장음표시 사용
591쪽
inreligione sanistissima, a qua penderet salus reipublicae. sed quoniam ni,hil proficiebat apud surdos ad omnia, quod putarent eum domestico astectu uictum,fratri pontificatum fratris uero si as sacerdotium dcdisse, noli grauatim hoc quamuis graue serebat: illud uero grauissime, quod uideretur oraculis, ex quorum sententia sacerdotes optabantur, illudere. Quod autem faustae imprecationes quas propheta benedictiones uocare solet. priores sint, liquet e sacrarum literarii testimonio. Si, inquit, diuinis manis datis obedientes fueritis, nec tantum in aures haec admiseritis,sed per omisnem tutam facetiis expresseritis, dabo uobis de inimicis uestris uictoriam. Non sunt enim nimia praecepta, nec grauiora quam ut persem possint uiribus accipientiu: nec longe bonum ita id abest: aut trans mare, aut inexotremis orsis finibus, ut opus fit diuturna laboriosaq; peregrinatione: nec iubemur hinc repente sublimes in caelum migrare, quod non nisi pennaatis alatis in potessi contingere: sed in proximo est situm in tribus cuius pnostru ni partibus, ore, corde ac manibus, ucrbis, cogitationibus atin os peribus. nam si non discrepent sermones a consiliis, si dictis facta conso iaciat, omnia in haec inter se respondeant coniuncta coapta tala insolubili uinculo, praesto erit selicitas, hoc est ueracissima sapientia prudentisque,qciarum 2 tera deum colimus, altera dispensamus humana negotia. ergo donec legum praecepta intra uerba consistunt, parui & pene nullius mos menti sunt quod si accessesint sacta his consentanea in omnibus uitae sius diis, tum uero tanquam e profunda caligine in lucem subducta, illustra, butitur egregia fama simul atque gloria. Quis enim nisi natura malignus& inuidus non fateatur. hoc solum genus pollercscientia sapientiat, cui datum est diuina mandata non in cassiim accepta suis actionibus exequi,
re cum laudandis dictis paria facta coniungerer hoc genus prope Deum
habitans imaginatus semper aethereas pulchritudines,&celesti amore ducitur: ut roganti quae a m sit gens magna, non inepte responderi possit: cuius preces sanctissimas Deus exaudit, & exoratur ab inuocatibus sepura conscientia. Quoniam autem inimicorum duae sunt species, uel homi num per cupiditatem immodicam de lucris contendentium, uel serorum animalium suapte natura nobis infestoria, de utro in separatim dicam, inocipiens a bestins naturalibus hostibus. Nam hae non erga una quampiam ciuitatem gentem ue assectae sunt hostiliter, nccp ad certum temporis spatium,sed per infinita secula. Harum pars homine ut licrum metucias, odio timori mixto prosequitur: pars uero audacior per occasione eum aggres ditur,quae infirmiores sunt, ex insid0s,sortiores uero aperta ui & propala.
perpetu uenim hoc bellu nullas admittit inducias, quale lupis cum agnis; omni b. hominibus & omnibus bestiis uel terrestris. uel aquaticis mutuo se inses talibus: quod dissidium mortalis nemo, sed solus deus potest tollere: quoties aliquem salute dignu aestimat, mitibus sedatiso praeditu moribus, cietatis amatore & concordie,qui aut prorsus nesciat inuidiam, aut eam mature reliquerit,bona sua libenter comunicantem in utilitatem pus blicam. nam si tale bonii exoriretur in uita, possemus etia sperare tempus
illud quo serae mansuesceret, & ante omnia serini affectus qui stabulantur
592쪽
in anima, ciuo quid esse possit selicius: alioquin nonne stulticia sit, credere re uteirugiamus bestias noxias, cu in nobis ipsis feritate augeamus in dies: non desperandii igitur malaetastis nostris moribus posse cicurari& animalia tum demit opinor leones,ursos, pardos,& indicos clephatosntU tigrides, caeteracp inuicti roboris a solitario ui seu transitura ad socia hile paulatim deposita serocia,& more gregaliu latura consuetudinem hominum, cum quada uelut erga dominos magistrosin suos reuerentia: nsis nulla etiam ed processura, ut heris gestu cauda adflandiantur in morem catellaru Melitensium. tunc&scorpioru serpentum , uenena cessatura, caeteroruo reptilium .habet Agypti v qtioin flumen animalia carnes a colarum hominum appetentia quas crocodilos uocat et hippopotamos, habent & maria multas huiusmodi species: quae omnia bonum