장음표시 사용
391쪽
I v et M A & naturali lege, iniustorum, superborum qi crimina iustissime vindicatur: peccatis autem puniedis tres caulas attribuunt. Vnam, ut is qui deliquit, corrigatur & emendetur et alteram, ut es satisnar, in quem est pec--ocatum: tertiam, ut caeteri a similibus peccatis metu poenae deterreantur. 1 . . Caelerum poena illa,que tendit ad emedationem duntaxat eius, qui peccauit, leuior & ciccultior ut plurimum elle solet: cuiusmodi est, castigatio parentum, maritorum, dominorum & magistrorum:addo etiam & inquisitoruin, quoties leuiora peccata poenitentiunx occulta poena coercent. l. l .de emenda. Propinquo. &. l. I. C. de emenda. seruo. l.
prcceptoris. is ad legem Aquit. l. item quaeritur. I. item Iulianus. n. locati. Js Ea vero poena, qua damnum datum
resarcitur, ad iustitiam commutatiuam pricipue pertinet: commutat enim muletam pro culpa: quin imo iustitia ipsa punitiua ut verbis utar Scotiὶ est commulati ua pinnae pro culpa, dc non respicit punctum indivisibile: sed mediuhabet latitudinem intra metas rectae rationis. Scotus in lib. . sent. dist. I9. J In grauioribus tamen criminibus,non tantum satisfieri debet ei qui damnum passus est,sed etiam uniuersς rei publicς cuius in primis interest, ne crimina sint impunita. I l. locatio. g.quod illicitαde publi. & vectigalib. c. ut iam de sent.
excommunica. J1 Sed illa causa peruagatior est, utvnIus
poena metus multorum sit: nam & in Deuteronomio legitur, Vt omnis Israel audiens timeat : ut audientes: teri timorem habeant: ut uniuersus Israel audiens pertimescat. &In Prouerbiis: Pestillente flagellato stul tus sapientior erit: mulctato pestilente sapientior erit paruulus: nam dum flagellatur pestiles . etiam innocens astutior fit. l. i. Q ad
Accedit eodem, quod Poena eorum , qui delinquunt, documentum, doctrina, oc exemplum est aliorum. Divinus Plato in Gorgia: Conuenit, inquit, Omnem qui ab aliquo recte punitur,ves ipsum fieri meliorem , utilitatemque percipere, vel riteris exempla dare, ut 'alii poenas eius conspicientes, meliores ob timorem efficiantur': prosunt enim aliis tanquam exemplum, monimentudespectaculum. Et Iulius Caesar libro sexto de bello Gallico r Vt sint reliquis
documento,dc magnitudine pcens Pe terreant alios. Et Seneca libro primo de iira: Vt omnium documentum sint, de , qui alicui noluerunt prodesse, morte
certe eorum respublica utatur: id est, ut qui vita nocuerunt, morte saltem exemisto prosint. Et Cyprianus sermone de aptis: Plectun tur quidam , quo cςreri ,
corrigantur: exempla sunt Omnium, tormenta paucorum. Et Hieronymus ad Demetriadem:Ut poena quorundam sit doctrina multorum. Quamobrem veteres quoque nostri exempla pro ma- ximis gratus simisque poenis dicebant r& a Grecis quasda in poenas paradigmata, id est, exempla deterrentia dici, satis et
compertum est. Itaque metito pro republica puniuntur improbi, ut qui se- r naci peccauit, non peccet iteruim&quItranquillitatem publicam perturbauit, eam deinceps promoueat, dum is qui praebuit exemplum peccandi, Praebetat -
392쪽
alijs etiam exemptu satisfaciendi. Getalius lib. c. e. t . Caelius lib. 6. c. I . Biesus lib. 2. de repub. J7 Propter has omnes de alias causas hae
retici iustissime puniuntur,ut corrigantur & emendentur, ut Christianae reipublicae satisfiat, vo caeteri pertimescant. Accedit illa quoque causa, ut ne bonis noceant: ideo enim factae sunt leges poenales quae Augustini & Isidori sententia est j v t humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia: de in ipsis improbis formidato supplicio refraenetur nocendi facultas. Marcus ille Cato apud Salustium ait: Qui paucis scelestis parcunt, bonos omnes per ditum eunt. Et ciuis meus Seneca libro de moribus: Bonis nocet quia lis parcit. Et Isaeus: Qui puniunt iniustos, ij reliquis iniuriam seri prohibent. Et Lactantius libro de ira Dei: Bonorum 'salutem custodit, qui malos punit. Augustinus Macedonio epistola s . Isidorus lib. s. etymo. c. Io .c. factae. 4. dist. Laetantius c. II. α pen. I. distin. Jt Eodem fere tendit Platonis dictu, lib. io. de legib. Qui libere aduersus Deos, sacrificia, vel iusiurandum obloquitur. nisi puniatur, multos ibri an sibi umiles faciet. Itaque puniendi sunt haeretici, ne inultos sibi umiles faciat:nam sermota
