장음표시 사용
531쪽
de sustibus etsi,vel in milium,vel in tri
remes mitti,vel alia extraordinaria coer
tione puniri solent. Angel. & Ias. in . s. si duo patroni. g. vltim. de Iin iur. Ioannes Bernard. in prach. cap. 87. Jyx Quaesitum fuit . utrum hiis nepotes falli testis,qui cobustus fuerat, infames essent,&aliis poenis obligati, quibus liberi haereticorum assciuntur. Et causidicus quidam non imperitus aiebat , falsorum testi 4 dc haereticoruin liberos exaequandos esse, ne poena eorum dissimilis sit. Verum id neque usquam relatum , neque unquam receptum est rneque enim eque delinquit falsus testis, qui uni nocere voluit: atque haereticus
impius Christianae reipublicae hostis pestitier, δc exitiosus. Sed etsi demus par esse utriusque crimen,nulla tamen lege sancitum est, ut liberi salsi testis haereti- eorum liberis exequentur. Leges autem poenales no sunt producendet, quamuis par causa id exigere videatur. Et si enim non desit ratio, deest tamen authoritas& voluntas siue arbitrium legissatoris. fcap. pamae. de poenit. dist. I. Alsons
Castrus lib. t. de potestate legis poenalis cap. 7 Jos Sed talionis poena, quia perqua dura
est, in desuetudinem fere abiit: non igitur ea uti debent inquisitores nisi maxima causa. Praetereo sciens plurima, quet de poena talionis diffuse tradu tur a plurimis. Matth. s. e. haec autem vita. 23.
q. . Aristo. & eius iterpretes. I. et hi. c. s. Gelius lib. Io. noct. atticarum c. I. Thom. 1. 2. q. 68. Episcopus Abes. Exod. 2I. q. 16. & iterum Levit. 24. quaestio. ix. de rursus Matth. 3. q. 322.
Budaeus in . l. ius ciuile. de iust. dc iure. Alciat. lib. q. parerg. iuris. c. 8. J
haereus falsum testimonium dixit, v ni a m Petens antequam curi et seculari relinquantur,ad mittendus sit ad poenitentiam subeundam, sicut haereticus ad ec clesiam conuersus admittitur. Cui quγstioni respondetur, parcedum non esse testi poenitenti: quia haeretico tantummodo id concessum est, ut ad fidem catholicam redeat. Accedit huc, quod cufalsus testis innocentem haereticum esse testatur, ille poenitentiam agere non debet, nec errorem aliquem confiteri potest: quippe cum catholicus sit: unde relinquitur, quod innocens , tanquam pertinax&im poenitens codemnandus
erat . Iure Igitur falsus testis id pati debet, quod fratri suo facere cogitauit. fl.
qui ea mente. de surti Deut. I9.loan. de Platea. in . l. r. C. de grege domi. li. II. Bald. in . l. vlt. C. de accusationi b. r
prosit, ut non coerceatur eadem poena qua haereticus ad ecclesiam conuersus punIendus erat, mitius tamen agendum
est cu eo, qui seipsum detulit: praesertim si alios etiam eiusdem coniurationis socios iudicibus indicauerit. Id enim de publica utilitas, & ipsa clementia suadet, ac multis etiam legibus & exemilis comprobatur. s l. i. C. de his quie de sen. lib. t o. &. l. i. de deserto. de occulta. lib. I x. l. quisquis. f. vlt. C. ad
i. Iuli. maiest. regia l. s. titu. 1. Par. T. Ioan
Igne. in . l. 3. g. si ex stipulatu. ad Silla. num. 16. J
debet, qui pretio aut precibus teste corrupit, ut falsum testimonium diceret rquia eiusdem criminis particeps est.