uirum tan uam sacrum uererentur uiolare,uirtutis erg6 a deo susceptum in tutelam uam &gratiam. hac ratione sedari posset antiquum illud bellum a natura insitum-auctu longa odiorum assuetudine best as etiam cicuratis et mutatis in mitius ingenium .aliud uero illud posterius natum ex avaricia cupiditate I immodica,tolleretur opinor facile, si homines naturae acdignita. tis suae memores puderet hac parte haud ita multu disterre a brutis animalibus, a quoru ui tutiores sunt quam a suo genere. Videret enim Φ sit turpe ac dedecorosum illa quidem uenenis armata & carnium humanaruauida, insociabilia selitaria i , no aspernari pacem nec abhorrere ab induc is: hominem uero suapte natura mite animal natum ad societate ac concordiam, pervicaciter saeuire in uitam sui lsimilium .ac sortasse bellum nutast ponetrabit regiones piorum sed in ipso conatu corruet, hostibus sentienti Maduersus quales uiros certadia sit, firmatos inuidiis auxili js iusticiae. uirtus enim augusta & reuerenda prae se fert specie & sola potest sed edo magnas calamitates imminentes repellere. aut si prae insania rabidi ruant in bellum Pertinaciter, talisper dum cogrediantur,durabit audax superbia: ubi uero ad conflictum uenerin .discent inane suisse suam laetiuitiam & frustra co/ceptam spem ui storiae. resedit enim maioribus uiribus estu sissime fugient quinos centent, centenos decies milleni, dispalati per multas uias qui per una uenerant. Nonnulli etia nemine persequente suopte metu per aequa iniqua ruent, ut ficile internecione deleri queat. Egredietur homo, inquit. 'raculum, qui bellando imperiladocp multas ac magnas gentes subiugas bit,deo saetis suis submittente debitu auxilium. Hoc autem est inpertero ritum robur animi,& uires corporis firmissimae quorum uel alterum hoombus incutiat se idine: ambobus uero coniunctis haudquaquam resi sti potest. Eadem oracula pollicentur, quosdam hostes indignos qui pereant manibus hominum, opprimendos a crabronii examinibus, ut ad insternecionem eoru accedat ignominia foedissima, pro sanetis contra impi os bestiolis pugnantibus. Nec solum incrueta potituros uictoria, uerum
etiam longe latein fines imper i prolaturos in utilitatem subiecitarum gentium, deuinciarum uel metu, uel pudore, uel gratia. Haec enim tria plurio mum saciunt ad constabiliendii imperium, maiestas, grauitas,&benesi centia, quibus artibus ficile perficiuntur ea qus modo diximus.Nam masiesto
593쪽
DE PRAEMIIS ET POENI s. 3s maiestas parit reueretiam,grauitas metum,beneficia beneuolentiam, quae res quoties in unum pectus conueniunt, egregie continent subditos in officio. Haec sun t quae in infimis promittuntur deu sequentibus, & eius mandata senapcr obseruantibus, accommodantibus ad haec partes uitae singulas, ne qua pestis aberrantibus obrepat. Secundum pollicitum est opuis lentia, qus necessario pacem & principatum sequituri sunt autem frugal es opes,quas natura postillat, alimento contenta & tegmine. alimenta senses bet panis & aqua sontana que nusquam terrarum deficiunt. tegminu duo sitiat genera,tectum&uestimentum, quibus arcentur tempestatum inius riae: utrum o paratu facile, modo absit superuacanei luxus curiositas. ergo ini naturae dona boni consulunt abdωtis uanitatibus, parsimoniam seuetantcs & continentiam in ampla rerum necessariarum copia non deside irabunt delicias diuitum . nam uerae opes fastidita familiaritate illorum imis proborum & petulan tiu migrabunt ad homines qui bonis suis uti seiunc non ut illi abutiatur in damna ciuium neglecta utilitate publica. oraculum sic loquitur: Quicun* sacra mandata cestodient his caelum demittet tempestiuas pluuias,terra uero iandet prouentus frugum omnis gelacris cololes quo horum uestientur arbustis sertilissimis,nec ullum tempus praeteribituacuum beneficiis,sed alia super aliam gratia diuina cumulabitur,res deunte post mestem vindemia, post vindemiam semente,ut line intermisosione uel comportentur fructus uel sperentur, alios ali js excipiciatibus, &Priorum fine attingente posteriorum initia, in modum circularis cuius dam choreae boni nullius indigae . nam copiosi prouentus & ad prae sentes usus & ad reponendum in suturum susscient, nouis fructibus suo