eorum ut cancer serpit. &vt Hieronymus inquit . Sibilus haereticorum irre mediabiliter mentes auditorum vulnerat . Oportet igitur, ut coerceantur haeretici antequian alios corrumpant. Vt enim Demosthenes contra Aristogit ne mait : Insanabile ingenium oportet exterminare, & toltcre emedio, nec eo
usque spectare, dum accipiatis malum. praesertim quod sit reipublicae perniciosum .' sed mature praecauendum est. Si eenim considerau, nemini fortas te ve--strum unquam serpens momordit, aus
araneus: sed tamen eas animantes ut videritis, statim occidetis. Ad eundem igitur modum,Athenienses,etiam cum natura serpentina praeditum hominem videritis, nedum vestru singulos mo
deat, spectate, sed primus quisque qui
in eum inciderit, ulciscatur. Cuius sententiam Philo renouans, libro secundo de specialibus legibus, inquit: Sicut vis Peras, scorpios, aliasque venenosas bestiolas, priusquam mordeant, aut sau cient, aut Omnino se coin mouean i, sine mora ad primum aspectum occidimus, praecauendo genuinam eorum malitia, riusquam noceant: eodem modo etiaomines plecten di sunt, qui cum sint animalia rationalia , nihilo secius a n tiua mansuetudine in seri nos mores dein generant: & pro delectamento habent, laedendi quotquot possunt licentiam. Multo magis puniri debent haeretici, qui iam nocuerunt, praesertim si sine insanabiles. Vt enim Cicero inquit Philippica octauar In corpore si quid eiusmodi est, quod reliquo corpori noceat, uri ac secari patimur , ut membrorum aliquod potius, quam totum corpus intereat: sic in reipublicae corpore, ut i
tum saluum si, quidquid est pestiferum
Cuncta prius tentanda , sed immedicabile
EUe recidendum es , ne pars syncera
Et Plato diuinus lib. s. de legibus ait: Quos insanabIles legislator esse senserit , vltimo supplicio hos assiciet,
non ignorans , latius fore his, qui insanabiles sunt, mori, quam vivere: ac si vita priuantur, dupliciter prodesse Ἀ-teris: nam horum exemplo a peccato caeteri deterrentur, & improbis homianibus ciuitas ipsa mundatur. Ei Hio ronymus apud Gratian : Resecandae
393쪽
funt putridae carnes, it scabiosa ouisaeaulis repellenda, ne tota domus, maiaci, corpus & pecora ardeant, corrumpantur, putrescant, intereant. Arrius in
Alexandria una scintilla fuit: sed quoniam non statim oppressus est , totum orbem eius flamma populata est. c. r secandae. 24. q. s. Jxo.Sed aiunt haeretici, fidem rem esse liberam, ac proinde neminem propter haeretes puniendum esse. In quo 1. ne mihi perinde facere videmur,ac si fures, latrones, raptores, sicarii & caeteri facinorosi dicerent, furta, latrocinia, rapianas, homicidia,& alia similia crimina, im pana ta esse d ebere: nam haeresis crumen tris omnibus, grauius & pestiletius est . Quod autem aiunt,neminem esse
cogendum ad suscipi edam fidem , quis negat Sed qui fidem cathol: cam suscepit, cogendus est in ea perseuerare: ne arbitrio suo abutens, in harcses insanissimas praecipitetur, & perditus ipse
caeteros perdat. Diuus Chrysostomus, sermone de fide , spe, &.charitate, rochi sit me, ut solet, inquit Est fides pactam cum Deo,cum Christo placitum, consignatio promissoru. deniq; quoties ad illam fide acceditur, de pactum inter hominem de Deum firmatur, tunc homo Deo se credere profitetur, & a Deo
homini pignus quoddam Spiritus sancti tribuitur. Teneris igitur Christiane, de tenes t aliud a Deo accipis, aliud Deo promittis. non debes placitum de Eruere, cuius te pignus conspicis retianere. nam si inter homine semper pa-
a seruantur, de quidquid inter socios aliquando placuerit, inconcusia fidei
firmitate tenetur , ne sit violatae fidei reus, qui aut placitum soluerit, aut pactum raperit, aut socialem conuentum perfida calliditate mutauerit: quanto tenacius firmiusque seruandum est, quod
acuit Treum Deo contrat stur, quod cum Chria initur, quod in spem promi istorum
caelestium copulatur c. displicet 2 3.