Quinimo plus delinquit is,qui testi madat, vel persuadet, ut salsum testimoniudicat,quam testis ipse .quia nocendi animum prior habet, & alium ad idem facinus impellit. Qua ratione eadem omnino Pinna coercendus est,qua mandauit
532쪽
uῖt alleui ut quempia testem corrumpe- delis distas , cu alieni mali turpia narret.Quandoquide ipse primo peccauit, raueris,eadem verborum honestate ve- ει alios peccare secit. Et Iulius Paulu s lare: neque honesteris turpibus operam inquit: initium rei praestitit. fl.non ideo Prinens, sed turpium locutionem fu- minus.C. de accus.l.non solum. 6.si mi sies.Propterea inquit Apostolus:Omne dato meo. de inibi Bar.de iniuris. si ego verbum turpe non exeat de ore vestro. quod vI, aut clam. cap. mulieres. g. r. Et Philip. presbyter inquit : Non suit& illie Feli. de senti excom. Clem. x .de ausus scriptor historiae, ore suo blasphepceni. l. is damnum dat,qui iubet dare. miae verbu exprimere, sciens diuinitatidcibi Decius &eςteritae r .iur.Tiraq. etiam contrarijs verbis dicendis sum- de poenis, caus. 37. &seq.J mam deberi reuerentiam. 3. Reg. 1 r. 37 Hoc facinus ante multa secula perpe- Chπὶ.homi. 4.de patien.lob. Ambro. trauit impia illa Iezabel, mandans ut lib.de Nabuth.c. I.Franc.Τuelm. post eontra Naboth submitterentur duo sal alios in annotati. ad primum. c. Iob. Is testes, qui eu m blasphemasse diceret: ν8 Postremo si testes testibus ad uersetur, quos diuina scriptura filios diaboli id si oraeserendi sunt plures Mucioribus: virilios Belial, & viros diabolicos nomi- ineminis: nobiliores plebeis. afnrmannati illi autem dixerunt contra Naboth res negaotibus: testes reorum testibus silia in testimonium,scilicet, Benediait accusatorum: denique praeserendi suntia Naboth Deu®em. Quamobre edu qui probabiliora & verisimiliora testixerunt eum extra ciuitatem, de lapidia . monia dixerint. l. quod maior ad mubus interfecerunt. V bi obiter adnotan- nicipia. l. ob carmen. S. vlt. de testib e. dum est, verbum,Benedixit pro malo in nostra. eod. tit. c. vlti. de sent. δc re
dixit, per antiphrasim positum esse rid iudi. glo. in. l. diem proferre. F. si plu- quod frequentissime in scripturis diu, Ies. de arbitr. regia. l. o. cum sequen. nis fieri solet. Siquidem blasphemiae eri titii l. rQ par. 3. Phili p. CorneL consit. men, antiquis illis δέ pijs hominibus, Ia 3. lib. 4. Socinus senior consit. 1 4. tam festinuisum de execrabile, ut pro- bb. a. Felin. in cap. in noHra. dete-prio vocabulo ipsum nominare rebuπ- stib . Decius in cap. in Praesentia. derent. Scriptura diuina, ut Chrysost. ait, probati. l
sv MMARIUM. a Uaesis quid sit.
1 Ouaestionum o tormentorum Hum curulis sapientes viri non probant. 3 suasionibus resistenta esse docet cicitu partithmbra. 74 Questionum tormento Uum impro. b.is cie. in libris ad Herennium.
Ludovicus Viues, ctaei'. Ludovicus Viues reprehenditur, quod locum Cic.in oratione pro Deiotarope peram intellexerit. Ludovicus Viues reprebenditur, quod tormextorum Uum iniquum esse diaxerit. l
533쪽
s Tomentarum condemnant rhetores. men fugit, antequam attinetis. o Tomentorum Uum vi anctis i pro IV Fugientes, antequam accinentur de eo-bant. misso crimine, non semper vehementer
II Inquisitores torquere possunt deberi subpectisvit. vehementem pectos. 3o Acibiades o Demosthenes accusathoi 2 romentis neminem debent iudices eri fugerent. ponere,nisi prius an id ivina pemittat, 33 Torqueri potest reus, qui suspectus eum accuratis re expendant. sit, Vaciliat, mentitur, Crpeierat.' I3 Tomentis quando νtendum. 31 Vultus ct coloris mutatio signum est anili Tormentis ivt qui stram condemnetur, misti male consi'. duo potissimum necessaria sunt. 33 Torqueri non possunt rei propter Alasi. Is Tormentis non debet quispiam condem gna externa vultus, aut simitia. nari, nisi inditia magna sint, ct HM 3 4 Torqueri tune posse rein, cum ab eo menter νrgentia. crimen se e commisium publica fama. is Indicia urgentia ubi bene probatafw- est, sunt qui teneant. rint, eorum exemplum reo exhibem 3 3 Famae crebra re constantis vis. dum est. 36 Torqueri propter solam famam non ir Torquere hominem inauditum, iniquu bet reus.
