장음표시 사용
401쪽
Et in curia Areopagitica publicum de
capitale iudicium exercebatur propter nouam religionem. Quἰn etiam qui verbo uno patriam religionem laederet, atque minuerent, religionis laesae tan-uam maiestatis rei damnabantur. Sic enique, ut Cicero lib. 1. de legibus in uit: in omni religione impio, non s um vita cruciati atq; dedecore, verum etiam sepultura,&iustis exequiis caruerunt. Et Euseb Ius in prooemio libri quarti praeparationis evageticae indicat, fuisse hoc quoddam ius gentium,ut n ua religio reprimeretur, cum eius reprimendae causa, dicat, ubique scriptas suisse leges capitales. 34 Huius rei affatim exempla suppetunt, quorum aceruatim aliqua memorabimus . Scythae Anacharsim occiderui, dc rege suum Scyle regno priuarui, & necarunt, propter externos ritus, ut Herodotus libro quarto scriptu reliquit. Anaxagoras impietatis accusatus eu, quod
sole in lapidem esse dixisset: author Plutarchus libro de superstitione. Ath nienses Diagoram philosophum pepulerunt, quia Deos negauit, & omnem rum opem . Tatianus in Oratione cotra Graecos inquit: Diagoras Atheniensis erat, sed quod mysteria apud Athenienses profanasset, ab eis punitus est: ijdem Socratem damnauerunt, quod nouam religionem introducere videbatur ', ac de Atheniensium religionibus detrahebat, sicuti Plato in apologia Scepistola septima,& Cicero libro primo de natura Deorum, de Seneca epistola Io I.&Iustinus martyr in apologia priina pro Christianis, & innumerabile, alij tradiderunt. f Alciat. lib. 9. parer
gon. c. I S. & Valerius maxim. lib. I .c.
i. Suidas verbo, Diagoras. J3 1 Alcibiad cp absens tanquam l reticus damnatus est, ut Thucydides libro sinu. rato & libro octavo,& Plutarchus in euis vita ,&Iustinus historicus libro quinto
commemorant. Accusatus impietatis
Aristoteles, quod cultum Deorum munus probaret, in Chalcidem profugit,
ubi diu versatus, cum literῖs amicorum ad reditum vocaretur, in hunc modum respondit: Ex Athenis quidem recessi, ne causam Atheniensibus darem iterii scelus committendi, sicuti in Socratem commiserunt: neue impie contra phis losophum rursus secisse incusentur.Cuius rei Origenes libro primo contra Celsum, Guarinus in vita Aristotelis, de Crinitus libro decimo de honesta disciplina capite tertio, Laertius aliique meminerunt. Persae virum alioqui grauissimum Seosem capitis poena damnarui, quod a Persarum religione ac caeremon ijs auersus erat, & uxorem defunctam contra patrium ritum humauit: Testis
Procopius libro primo de bello Persico . Prothagoras, Anaxagoras, Anacharsis, de innumerabiles ali 1,apud Graecos, Scythas & Persas, ob eadem causam varijs tormentis de suppliciis affecti sunt, ut Iosephus libro secundo contra Api nem, Plutarchus in vita Niciae, Diog nes Laertius in eorum vita, Chrysostomus in priorem Pauli epistolam ad Corinthios , homilia quarta,& Cyrillus libro sexto contra Iulianum , authores sunt. Quid plura idololatrae, haeretici, Mahumetani, non ob rem aliam tot Christi martyres beatissimos, exquistissimis poenis excarnificarunt, nisi quod suis religionibus, sectis, & superstitionibus aduersabantur.3 6 Caeterum , catholica Christi ecclesia
non punit haereticos, ut eos funditus perdat, sed ut conuertantur, & vivant. Eo enim tendunt argumeta omnia, quiabus Augustanus docet, haereticos puniendos esse. Phreneticus ligandus, inquit,& cor
402쪽
corripiendus est, ne praecipitetur:& 3
qiu somno lethargico tenemur, excitandi sunt etiam flagellis: Deus quoque nos i omnes flagellis corrigit: & p aer filbo , & pallor item errantia pecora flagello
reuocat ad gregem ..Praeterea, pro na
reticis sunt leges ista poenales, quae illis videtur aduersae: qvquii inulis per ill--
correcti sunt,"adie corriduntur.