peruenientibus 8c ueteria detrimenta sartientibus.interdum tanta erit sero tilitas, ut ueteres pro derelictis habeantur, nemine usum coru inuidente cuilibet. nam quibus uers diuitiae sunt in caelo recondiis per meditatione sanctitatis ac sapientiae,his res familiaris in tora superest, penum replente esci prouidentia, ne mentis cogitationes & manuu conatus impediantur, quo minus gnauiter se gerant in seriis stud' s.csterum qui exortes sun t rearum caelestiit propter impietate aut iniusticiam, his ne in terra quidem naIiciter succediit opes domesticae: quod si aliquo casu obueniat, celeriter se Proripiunt,quippe qtiae non ut prodessent,uenerant,sed ut amissae grauiorem sicut fieri solet asserrent molesti am. at tunc, inquit, prae nimia fertilistate facies contrarium. nunc enim abso omni legum cdsuetudinum in patria ruin reuerentia propter inopiam teris sceneratorii & mensarioru limiona pressus aere alieno usurisin grauibus. Tunc aut ut dixi facies contrarium. Nam prae nimia rerum amuciatia dabis aliis mutuu , id* nec paucis nec exiguu,deo sortunante congerente* tibi domi honores magistratus& bonam existimationem recte pie , sentienti & promouenti rempubliscam: foris uero agros tuos cumulate annuis prouentibus seu nacti, uini, Iei,caeterorum ad uitam deIicatiorem conserentium: quales sunt uari j seu σctus arboru,& secturae gregum armentoruo. Vertam quid ista iuuant, dixerit aliqui si desit cui relinquatur haereditas addit igitur uelut obsignas sua beneficia: nullus prole carebit: nulla erit sterilis: lad omnes rite deum
594쪽
colentes satisfacient naturae legibus quaerendo sibi liberos. nam uiri sentpatres & quidem soriunais sobolis, mulieres quom madiae liberorum numero,res plurimum conduces ad familiam frequentiam cesssante nulla parte cognationis appellatione , dum maiores salutantur Parentes, patrui,asui,auunculi, pariter o minores germani fratrum sororum ue fit in nepotes,cosobrini*,omnes sibi inuicem cJsanguinei. nec potest quisquam imperfectus aut breuis aeui esse qui iuxta naturae leges nascitur, nec carebi t aetas
te illa ex his quas deus tribuit humano generi: sed ab infinita certis dein is
ceps ascendens gradibus emensus praemiita aetatum curricula: maturus ad mortem extremam perueniet immortalitati uicinam, selice dona una relin,
quens liberis successoribus.&ho si quod alicubi vates diuinus canit, dicens: Numerum dierum tuorum explebis perpulchre usu s propriis simul& aptissimis uocabulis. Nam eorum qui nec disciplinis instituti sun t, nee
legibus, nec numerus initur, nec habetur ratio, iuxta uetus prouerbium.
Quisquis autem disciplinam & sacras leges no negligit,hac prima dignus
habetur gratia, qudd in numeru & ordinem recipitur, ita ut uir bonus simis gulis diebus nullum sinat peccatis patere aditum, sed ab omni parte uirtustibus interstitia copleat. Nam uirtus & honestas in qualitate consistit non in quantitate. Vnde uel unus dies sine culpa transactus ita tegrae v itae sapi, entis aequiparatur, quod etiam aliubi scriptura subindicat, dicens faustum felicemin uiri talis tam introitum Φ exitum:'uia bonoru uirorum motus omnes & habitus sunt laudabiles domi foris in in reb. tum priuatis tu pushlicis, domi se gerentiu ex arte oeconomica, foris uero ex utilitate publica. Ergo si unus uir talis in ciuitate extiterit, facile princeps euadet. ite ciuitas talis, facile circu uicinae regionis potietur imperio. quod si tota natio talis fuerit superior fiet omnibus aliis, uelut caput eminens in corpore, no tam suae gloriae priuatim,* bono publico consulens. na continua praeclarorii exemplorum cogitatio simulacra quaedam in animis non admodum duoris exprimit: quod di istum uolo honesta laudanda* imitari cupientibus, ne desperent mutationem in nactius, Sc uelut postliminio reditum a uitiis ad uirtutem Sc sapientiam. Nam deo fauente ac propitio facilia redduntur omnia. fauet autem ille uerentibus se, & ab intemperantia proficientibus ad continentiam, damnatibus errata uitae praeteritae, & quicquid imagi/num turpium fuerat in animam impressum expiantibus: aTeAuum uero tranquillitatem sectantibus, & ad pacatam quietam in ut tam recurrentib.