is Torqueri ut quoiam possit, exigitur mam, quid requiratur. vi accussor id postulet. . 8 Fama quam mendax oe vana pleri is Torqueri possum haeretici, eum id iudici quesit.bus expedire videbitur. 39 Fama quopacto a Fabio describatur. . 1 o Haereticis ud tomenta damnaris senten Ao Fama mala Tertullianus ct Hieron Ptiae copia facienda es, vis velint,a' min enumerant. pellare possint. 4I de ortum habeas. xx Iudex qui per imperitiam vel dolo ma- a Plebis inlinitia o temeritas. ω aliquem torserit, qua poena afficien- 43 Plebis Nitia. das Hr Torqueri possunt in crimine resis,omxx Indicia arbitrio iudicis aestimanda sunt. nes qui torqueri possunt in crimine λ. 1 3 Torqueri potest reus, se νnius hominis sae maiestatis. si e digni testimonio infametur , nis 4s Minores viginti quinque amis torqueri
ipse bonae sit famae. ' possunt propter haeresessulpicionem . . 14 Torqueri possee reum olus hominis L As Torqueri possunt ob crimen haerem mode digni testimonio infamatum, pra- nacti, O sanctimoniales, o religiosi
as Torqueri potest reus, eum eius haeresis 7 Clericos ct religiosos torqueri non possemiplene probata fum. ' se, nisi infamati sint, quidam vierunt. - 16 Torquedus nemo est solo testimonis eius 48 Clerici ob vehementem fustitionem ιον qui particeps fuit criminis. queri possunt.17 c fesso criminis extra iudicium facta, ' clerici er monachi rarius'mitius toν ad reum torquendum fulmere credia quendisunt. tur. 1o clerici torqueri Hodebent a stoseuis Torqueri potest,qui ps commissum rei torrore laico.
534쪽
si Tormentis occulta erimina debet iudex. 68 Metus vis oe potentia. diligentius explorare . . 69 confeso quando dicatur extorta metusa Torqueri potes, qui eonfitetur se dixise tormensorum. se aut fecisse aliquid bareticum, negat. 7o consi o tormentis extorta parum e tamen intentionem haereticam. Ox est, nisi post tormenta a reo fueris. 13 Sententia qua reus ad tormenta dam- confirmata. natur , notificanda eri promotori m 7r confeso tormentis extorta quomodo nos ali. eerepostreo confitenti. .s4 Iudex praesens esse debet dum quaestio 7 a Iudex quando ct quomodo altiqui de- habetur. ' beat illum, quem adit, ut confisonem 31 Torqueri publice non Ment rei apud Hi ab ipso tomentis extortam ratam h θ nos. Mat. I 6 Trumentis reos condemnatos iudices be- 73 Ratibabitis etiam Meessaria est, quandonigne admonere debent, ut veritatem reus vel testis in tormentis contra alios simpliciter fateantur. testificatur. 17 Tomentis condemnati rei, quo pacto a 74 Tormenta qui pernegans vinci hoc iudice interrogandιμι. δε obiecta crimina diluit. 38 Tomentis haeretici damnati, quomodo 7s Torqueri iterum quando reus debeat. interrogandi sint ab inquisitoribus. 76 Torqueri quoties pos reus.ss Tormentis haeretici dammari, non de se 77. Torqueri reus ter non debet. ramum,m de aliis etiam interrogari 78 Tormentasaepius olim repetita imini possunt. me aliquando fuerunt. Torqueri potessustinus de bares , ct 7s Torqueri an iterum post reus, pG- plene etiam conuimu, in caput alis ' quam in tormentis confessus est, s num . quenti die confessonem factam n εν Tormenta quomodo adhibenda simi. Mi. ολ Tormenta neque semper, neque m omni so Tormenta an mea a haeresis repeti pos ausa oe persona exercenda sunt. ' sint, cum reus quod tortus fueral co 63 Tormenta pro criminumvastitate in L sessus, postea negat. gendasiunt. si Torqueri an terno post rem,quibis tor. 6. Confesso in tormentis extorta nibit νω ' tus bis confitetur, σreuocat. nocere potest, si reus ipse tamentis ta Tormenta quandosoria tertio repeti iniquefuerit expositus. poterunt.. os carcer Jeries tormentι est. 8, Iudices quid is qua mibus babendis cῆεο Torquendis multi sint, a quo me ipse sderare debeant, H Neritatem ea o
. cI Tormentis extorta eonfesso no satis est, s Indicia non ita persti a ct euidentia ut rem condemnetis, nisi eam postea ' esse possint, Hμ resaepe η- ρος-
535쪽
OR MENTORUM, de quaestionum usus In causis criminalibus frequentissimus
est, & inquisitores apostolici saepissime
reos torquere s olent. Quantobrem non erit alienum , de quaestionibus in praesentia d isserere . Quaestio autem est, ut Arist. inquit, inuita conscii hominis consessio. TCt vero ac tanta contra quaestiones
dicta & scripta sunt, ut nun desint qui