Molestus est & medicus furenti phrenetico , dc pater indisciplinato filio, Ille ligando, ille caedendo, sed ambo dii gendo : si autem illos negligant, & p rire permittant, ista mansuetudo falsa, crudelitas quidem est. Haec Augustinus, & alia in eandem sententiam, Pixius quoque Hieronymu3 ad Riparium scribens, inquit: Non est crudelitas cramina pro Deo punire, sed pietas. I Augustinus epistola. 48. & so. lib. 3. R Sum .c. 2Ο. c. legi. 23. q. s. J l 37 Ciuis ille meus Seneca , in libro de Clementia, dixit: In.iudicando, sue corrigendo hanc legem princeps quom
sequi debet: ut aut eum , quem punit, emendet: aut poena eius caeterm meliores reddat: aut sublatis malis securiores caeteri vivant. Ecclesiae quidem prima intentio est, ut conuertat liaereticos, sicuti iam ante dixi: altera, vi laaeretici poena sit metus omnium: ut qui malitia nocuit , supplici j prosit exemplo et ut quos Dei timor a malo non reuocas, temporalis saltem poena cohibeata peccato. Laetabitur iustus, nquit Propheta regiu , cum viderit vindictam impij, manus suas lauabitur sanguine pecca tol l . Non laetabitur iustus , quod insultet peccatoris calamitati, sed quod vi- . deat gloriam Dei illustrari, de homines
A mal escio deterreri,dymiim probi pinnas luunt. Γ Psal .. 38. Chlyspi unus ad populum Antiooemi m i ho ma l. Is .il
8 Sapienter admodum, ut solet, Aristo- c γteles in fine libri viti mi ei hie. inquit ri
Multitudo ni cet εitati potius , quam rartioni: & poenis, quam honestati paretri idcirco a duersus mobedientes N Leboritiores ingenio, castiga tiones poen a sque instituere oportet: eos vero qui: curarii& mep dari nequeunt, extrudere & α-t ex minare. Improbus enim dolore affiςi diis est, perinde tque iumentum. Nam, ut Fabius ait, qui ratione traduci: ad mel:ora non possitnt, solo metu conlcinentur. Et Plato diuinus lib. I 2. det legibus: Poenis maligni vexantur, ut de ipsi, & qui puniri iniquitates viderunt, inivssit iam oderint, aut saltem minus
in simili vitio peccent. Theodosius
quoque & Valentinianus h reticos puniebant addita ratione , ut ab errore, perfidiae, si ratione retrahi nequeunt,
saliena teriore reuocentur. Et Demo- .sthenes, oratione coira Aristogitonem: Duae res sunt, propter quas o innes s runtur leges: tum v x ne quisquam iniust alisi id agat, tum ut ij .qui ius viola brunt, punitis, alii meliores reddantur. - s lili, i a. c. Z ileg. I . tit. 6. lib. Ic. - Theodosi an i. J39 . Ad tertiam illam causam ea pertinet, quae cleruens A lexandrinus prope fine Imbri primi stromatum, in hanc sententiam scripta reliquit: Lex eorum, qui ei paren , curam gerens, ad pietatem in Deum instituat, de dictat m, quae sunt facienda,& propulsat unumquodque peccatu: Poeno imponens ij , quae sunt
mediocria: cum autem viderit aliquem ita se habere, ut v ideatur immedicabi
Iis,ut pote qui ad extremam prouehatur iniustitia: tunc aliorum iam cura geres, ne ab ipso corrmppi mur, Iniquam aliquam Parte Aloio ςur re resecans, sic
403쪽
o Sed quid argumentis opus est 3 Maj-stra rerum expetientia docet, punitionem hqreueorum remedium esse ni fimum ad extirpandas hqreses: quem ad modum e contrario, maxima est illec
bra peccandi impunitatis spes, ut Cicero dixit in oratione pro Milone. Cyprianus quoque sermone de pastionἴ Christi ait: Facilitas veni, peccatis laxat habenas: &vt inquit Ambrosus incentivum tribuit delinquedi. Ei Chrysostomus sermone de Absalon: Semper
scelera dum non resecantur,increscunt:
de in augmenta facinorum prosilitur, quoties iecura impunitate peccatur . Vbi autem experimentum docet, quid conserat, quid illic opus est speculati nibus ut Dionυlius dixit, lib. t i. ant sequitatum Romanarum . Et sicuti Cle ruens Alexandrinus, libro primo stro. malum inquit: Est vel maxime fide digna probatio, quae est cum experientia, luia nihil sere distata demonstratione. c. est iniusta. 23. q. 4. J I Huius autem edictus testis est diuus August nus in ea epistola, quae est ad Vincentium: testis religiosissima Hispania, cuius plebs inquieta, avidaque estia nouas res, ut ait Liu us, Sessiae natae libertatis cupida esse solet, & quae nisi Paret, imperat'. attamen hoe praesenti remedio quiescit, & ea tholicam fidem puram ab haeresibus seruat: quod sane