quemadmodum igitur homines in extremis terrarum finibus habitantes facile deus in unum quemcun* uellet locum uel nutu cotraheret: eodem modo et mente diuturnis erroribus passim circumvagata sectatamq3 uos lup tates ac concupiscentias molestas dominas, miseratus seruator ex auiis in uiam facile posset reducere ita ut continuato cursu fuga capcsseret, non
illam i nominiosam, sed salutarem, & quam ab exilio reditu appellare lisceat. Haec sunt externa bona, uictoria contra inimicos uires bellicae, paias diuturnitas et copia rerum quam secum pax afferre solet diuitis, honores, magistratus,& laudes quς fortunatos sequuntur ex ore amicorum inimiscorum has metu eliciente,illas beneuolentia. nunc dicendum de magis
595쪽
propriis ad corpus spe flantibus.haec quoque promittuntur diriutem exoercentibus,&duc tu sacrariim legum per totam uitam dicis sed a que diri, gentibus, fore tum semilias tum ciuitates immunes a morbis & pestibus. quod si qua infirmitas inciderit, uenturam non laedendi sed admonendi
causa, ut mortales se mortales meminerint, ne ue nimium superbiant. emendatos autem mores secuturam sanitatem & integritatem sensuum ab omisni parte corporis,ita ut cunetae suo persungi posunt ossicio. aequum enim censet deus, probis rependi praemium, domicilium bene constructum compa fium que a fundamentis usque summa culmina nam corpus dos mus est animae congenita id que multis de causis utilibus ac necessams: maxime quia mens expiata & diuinis laitiata mystems, digna uidetur res quie, ut expers sit omnium malorum corporis, quae solent prouenire ex immoderatis asseetionibus uires eius infestantibus & corrumpentibus. aut enim persegeratur,aut squalidum exuccum hue, aut diuerso uitio fluidum redditur: qus omnia menti ossiciusine possit in offensum uits iter peragere.quod si in corpore sano domicilium habeat, minimo negocio uaca/bit sapientiae,sertita uitam beatam & selicissimam. huiusmodi est mens inis ebriata mero benescae dei potentiae, & satiata sacrorum dogmatum epuolis. in hac propheta deum ait inambulare tanquam in aula quadam regia. mens enim uiri sapientis est reuera dei re a. huius proprie deus dicitur qui est deus rerum omnium: sicut populus eius eximius,non qui huic aut illi paret principi, sed qui sanetificatus unicum agnoscit uerum principem sanctissimum. haec antea multis oppressa fuerat concupiscentiis, plurimis necessitatibus adigebatur ad uitia. suius miserae deus contriuit seruiles copedes, ipsam que in libertatem restituit. haec libertate dicendi agendi que potita per sui benefa storis fauorem inclytum, non in caudam collapsa est, sed assurrexit ad uerticem capitis,quod tigurate di quin siti sicut enim in asnimantibus caput praecipua pars est & optima, cauda uero ultima uilissiama que,non tam necessaria ad explendum membrorum numerum, quam
muscarium quoddam abigendis uolucribus bestiolis corpus infestantiis hias: sic caput &fastigium numani generis tribuitur bono uiro aut bono
populo: caeteri omnes tanquam membra corporis, uires animales superne
derimunt a suo capite. Haec sunt uota bonorum hominum, leges opere Persicientium, quas uates noster pollicetur perficiendas per diuisnam gratiam, deo res honestas augente honorante o. que ut ipsi similes.Superest,ut consideremus execrationes his qui nec ius nec fas colunt propositas in sis i, cris literis. i
596쪽
ctissimorum*,nedum exterorum alienorum . nam εἴ pater gustabit de filio,&mater uescetur filiae uisceribus,&sratres fratrum,&parentum filii: semperm fortiorem pascet infirmior cibo execrabili: quales seruntur epuislae ma statis Thyestae filijs, redeuntibus calamitatu priscam temporibus. quemadmoduenim felicia secula desiderium uiuendi afferunt, quo praeo sentibus bonis frui liceat: sic illos miseros dira cupido uitae capiet, quo diutius torqueantur malis indesinentibus. alioqui leuius esset prae taedio uita abrumpere, quod quidam nescio quam sana mente faciunt. hi certe manifesta laborant insania qui aetatem sibi diutius prorogari cupiuia sinec capiuntur ulla satietate in riun 3.Haec sunt incommoda immissae diuinitus ino,
