Petri Petiti De ignis et lucis natura exercitationes ad Is. Vossium

31쪽

N A A. ignis putasti ita enim ex laac de materia combustili nobis ignem con pingis. Ceu ver non flamma suam materiam habeat. Sane id quod flammam dicimus nilail aliud est quam fumus seu exhalatio accensa : fumus autem, opinor, corpus est. Vides itaque flammam male abs te confundi cum forma ignis. Verum, ut tibi planius ignis huiusce nostri quem lignis S aliis rebus alimus naturam generatio innotescat, plures tibi in ligno accenso partes consideranda sunt. Aliae nimirum iam actu ignis sunt, aliae nondum sunt , sed futura: utpote quae sint mat ria eius proxima. Cum illis igitur partibus quae iam accensa sunt, ne it aquam anima componitur, iam enim actu flamma existunt quippe sub o mi ignis Num posterioribus vero non ita conivroi urhamma, ut ex iis fiat unum per se composituri siue cor phas , sed quemadmodum arguis in iecore cum partibus chyli nondum in fanguinem mutatis. Quod igitur addis seorsim considerandum esse gnc in ocseparandum a materia cui inhaeret, petitio est principu id enim maxin C in controuersiam vocatur.

Nam si ignis nihil aliud est, quam calor, quis dubitat quin stabiecto inhaereat, de ab ipso seorsim spectati possit ZAt si, quod volumus, A ratio persi adet,)ignis corpus est, certe a materia sita separandus non cit, neque materia inhaei et, ut accidens, sed materiam perticit, ut forma, dc ad certam spec: em determinat Perit inquis ignis sublato combustili. Mitor scd non Obram causam, quam mente concepisti non enim quia non est corpus, sed quia alieno an loco vertatur. Crasso nempe est hic aer torram

ambiens, quam vicinis ignis seruari possit. Et cum

32쪽

sit crassus vaporumque plenus igni tenuissimo rario simo, siccissimo haud multo minus infestus est, quam ipsa aqua. hiare ignis in eo idem ne momento quidem , ut ita dicam, temporis permanet, sed aut sursum ad cognatum locum euolat, aut prorsus X tinguitur. Quid igitur videmus ignem diutius seruari in cis, non idem numero ignis putandus est , sed

multi particulares sibi inuicem continenter succedentes, sicut undae undis in fluuio succedunt, qua similitudine utitur Plailosophus in lib. de vitain morte ni V πιλλε γινο ' ον ξ εο ν άνατερ πτυμ Et in II. Meteor. pNξ υλτυ εγις υχῆ e ξηρου με - αῖλον ν γινέ οι , ε rL si is πώ et V ,δένα φονον, es inritis. Vnde non mirum si ignis hic apud nos non perenna sine materia, si quidem non est hic locus ei congruens , in quo phaci de consistat, sed locus

tantum per accidens, propter generationem.

EXERCITATIO VI. An ignissit elementum.

SUB DI litc colligunt, qui ignem elementum vocant. Nempe id ex eo euenisse credibile es, quod cum

Solem non consumi, nec minui censerent, serenAum eiusf-cerint materiam. Hac persa one credo ad ZIos fuisse eos, qui ignem smplicibus corporibus annumerarunt, a quaris. tum inter elementa locum dedere. Itane vero ignem elementum esse censemus , quia Sol non consumitur 3 Hoccine fundamentum huius opinionis credat, qui

vel primis, quod aiunt, labris, Physicam attigerit 3 In

33쪽

in ipsius schola ignem faciat clementum, quia non perit, neque milui itur Sol 3 Quae ver b consequentia Sol non consumitur, ergo ignis citclementiam. Ua ii ver ignem Soli eumdem statuant Peripatetici, id aut tunc sequeretur. Quod ver Solem toto genere diuersum ab igne altisque elementis velit Philosophus vel ex primo libro, quem de cael conscripsit, diicere potuisti quo loco caelum corpus sui generIS, Ortu atque Interitus expers , ab omni alteratione ieiunctum, a vulgatis quatuor elementis toto