ad egregiam Hispani et laudem pestineti
quae,ut v asatus inquit, Sicut opulentia, bellica virtute, imperii amplitudiner l,quas omnes prouincias vel superat,vel certe aequatr ita religionis antiquitatε,& ver ς fidei cultu nulli omnino priores Partes concedit. Fuit profecto Hispania Christianae religionis semper obseruantissima, re sdem catholicam, qua
semel imbuta. yncerissime usq; colui haereticis infestissima. Quotquot in Hissp ilia sunt derebus fidei cognitore trifide religionem ossicii seruant, ea in te gritate ac vigilantia,ut nemo quisquam hiscere contra saerosaneta ecclesiaesta
tuta quidquam audeat . Alibi forsan impie ficere non licebit, in Hisp nia ne loqui quidem nisi pie, conceditur:alibi
e rores sorte iam nati extirpatur , in Hispania ipsa etiam erroru semina, anteaquam pullulent, opprimuntur. f August. epist. 8. Liuius lib. 22. Vasae uxpriori tomo chronicorum Hispaniae. cap. 9. Codoste. in . leg. vltim. C. de
hqreticis. J 2 Sed ad eam partem, ex qua egressi sumus, reuertamur : In haeroicos,impios,& idololatras ultimi stipplicii poena iustissime constituta est a diuino etiam legislatore. Nam in Deuteronomio lexatir Propheta, qui dixerit, eamus, & sequamur Deos alienos, interficietur: quia locutus est, ut vos auerteret a domino
Deo vestio. Et rursus: Propheta, qui arrogantia deprauatus, voluerit loquim notitine meo, quae ego non pi aecepimi, ut diceret, interficietur. Itaque Iosias de Mathatias plurimos idololatras occiderunt, ut in libris Regnorum de Machabaeorum continetur. Et Athenienses quos impietatis damnabant', lapidibus obruebant,ut est apud Aeli num lib. s. variae historἰae. t De uidi. I nti. i8. lib. 4. Regum c. 23. lib. i. Machabaeo. c. 2. J 3 inrin etiam in lib. Numerorum cap., si iratus Dominus contra Iudaeos quia Deos filiarum Moab adorauerant ,εe initiati erant Melphegor, dixit ad Moysen: Tolle cunctos principes P puli , de suspende eos contra solem inliatibulis . Et Phinees virum & mu-ierem ob eam causam pugione per
404쪽
a pietate deficiunt, plectendi sunt poena ultima, quod tenebras praeponant luci clarissimae,&data opera mentem excaecant, cum potuerint verum ce nere i Permissum est autem cuiuis bene nato educatoque a talibus sine moramenas sua manu exigere, non expecta to allensu senatus de iudicum, imo ne
et elato quidem nomine: & sequi animi
amantis Deum, infestique viiijs imp Um, concitati aduersus impios nulla dignos clementia, semel accepta potestate senatus, iudicum, praetorum , tribunorum, accusatorum, testium, legum, populi:vt absque omnibus impedimentis intrepide pro pietate decertare liceat . Et Paulus apostolus in epistola ad
Hebraeos c. Io. hoc argumento utitur ἔIrritam quis iaciens legem Moysi, sine ulla miseratione, duobus vel tribus testibus moritur: quan Io magis putatis , deteriora mereri iupplicia, qui filium Dei conculcauerit, & sanguinem test menti pollutum dixerit, in quo sanctificatus est, de spiritui gratiae contum liam fecerit λ
Celeberrimi quoque philosophi in eadem sententia sunt. Plato quidem lib. Io. de legibus, impios non una morIedignos elle censuit, sed pluribus. Isocrates in Panathenaico dixit: Existimo, consessione omnium , Pessimos viros esse, grauissimaque pinna dignos, qui res ad hominum salutem inuentas, ad aliorum perniciem conuertunt: neque ijs contra barbaros, neque contra delinquentes, sed contra coniunctissimos,& cognatos suos abutuntur: quod haeretici omnes proculdubio faciunt. Et idem Isocrates in oratione contra LO-chi tem:Aequum est, eos qui id violanti quod maximi facitis, grauissimo septicio affici a vobis. Pretereo sciens alios.
4I Quamuis aurein pluribus modis viii
mum supplicium irrogetur: unpij Ἀ-men haeretici generali omnium consuetudine comburi solent: quod iustis, mutn quidem est, tametsi quidam dinsentiant. Γ Hostien. Ancha. Ioan . And.
