub-
170쪽
luteus, cutis hispida arteriis venis'. amplis ac con
spicuis neque enim sub carne delitescut) ut quam
simul cum adipe calor dissoluat, urina rubicunda, crocea, fana pro bilis ac feruoris ratione pulsus citus ac velox, uti etia incessus inqua volubilis es expedita; capillus vero niger. pleriique crispus atque lintortus, ubi calor di siccitas os: in tesor qui serius can escit, at ob siccitatem cito defluit; nasus magna ex parte aquilinus Jc aduncus: nonnullis aute prae- Unde fa- sertim Germanis, Sarmatis, Pannoniis ac Belgi S ru- itiac α- tila barba, ac flaua ca aries. quod euenit ex splen- lries.l dida lucidaq; ac syncera bili, quae a calore feruido Prosiarbi- non de uritur. In Belgica autem a popularibus nos minru- tari solent nobarbi, hoc est, rutilis teneaq; balbabenti bar, insigniti, aut quibus capilli rus escunt; quod illos dba homi- moribus aliquid vitii subesse cesseant aut improbi nes. tatis quandam maculam in animo menteq; occul- Themisto- tari ac residere. Vt enim Themistoclis paedagogus cluinge- nihil mediocre in illo futuria pronuntiauit, sed aut mum. insigne R eipubl. commodum aut detrimentum:
ita Belgae quoq ue dictitant ab eiusmodi hominibus
aut speranda optima, aut deterrima. Q in&haeci adlatur Prouerbialis sententia: Roter Bartselten. ut, Sustecti ossi van denari, hoc est, luteae aut fauete barbae ho--obarbi. mines raro laudatae esse indolis , aut spectatae integritatis: quod in vita ac moribus omnique actione improba quaedam caliditas & insidiosa astutia lateat , quae in negotiis, contractibus. mercaturis, al-
Barbaru- tervis dispendio se prodit, ac palam facit quibus ilia non sint artibus & fallaciis instructi od ut inpleris Ner que eius notςhominibus, quoniam laudabilis desit
improbu institutio obseruari fatear 1, ita coplures common-Hignat. strari posse video, quibus is color, ac barbae apparatus ad summum decus & ornamentu nihil ossiciat, quin potius ad decorem sit adiumeto: passim enim in aulis Principum , in consessu coetuq. procerum, uriet