quaeli. q. cum seq. c. vides. 23. quaest. 6. c. de Iudaeas s. distan. consessio Polonica. c. 9 I. Cornelius Ian senius in esicordiam euangelicam. c. 12. ubi recte
respondet parabolae de etaram, .lII,Nec moueat quenquam effraenara Illa libertas Lutheranorum : nam vi Augustinus inquit, Posse peccare, nec libertas est, nec pars libertatue quae est enim peior mors , quam libertas erroris 3 Et Plato epist. S. Servitus ac libertasta modum excedat, utraque mala est: si modum observet, utraque bona. Et Ariastoteles lib. polit. c. s. ait, Vitiosum esse vivere ut unusquisque vult : viuere
autem conuenienter reipublicae, non
seruitutem, sed salutem esse. Et Chrysostomus in epist. Pauli ad Romanos, serna. 23. Libertas di luta, Semoderamine carens, ubique mala, confusi nisque causa est Postremo , ii haeretici sunt, quos diuus Petrus velut digito ostedit, dicens: In errore conuersantur , libertatem promittetes , cu ipsi serui sint corruptionis, & caei. I 2. Petr. 2. Aug. epist. i 66. de epistola vita cinxtremo. de
poenitentia, distinc a. Jii Virga atq; correctio tribuIt sapientia, ut ait Sapies: Puer autem qui dimittitur
voluntati suae,confundit matrem suam. Et Comicus: Deteriores nos omnes su mus licentia. Et Esaias rSola vexatio in
tellectu dabit auditui.Et alibi: Muere
mur Impio,& non discet iustitia facere. Et b. 2. Machab. c. 6. Multo tempore sinere peccatoribus ex sententia agere ,
sed statim ultiones adhibere, magni beneficis est indictu . Adde quod, ut Hierony Ima inquit,h. a. aduersus Pelagianos: Ille haereticu interfici siqui esse hareticu Patitur .ci inu nostra correttio, vita siticatio
394쪽
ratio est: vi h resi mories, vivat catholiace fidei. f Prouerb. 29.Esaiς. 26. Sc. 28. II 3 Et ne aliunde argumenta petamus, ex ipsa euangelica lege perspicue constat, haereticos puniendos esse. Ac primum quidem veritas ipsa per Matinaeum &Marcum inquit, homini illi, per quescandalum venit. expedit enim es, ut suspendatur:mola asinaria ad colluetus, id demergatur in profundu maris. Ne mo autem est, a quo tam graue scandalum veniat,quam ab haeretico. Deinde,
Paulus apostolus pseudoprophetaml caecitate percussit, quia subuertebat vias Domini rectas, & proconsulem a fide
conabatur auertere. Et alibi, punitionem haereticorum idem Paulus desiderabat, inqiliens: Vtinam abscindantur, qui vos conturbant. Et in Ioannis Ap
calypsi, Deus ipse increpavit episcopos,
qui haereticos tolerabant. Postremo,
eodem pertinent omnia illa Christi verba, quibus haeretici nominantur lupi rapaces . Qui enim lupos ovibus Christi inhiantes, non persequatur quis coprehensos non inter sciat Mait h. i 8. Marci. 9. Act. r3. ad Galat. I. Apoc lyp. 1. Mati. 7. JI Prςterea, Id ipsum innumerabiles ecclesiae Pontifices sancti, doctoresque tradiderunt : ego tamen breuitatis causa tribus ero contentus. Anastasius Ponti sex
Max. Manichaeos, quos ad fidem catholicam perducere non potuit, ne sanctu gregem sua contagione polluerent, per publicos iudices perpetuo exilio relegauit. Et Leo ille magnus ad Leonem Augustum scribens, inquit: Haereticorum pertinax insidiosa contentio illico conquiescit, si imperiali potestate fraenetur. Et Bernardus in Cantica: Melius sereti roculdubio, ut coercerentur gladio ilius, qui non sine causa gladium portat, quam ut multos in suos errores. attrahere permittantur. Pritereo Cyprianu m.
Origene, Nazianzenu,& ingens agmen,
Constantinus Armenopulus lib. c.
promptuarij. titii I.Origenes super Numeros homilia. q. Cyprianus lib. de e
hortatione martyris. c. s. Nazianz. Or
tio. Io. August. lib. 3 . contra Gaudentiue. 16. & epistola. 48. Leo epist. i. dego.& y I. Bernar. in Cantica homil. 66. T m. 2. 2. quaest. to . cum seq. Alsonsus lib. 1. de iusta haeretic. punitione. 3. Hermas lib. 7. de instaura. religio.
c. 22. dc deinceps. C. non vos. dc seque. c. si audieris. 13. quaestio. s. c. nimiru.