Cares Henri. & caeteri in . c. ad abolendam. de haeret. Brunus lib. s. c. 3 . Areti.& Alciat. in . I. I. C. de summa Trinit. Ber tradus consilio. χ it. lib. i. Alion sus lib. 1. de iusta haeretico. punitio .cap. 2. Corasius lib. s. miscellane. cap. 8.J 6 Nec iniqua ellea consuetudo, sed iuri diuino consonat . inquit enim Saluator noster: Si quis in me non manserit,mittetur foras sicut palmes, & arescet, &colligent eum, & in ignem mittent, ocardet. Et Paulus in epistola que est ad Hebrςos: Terra proferrens spinas ac tribulos, reproba est, & maledicto proxiama, cuius consummatio in combustionem. Huiusmodi terra est animus h
reticorum, quς tribulos & spinas pr fert, suffocantes verbum Dei. Et ignis egressus a Domino interiecit impios, qui recesserunt a Moyse. Ioan . IHebrgos. 6. Nume. I 6. J 7 Quamobrem antiquissima est poena ignis aduersus impios & hqreticos, ut ex actis Chalcedonensis concili j satis constare potest. Illic enim episcopus Alexand cinus dixisse traditur : Si Eutyches pririer dogmata ecclesiaesapit, non solum pinna dignus est, sed & igne. Anatolium quoque haereticum igni viuuna combusserun t, ut Nicephorus prodidit lib. 1 8. ecclesiast. hist. cap. Grego rius quoque lib. i. dialogorum refert, Basilium magum Romae suille combustum,& rem gestam laudat. Et pro pter impiam atque scelestam disciplina Templaris cocremati fuerunt, ut Petrus Crinitus & Paulus Aemilius &G suinus invita Philippi Pulchri aut hores sui.& Basilius betreticus comuni suffra-
405쪽
stoeomtiustus filii, scutIZona raste tulit in imperio Alexit Comnenit alibi 'uoque lueretici iam olim uiui cremausunt, quemadmodum Paulus Aemilius lib. 6. de rebus Francorum retulit. Mconstitutionibus Siculis cauetur, ut v Nui haeretici in conspectu populi comburantur, flammarum commissi iudicio.
Quod legibus quoque Hispanis constitutum, dc consuetudine iam pridem receptum est. Accedit etiam quod eadepoena ethnici de haeretici catholicos punire solebant, ut Eusebius, Ruffinus, Sozomenus, Nicephorus, ac Theodotitus in ecclesiastica historia locupletissimi testes sunt. factione. i .Synodi Chalincedonem Grego. lib. I. dial. c. .constitutio. Stelliae lib. i. tit. I.regia. l. 2. titu. χα parte. .& l. 2.tit. r.lib. . sciri leuum. a. Machabaeo. 6. Eusebius lib. .l istor. Hes. c. II.&lib. s.c. .&lib. 6. c. I. de lib. 8. cap. i I .Ruffinus lib. II. eiusdem operi .cap. 2. Sozomenus lib. b. histori tripartitae. c. 9. de i I. Theodori tus eodelib. c. i 6.Pet. Crinitus lib. t. de honesta disciplina c. I 3.& lib. 1 .c. I 3. Paulus Aemilius lib. 8. Nicephorus lib. . c. 3 1.
8 igne igitur extirpanda est lueretica pestis me nobis Deus irascatur, si h ret cos dimittimus impunitos. Iuxta quod imperator Theodosius inquit: Unde verso litam gratiam abiurauit unde aestas messe ieiuna laboriosum agricolam in spe destituit aristarum unde hyemis
intemperata ferocitas ubertatem terr
ru penetrabili frigore sterilitatis laesione damnauit nisi quod ad impietatis vindictam transit lege sua natur decre iam 3 Quod ne posthac sustinere cogamur, pacifica vitione pianda est supremi numinis veneranda maiestas. Haec ille e qui eandem illam constitutionem
his verbis exorditur: latet exteras soli. citudines, quas ani pbblicus perui iti nobis cogitatione indixit, praeopua
imperatoriae maiestaus curam esse periaspicimus verae religionis itida inem Fcuius si cultum tenere potueris, iter prosperitatis humanis aperimus incoeptis. Et post aliqua: Praeterea praecipit nus, ut quicunque seruum seu insenuum inuitum , vel suasione flectendo ex eultu Christianae religionis in nefandam sectam, ritumue traduxerit , cum dispe dio sortunarum capite puniatur. Et paulo post : Cernat praeterea, bona sua proscripta, poenae mox sanguinis delii nandus, qui fidem alterius expugnauit peruersa doctrina. Lex prosecto Hispano imperatore digna :ψt enim Honorius de Theodosius at ut, Grauius cst morte,& immitius cςde, si quis ex Christiana fide incredulitate Iudaica polluatur. Addo Leonem magnum quodam loco dIcentem: Diligenter attendite frattes, de icitote, aliud esse in Deum peccare, aliud in hominem. Quando enim in nos peccant homines, si poenitentibus veniam non indulsemus, peccatu incurrimus: quando aliquis in Deum peccauerit, si sine grandi districtione
indulgere voluerimus, Participes nos peccatis eorum efficimur. Quae sententia Cyrilli quoque suit libro sexto in
euangelium Ioannis. c. s. fC. Theodosi.titui. de Iudaeis. l. t .& li. r6.titu. s. l. I. Leo sermone de martyribus.J 9 Hac autem poena agnis haeretIci tantum odo relapsi, pertinaces , dc impccnitentes puniuntur : nam alis omnes haeretici salutari poenitentia iniuncta, e etesiae catholicae gremio benigne admodum excipiuntur. Nec enim haeretici, etiam pertinaces, statim in ignem mi
teno sunt: sed prius moneri saepe d bent, & viris religiosis ci eruditis collo
406쪽
que nubus, de statu cause, de animae s lute illis consuledum est: nec protinus audiendi sunt perire volentes, sed sententia disserri debet, ut haereticus furor elangueat, donec ut Lucanus cecinit, Deserat hic feruor mentes, cadat imp
.... perdant, Nelle mori. Nam sicut alius ait: Nulla isquam de morte hominis cunctatio longa es. IEt eo magis, quod de morte animarum aeterna dilatio de cunctatio est. Quod si diutius in errore permanserit haereticus pertinax, tunc lata sententia, qua declaretur haereticus, iudici seculari relin-
ruendus est, qui confestim illum coninem nare, de in ignem mittere debet rpertinaces autem vivi cremari,alij vero anteaquam comburantur, strangulari
solent. Quod Leyua quoq; noster lib.
