장음표시 사용
221쪽
stantia partibus contractum Ea vero medicamenta quae trigida quidem sunt aut aeque,aut amplius Dd substantia 2rtita sunt queam,ea inquam, debiliter ωcontrahunt constringulinimirum propter mollitiem quippe uic 'quid valenter tum constipare,tum constringere debet robur quoddam renites Murum habeat oportet qua cum
careant medicamenta natura magis aquear, tenues quideporos in unoquoque corpore contrahunt atque conden-1ant,caeterum instrumentum undiquaque totum costrin
gere neqii eunt. Qii mobremerito talia condensantia uidem sunt grat. πυκνωτικά)non tamen obstructia Graecena νωτ- dicta. Intelligas nunc velim obstruentia siue egnotica me dicere corpora, quae sensibiles excretiones cohibet:corpus enim stegnoticu,quo is Iris siue clauci ac continet in se,nec quicqua quod sensu queat perci
pi, ex sese emittat,graeces γνοὶ nuncupatur.Atque haec e-ausmodi sunt tum temperaturae, tum facultatis A rarefa
cientia prorsu in quidem calfaciut:nec enim aliter diffundere' laxare possent substantiam ad quod consequitur ut 'pori dilatentur Debent autem non admodum est calida temperae: siquidem ea iam acria sunt, inhorrere taciunt:neque ite exiccatoria: na haec sensilia corpora colliquant,dolor que in ipsis excitant.
Quod escharotica crassae in confisistitiae,
ac uehementer caustica, sine urentia adeo ut corpus sensibiliter colliquent ac septica, quae uidelicet no dicuntur proprie caulica, C ipsa colliquaresunt nata no tamen tam vavter quam escharoticatad haec confisi nis ti si ii tenui, ac proinde utentem moliuna tur colliquationem.
IT qu quae citra molestiam ex calfaciunt, ea sola orna
ntu sunt rarefacietia si . . . - - - leae a comi etia crassa, siquide vehemetia sint & caustica,hoc estvrentia:&ignis instar corpus colla quant,
222쪽
saepe escharas hoc est crustas ,ritu cauteri sessicivi Porro si debilius quam ut rere possint calfaciant,anastomoticam siue aperiendi vim obtinent. Itaque medicame omne anastomoticum essentiae quide terreae simulque igneae
est,hactenus tamen excalfaciens, ut nondum urat. Si porro causticum sit,non tamen vehementer, praeterea essentiae tenuioris,id plane ab omni aberit mordacitate aut ii exiguo tum dolore,tum morsu carnosas partes eliquabit. Nam quod non consertim alterat, uti quae vehementer sunt calida,qu5dque non aegre penetrat,sicut quae crassae sunt essentiae, latentem ea atiionem obtilant. Siquide aute rationes subitae confertaeque, mutationes niaxime sensibiles sunt, tum penetrationes quae violentae sunt. Quippe quod in crassa essentia causticum est,id cuicunque inhaeserit parti,stipitis ritu infixum excruciat. Verum hoc quidem escharoticum est,perinde ut caustica:caeterum de quibus nunc agitur,crustam non faciunt,4 vocantur septi cautoc est putrefacientia, haud quidem appellatione Propria nam quae vere sunt septica humectant simulac calfaciunt veruntamen symptomatis similitudo,ut sic appellemus,efficit: utpote cum ab utri', nullo doloris sensu fiat corruptio. Muliis enim modis corrumpi quid potest. Siquidem quae nimio plus refrigetata sunt aut excal
facta, tum exiccata aut humectata,ea omnia corrumpuntur: caeterum non quicquid corrumpitur,om s at, hoc est