piae, utcuno uidetur caeteris execratio ibus leuior. quamuis enim molesitum sit frigus molesta sitis semes ue interdum tamen optari possunt,mos do sine mora enecentised eisdem malis diu corpus ac animam tabescere, id uero tragicas omncs calamitates superatiservitus ingenuis est uehementer intolerabilis, quia pro libertate tuenda libenter subeunt uitae periculum quotquot sapiunt, nullum certamen recusando aduersiis assectantes dominium: grauis est etiam hostis inexpugnabilis. Quoties autem idem & ho stis simul&dominus imminet, quis sustinere queat quando potestas ei praebet laedendi licentiam, nec uoluntas deest propter inueteratum odiu. quamobrein deus populo suo minatur infensos dominos, qui tractent c5 temptores diuini iuris inclementissime, non solum subactos ipsorum uiri.
bus,uerum etiam ultro deditos metu malorum inopinatorum, famis atonecessitatum similium. quidam enim minora mala est gunt, ut maiora essus
mant,si tamen minus incommodum censendum est post amisiam libertastora imperata immitium dominorum facere,& afflicto corpore subire duora ministeria,& quotidie uidendo ingrata spectacula, etiam animo desce. re. uidebunt enim in aedificiorum & plantationum possessionum* partas rum suis laboribus haereditatem succedere gentes hostiles in aliena invasuras praedia,&apparatu alieno fruituras: uidebunt pinguissimas quais pecudes mactari instruendis eorum epulis, nec parci condimentis, ut inimicieκ alieno uiuant suavius. uidebunt uxores, quas puellas duxerant quaerendorum liberorum gratia subrias bene curantes rem domesticam, maritos rum amante abduci pro meretriculis.& cupient quidem uim ui repellere, sed praeter inanem tumultuationem nihil efficere poterunhnimirum eners uati destituti*uiribus .erunt etia expositi quibuslibet ad omnes iniurias
direptiones,abaetiones,columelias,damna,miciatus,vulnera, perniciem,
ita ut nullu hostile telum innoxium intercidat sed omnia destinatu seriant. execrati erunt in urbibus & oppidis,execrati in uillis Sc domibus. execrati campi etiam aruacp eum sitis segetibus, & quantu fertilis seli collib. as Iuris git, uestituro arbustis mitiorum stirpium. execrati greges pecorii no lapsulendi nouis secturis. execrati fructus omnes. in ipso articulo maturitatis evanidi. euacuabutur 8c ipsae cellae penuariae,qua uis alimetis refertissimae. nullus quaestus prosperabitur artificia cuncta uariae* negotiationes & in eius quaerendi rationes nihil proderunt. Frustrabutur enim spes studioruomnium,& in uniuersum nihil earum rerum succedet prospere, quae solet
597쪽
feliciter euenire pilatatis cultoribus. haec est enim iniquitatis merces impie iratis que,&insuperuaria genera morborum corporis, singulas eius parotes exedentia uel debilitantia, aut totum quantum est excruciantia, sebrisbus,rigoribus,tabe,impetigine,morbo regio, sideratione, uomicis,serpis ginibus totam cutem occupantibus, intestinorum uiti js,stomachi subuerasionibus pulmonis obturationibus,&respirationis impedimentis. Huc accedit linguae paralysis aurium surditas oculorum caecitas, hebetudo consfusio que aliorum sensuum grauissima incommoda, dilapsis e sanguine uenis contento quicquid uitale in se habuerat,& spiritu qui inest arteriis, n5
amplius admittente externi aeris sibi cognati temperiem: neritis quoq; la. xatis & contentionem remittentibes, unde sequitur coaptationis consenssus' membrorum dis Iblutio, defatigatorum prius saliuginosi amarulens lup fluxus impetu latenter insinuati, & postia' semel inclusus est angustis