2. variar. resolutio. retulit c. Io. Lucanus
lib. s. c. ad abolendam .de hqreticis.quinta instruct. Hispal. c. s. At sensus. lib. a. de iusta haereti. puni. c. I. Hermas lib. a. de insta u. religio. c. I s. Godostedus in l. . C. de hereti. JIO Adde etiam, quod aduersus pertin ces de manifestos h reticos iustissima est belli causat quia sunt orthodox Osui minum hostes omnium perniciosissimi. Indicto autem eis bello, cuicunque licebit spoliare, comprehendere, atque occidere illos: de ciuitates eorum ferro de Igne depopulari. Preterea, I n- nocentius tertius constituit, ut cathol ci, qui crucis assumpto charactere ad liqTeticorum exterminium se accinxerint,
illa gaudeant indulgentia, Illoque sancto priuilegio sint muniti , quς accedentibus interret sanctet subsidium conce
ci. de hqreticis. Hosti m. in summa. tit. de hqreti.*.qualiter.Ramundus quoq;
Brunus lib. 3 .de hqreti. cap. vlti. de lib. I. cap. 3 6. Ludo. Carerius de hqreti c. num. I 8. J1 Item, pr gnans mulieressi h relIca sit vel suspecta, nec punienda tamen, nec excrucianda est quoad patiat. Quod antiquissima Aegyptiorum lege cautuerat: existimabant enim, penitus iniquum esse, eum qui nihil commisisset, Una cum facinoroso poenam pati et aut duos plecti, cum unus deliquillet. In super, cum sola peccallet mater, minime quum censebant, filium patri m trique communem l uere materna Poenam . Cuius legis meminit Diodorus Siculus lib. 1. dc Plutarchus libro de sera numinis vindicta, dicens, eam quoque Grςcis tral criptam suille: a quibus, ni fallor, ad Romanos transsata fuit, de ab illis in Hispanos derivata. l. prς-
gnatis .de poenis. l. 2. st.de mortuo Infer. s. l.f. dc generaliter.de ven. in possessio. iten. l. regia .viti. titui. 3 t. par.7. Chrysostomus ho m. s. de poenitentia.Clemo Alexandrinus lib. 2. stromatum. J11 Ad poenam quoque rertinet, de hoeticorum odium, quod fides illis data se uanda non est. Nam si tyrannis, piratis,& csteris publicis predonibus,quia corpus occidunt, fides seruanda no est, longe minus hereti cis Pertinacibus,qui occidunt animas: porro fieri non potest incolumibus viris huiusmodi,quin simplices fidelium animet capiantur. At graue est fidem sal 'ere: verumtame
ut Marius Salomonius ait) promissa contra Christum fides,si pr stetur, utiq;
407쪽
perfidia est. Iure igitur hiretici quidam ego ecclesiarum pacem, quam etiam si
grauissimo concilii Constantienus i
dicio legitima flamina cocremati sunt, quamuis promissa illis securitas fuisset. Sed lacobus Menochius, non male probat, concilium Constantiense nihil secilla contra saluum conductum,qui seruandus omnino est, cum a principe vela publica potestate fuerit illis cocessus, ut paulo post adiungam. Beatus quoq; Thomas censet, haereticum indocilem prodendum esse iudicibus, non obstante fide, dc iuramento, quibus catholicia astrinxerit. fConcilium Constantiense
canone. 6. Salomonius in l. 2. M. exactIs. de orig. iur. Tho. 2. 2. quaestio. C. arti. I. &quaestio. 4 O. arti . 3. Cicero
lib. 3. Ossi c. c. pen. Ambros lib. i. Osfi. c. λ'. dar. in quaestio. Lucanae ciuitatis.&in l. conuentionum. de pactis.&illic Fortunius &.cae ii . Menochius consit.