putent, iniquum esse torquere hominem , quem nondum constat esse nocente. Adde quod quaestio, sicut Vlpianus . ait, res est tiragilis Ee periculosa, & quae saepe veritatem saltat. Nam plerique
patientia, sue duritia , ita tormenta cotem nunt, ut exprimi ab eis veritas nullo modo possit: alij tanta sunt impatietia, ut in quo uis potius mentiri, quam pati tormenta velint. Et ita fit, ut etiavario modo fateantur, ut non tantum
se, verum etiam alios criminentur. I l. I. f. quaestioni. de quaesti.JAccedit eodem, quod Cicero in partitionibus oratorijs docet, saepe quaesti nibus resistendum esse: quod & dolore fugientes multi in tormentis ementitipe saepe snt, morique maluerunt salsa fatendo, quam vere inficiando, dolere:
multi etiam suam vitam neglexerunt,
ut eos, qui his chariores, quam ipsi sibi
essent, liberarent. Alij autem aut natura corporis, aut consuetudine dolendi, aut metu supplici j, aut mortis, vim tormentorum pertulerunt: alij ementiti sunt in eos, quos oderunt. Idem Cicero, siue quis alter li. a. rhetor.ad Hereni. Contra quaestiones, ait,
dolori credi non oportere: quod alius alio sit recintlar In dolore, quod Ingeniosor ad comminiscendum, quod deniq; saepe scire aut suspicari possit quid
quaestor velit audire: quod cum dixerit, intelligat finem sibi doloris suturu. Eis enim qui torquentur,credi do oporter, quod extorta veritas laboret, sitque tum minus tuta, quod varia sint ingenia hominum, varis affectus, varia tolerantia. Sunt enim nonnulli constantes in tormentis, more stoicorum: qui s Curi poenarum, securi cruciatuum, nuhilo magis veritatem prodant: alij sue Poenarum impotentes, qui facile me
riantur, dum cesset cruciatus.
Diuus quoque Aug. inquit: Iudicia hominum de hominibus, quam sunt misera, quam dolenda : quid cum in sua causa quisque torquetur, & cum quaeritur , utrum sit nocens, cruciatur γ&innocens luit pro incerto crimine ce tissimas poenas, non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescItur: ac per hoc ignorantia iudicis plerunque est calamitas innocentis: &quod est intolerabilius, cum propterea
iudex torqueat accusatum, ne occidat nesciens innocentem: fit per ignorantiet miseriam, ut oc tortum,& innocentem occidat, quem ne innocentem occideret, torserat. Et post pauca: Hi qui aseguuntur vi doloris plerunque superati,& de se salsa consessi, etiam Puniuntur
innocentes: cum iam torti fuerint innocentes : quod etsi non morte puniantur, in ipsis vel ex ipsis tormentis pler que moriuntur. Cui addit Ludovicus Viues: Sic torquemus homi nes, ne insontes moriantur, ut magis eorum nos misereat, quam si morerentur: usque adeo grauiora sunt saepe tormenta, qua mors. An non frequentes quotidie via demus,
536쪽
demus, qui morte perpeti malint, qua tormenta & sateantur fictum crimen de supplicio certi, ne torqueantur Etiainnocentes cogit mentiri dolor, ut Mi mus ait. Et sicut canit Tibullus: Frangit fortia corda dolor. Et Seneca declamatio. ς. inquit: Verba dolor parum considerat. fAug. lib. I9. de civit. Dei. c. 6.& inibi Ludovi. Vives. J6 Obiter tamen notandus est error L douici Vives, viri alioqui non indo cti, qui eodem loco non intellexit, cur Cia cero pro Deiotaro dῖxerit: More maiorum de seruo in dominum, ne tormentis quidem quaeri licet. Nam si ius ciuile ignorauit, quo id frequentissime
constitutum est: certe historici, eum id ipsum docere poterant, quorum unum aut alterum locum breuiter in praesentia memorabo, quia propositae materiet congruunt. Cornelius Tacitdib. 1. --nal. Libonis causam referens, post alia inquit: Negante reo, agnoscentes se uos per tormenta interrogare placuit. Et quia vetere senatusconsulto, quaestis in caput domini prohibebatur,callidus& noui iuris repertor Tiberius, manci- si ari singulos actori publico iubet: --icet, ut in Libonem ex seruis, saluo senatusconsulto quaereretur. Flauius quoque Vopiscus In Tacito retulit, Cauisse Tacitum imperatorem, vestrui indo
minorum capita non interrogarentur,
ne in causa maiestatis quide . Nec enim oportet, ut Iulius Paulus inquit, salute dominorum. semorum arbitrio com mitti. Adde quod sicut Aristot. dixit: Magis consentaneum est, seruos aduersus dominos, quo suum effugiant cruciatum, ementiri, quam multos dolores ,& corporibus, de animis tolerare.