c. displicet. cum se . 2 3. quaest. 6. cap. necis. II. quaest. i. Jr1 Huc accedunt argumenta fortissima': nam haeretici crimen grauius est, quam adulteri corporei: seuerius igitur puniendum est. Quo argumento utitur
Augustinus in ea epistola, quae est ad Bonifacium, dicens : Cur enim cum datust diuinitus homini liberum arbitriu , adulteria legibus puniantur, &sacril
gia permittantur an fidem non seruare animam Deo, leuius est , quam sceminam viro epistola. 1 o. & sanctus Ambrosius sermone. 3 o. Grauius est, religionis adulterum esse, quam corporis.16 Deinde, salsarius qui monetam, qui leges, qui rescripta principis salsat, iustissime quidem punitur r quanto magis haereticus, qui scripturam sacram , qui leges omnipotentis Dei corrumpit, atque subuertit Demosthenes ille, Oratione contra Timocratem, inquit: Illud etiam vobis recitabo, quod Solone aliquado dixiste serunt apud Iudices, in eo accusando, qui lege perniciosam rogarat, in hanc sententia: Receptum esse in
uniuersu apud Omnes ciuitates, qui monetam adulterarit, morte mulctandum. Deinde tierrogasse iudices, nu eis ea lex
iusta& laudabilis videretur Qui cum YY 1 vide
395쪽
videri sibi respondiflant, subiecisse: pu
tare sese, argenti monetam priuatorum contractuum causa repertam inrer ciues, sed leges monetam esse reipublicς iudices igitur oportere, multo magis siquis eam, quae ciuitatis moneta sit, corrumpat, odisse&punire, quam si quis eam, quae sit hominum priuatorum. Atque ut intelligerent, haud dubie maius esse delictum corrumpere leges quam adulterare monetam, addidisse: multas ciuitates haud dissimulanter argento, quod sit cre & plumbo contemperatum, utentes, tame ella incolumes, nec ullum ex care capere detrimetumat si qui perinde legibus adulterinis usi,
receptas corrumpi si uerint, eorum nullos unquam non internecione peritile.
17 Ad haec, homicida iustissimas peccati sui poenas luit: & eo magis si per insidias aut veneno interfecerit qucquam: haereticus aute insidiator pessimus grauioribus poenis dignus est, quippe qui
multorum incautas animas veneno pG
sti seri dogmatis morte in selicissima occidit . At testatur mihi diuus ille Hieronymus, qui in caput Iob. 2 . Haereticus , inquit, homicida est, qui animas hominum noxijs&lethalibus sensibus interficit. Et Augustinus qui ait: Uidste qualia faciunt, Δ quat a patiuntur. Occidunt animas, at diguntur in corpore, sempiternas mortes faciunt, & temporales se perpeti conqueruntur. Ad de quod ubi de religioe, ibi de vita quoque agitur, ut Philo inquit libro in Flaccum. c.quando. 23. q. q. J18 iliem, seditiosi homines, qui ciuium pacem & amicitiam peruertunt, & reia
publicae tranquillitatem dissipant & disturbant, quibus supplicijs digni non sunt Hoc spectant leges, hoc volunt,
incolumem esse ciuiuiu colu actionem,
quam qui dirimunt, eos morte, iniim vinculis, damno morent,ut Cicero dixit. Et Plato ille diuinus lib. 1. de et pub. docet, Nihil esse ciuitati perniciosius, quam diuisionem atque discordia: nihil melius quam concomiam & vni talem. Aristoteles quoque lib. a. politicorum, cap. 2. ait: Summum bonuciuitatibus in amicitia ponendum esse. t alibi: Videtur, inquit, amicitia rem Pub. continere, & maiore quam iustitia, in studio fuisse legumlatoribus: quod si amicitia inter omnes esset, nihil esset quod iustitiam desiderarent: at si iusti cilent, tamen amicitiae praesidium requirerent. Denique finis uniuersae virtutis est amicitia, de unitas, ut Pythagorici tradunt, & Proclus est author, libro de anima & daemone. fAristo. 8.ethico. c. I. Cicero 3. of sic. Iulius Paulus lib. I. sent. tit. deseditiosis. JI9 Atqui nemo est, qui tam perniciosam
seditionem in rempub. inierat, quam haereticus impius: nemo qui tot lian ulpopulorum, tot gentium, tot nationu , non modo corporibus, verum etiam animis pestem & interitum machin
tur. Est quidem haereticus violator pessimus ecclesiasticae pacis, quae non nisi Unitate praedicationis euangelicie custoit ditur, ut Leo ad Martianum Augustum scriptita sepist. 37. l. . tit. I. lib. I 6.C. Theodo. Brutius lib. 2. desedi IIO. c. Io. Jao Unitatem autem & amicitiam nihil magis peruertit quam schisma de liaere- sis: vi enim Nazianzenus inquit: Nihil ςque Germanos Dei cultores inter se conciliat, atq; consentientes de Deo sententiae: quem ad modum contra, nulla re facilius amicitiae dissoluuntur, qua diuersa in huiusmodi rebus animorum sententia: hic enim lenissimus quisque de moderatissimus intumescit, & mansuetus vere pugnax efiicitur, cum sol nitate sua Dei iacturam sacere perspicit, imoa