genere distinctum ex prosello disputat. Perlege de Averrois tractatum de substantia Orbis, S te pigebit istius existimationi S. Qui bas igitur argumentis ignem esse elementum probemus, haec sunt. Prma uin quia ignis corpus cst, deinde quia implex demum quia ex eo cum aliis Glementis cuncta conitituuntur. Quae singula breuiter tui gratia declarare non pigebit. Ignem esse corpus monil rat calor quem omnes ei tribuunt summum, nec potet dissileri nisi qui sensu careat. Hic calor cum ut accidens, subiecium quoddam cui proprie insit, in natura habeat necesse est. Cum enim multa praeter suam naturam calere videamus , faces , gna, dc quaecumque comburunturi aliquid necessario dabitur cui calor natura accomodatus propriusque sit. Id cum summi Praeceptoris aut horitate sancitum est, tum ratio inuicta persuadet, quae ex natura accidentis sumitur, ne cellitate videlicet inhaercndi alicui subiecto. Etenim cuius rei natura est inhaerere ait

ri huius aliquod certum subiectum est oportet, a quo per se fluat, cuiquepc se inhaereat alioquiis

34쪽

tio inhaerendi in eo non esset determinata ad unum aliquod subiectum quod absurdum est. Nam quO- modo certa accidentis species dicatur, quae nullum habeat certum laeterminatum principium in natura tTum deessentiis cognitio per accidentia nuda accipi posset, nulla accidentium per ipsas essentias qubd si recipitur, iam omnis e medio tollitur demonst randi ratio Omnis quippe demonstratio aut per accidentia est entiam declarat, aut perest entiam accidentia Calor igitur cum sit accidens, aliqua essentia erit per eum demonstrabilis , quod aliter fieri non potest quam si alicui esctentiae per se addictus, adiunctusque sit, a quo neces ario proueniat. A qua autem essentia fluit calor, idem S inhaereat necesse est, cum ut diximus, natura accidentis sit inhaerere inuit igitur suo principio calor, ut ei inhaereat. At cui accidens inhaeret, id substantiam Philosophi vocant. Non enim accidens accidenti inhaereat, nisi quatenus trumque in eodem subiecto: μζεύγ ueε

quit Philosophiae Parens in quarto Sapientiae. Ex hisessicitur calorem habere certum subiectum cui per se inhaeret, idque subiectum substantiam esse. At nulli substantiae praeter quam igni, calor per se ineffepotest igitur ignis est substantiari non immaterialis, ut anima nostra ergo corporea Ignis igitur corpus. Nunc qud dignis sit corpus simplex, hoc est non ex aliis corporibus conflatum , deinceps probandum est. Id verbe eius calore intenso patet. Nulli enim misto qualitas ulla inesse potest summe intensa Solum id quod purum sincerumque est, summum in suo ene re esse potest commistio omnia debilitat, vi ad quam

35쪽

dam mediocritatem redigit. Praeterea ignis alia elementa corrham pio igitti ex iis essentialiter haud port- stat. Alioqui tibi ipse cile contrarius atque aut hor

δῶλη τώ eua , si M. Ad haec cum ignem esse corpus exsuperiori disceptatione constet, si idem non est

simplex, ergo ex simplicibus corporibus Gisque aut

tribus quae supersunt clementis, acre, aqua, terra dumtaxat aut quopiam alio praeterea corpore simplici in ignem ex iis non constare, palam est quippe his nonnullae insunt qualitates ab ignis natura prorsus abhorrentes terrae quidem S aquae frigiditas densitasque eidem aquae 5 acri humiditas. Tum horum elementorum , nullum caloris summi principium cile potetit, qui tamen calor niaxmae igni proprrus. Praeter

igitur tria illa clementa, aliud quodpiam simplex dabitur corpus, quod sit summi illius in igne caloris principium. At corpus simplex summi caloris esticiens excepto quidem igne nullii in cile potest calorem enim summum ignis proprietatem omnes fatentur. Igitur ignis ex igne componeretur, quod absurdum est. Postrem ignis sursum euolat, secumque vapores id sublime esterici locum igitur quaerit A locus di motus ad locum solis corporibus conuenit Corpus igitur ignis. His ergo rationibus eis cacissimis, ne dicam demonstrationibus, certissime probatur ignem esse corpus simplex, quod genus elementorum censetur. Nunc eundem cum aliis memoratis elementis omnia istorum corporum genera constituere monstrandum est,