meatibus, no inuenientis facile exitum,& per hanc conflictationem induiscentis dolores intolerabiles: unde proueniunt morbi articulares & poda. mei, contumaces aduersus omnia remedia,& proinde ope humana incit, rabiles. huiusmodi calamitates quoties accidunt, miraculo sunt plurimis. reputantibus quomodo qui paulo ante obesuli,carnos luculenta* habi tudine conspicui filerant tam repentina tabe colliquati sint rugosi redditi, Suix neruis haerentes atque ossibus,operti que tenui cuticula. tum quos modo mulierculs delicatae ac tenerrimae, ab ipta aetatis primordio assues
cis deliciis & uoluptatibus, prae asilietione graui redactio sint ad serinam
quandam animi simul ac corporis specie. tum uero imminebunt hostes eotiam intentando ultores gladios.At illi misere in oppida compulsi, cum se que sua que in tuto esse credent, spe frustiati cadent internecione quoto
quot erunt puberes,ex insidi js oppressi ab hostibus: quod si ne sic quidem
emendati fuerint, nec ab erroribus in ueram uiam redire uoluerint,tanta in
nascetur animis superstitum pauiditas ut nemine persequente fugiant, se lis ut ignaui solent profligati rumoribus:& uel leuissimae frondis uento gitatae strepitus tantum metum incutiet, quantum grauissima uictore teragis haerente preicula: ut nec filii parentibus opitulentur, nec parentes libe ris,nec germani fratribus, ne sorte dum ali js parant succurrere amicta sis
occasione in potestatem hostium ipsi ueniant. Sunt autem malorum hominum spes irritae.nam sugientes non magis quam manentes euadent.quod
si qui abdiderint se in latebras, in hostes sibi naturaliter insensos incident.
uidelicet in seras agna sis armis horrendas, quas Deus a mundo condito praeparauit ad terrorem contumacium hominum,&ad exigendas poenas ab inemendabilibus . haec non credent qui non spectauerunt urbes cuerosas flanditus quae quondam habitatae nunc abierunt in fabulam, post ingetem selicitatem repentinis obrutae calamitatibus, partim obliuioni tradiatae,partim relatae in literas.huc accedent tabes, & corruptis interaneis anahelitus dissiciles quae taedium pressit ram que inducendo, uitam inccrtam facient ceu in sublimi pendentium . nam terrores ali j post alios interdiu noctu p succedentes sibi inuicem sursum ac deorsum exagitabunt animam, ut mane uesperam optet, uespere uero auroram, ob eruinnas uigilantium, dc cas
598쪽
& eas quae dormientibus in somnis obuersantur abominandas imagines. ato ita eveniet ut nouelli coloni deo fortunante fiant conspicui, pr discenturin beati duobus nominibus, uel quod ad deum transfugerint, uel quod ab eo caeleste prsmium acceperint, non enunciandum profanis auribus. at ueteres ciues sed degeneres pessum ibunt prolapsi ad imum tartarutenebras* profundissimas: ut hisce exemplis genus humanum admonis tum sapiat,non ignarum quam libenter deus ample statur uirtute uel ignobilium qui radices nihil moratur,sed solas stirpes suscipit, mutatas ad suo gemmeliorem. atque ita urbibus absumptis uelut incendio, desolatis que
agris, respirabit tandem terra uexata exercita que non serendis incola,
rum iniuri js, qui uirgines hebdomatas & e sua ditione, & ex ipsis antismis eiecerant. solui h enim aut ut cautius loquar, primum festum natura parens protulit septimi cuius in anni &diei,ut his homines illis agri interquiescerent. caeterum qui hanc legem uiolarunt, simulo foedera, salem, aram misericordiae communem plarem, omnia haec ad hebdomadam pertinentia contempserunt, tum homines ipsis infirmiores grauauerunt continuis laborum exactionibus,tum agros ipsos lucris ex his indesinenter quaesitis pcrauaritiam, nullum modum imponendo iniquae cupiditati nunquam satiabili. cum enim debuissent hominibus, iuxta ueram aestimationem germanis fratribus communi parente natura prognatis, inducias ad septimuqUemque diem praescriptas concedere, agris itidem quoties annus septiomus recurreret, nec sationibus eos uexando nec insitionibus, ne exhaurio rentur Iaboribus continuis: neglexerunt haec praecepta humanissima,&as nimos corpora que quorumcunque poterant, non fercndis erumnis opa Presterunt, terrae quoque uires 8c ubertatem extenuaverunt iniquis exas