quia nihil mali patientur, via mentiri voluerint. LL unius .f. seruo. de quaestio, nibus. Aristotiata. rhetoriad Alexan.
c. de quaestione. l. r. sex. C. de quaest. Carolus Sigonius lib. r. de antiquo i re Romanorum, C. c. JIllud vero grauiori censura dignum est,quod idem Ludovicus Viues, omne
tormentorum usum condemnans, ait rtyrannicum id esse inuentum, charitati& mansuetudini Christianae, sed & omni etiam humanitati contrarium. Asdit etiam, hoc utile non esse,& sine d no rerum publicarum tolli posse. Pra terea, multas esse gentes,&quidem barbaras, quae serum & immane arbitra tur , torqueri hominem, de cuius facianore dubitatur: Profecto, inquit, ca
nifices animos habemus, qui sustinere possu mus gemitus, & lachrymas tanto cum dolore expressas hominis, quem nescimus sit ne nocens. Quid Z quod acerbam, de perquam iniquam legem
sinimus in capita nostra dominariaeum suspiciones tormentis armamus,& miamicis delationibus. Et tandem sorti sisima esse ait, quaecunque rhetores contra tormenta dicunt: quae vero pro tormentis sutilia & imbecilla.
Sed quidquid id sit, quod ille contra
omni u sere getium leges & mores licentiose lenitam: ambigi sane nullo modo potest, an torquere liceat hominem vehementer suspectum: id enim vetus de antiquum est: neque tantum apud ex. nicos usitatum, sed etiam apud catholicos omnes vigent hodie, semperq; m ribus receptae sunt in Christana republica instila imae leges, qua torquere homines iubent, a viris lapientissimis, &via rerum publicarum prudentissimis. non ab insipientibus aut barbaris conditae. Neque quispiam est negotiorum forensum usque adeo ignarus, qui non plane intelligat, millum iere criminale iudicium, sine tormentis Ic tractara
537쪽
simque rhetores Ipsi tormenta codem nant: quinimo pro quaestionibus aeque
atque contra quaestiones dicere docent. Ac primum Aristot. inquit: Cum utile fuerit vehemetem essicere quaestionem, dicendum erit, ut priuatim quidem homines de valde necesiariis,ciuitates autede maximis rebus ex quaestionibus probationes capiunt, quod que test ibus certior est quaestio. Nam testibus mentiri conducit saepe: quibus autem quaesti nes admotae sunt, veritatem loqui plurimum vulitatis affert r sic enim cruciatu celerrime liberantur. Et Isbaates in Trapezitico: video autem vos quoq; neque publicis, neque priuatis in rebus quicquam fide maiore dignum, aut v xius exillimare tormentis, ac fieri quia dem posse ut aliqui subornentur, ut i stes sint rerum non iactarum: per cruciatus autem exorta testimonia, perspicue Ostendere, viri vera dicant. Cicero quoq; rhetorum & oratorii princeps, in Topicis dixit: Facit etia necessitas fide, quae tu a corporibus, tu ab animis nascitur. Nam & verberibus torti, & igne fatigati,quq dicunt,ea videtur veritas ipsa dicere. Fabius item, quaestionem vera fatendi necessitatem vocat. Et Seneca in Troade: Verberibus, igne, morte, cruciatu eloqui quodcunque celas adi- et inuitam dolor: e pectore imo conita arcana eruet: necessitas plus posse,uam pietas solet. Quid attinet plurae his-Plenae sunt orationes veterum ac nouorum. f Arist. rhetor. ad Alex.c. de quaestio. Fabi. li. s. insti. Orato. e. 4. Jro viri quin etiam sanctissimi h c eadesere dicere solent. Beatus Cyprianus tractatu illo elegantissimo, contra Demetrianum inter alia inquit: Torqueri debui si negarem, sicut in caeteris quaestionibus torquentur rei,qui se negant, crimine quo accusantur,teneri: ut iacin his veritas, quae indice voce non promtitur, dolore corporis exHimatur. Et in fine tractatus, de idolorum vanitate tDolor tormentorum,veritatis testis est.