36쪽

tam etsi ercor ne maxima sita gas agere videar, qm rem tam apertam, immo sensu manifestariam verbis declarare instituam. Tamen tui gratia uti pollicitus

sum, danda est opera. Videmus in quamplurimis mistis calorem vel actu vel potentia inesses actu quidem in animalibus praesertim sanguineis potentia autem in plerisque Stirpibus, carumque partibus msuccis Vel lacrymis, puta in pipere, sinapi euphorbi O, pyrethri de galangae radicibus, quae res vel ore subactae, vel etiam corpori admotae, haud multo deterius atque ipse ignis adurunt. Din vim igneam Gin nonnullis lapidibus vigere si Lapidis cxemplo probatur, qui teste Theophrasto ossa ipsa cadauerum in copositiorum ex eo enma antiquitus sepulcra fiebant in cineres soluit inquit Ἀσω λιλζοῦ ἀ-ρους

φρα ποιῶ. Id autem hunc lapidem praestare caloris opera quem in se continet, utpote qui calidus natura sit, hinc probat ibidem Theophrastus quod ex eo calx fieret ora H. est λιθος ἐργι ετ α τη Θερμs ira, e ii et υ-

hoc lapide de aliis coniecturam capere licet, hos caloris omnino expertes non esse, tametsi is calor obter . restris materice ex qua compacti sunt, crassitiem tactu non percipitur, postquam praesertim eos ex cras ohalitu, vi eius caloris, qui terrae visceribus continetur, Compingi summi Authores testantur. Quod autem ad animalia attinet, maxime quae νοι Graecis, hoc est , singuinea dicuntur, negare quisquam potest, eorum corpora dum constituerentur, plurimum concepisse caloris, cum ea tangentes tepida admoduna, immo feruida sentiamus Saltem eorum spiritus totos paene

37쪽

N A T V V A, zypaene ex igne constare fatendum eli vel pertinacissimis,

chim ea Omnia habeant quae ignis i motum , tenuitatem, lucem, calorem exuam Uriam attentient filuant,duli milia egregent, similia consocient, concoquant, abiurnant. xu piritus cum ex alimentis quae in corpus sumimus , alia urentur quotidie arguunt, immos uincunt, imiles particulas calore non mediocri praeditas incile alimentis ex quibus psi gignantur. Id ipsum hymicorum expetimenta oculis subiiciunt: cum nullum propc sit misium x quo illi ignem aut quid igni analogum non cliciant. Quod satis est adprobandum , ex igne misi constare Stultus enim it, qui in an mialibus sincerum ignem aut aliud clementum quaerat , cum nec in toto fortast mundo tale ullum elementum detur. Omnia enim initio a Crca tore permista ad sum an ma alium ac generationum. Verum sicut in magno Mundo lapides qui terrae naturam magis redolent, ostendere licet , ita in paruo ossa Lx ea duritie nos terra admonent sicuti humores aqUam Vapores acrem, spiritus is nem exhibent, ut scriptum a Galeno in libro de Elementis primo His argumentis pro igne clementis annua merando acquiescat necesse si quisquis non impii dens est nec caecus litigandi studio omnia Opph girat, eorum mor qui rabiem cerbeream ad dryphacta pro

fitentur.

Obi opisne tuae soluuntur.

NuNC tuae rationes expendendae sunt. Sic autem scribis: Non recte quoque ex uitate V i , ue Mnimae argumentum couigunt, quiam festutiac juc stur, , idem

38쪽

quρρο sit corporeum. Ignu neque leuis es, neque grauis , cum sit actus dissoluens corpora. mi vero cor Iora cum Hsoluuntur es dilatantur , stant euiora, c-

cessario sursum tendunt auolantem materiam sequitur in-rercipit flamma. Non tamen omnem flammam sursum tendere clare uincunt fulmina Notissimum praeterea per cernae extinctae fumum, se alterius lucerna flammam contin gat , deorsum summam deuolui Clarum itaque ignem non

habere pondus, s qui motum impulsum corporis cui inhaerei. Probas ignem neque leuem esse neque grauem, e qubdsiit actus dii luens corpora; quce verba ignis definitionem sonant, quae profeci qualis siit, animaduertendum est. Ac prim abs te declaratum oportuit, ii sensu hic actus nomen usurpes. Non enim huius vocis una est apud Philosophos notio. Interdum quidem idem est actus, quod Ανεργειοπι, id est, actio, operatio nonnunquam ver idem quod Ario, ν λεχ α, Ῥρφη, -ς, U t, quae voces a magno Magistro ad designandam rerum essentiam passissim surpantur, ut cum anima corporis or anici actus ab eodem dicitur. Refert ver b magni haec disti noui.