396쪽
imo, ut rectius loquar, prolapsione sua Deum detrimento assicere, qui nos &pro diuitiis habet, & diuites reddit. Et Hieronymus: Nullus est inter eos fidus affectus, quo in diuersa fides est. Nam
quemadmodum extra controuersam
est, nulla re magis, quam efficaci reli-l gione, atque eius unitate, in unius co poris societatem conciliari contineriq; liberos homines: sic omnibus perspi- . cum est, nihil eos magis separare&cos ua se diuidere, quam in religione dissidium , pugnam atque discordiam . Id nanque dissidium omnium maximum& perniciosissimum est:primum,quod rem praestantissimam, religionem scilicet, perturbet: deinde,quod societatem omnibus communem de arctissimam sua contagione laxet: denique, quod amicitiam soluat, qua neq; iucundior, neque sanctior esse potest. Nam cum inter omnes res humanas nihil sit religione praestantius, nil in quo pari animorum alacritate proni sint homines, nil etiam cui firmius adhaereant: necessario relinquitur, ut nulla neq; arctior, neque tenacior, neque iucundior esse quear, aut debeat amicitia,quam ea quq ex Christianae religionis consensu nascitur: & contra, nullum odium vehementius& pertinacius, & acerbius, quam uod ex religionis dissidio oritur ἐν ex iuersitate autem religionum protinus seditiones oriuntur. nouel. costitutio.
ros. Acto. I . Nazianete. oratione. I. de pace. Hierony. in Matth. c. I O. HL mas. lib. 1. de instauranda religione. cap. I.Jai Huc pertinet consillam illud prudentissimi Moecenatis ad Augustum Caesarem: Deum, inquit, semper & ubique ita cole, ut moribus patriae est receptu, ad eunde mque cultum alios com pelle: peregrinarum vero religionum autho
res odio & suppliciis prosequere, non modo Deorum gratia, quos qui co temnit , haud dubie nihil quoque aliud magni faciet,sed propterea etiam,quod
qui noua numina introducunt, multos
ad utendum peregrinis legibus pelliciunt : inde coniurationes, coitiones,& conciliabula existunt,minime unius principatui commodae res. Haec Dion Cassius historiae Romanae lib. 12.11'Non igitur amicitia vera, nec concordia aut pax esse potest inter catholicos& haereticos, ne inter ipsos quidem impios. Non enim est pax impἰjs, ut ait Esaias, sed sunt quasi mare seruens, quod quiescere non potest, & redundat fluctus eius in conculcationem & lutu.
Et ut Plato inquit in Lysidet Improbi nunquam vel sibi ipsis, vel inuicem, similes sunt, & amici, sed stolidi penitus& instabiles. Et Aristoteles lib. 9. ethi. Improbi nisi ad breue & exiguum tempus concordes esse non possunt. Et alibi : Prauus nunquam sibi amicus est, senanque semper oppugnat. Ei Proesus libro de anima : improbus secum consentire non potest. Cumque semper secum pugnet, nimirum cum alijs consentire non potest : necesse est enim tu
propter naturam rationale videre quodammodo verum, tum propter rati nem perturbatam plurimum ignorare,
secumque dissidere. Et paulo post : Coringit merito plerisq; ad seipsos discordia frequens : quoniam aliqua quidem a sensibus intromittunt, aliqua rursum ab imaginatione, aliqua ab opinione frequenter, nonnulla ab ira, a concupiscentia multa: non enim solum ex opinionibus tales quaedam passiones minuentur hominibus, sicut Stoici tradunt: sed etia contra, propter passiones quas dam & impetus, opiniones saepe per mutam: quandoque ex optimis pessi- ω
397쪽
videri sibi respondissent, subiecisse: pu
tare sese, argenti monetam priuatorum contractuum causa repertam itarer ciues , sed leges monetam esse reipublic riudices igitur oportere, multo magis siquis eam, quae ciuitatis moneta sit, corrumpat, odisse&punire, quam si quis eam, quae sit hominum priuatorum. Atque ut intelligerent, haud dubie maius esse delictumicorrumpere leges , quam adulterare monetam, addidi s se: multas ciuitates haud dissimulanter argento, quod sit gre&plumbo contemperatum, utentes, tame et se incolumes, nec ullum ex care capere detrimetum :at si qui perinde legibus adulterinis usi,
receptas corrumpi si uerint, eorum nullos unquam non internecione perillle.