putrescere dicimus,sed quibus id cum foetore accidit. Sed de nominibus non admodum esse solicitum oportet: veru nouisse expedit ea medicamina,quae septa septica nuncupantur,ut sunt auripigmentum αῖρενικ hi Grsci vocat sandaraca,chrysocolla,dryopteris,pityocampe, conitu, Omnia tum eliquare,tum colli quare,ac potissimum carne tenellam,idque absque dolore. Sed sunt interea quaedam qua proprie vocant cathaeretica,hoc est detractoria, eis que utuntur ad inducendam ulceribus excrescentibus cicatricem. Sut tamen cipsa eiusdem genere facultatis, septices scilicet 'erum tantulo imbecillioris, quod extima modo superficiem quam contigerint detrahant, non tamen in altum subire valeant, velut Asia petrae flos, quanquam nec talia ipsius reuera facultatis cicatricem indu
223쪽
riis sunt facultatis non detrahere neque liquare carnem
tamen galla,omphacitis vocata, aes cobustum, maxime lotum:non quod totum non est,quiddam obtinet athie t cum velut eris squama. Nam quod totum est, omnia medicaminum cacatricem inducentium longe praestan
tissimum est:quippe quod probe cicatricem induci modice adstringat oportet atq; desiccet Quapropter sp ae Aegyptiae fructus,&mali granati puta: ii a fide Rhi
generis uniuersa cicatrici induce laesunt medicamina
QEod cicatricem inducentia medicari
lenta adstrictoria esse desiccatoria cori
ueniat: quae uero ulcerum alia implent,
mediocriter extergentia, C morsu uaci cantia. caput VI
Aeterum confusa est apud plerosque medicorunon solum appellatio, verum etiam omnium id genus medicaminum facultatis cognitio. Siquide quae carne detrahere accolli quare sunt nataea nonnunqua nominant epulo tica, hoc est cicatrice inducentia, scilicet quod horia saepe usu ulcera ad cicatri ε
runa faculta e,neque in omni usu sequitur. Siquidem ad
taper pecilla cuspidem carnem leuiter continetentia ad cicatric 'cera perducunt. At si paulo largius tare moe
contra quam in iis qua re vera sunt epulotica Si quidemiicies. Id enim est in planis ulceribus ad cicatricem duce
ncitur per ea quae allam contrahere, constrino ere con- igitur medicameta sic agere possunt, primari pro
224쪽
prieque dicuntur epulotica ,siue ad cicatricem perducen tia: caetera vero,nempe cath retica,hoc est detractoria,secundario ter accidens sicut mea quae absque adstrictione desiccandi vim habet mordacitatis expertem hic quoque ex accidente cicatricem inductit,cuiusinodi utique medicamentum est myrrha, lithargyrus,&ostreum, diphriges combusta: quandoquide ipsa saepenumero cicatricem inducunt illita. Caeterv scire oportet, bitum in his libris tum aliis omnibus hanc vocem saepenumero adiicio,id me velle significare, quod aliqua do promis a frustrentur , propterea quod nec primario, nec sua facultate efficiant. Porro epulotica medicamenta ulcus omne planum claudere cicatrice valent: sicut mediocriter citraque morsum abstergentia cauitates implere. Caeterum de hoc genus medicamentis fusius dicetur 7 in commentariis De ratione curandi cum quo naultis locis magna est huius libri affinitas ceu etiam ab initio praefatus sum. Proinde suspenso de istis sermone, ad alterum genus facultatum, nempe attrahentium repercutiet num siue repellentium ranseundum censeo.