stionibus,tributa non modo quotannis,sed 8c quotidiana extorquendo, quemadmodum inhumani creditores exprimunt a suis debitoribus. quas propter illos quidem uindicia manet ut diximus & execratio:haec uero Hebilitata & mille modis uexata,exonerabitur tandem colonis impins,tanquam sarcinis iniquis 8c superuacuis. Vbi uero circumspectis rebus omisnibus per circuitum, nihil se indignum superesse animaduerterit, sed sublatis e soro strepitibus iniuriis litibus florere pacem,'uietem aio iusticiam: tum demum uigorem pristinum recipiet, reuocatis in usum sacris sabbatis sestis ii solennibus, perquietem reficietur, tanquam athleta uires collis gens alastitudine . deinde ut mater amantistima miserabitur amisias filios ac filias qui magis uiui quam destincti suos parentes contristassent: mox tamen renouata tacunditate, pariet progeniem inculpabilem, quae prioris iacturam sartiat. nam desolata, ut ait propheta, felix erit numerosa cibole: quod oraculum etiam de anima figurate intelligitur. Sunt enim quae resertae uitiis &assectibus, tanquam circumfusae sua progenie, uoluptatibus, concupiscenti js, imprudentia, intemperantia, iniustitia, male ualent 8co grotant moribundae:ubi uero desierunt tales tatus parere aut iam natis orbatae sunt, continuo restitu utur in castitatem uirginitatemin pristinam,& conceptum diuinum semen formant ac uiuificant, ut inde nascantur res mirandae pulchritudinis prudentia,fortitudo,temperantia,iusticia sancti,
599쪽
s'4 PHILONIs IVDAEI LIBERtas, pietas, caeterae que uirtutes ac felicitates: quarum non modo natiuitas magam prole facit parcntem, uerumetiam spes natiuitatis gaudio magno afficitispes autem est laeticia fisturae laeticiar praenuncia,licet imperia 'a,taamen haetenus potiori quod'praesentibus curis laxatis remissilisιν hilarat,&futurae felicitatis complementum praenunciat. Hae sunt execrationes Scpoenae quibus obnoxii sunt sacrarum legum & pietatis contemptores,cutiores multorum numinum, quorum finis est impietas obliuio disciis plinae patriae,ab aetate prima insitae, unum illud supremum ens deum creadentis:ad cuius sortem pertinet ueritatis cultores & derisores fabularum, quemadmodum nihil reticcns docui.attamen si qui has castigationes noniat peremptorias,sed ut ad emenda nem incitantes acceperint, mutati situm errorem damnauerint,&perpurgata mente culpas agnouerint ex
animo,primum sincera conscientia,deinde lingua quo I ad profectum audientium,ueniam consequentur apud seruatorem &deum propitium:qua generi humano hanc eximiam largitur gratiam, quod id suo uerbo cognatum esse uult,ad cuius similitudine laetus est hominis animus . nam etiamissi qui extremas oras terras incolant, seruientes eis a quibus captiui abduo sunt uictoribus, uelut uno edicto una die liberabuntur omnes, domisius mirantibus eorum consensum in deserendis uit is &se standis uirtuistibus . pudebit enim eos dominari melioribus . tum uero potiti hac inexope stata libertate qui antea disiaersi fuerant per Graeciae Barbariae que continentes & insulas: eodem momento temporis exciti e diuersis sedibus contendent ad locum destinatum, deducente quodam spectro augustios re diuiniore quam quae obuersari solent humanis oculis, csterorum quidem nemini,sed solis seruandis conspicuo: tribus secti apud patrem interacestaribus aduocatis que. uno aequitate sive bonitate ipsius patris,qui semper ad poenam tardior est quam ad ueniam.altero, priscis gen iis condito oribus, qui etiam exempti corpore nudis animi sincerum suo principi cesstum exhibent, pro fit 3s filiabus que indesinenter efficacibus precibus supplices hoc honore digni ab eo habiti ut exaudiantur facile. tertio