Nam si priore modo actus dicatur, nihil ignis aliud ritquam ipsa actio, seu motus, quo dii luitur aliquod corpus ab alio duriori aut per quem duo corpora col lisu dissipantur. Caeterum calorem me ionem iromiscue enim haec accipis eo modo si e actum se sum. Quippe multis in rebus calorem ab omni eius modi motu abiunctum videre est. Cum manum ad mota igni, aliquandiu in ea manet caliditas absidue ullo motu dissolutionis Etenim meam manum tu non dis tui, certo scio. Si tamen de manu dubitas chalybem vel aurum calefacito. Non an Odices ea

39쪽

metalla omnium solidissima illi pari, quum solum

calefiuiri. Eigi in his saltem calor seu ignis non estachus dissbluens Q dii quis calor non est ac tus dissoluens, neque is protectb qui ad ultimum , quod aiunt, gradum peruenit : si quidem ex vulgato axiomate magis 5 minus estentiam non mutant. Quod si posteriore modo actum accipis, pro νολεχέι id ilicet quae lima ei sectio ab Aristotele in definitione animae appellatur , iam ignis erit forma atio ipsa dissolutionis, impretii videlicet facta a mouent m corporibus ad illo tutionem. At hoc dici

non potest. Quippe cum ea quae attritu fit dissolutio, a te causa ignis ciliciens ponatur, altem in quodam, ut loquuntur, naturae instanti ignem praecedat . necesse est. Qua te erit ignis natura rosterior dissolutione, per quam creatur, ac proinde non iit

ignis ratio formalis, seu implesti atque actus, per quem corpora soluuntur, propterea quod haec implesia si non est posterior, aut prior ditsolutione, scd cum ipsa simul fit S perit. Cum igitur ignis neutro modo actus dissoluens corpora defendi possit, restat ut sit

consequens disso itionem corporum seu ratefactionem, neque in motu atque, Ut loquuntur, in

fieri, sed in es e consistat. Vbi alia rursum distinctio

adhibςnda est. Nam actuum huius inodi alii subiecto tantum inhaerent, unde expelli citra subiecti interi tum possunt quales sunt formae aduentitiae, quae Graecis emia cες, κοπι, nobis accidentia dicuntur cilij rerum quibus sunt, essentiam constituunt, qui tritam scholis voce formae simpliciter uncta pantur. Atqui ignem non esse actum solum inhaerontem, siue accidentem dc supra firmissimis rationibus monstra

40쪽

tum est,i nunc ius ipsius verbis euincam. Nempetu ignem causam do subiectum esse luminis fateris statim initio libri A nullum accidens alterius subiectum est e potest nisi quatenus utrumque eidem subiecto acciduci ii in cnim ratio accidentis sit haerere subiecto, quomodo alterum sustineat , qui se seipsum non possit sustineres Adduxi pro hac re&sententiam Aristotetis : neque haec res cuiquam intelligenti negotium facessit. Si igitur ignis actus sit inhaerens , neque aliud quicquam praeter calorem, quo iure luminis subi edium dicatur, non video. Constat praeterea duoesic naturam ignis perpetu comitantia, lucem, calorcm , quarum qualitatum diuersa est plane ratio : una enim ad visum, altera ad tactum

pertinet ona seorsim ab alia saepe consisti remoto enim lumine calor Solis lumine impres us aliquandiu manet. Quod cum per se notissimum est, tum in tua schola quaestionem non habet, qui lucem ab igne

hoc est a calore ignis enim calor tuo iudicio demin palam distinguis Q u possunt igitur duae illae qualitates diuersae ad ignis conuenire constitutionem, nisi alia his subsit natura, e qua Ceu e fonte communi profluant Aliquid profecto esse oportet, quo ea qualitates inuicem nectantur, cum sit diuersa earum ratio, atque ita distinguantur, ut una, ut dixi seorsim ab altera consistat. Porro nullum aliud vinculum concipi potest, praeter aliquam substantiam. Non enim aliud accidenso nam istud ab illis duobus diauersum esset, sicque ut cum iis iungeretur, alio accidente indigeret, resque abiret in infinitum. Ex quibus essicitur ignem non ita esse actum, quomodo accidentia, sed quemadmodum formae rerum sustantia-