Item Ambrosiusti. 1. de Caim & Abel: In iudici js secularibus impositi equuleo
torquentur negantes: &quaedam tangit iudicem misericordia confitentis. Et
Eusebius pontifex ad episcopos Galliae
scribens, ait: Veritatem diuers scruci tibus e latebris suis religiosus tortor exigere debet: v t dum poenis corpora subiiciuntur, quae gesta sunt fideliter de veraciter exquirantur. Neque diuus ipse Augustinus quaestiones istas reprobat, quin imo fatetur Ing ue, leges, quaere torquere iubent, ciuitatibus in quant libet pace manentibus deesse non posse: neque iudicem sapientem ab his abstinere debere, quippe cum constringat eum humana societas, quam deserere nefas ducit: cui quide prodeste Intendit, ne crimina sint impunita. Nec iacit l, nocendi voluntate, sed necessitate nesciendi : & tamen quia cogit humana societas, necessitate etia iudicandi. Haec sunt verba diui Augustini, quae quidem non solum gentilibus, & degentilibus ut Ludovicus Viues comminiscitur ced generaliter omnibus, ac de Omnibus etiam Christianis dicta suisse quiuis facile intelliget. Ac de his quidem
fatis arbitror dictu. Hester. ra. Ambros. lib. 1. de Caim & Abel. cap. s. cap. penul. 1. quaest. F. August. lib. I s. de
ciuitat. Dei. c. s. c. circumcellones. 2 .uaeil. F. IOan. ma Ior. in lib. .sent. dii nct. I s. quaest. 11. Siluester, in summa verbo, inquisitio. 2. g. nono. Ji Tametsi autem inquisitores clericI de sacerdotes esse soleant, nihilominus torquere possunt & debent vehemeters spectos, ut errores consessi couertantur& vivant. Eodem enim fine Paulus tradidit
538쪽
tradidit Corῖnthium Satanae in interituearnis, ut spiritus eius saluus fieret. ille haereticum interfieit ut apud Hieronymum est qui haereticum eum esse patitur . Caeterum nostra correptio vivificatio est: ut haeresi moriens, vivat cath
licae fidei. i. Corinth. s. Hieronymus lib. 3. aduersus Pelagianos. JIx Veru quia plurimi & periculosissimi sunt abusus iudicum in quaestionibus, ut Gai indus noster in aporogia & inu
ctiva commemorat, & nos ipsi eius rei testes sumus, iudices omnes hortamur, ut ante oculos Deum habentes, nemine prius torqueant, quam id fieri iura permittant: aliud enim facere zelus esse fortasse poterit, sed iniquus sane, ac non secundum scientiam. Inde enim facile sit,
ut innocens male torqueatur,& extorta
salsa consessione, multo peius iniustius
is In primis autem an Imaduertere oportet .non esse a quaestionibus incipiendu: sed ita demum ad eas veniendum esse, eum suspectus est reus,& ali is argumentis ita urgetur,ut sola eius consessio deesse videatur. I l. i. de quaestion b. l. milites. C. eod. titui. cap. cum in coni platione . de regu l. iuris. Jr Duo igitur necessaria sunt contra reueprimum, ut suspectus st: alterum, ut urgeatur argumentis &indicijs veri. milibus. Sed multa praeterea requiruntur, ut reus torqueri possit: nimirum ut indicia singula duobus aut pluribus t stibus plene probata sint. fglos. communiter approbata. in . l. vltr. C. simili. herciscun. Innoc. in cap. sicut. de si-mon. Bart. 5c caeteri in . l. vlt. dequest. Angei. Paris. Brunus,& innumerabiles
alij relati ab Hippolyto in. l. i. g. idem Cornel . de quaestioni b. dc in pra. , diligenter. lis Neque satis est quod indicia plene pro
bentur, nisi magna sint & vehementer
urgentia. Leuia eni in argumenta,eLficacia non sunt ad torquendum hominem. l. milites. C. de quaestio. regia. l. 26. titul. I. p. 7. gl. communiter a P probata in . l. cum probatio. de pro. Dationibus. Bartho. & caeteri in. l. vlti
36 Vbi autem indicia urgentia plene probata suerint, necesse etiam est, ut eorum
exemplum , siue copia reo detur, & et concedatur dilatio ad ea diluenda, &suam innocentiam probanda: id enim& natura aequum est, de iure probatur.& ab omnibus Iurisperitis comuniter traditur. l. unius. g. cogniturum. Edeuaest. l. s. 3. si ad die.de re milit. Clemastoralis de re iudi. c. i. de cau.posses de propri. Bart. & caeteri in . l. unius. de quaestioni b. Iaso. consit. i 7 1. Bosiustitui. de indiciis. Alciat. lib. s. parerg. cap. ti. Ji 7 Crudelis profecto & inἴquus est i