13 Accedit eodem, 'quod cum haereticIs
nullum commercium, nec pax ulla catholicis esse debet: quamobrem fides
illis data, etiam iuramento firmata, co-tra publicum bonum, contra salutem
ani marum, contra iura diuina& humana, nullo modo seruanda est. In malis promissis, inquit Isidorus, rescinde fidem': & iuramentu esse non debet vinculum iniquitatis. Accedit etiam, quod pax & communicatio cu haereticis pertinacibus, iniusta & Impia est nec enim omnino pax esse potest, quae haeretic rum simul& catholicorum professi ne permixta, cunctas religionis verς &syncerae sedes semper turbauit. Vnde Gelasius Papa ab Anastasio imperatore insimulatus, quas pacem detrectaret, quam ipse cum hqreticis, iniquis tamen conditionibus sacere instituerat, qualis ea esset pax, his verbis demonstrat: D-so, inquit, floriose imperator, nolo cum mei sanguinis impendio prouenire possit, amplecterer Sed precor te cuiusmodi debeat Sine pax ipsa,non ut eunque, sed veraciter Christiana mente libremus. Quomodo enim potest esse
pax vera, cui charitas intemerata desierit 3 Charitas aute qualiter esse debeat, nobis ouidenter Apostolus praedicat, rui ait: Cliaritas de corde puro, de concientia bona, fide non heta. Qii
modo, quaeso,de corde erit puro, si contagio inficiatur externo quomodo de conscientia bona, si prauis fuerit malitaque commixta quomodo fide non ficta, si maneat sociata cu perfidis Quaecum a nobis saepe iam dicta sint, necesse est tamen inces Iabiliter iterari: & ta-
diu non tacere, quandiu nomen pacis obtenditur: ut nostrum non sit ut in
uidiose iactatur facere pace, sed talem velle doceamus, qualis & sola pax esse,N praeterquam pax nulla esse monstratur. ζα in malis. c. inter caetera. 22. q. l. generaliter. de verbo. Obligatio. c. non est obligatorium . de regul. Iuris. Gelasius tomo de vinculo anathematis: Brunus lib. 3. de haereti. cap. I A. cum
sequent.J14 Si tame fides h reticis data esset a principe vel publica potestate: exacte se uanda esset: si modo quod addixisset. non sit de illo genere rerum, quas lex
aut inspirata, aut naturalis vetat praestare. Non enim videtur esse vetitum, eorum quae ad naturae, aut gentium ius attinent, habere cum haeretico commertium,praesertim quod incolumi religione haberi possit: quia posisibile esset ut
per pia monita, etiam pertinacissimus ad saniorem mentem redeat: quod tamen priuatus inuito superiore seruare
non teneretur: pubiaca namque aut horitas nullius partis suae, siue magnae, si
408쪽
ue paruaesed a Dei voluntate, imperi que dependet: contra, ab istius imp rio pedet omnium, δc singulorum, qui
sub eo eomprehenduntur, voluntates. Quamuis autem haereticus magis vitandus sit, quam reliqui religionis hostes, qui permitti queut ex causa in Christi
na republica commorari: nam ritibus
nostris inspectis, suaque religione cum nostra discusta, spes est piorum hominum monitis ad nostram societatem posse perduci: haereticus tamen nullo modo in notitie religionis rem publica erit admittendus: tam propter infatigabile alios corrumpendi studium, quam propter sucatissimae impietatis, ideoq; perniciosissimae, latius re latius semper serpens contasium , sub pulcherrimaet quod periculosissimum est Christianae pietatis praetextu i ut dissicile sit notentari, peneque impossibile non inquinari. Hermas lib. 1. de instaur. religio. c. I . &c. 6. J IJ Pinna igitur ignis puniri debent haereticii aut si id fieri non possit, certe amadandi de expellendi sunt, bonis etiam publicatis . Quod legibus regum Gotthorum iam olim in Hispania cautu insuisse legimus: confiscabantur enim liqreticorum bona, & honore ac dignitatibus exuti, perpetuo exulabant: nec enim ulla communio catholicis esse debet cum imp ijs de hereticis, ut scpissime diximus. unde fit, ut omnia commercia sint si reticis interdictae nec eorum contractus, aut voluntates vllim ς, nec alia eorum acta rata sint, nec ex te
stamento alterius quippiam accipere queant, pr sertim cum manifesti, aut conuicti fuerint. regia. l. 2. tit. 2. lib. I 2. legum Gotthicarum. l. Manicheos. l. Arriani. C. de hqreticis. Brunus. lib. s. de hereii.c. I .8c lib. 6. c. .cu seq. regia l. q. tit. 3 .parte. G. dc l. .tit. 16.Parte.7.Js6 Inde etiam sit, ut quidquid hireticis
relinquitur, fiscus rapiat, si modo scister illis relictu fuerit: nam si quis ignorans aliquem hetreticum esse, heredem illum instituerit,probabilius est, ut pro non scripta sit institutio, de hqreditas proximiotibus defuncti consanguineis deseratur e quemadmodum Baldo, &quibusdam alijs placere video, quibus assentior. Nam Ii episcopus, aut alij clerici hqreticos, etiam consanguinem, haeredes instituerint,anathemandi sunt,& illorum nomina delenda : id tamen locum non habet in his, qui ignora tes illos litteticos esse, eosdem hqredes instituerunt. regia. l. r6. titul. 6. lib. 3. fori legum. Bald. in l. eam quam .C. de fideicommis Ancha. & Imolen .m c. 2. detesta. Alex. in l. i. C. de hqred. instit. c. si quis episcopus. c in eos. de hqreti. dc illic Ioann . de Ana. Feli .in c. a. de hqret. lib. 6. Bal. consit. 33 . lib.