Quod attrasentium essentiae T cassida sit, σtenuium partium: repercutietium uero frita
Gitur attrahentes sunt, quae ex alto vehementius exitiabunt repercutientes vero, quae in altum occurrenistes sibi succos repellunt. At essentia illis quidem calida est, . tenuium partium:his vero frigida. crassa rum. Attrahit enim perpetuo calidum, repellit vero frigidum verum quod cum caliditate coiianctam habet partium tenuitatent, trahit vehementius quod vero cum frigiditate partium crassitudinem, id violentius propellit. Itaque ex actionis vehementia nomen utrique impositu est. Atque adstringentium quidem nota est materia: attrahentium autem alia sponte nata est alia vero ex putrescente arescent Eque generationem sortita . Sponte nata,
ut dictamni essentia, o propoleos, thapsi , sagapeni, succorum cyrenaici: medici, si qua his similis ex-riterit. Ex putrefactione, qualis est sermenti,4 psorici
225쪽
quod vocant. Quod si fimis quoque ex putres sectione generatio constat, utiqtie omnes attra lac ii facultate polle-hunt. Sed non parua illis inest diuersitas. Nam columbinus admodum attrahit: ex aequo autem utrinque ab hoc recesserunt, ad Calidius quiden anserinus,ad frigidius vero gallinaceus: hoc etiam magis vincuntur humanus suillus ' canum stercus simis est medicamentis exterpetibus, maxime si vescantur ossibus. Crocodiloium autem terrestrium stercus magis etiam id perscit atq; absoluit. Sed de aliud est attrahenti uti genus medicamentorum quod qualitatissimiliaritate attrahit id quod aliud est inhil,quam totius essentiae similitudine,ceu quae nutritiatur, familiaria nutrimenta attrahunt talium medicame torum sunt purgantia omnia, nonnulla lex iteriorum Due muletorum. Ceterum calida ut sint id genus omnia necesse est. Nam inter ea quae essentiis similia sunt, quod calidius est id potentius attrahit, utpote quod similitudini auxiliarium adluxerit calorem . Siquidem cum ipsum duabus causis attrahat, superabit id quod una duntaxat trahit Porro nihil reserti πι-- κἰ8,aut ἐλκ mi γ,aut λ- tu ναμ γ dicas, latine attrahentem siue attracto
Alexiteriarum cri exit barmacarum secutilat in , quaedam alteraudo quod mortis rum
est iuuant , quaedam uero euacuando. Et edi sim quae alterant,aliae una aut duabum quari
litatibus agunt , aliae tota essentia. Similiter qη euacuant, quedam subiti iti similitii, disse euacuatit, quaedam caliditate subtili ac
Eram quandoquidem de istis ab ude dictum est:
transeamus d facultates quas vocar,falexi teria, alexapharmacas. Est autem harum natura da plex. Siquidem quaeda alterant, quaeda vero euacua ex corpore patiete,seu venenu corrupes, seu
226쪽
deleterium medicamen. Alterant igitur aut una Oualitate,aut duarum coniugatione, aut denique tota substatia. fuacuat totius substantiae similitudine,& caliditate subtilium partium Q atuor itaque sunt uniuersa differenti proficiscetis ab illis utilitatis duc alterantes,& duae vacuantes. Atque ea sane quae qualitatis contrarietate auxilio est, manifesta est. Nam si frigidum sit medicamen de-
Ieterium, aut venenum animantis, ab ex calfacientibus petendum remedium: sin calidum, a refrigeratibus. Si vero
humidum, ab exiccantibus sin siccum, ab humectatibus. 4Sic etiamsi bulandumst frigidum, ab exiccantibus &ex calfacientibus:sin calidum & siccum,ab humectatibus, refrigerantibus:& in reliquis duabus coniugationibus
ex proportione. Sed nec obscura est alteratio quae fit per totius substantia facultate,utique iis qui memoria tenent quae demonstrata sunt in comentariis De naturalibus facultatibus,& in illis quae inscribuntur De tempera nactis. Siquidem facultates quae deleteria medicamina alterant, naturam habent mediam inter corpora perpetientia,