17 Ad haec, homicida iustissimas peccati sui poenas luit: & eo magis si per insidias aut veneno interfecerit quequam: haereticus aute inlidiator pessimus grauioribus poenis dignus est, quippe qui
multorum incautas animas veneno pG
sit seri dogmatis morte infelicissima occidit . At testatur mihi diuus ille Hieronymus, qui in caput Iob. 2 . Haereticus, inquit, homicida est , qui animas hominum noxijs & lethalibus selitibus interficit. Et Augustinus qui alii Uid te qualia faciunt, α quata patiuntur. Occidunt animas, a iguntur in corpore, sempiternas mortes faciunt, & temporales se perpeti conqueruntur. Ad de quod ubi de religioe, ibi de vita quoque agitur, ut Philo inquit libro in Flaccum. c.quando. 2 . q. q. JI 8 i Item, seditiosi homines, qui ciuium pacein M amicitiam peruertunt, & re
publicae tranquillitatem dissipant & disturbant, quibus supplicijs digni non Ont Hoc spectam leges, hoc volunt, incolumem esse ciuiuiu colunctionem, quam qui dirimunt, eos morte, exilio, vinculis, damno mercent; ut Cicero dixit. Et Plato ille diuinus lib. I. de et pub. docet, Nihil esse ciuitati perniciosius, qua m diuisionem atque discordiae nihil melius quam concordiam & voitatem. Aristoteles quoque lib. a. politicorum, cap. 2. ait: Summum bonuciuitatibus in amicitia ponendum esse. L: alibi: Videtur, inquit, amicitia rem Pub. continere, & maiore quam iustitia, in studio fuisse legumlatoribus: quod si amicitia inter omnes esset, nihil esset quod iustitiam desiderarent: at si iusti essent , tamen amicitiae praesidium requirerent. Denique finis uniuersae virtutis est amicitia, &vnitas, ut Pythagorici tradunt, & Proclus est author, libro de anima & daemone. Aristo. 8.ethico. c. I. Cicero s. ossic. Iulius Paulus lib. s. senti tit. deseditiosis. J
seditionem in rempub. inierat, quam haereticus impius: nemo qui tot timui populorum, tot gentium, tot nationu, non modo corporibus, verum etiam animis pestem & interitum arachin
tur. Est quidem haereticus violator pessimus ecclesiasticae pacis, quae non niti Unitate praedicationis euangelicie custoit ditur, ut Leo ad Martianum Augustum scripsit. Lepist. 17.l: .rit. r. lib. I 6.C. Theodo. Brunus lib. 2. deseditIO. c. IO. Jao Unitatem autem & amicitiam nihil magis peruertit quam schisma & haere- sis: vi enim Nazianzenus inquit: Nihil ςque Germanos Dei cultores inter se conciliat, atq; consentientes de Deo sententiae: quemadmodum contra, nulla re facilius amicitiae dissoluuntur, qua diuersa in huiusmodi rebus animorum sententia: hic enim lenissimus quisque&moderatissimus intumescit, & mansuetus vere pugnax eis citur, cunx sole
nitate sua Dei iacturam sacere perspicit,
398쪽
imo, ut rectius loquar, prolapsione sua Deum detrimento asscere, qui nos &pro diuitiis habet, & diuites reddit. Et Hieronymus: Nullus est inter eos fidus affectus, quoviam diuersa fides est. Nam
quemadmodum extra controuersiam
est, nulla re magis, quam efficaci reli-l gione, atque eius unitate, in unius co roris societatem conciliari contineriq; liberos homines: sic omnibus perspi- . cuum est, nihil eos magis separare&cos ita se diuidere, quam in religione diss-dium, pugnam atque dἰseordiam . Id nanque dissῖdium omnium maximum& perniciosissimum est: primum,quod rem praestantissimam, religionem scilicet, perturbet: deInde,quod societatem omnibus communem & arctissimam sua contagione laxet: denique, quod amicitiam soluat, qua neq; iucundior, neque sanctior esse potest. Nam cum inter omnes res humanas nihil sit religione praestantius, nil in quo pari animorum alacritate proni sint homines, nil etiam cui firmius adhaereant δ' necessario relinquitur, ut nulla neq; arctior, neque tenacior, neque iucundior esse queat, aut debeat amicitia,quam ea quς ex Christianae religionis consensu nascitur: & contra, nullum odium vehementius & pertinacius, & acerbius, quam uod ex religionis dissidio oritur: ex iuersitate autem religionum Irotinus seditiones oriuntur. f nouel. costitutio.