17 'Hinc & illud est, quod heretici repelluntur ab accusatione, ac testimonio,& ab omnibus iudiciorum actis,&Omnino ab omni actionet nec audiendi sunt in iudicio si quid velint exigere et quia excommunicati sunt, & iuribus atque actionibus ipso iure priuati . Quamobrem exceptio h relis omnem actionem excludit, sine qua nemo recte experiri solet. cap. pagani. c. alie ni. cap. non potest. 2. quin. 7. l. qu
niam. C. de hereti c. cap. excommunicamus. eod. titui. cap. intelleximus. de
iudic. l. si pupilli. S. videamus. de n gor. gessis. cap. cum secundum . de ii reti c. lib. 6. glos. & Pr positus in cap. quo iure. 8. distinction. Ripa. in I. n turaliter. g. nihil commune. de acqui. posses. Brunus. lib. quinto. de hereta c.
409쪽
18 Haeretici md ces essenon possunt, quia infames sunt de excommunicati, & omni dominio ac iurisdictione priuati .s c. vlii. de haeret. lib. 6. l. vlti. C.de Iudetis l. I. titul. 2. lib. legum nouellarum
Theodosi j. Jsy Ru9d ii Philippus magni Alexandri
Pa 'r , iudicem quendam officio re Priuauit, quia capillos insicere solitus erat: quanto iustius a iudicandi munere repellendus haereticus est Memorat Vlutarchus in apophthegmatis, quod cuPhilippus quedam ex Antipatri amicis iudicum numero ascripsistet: posteaqua& barbam, & c pillos eum sibi iniic re sensit, remouit : quod diceret, eum qui in capillis insidus esset, dignum no
praestabis3s c. non potest. 1. quaestio. I. Theodoritus. lib. 1. lis soriae tripar. G22. Nicephorus. lib. ic histori eccle
in imperio Anastas: Dicori. J61 Ad hccii remi,aduocati, tabelliones,
aut procuratores et Ise non queunt, nec
omnino publicum aliquod officium gerere: sunt enim infames S me comm nicati,& nullum cum eis commercῖum
debet esse catholicis. fc. nulla ossicia. s . distin h. c. infames. 6. q. I .c.alieni. a. q. T. Brunus. lib. s. de haereti. c. 9461 Item haeretici nullam habere possunt ecclesiasticam potestatem : quia diuisi sunt a capite illo, unde omnis authoriu
elle, cui lii negotiis fides haberetur. Qui ficationem totius corporis ecclesiastici rin pilis, inquit, infidus est , qualem in & quia subiectos non habent . in qcios iurisdictione uti possin i, cu ab eis liti rati sint Ipso iure, ut etiam ante dixi. fridicimus. c. pudenda. 24. q. l. c. praeteri
3 2. distin. c. verbum Dei. cum seq. de poenitentia distin. r. Cyprianus epist. i6. lib. t. Torquem ada lib. de eccie. 2. parte.c. 18.&seq.Pighius ti . . literata ecclesiasti. c. s. J63 Aliis quoque benescijs omnibus&Iuribus ecclesiallicis priuati sunt heretici rex quo sit,utius patronatus habere non queant: quia rerum ecclesiasticarum eam paces non omnibus omnino beeit , inquit Theodoritus, ut haeretici qui nescijs habentur indigni. Quas ob res sic insaniunt aduersus Deum & sancti nec impetrare possunt beneficium an
negotiis remur suturum λ Cui confine est, quod Archidamus Lacedem Oni rum sex in Caeum senem dixisse aiunt rQuid hic sani dicet, cuius non solum animus, verum etiam caput sucis contaminatum est Zavdaor Aelianus lib. 8. variae historiae. Vide Clementem At Xandrinum. lib. 3. paedagogi. c. 3. L do. Caelium lib. I 8. c. II. J6o Tum illud addo, quod maiores nostri in quarto concilio Toletano dixerunt: Non potest erga homines esse fidelis, qui Deo extiterit infidelis. Nec mirum
ecclesiam, licenter etiam alias transgrediantur leges. Quamobrem iure la datur Theudericus Aser, qui cui apud Nicephorum est cum diaconum haberet orthodoxum, a se admodum dilectum , &in Arrianismum conuersus esset, v t eidem Theuderico faueret, gladio eum Jnteremit, dicens : Si Deo fide syncera in non seruasti,quo modo mihi, qui homo sum , conicientiain lanam 2
na lis possessoris, nec defenduntur sedis apostolicς regulis. f Lamberti. li. i. de