medicamenta ipsa cedentia, ut videlicet eadem sit propor sotio corporis ad facultatem alexi teriam, quae illius ad deleteriam:& rursum deleterisad alexi terium,quae alexateis xij ad corpus. Ea propter propemodum omnia quae dele-terij aduersantur,si largius sumpta fuerint,grauiter animantis corpus ob laedunt. Quamobrem ea moderatione qtiantitatis omnes id genus facultates, exhibere oportet, ut neq, copia nimia corpus offendant, neque exiguitate sua a deleteriis vincantur . Sed hoc iam attinet ad curandi methodum . Nunc autem quae reliqua sunt persequamur. Omne deleteriti venenum a foris impositis medicamentis euacuantur,nempe aut caliditate attractione molientibus, aut totius substantiae similitudine. Sed hic uoad seri poterit maxime medium natura alexi terium oportet,corporis videlicet quod curatur, veneni laedentis. Nam si aduersissimum foret corpori,in ipsum ageret potius, ceu deleterita, haud evacuaret venenum. Etenim, ut claritatis pratia summam repetamus, scire oportet, deleterias facultates uniuersas teperatura esse aduersissimas corporibus quae ab ipsis laeduntur. Itaque si a similibus
227쪽
milibus temperie medicamentis euacuentur,eruntvi hec corporum naturis coiitraria sane Tunt quadamtenus contraria, non tamen adeo ut interimat ted ambigant potius in medio sita eorum quae rex professio corpus ani 'ντυ mantis laedunt,&quae iuuant. Porro nihil intererit de se Ius i. Ieterias facultates,an platharticas,an phthoropceas,an a diri lio quouis modo appellare voles similiter nec an alexi terias,an alexapharmacas Attamen si qui ea quae venenatarum bestiarum ictus aut venena sanant, alexiteria nominare velint,quae vero medentur deleteriis,alexi pharmaca seu quidam censuere, disceptandum cum istis ac pugnandum de nominibus non est. Nec enim ex istis comparatur curandi morbo peritia, sed ex rerum ipsarum
Quod ano Diiorum cest dolorem edanistium C paregoricorum hoc est enientiatim aut mitigantium uocatorum medicamelorum, quaedam reuera sunt eiusmodi,uelutealida coniunctam babentia partium tenuitatem alia uero nomine duntaxat, uelati
inarcotica, hoc est stupefacientia, quasia sunt refrigerantia omnia. caput IX. PQ xx qu i doquidem de his quod ad praesens
conueniat satis iam expositum est, transeundum deinceps est ad sermonem De facultatibus nodunis,hoc est dolorem sedantibus, pare oricis aut
nem mortuum dicat nodynon, quia dolore vacet. Caeterum facultas reuera nodyna est eorum quae r o ordi
facultas eorum tace dicuntur,frigidori est, quae absoluto Vte tia frigore partem obstupefaciunt. Est autem stupor paulo minus quam insensibilitasia sensus priuatio. Porro quae
228쪽
ὁ quae affectum sanando, dolorem sedant, nec ea merito anodyna dici possunt. Nam id commune est omnium
uae curant. Itaque quae reuera sunt anodyna, partium ni tenuium, non multo calidiora quam quae symmetra sunt, necesse est, ut scilicet euacuent ac digerant, tum rarefaciant, extenuent, concoquant, aequabile reddant quicquid in partibus dolore vexatis aut humorum acrium , aut lentorum , aut crassorum , aut multorum tenuibus spiramentis in farctorum, aut etiam vaporosi, aut crassi, aut admodum frigidi spiritus exitum com ei modum non inuenientis inhaesit, atque inclusum est. Itaque nihil prorsum adstrictionis habeant oportet, ne sit ars quidem aut etiam affectus exposcant. Ex quibusiquet, quod interdum affectionem non iuuabunt, sed dolorem tantummodo mitigabunt, quando videlicet, uera dicentur anodyna . Interdum vero etiam affectum ipsum adiuuabunt, facultatem habebunt duplicem, nempe anodynam, Tanantem . Sed de talibus copiosius agetur in curandi voluminibus. At praesenti