ros. Acto. t . Nazianete. Oratione. I. de pace. Hierony. in Matth. c. I Ο. HL
mas. lib. a. de instauranda religione. cap. I.Jai Huc pertinet consillam illud prudentissimi Moecenatis ad Augustum Caesarem: Deum, inquit, semper & ubique ita cole, ut moribus patriae est receptu, ad eundemque cultum alios compelle: peregrinarum vero religionum autho
res odio & suppliciis prosequere, non modo Deorum gratia, quos qui co temnit, haud dubie nihil quoque aliud magni faciet,sed propterea etiam,quod
qui noua numina introducunt, multos
ad utendum peregrinis legibus pelliciunt : inde coniurationes, coitiones,&conciliabula existunt, minime unius principatui commodae res. Haec Dion Cassius historiae Romanae lib. 12.2 2'Non igitur amicitia vera, nec concordia aut pax esse potest inter catholicos&haereticos, ne inter ipsos quidem impios. Non enim est pax impῖjs, ut ait Esaias, sed sunt quasi mare feruens,
auod quiescere non potest, & redundatuctus eius in conculcationem & lutu.
Et ut Plato inquit in Lyside: Improbi nunquam vel tibi ipsis, vel inuicem, similes sunt, & amici, sed stolidi penitus& instabiles. Et Aristoteles lib. 9. ethi. Improbi nisi ad breue de exiguum tem
us concordes esse non possunt. Et alii : Prauus nunquam sibi amicus est, senanque semper oppugnat. Et Proclus labro de anima : improbus secum consentire non potest. Cumque semper secum pugnet, nimirum cum alijs consentire non potest : necesse est enim tu
propter naturam rationale videre quodammodo verum, tum proptemtionem perturbatam plurimum ignorare,
secumque dissidere. Et paulo post: Cotingit merito plerisq; ad seipsos discordia frequens: quoniam aliqua quidem
a sensibiis introm Itiunt, aliqua rursum ab imaginatione, aliqua ab opinione frequenter, nonnulla ab ira, a concupiscentia multa: non enim solum ex Opinionibus tales quaedam passiones mouentur hominibus, sicut Stoici tradunt: sed etia contra, propter passiones quasedam & impetus, opiniones saepe permutant: quandoque ex optimis pessima
399쪽
ma saepe reportant. Hi ergo a multis principiis atque potentijs, & his quide
terioribus, multiformes in se motiones accipientes, nimirum animam di sidentem habent atq; discordem . Scie-tia vero recta praediti ab uno quodam superiore principio cognitionem suscipiunt uniuersam: intellectus enim eis principia tradit : iam vero omnes sententiae verae, filiae sunt intellectus . cum
igitur a tali quodam principio simplicitia te procedant omnes, merito omnes
inuicem sunt concordes. Esaiae. 48. &F7. lib. s. et hic. c. 6. &lib. a. magno. moralium. c. II. J13 Quam sint haeretici rebus publicis perniciosi, testis est nunc Germania, testis Gallia, testis Flandria, testis suit nuper Anglia,testis iam olim uniuersus orbis, Impiorum ii resibus frequenter concussus. Arrianorum perfidia ut uno sim exemplo contentus non solum paruae res, sed etiam maximς labefactatς sunt.
Nec enim tantum affinitates, cognationes, amicitiae, domus, verum etiam urbes, populi, prouinciae, nationes , Vnia uersum postremo Romanum imperiusunditus concussum de emotum est. Nam cum profana ipsa Arrianorum nouitas, vesut quςdaharia, capto prius omnium imperatore,cuncta deinde Palatij culmina legibus nouis subiugasset: nequaquam deinceps destitit uniuersa
miscere atque vexare, priuata ac publica,sacra profanaque omnia. nullum boni & veri gerere discrimen, sed quoscuque collibuillet, tanquam de loco superiore percutere.