dovi. Gomes in regula cancellariς de annali possessore quςst. 3. ω 12.&in regula de triennali. q. 12. Brunus lib. s. de hqreticis. C. I, J64 Item, illud in odium & poenam her
ticorum constitutum est, ut eodem te in pose contra cundem hqreticum.plures ac diis
410쪽
ae dIuersi iudices procedere possint: &vt haereticus teneatur contra seipsum edere libros, & probationes ad confimmandam intentionem accusatoris. te. per hoc. de hςreti. lib. 6. Clem. I. oc
extrauag. ra m. eiusdem titu. PonZini. de lam ijs. num. I . Ludo. GOmes. in .e. dispendia. de rescript. lib. 6. nu. I 8. interpretes. in. c. cum parati.de appellat. Iacoba. lib. 2.de concilio. arti. 3. AlmaInus de suprema potestate laica. quae st. 3. c. s. de libris edendis. sto. & Philipp. Francus in. c. vi commissi. de ii retic. lib. 6. Purpuratus in. I. vltim. de Men. Nicol. Arelata. de hqreticis,
6 1 Adde etiam, quod haereticus ad ecclesiam fugiens non defendetur pr sidio
sanctitatis loci, id est, immunitate ecclesiarum et tum quia contra ecclesiam delinquit: tum etiam, quia per insidias multorum animas inficit,&occidit. Navi Augustinus inquit, veneno falst, pernicios que doctrinet animas, multo infelicius, qua barbaricus gladius, trucidant. Quamobre Gunde mirus Gotthorii rex, qui hac immunitate Hispaniaruecclesijs ante nongentos annos concessit, tria hominum genera excepisse ducitur: scilicet, latrones, proditores, &haereticos, ut in eius vita Petrus Medina memorat. c.viti. de immunit. ecclesia. c. i. de homicidio. Augustinus Hieronymo epist. 18. salus de haereti. praui. sugst. ii. Hippolyt. in . l. ex senatus nulto. de sicariss. Bolieri u decisio. II O. Remigius Gonni. de immunita. ecclesiar. fallentia. I 8. Couaru . lib. 2. res lutio. c. vlt. Petrus Medina lib. de memorabilibus Hispaniae cap. 18. Vide Alson sum Tostadum. Exod. 22. quo. 16. de Iosue 2 o. quaest. 3. cum . seq. Cateli. Cottam in memorabilibus, verbo, asylum. Alciatum. lib. 3. pretiumptio. c. 3 3. & lib. 7. parergon. e. s. rasium lib. s. miscella n. c. 23. J66 Pranerea, haeretici perpetua notantur infamia: quae poena viris bonis est na xima: honor enim, ut Aristoteles ait, maximum bonorum externorum , Nproprium virtutis praemium est : e contrario autem infamia peccati comes, &propria poena est. Nec immerito hPreticis de infamibus portae dignitatum
omni iure clauduntur. authe. Gazaros. C. de haeretic. c. infames. 6. quaestio. I. c. alieni. 2. q. T. c. Infamibus. de regul. Iuris. c. 2. g. haeretici. de haereti. lib. 6- Arist. et hic. c. s. l. isti quide. quod meta
causa. Brunus. lib. s. de hqreti. c. 8. J67 Et quamuis in omnibus fere criminibus alia poena nobiliores, alia plebei puniri soleant: in crimine tamen haeresis ea de omnibus poena sine delectu personarum constituta est. Solent quidem apud plerasque nationes aliter no- .nestiores, aliter sorduliores punirI: de Memnone Thessalo Xenophon loques, libro secundo de expeditione Cyri minoris, in qu It : Interemptis vero ijs,quos ante dixi, praetoribus, eo nomine quod
Cyrum contra regem iuvissent, cum eiusde in criminis esset damnatus, non stat Im tamen, neque eodem mortis genere sublatus est: non enim ei, ut caete
ris,est caput a ceruicibus abscissu quod
supplicij genus honestissimu habetur
sed quod eius sceleris dignum fuit,regis iussu, multis corporis cruciatibus laceratus, vix anno exacto exanimatus
est. Item Hirtius lib. s. de bello H spaniens , his verbis militum deseruorum poenam distinguit: Serui sunt in crucem sublati, militi ceruices abscissili Eusebius quoque lib. s. ecclesiasticet historis: Rursum cruces, rursum pinnae, rursum tormenta reparantur: & si qui sorte ciues Romani reperti sunt, hos