uero eo, lPropter quem maxime a prioribus captatur beneuolentia. is est proseo ictus eorum qui reconciliantur,alioquin nunquam ab errore in uiam redioturorum, cuius uiae haud alius finis est,quam ita deo placere, ut patri pro bantur filii . ubi uero quo uolebant,peruenerint, resurgent aedificia quae modo in ruinis & ruderibus iacuerant, & coletur deserta regio, & terra prius ad sterilitatem redacta fiet denuo fertilis: tum priscae illae maiorum felicitates nihili reputabuntur collatae ad praesentem copiam, uelut e perenoni gratiarum des fonte manantem, ita ut omnibus priuatim publice que contingant diuitiae sine inuidia. erit enim repentina rerum cunctarum mutatio. auertet enim deus diras in hostes resipiscentium, qui calamitatibus eius gentis laetati fuerant cavillantes illudentes que conuicijs, quasi suturi Perpetuo felices,& eam felicitatem per manus tradituri posteris, aduersaorios uero semper uisuri in miseria continua duratura usi ad ipse rum prosgeniem:prae uesania non intelligentes quod praeteritum fortunae splendo
rem non sibi suae ue industriae sene acceptum deberent,qui tantum in hoc
600쪽
uvon MVNDvs SIT IN c ORR V pet IB ILI s. syseis concessus sit,ut esset remedium patriaru legum desertoribus,du eos irarit hostium felicitas. postquam igitur suum lapsum ploratu gemituin damnauerint, postliminio restituerentur ad maiorum felicitatem pristinam nisi qui omnino exorbitarunt in perniciem et caeterum qui prius eorum dos lorem riserant, nefastos luctuosos dies epulis celebrare soliti, & in uniis uersum laetari calamitatibus, cum primum incipient mercedem crudelita tis accipere, sentient se peccasse non in cd temptos ac humiles, sed claris o, riundos maioribus quorum aemulatione excitari quean t ad decus capes,sendum quod extinctum putabatur. sicut enim excisis stirpibus si radiisces maneant, nouae plantae pullulantes leuant ueterum desiderium: sic in anima relicto exili uirtutis semine, qu uis desint bona caetera, nihilomis nus inde nascentur res omnium humanarum pretiosissimae atin pulcherrimae, quarum ope ciuitateSinstaurantur& frequentantur ciuibus, gentes quo I ad miram populorum proficiunt multitudinem.
WM in omni serio negocio deus Invocandus est ut genitor optimus, cuius exactissima scientiam nihil omnino fugiat: tu uero de incorruptibilitate munodi tracturo id fuerit prorsus necessarium. nam nec inter ea quae sensu comprehcduntur,quicquam est mundo absolutius, nec inter ea qus intellectu percipiuntur, quicqua deo persectius. semper autem i natellectus dux est sensui sicut intelIigibile sensibili, et
decet ut de rebus subditis scitentur ex magistro earum ac praeside, quicunque prae caeteriS tenentur natiuo cognoscendae ueritatis desiderio. Ergo si exerciti in placitis temperantiae, prudentiae uirtutumo aliarum, abstersiamus perturbationum & aegritudinum maculas, non dedignabitur deus puris serenisq3 precibus coram compellatus impartiri nobis scientiam reis rum caelestiu per insomnia uel oracula. uel signa & prodigia. sed quonianondu abolita sunt imprudentiae, iniustitiae, caeteroru , uitioru stigmata uix eluibilia,csitenti sumus si uel umbra quanda & imagine ueritatis inuenire dabitur. in hac aut quaestione,an incorruptibilis fit mundus, ante omnia dispiciendum est de significato huius uocabuli in scriptura saepe occurrentis,ut quid sibi uelit certo sciamus. Ostedemus aut latum ea significata, auae ad praesentem tractatu iaciunt. Primo dicitur mundus, ambitus caeli ellati,copIexus terram cum stirpibus suis &animantibus. secundo, caelutantum odo. quod intueri solitus Anaxagoras,cuida stitati cur ita libenter ferret subdiualia peruigilia,respondit,ut caeli aspectit fruar:cursus & recursus sideru in orbem redeuntes subindicans.Tertio,sicut placet Stoicis, esssentia qusda digesta indigestaue, usi ad exustionem duratura,cuius mo