dex , qui contra dῖuina de humana iura hominem Inauditum torquet. Nam defensionis sicultas, quae iure naturali omnibus concessa est, nulli unquam den fanda est: nec eum excusare valet Ze
us puniendi maleficia, est enim ut paulo ante dixi in prauus, & non secundum scientiam. Quidὶ quod no sunt sacteda
mala, ut veniant bona: iuste sunt ex quenda, quae Iusta fuerint. Nam si reacte offeras,recte autem non diuidas, pec
easti. Quid Z quod sitius est ut Vlpia
nus inquit impunitum relinquere facinus nocentis,qua innocentem damnare. Quod si nemo damnandus est in causs ei uitibus iuris ordine non serua ro, quanto id minus fieri debet in homine quantumlibet suspecto torquendo De paruula summa iudieaturo tibi res sine teste non probaretur, testis sine iureiurando non valeret , utrique
539쪽
parti dares actIonre , dares tempus . non semel audires : ut ait seneca lib. 1. de ira de homine torquere audes ant suam illi vel indicia nolle liceat, vel et Hes. I Genes 4. δc. I 8. l. defensionis saeuitas. C. de iure fisc. lib. io. Actorum.1y. cap. super eod. de via r. l. absente . de Dam. l. prolatam. C. de sent. dc interlocutio. omnium iudicum. JIS Demum exigitur, ut accusator posta ara reum torqueri. l .vitiis. de calumni. . de minori. f. tormenta. l. patre vel marito. de quaestio. L quamuis. I. insto.
C. de adulter. L quicunque. de seruis sugitivis. JIs Sed etsi promotor fiscalἰs no postulet
vi hqreticus torqueatur,torqueri tamen
debet, si id iudicibus expedire videbis
vir . Neque enim accusatoris negligentia vel imperitia damnosa debet esse rei publicae, cuius plurimum ui terest, ne
imp ij sint impuniti. Adde, quod in his
causis, solemnia iuris non sunt obseruanda, de ossicio iudicis inquirItur ad publicam utilitatem. f cap. viii. de haereti. li. 6. coiuncta Clem. s epode ver
signi. L congruit. T. de ossicio praesid. l. 1 f. si Dublico. de adulti L I. C.viquet desunt ad uocatis. Jao si vero reiis nihil probauerit, quo indicia diluat, & suam innocentiam oste dat, tunc Iudex eum condemnare poterat ad id genus tormenti,quod in eadem prouincia suerit usitatum e cuius sententiae copia ridem reo fieri debet, ut a Ppellare possit. Qui si appellauerit,a diendus est, iterum probare volens quet non probauerat, & appellationi eius deserendum est, si modo non sit mani ste Diuola: neque prius sententia ex quenda est, quam a iud ce superiori suerit confirmata, vel appellatio tanquam friuola reiecta sit. l. ante sententiam, de appellat .recip. l. per hanc. .dcui
PO. appel. cap: eum appellailambas filuolis. de appel. lib. 6. lat Iudex autem qui per imperitiam h
minem torserit, non seruatis ad ungulomnibus supra scriptis, tenetur pro modo damni de culpae reo satisfacere, non modo in sero ei uili, sed etiam In sono conscientiae. Si vero dolo malo tors rit hominem, hoc iuris ordine praete milla, puniri etiam seuerius arbitrio iadIeis debet. l. vlt. de var. de extraord. cogni. l. vlt. C. de Doen. ludi. qui mal. Iudi. g. r. Inst de obliga. quae ex qua . deli. nas. Lucas in. l. a. C. de num. 5e actua. lib. et 2. Felin. in cap. tua nos. de homicid. Gabr. in lib. 4. sent. dist. II. quael . 6. Franc. Brun. de indiciis. q.
s udae partis. Hippolyt. in. l. r. F. Priterea. ad L Corn. de sica. & in prah. 3.
11 Hactenus de ordine procedendi usq; ad executionem sententiae satis sere dia . I ximus: sequitur ut pauca quae primo loco dici oportuit de indici js nunc disseramus. Ac primum, cum argumen-eta, signa, de indicῖa,quibus suspectus est
reus, ex variis circunstanti js personam, temporum, locorum,& aliarum rerum oriantur, nul lacerta regula comprehc-di possunt : quamobrem arbitrio indicum aestimanda sunt. Sed leuiter in meri non debent iudices ad torquendos homines: opus enim est ut ad eam rem indicia vehementer urgeant. t Bar. arid. viii. de quaestionib. Bal. Angel. Alex. Feli. & alit sexcenti, quos citat Hirpolyti in pra. f. diligenter. J13 Caeterum, quaedam conclusiones communi hi tisperitorum consensu in hoc tractatu traduntur : quarum una cst,
Quod unius istum hominis fide digni testimonio reus infamatus torqueri potest. Si vero reus fuerit vir bonae sam se necesse est . ut alia etiam indicia pro- ibentur.