24 Tunc temeratae coniuges, depopulatqviduae, profanatae virgines, monaseria demolita, disturbati clerici, verberati leuitae, acti in exilium sacerdotes, Odi pleta sanctis ergasula: quorum pars maxima interdictis urbibus, protrusi, atque extorres, Inter deserta, speluncanseras, saxa, nuditate, fame, sti affecti, attriti & tabefacti sunt. Atque haec omnia nunquid ullam aliam ob causam ,
nis utiq; dum pro caelesti dogmate humanae superstitiones introducuntur: dubene sun data antiquitas scelesta nouitate subruitur: dum superiorum instituta. violantur: dum rescinduntur scita patrum: dum convelluntur definita maiorum : dum sese intra sacratae atque incorruptae vetustatis castissimos limites profanae ac nouellae curiositatis libido non continet Haec Vincentius Lyrine
sis libro aduersus haereses. Uide Regiis naidum Polum ad Henricum octauit regem Angliae, Ioannem Cocleum, de actis & scriptis Lutheri, BartholomaeuLatomum in consutatione criminati
nis Buceri.J2 3 Accedunt praeterea argumenta sorti iasina contra haereticos Luthera nos quorum appellatione Sacra metarii & An
baptistς,ac ccteri pestiferi huius temporis impij continentur lex ait: Si quis
violauerit muros, capite punitur: quanto maiori poena digni sunt, qui murosecesesiae catholicae violant, & ecclesias Ipsas funditus euertunt I l. vlti . ff. derer. diuersio.J Si quid in sacerdotes, aut allas ecclesiς ministros committitur, capitali sententia vindicatur: & ij haeretici nihil non
ad miti ut cotra clericos, & monachos,
de cetieros Dei ministros. I l. si quis in
hoc genus. C. de episcop. & clericis. J17 Raptores virginum, aut viduarum, quae Deo dicatae fuerint, pessima criminum peccantes, capitis supplicio plecte di sunt: quinimo li quis non dicam rapere, sed attentare tantummodo iungedi causa matrimonii sacratissimas vi ines ausus fuerit, capitali poena serien
400쪽
rij sanctimoniales rapiunt, easque incestis nuptijs polluunt. l. raptores. l. si
quis nQn dicam. C.de episcop. de cleri. c. si quis rapuerit. 27. q. l.J18 Sacrilegi ad bestias damnantur, aut vivi exuruntur, vel in furcas suspendu-tur, v t v lpianus memorat. Aelianus quoque lib. I i. variae historiae retulit,
Sacrilegos iuxta legem delphicam, prς cipites asi solitos, & ii omnes haeretici publica sacra compilant. t l. sacrilegii. di l. sacrilegi. T. ad leg. Iuliam pecular.
c. quisquis. 24. quaeli. s. c. nulli. c. pretdia. I a. q. a J29 In profana militia desertores capite puniri solent: quanto masis puniendisiit impii,qui sacra Dei militia deserui
l. fio omnes.*. desertor.st . de re milit. 33o Transfugae vivi exuruntur, ut inquit Vlpianus, aut certe surca suspenduntur, ut ait Iulius Paulus: de transfugas ubiacunque inueti fuerint, interficere licet, sicuti Martianus est author: quinetiam is qui volens transfugere apprehesus est, capite punitur, quemadmodum Modestinus tradidit. Exurendus est itaque . impius, qui ad haereticos hostes pelsiamos Christianae reipublicae transfugit. ll. aut damnum. f. hostes. l. si quis aliquid. F. i. n. de poenis. l. 3. in fine. T adleg. Corne .de ii colis. l. 3. 3.is qui ad hostem. l. proditores.st. de re militari.J32 Ad extremum,quibus poenis digni nosunt parricida ξ ii autem haeretici ecclesiam occidunt matrem resenerantem et
fatendum est igitur, eos plusquam par ricidas esse, si quidem est atrocius an
mae matrem occidere, quam corporis. Ea est igItur atrocitas tot ac tantorum criminum, ut grauissimam animaduersionem, & horrendi exempli postulet supplicium. DL poena. st.ad leg. Pompe.
de partici. leg. sancimus. C. de sacrosanct ecclesiis.c.lu abstulerit. I 2.2.2.J
3 1 In sumina, haeretIcI Iusti si me puniutur, quia sures sunt de latrones , de per
ianuam ecclesiae non intrant: quia sunt
adulteri, atq; falsari j: quia sicarii sunt & occidunt animas: quia seditiosi sunt,dd hostes: quia respublicas labefactant,
atque peruertunt: denique, quia directo diuinam maiestatem laedunt. Nam si in eos rectissime legumlatores an iam aduertunt, qui principem laedunt, atque rem publicam , quamo rectius in eos animaduertendum est, qui Deum ipsum omnipotentem laedunt: cum sit longe grauius diuinam quam humana, ct aeternam, quam temporalem laedere maiestatem authen. Gazaros. C. de
haereticis. c. vergen tis. de haere ti. c. cum
secundum. eod. tit. lib. 6. J3 3 Quas ob res non modo verae rei si nis cultores punire solent haereticos, sed hi etiam qui verum Deum ignor bant, varijs poenis eos afficiebant, quc sinapios&haereticos esse putabant. Sic eos qui Deorum prouidentia negabant, impietatis damnabat antiquitas, ut libro de superstitione Plutarchus est author . Sic Diopites decretum fecit, ut omnium,qui de diis non recte sentiret, aut de rebus cςlestibus nouos sermones inducerent, nomen deserretur, & iubete populo decretum ratum svir, quemadmodum idem Plutarchus in Pericle tradidit. Sic in causa violatae religi nis licebat Athenis, abducere in caic Iem , accusare publice, causam apud Eumolpidas agere, proponere apud regem, ut a Demosthene proditum est, oratione aduersus Androtionem. Sic Iulius Paulus lib. s. receptarum sententiaru titulo de vaticinatoribus: Qui nouas,inquit,& via vel ratione incognitas religiones inducunt, ex quibus animi hominu moueantur, honestiores deportantur, humiliores capite Puniuntur.