540쪽
1 est. Bart. de alij in l. Martius. de quaestioni b. Signorol. cons. 137. Alex. cos. 8o. lib. 1. Gulliel. Benedi. in. c. Rainutius. de testam . parte, adiectae impuberi. nuin. 34. Hippolyti cons. sis. Boherius decisione. I 6 .Paul. Pariscos.
I. lι b. 4. de complures alii. lx Comprobatur elixm haec eadem seu, tentia regiis legibus septi partitis, & n minatim in causa haeresis a multis afferta est. regia. l. o. rit. I r. pari. 3. S. l. 3. tit. 3 o. pari. 3. Matth. Card. de Ioan. Im olei . in Clem. l. de haeret. Fraoc. uilla. t racta tu de fide catho. cap. 3 i. Ja ei illud pr terea memoratu dignum est , quod capite quodam primet in liructi nis H ispalen us generaliter continetur, scilicet, o reus torqueri possit,cum haereses eius suerint semiplene probatae. Quod magno quidem argumento est , nςminem torqueri posse, nisi crimina, quae commisisse dicitur, semiplene laltem probata sint. Et eodem fere tendunt omnes omnium iurisperitorum sententiae. Proinde cum testis unus tade dignus semiplenam probationem faciat, perspicuum est ad reum suspectum de infamatum torquendum testimonium eius sufficere. Prima instructi Hispalen. cap. t F. glO. com muniter a proliata in. l. bonae fidei. C. de reb. credit. & in. l. admonendi. de iure iuran. de inibi Iaso. in lectura, col. x s. & inrept. colu. 87. Curtius iunior num. II. Fran. Ripanum. II s. JE 6 Hinc est, quod solo testimon Io eius qui fuit particeps criminis , nemo tomquendus est, nisi alijs quoque verisimi libus indicijs urgeatur. l. . C. de quς-
stionib. c. vlt. I, . q. 3. regia. l. vltim.
it. 7. lib. 2. seri legum. Bal. cos. 9 I. lib. r. & cons. 79. lib. 3. Ias. in . l. 4. I. si tibI. de condi. ob turp. caus. Hir
polyt. in praας. diluenter. Bolieri. de Cisone. 3 ty. Blanchus in. L viti. T. de quaestionab. num. 37s. J27 Inde etiam fit, ut confessio erIminis extra iudicium dicta, ad reum torquendum sufficere credatur, quia semiplena probationem sicit, si modo duobus aut
pluribus testibus plene probam sit. f. Lult. de interroga. actio. glO. recepta communiter in. l. cap. s. de adulter. Bart. de caeteri in . l. vlt. de quaestionib. Abb. Scalij in c. alsi clerici. de iudici Hippoly. in . l. de minore. dequetstioni b. vide Alberti. lib. de agnos assertio. catho. 'uaest. 1 F. num. I. cum seq. JaS Ex eodem fonte nascitur , quod is qui post commissum crimen fugit, antequaaccusetur, poterit ob eam causam to
queri et quia ut plerique putant, fuga illa semiplenam probatione facit.' Allud
esse aiunt, cum reus accusatus fugit, tueenim fuga non probat semiplene. Glo. in l. in bonae fidei. C. de reb. credi. dein l. admonendi. de iureiurando ,ubi Franc. Ripa testatur hanc esse commuisnena opinione. Oldra. cons. 6s Bart. Ial. i. de bonIs eorti. Ias. in eadem. l. ad monendi, de illic Ripa.& caeteri. Decius cosilio. x34. Boiamis decis. at s. J 12' Sed quavis lite plurimis persuasa sint,
meo tamen iudicio, neq; iure aliquo, neque urgen ii ratione proba tur.S pectus est, fateor,qui fugit post commissum crimen: sed ea suspicio,cu ex varijs personarum Sc reru circunstallis maior aut misnor .ine queat,certa quada regula des nIri no potest sed necessario id arbitrio iudicis relinquendu est. Sed qui iiugi hau elatitat sine iusta causa, vehemeter suspectus est. Vt enim Sapiens ait,Fugiet impius nemine persequente. Nonnunquatamen Innocentes sugiunt,veriti squilia iudicum, aut potentiam inimicoru, aut