hoc dixisse sufficiat, nempe quod horum nodynorum pro soprie nuncupatorum medicamentorum quaedam, ut est ante dictum,primi sunt ordinis ex calfacientium, quae sane proprie sunt anodyna, ceu oleum anethinum: quaedam vero similiter, corpus nostrum, velut pus mouentia nuncupata, de quorum materia supra dissertum est. sed de ipsorum usu in libris De curandi ratione definietur. At ea quae καταο ' α8, id est, soporem pota moliuntur, ac proinde or υνα simul αυανωτικά, hoc est somnum conciliantia a plerisque appellantur temperiem sortiuntur vel summe aduersam iis quae reuera cos in anodyna Refrigerant siquidem omnia corpus, Scsensum eousque obstupefaciunt, ut si paulo liberalius e bibantur, mortem asserant. Caeterum ad usum propositum optima sunt quae de sicant. Nam quae frigida
cum sint humiditatis item copiam obtinent, ceu cicuta, ea potui non sunt utilia talis est mandragora, excepto cortice radicis sicco,&altercum, praeter semen. Sed tamen' in his candidum semen atro praestat. At sunt quae tota essentia nobis contraria sunt proinde si vel mini
229쪽
mum eorum assumptuna fuerit,omnino laedat necesse est ceu dryopteris,d pityocampe, thapsia,& solanum manicum, hydrargyros, dc fungorum nonnulli, praeterea saluta te venenatorum animalium. Nam talia omnia genera sunt deleteria, non quantitate. Ac proinde nihil eorum in alexi terias antidotos inditur, veluti papaueris succus, de myrrha, styrax, crocus. Siquidem haec si largius bibantur,quaedam dementant, quaeda mortem inferunt vertim conuenienti quadam mensura aliis admista adiuuant. Porro quaecunque interea mentem laedunt, continuo etiam pleraque caput degravant, vaporum prauorum cogerie ipsum implentia. Sed de quaedam os ventriculi tentant atque Tigunt, ut Zoinde caput per consensum laedatur. Communiter vero uniuersa duobus modis cerebrum affligunt laeduntque, aut coni tota substantia sunt contraria, aut sim una duabusve qualitati. bus temperaturam immutant.
Duobus modis dicitur cathartica, hoc est purgans facultas aut enim quocunque
modo expargans corporis recrementa,
aut quia vim attractoriam familiarium succorum obtinet. capa απ.
CAς ςx'in' Woni in de his sufficienter dictum iam
est, quod quidem ad praesentia faciat, tempestiuum n m est resumptis dictorum capitibus, ea adiice re quae sermoni reliqtia est e videatur. Nam in veritate quidem nihil est reliquum, nimirum cum secundae iam facultates Omnes sint expositae, quales sint genere scilicet, nec paucae speciatim superius explanata ceu exempli, unde quis orsus, quorumque auxilio reliquas ipse queas assequi Vertim nihilo sese res deterius habebit, si claritatis gratia breuibus terii capitibus ea uero complexus. Primum enim facultatem omnes purgatoria in ore habent,haud tamen omnes perinde intelli sunt:quia vocabulum duo significat Alterum commune omnium
230쪽
omniti quae quouis modo animalis excremeta expurgat: Alterum vero quod per excellentiam de iis tantummodo dicitur, quae aut per vomitum, aut per ventris deiectione Purgent: non tanquam eiusdem sit generis tum ea quae fit per nares, tum ea quae per os fit purgatio. Vocant autem ea medicamenta,quae naribus quas graeci ινας nominat)capitis purgandi gratia infunduntur errhina At quae in ore colluuntur,aut dentibus manduntur, omnia una nomenclatura compraehendentes apophlegmatizonta nuncupant. Eiusdem cum istis sunt generis, quae vulvae ad omota expurgant. Qitaecunque siquide purgare animaduertimus, ea trahendi vim possident, alia unum quempia succum , alia ditos, aut etiam plures: id illis inter sese commune est. Nam quae crassis lentisque humoribus extenuandis aut urinam ciere possunt,aut ex pectore pulmon Eque eliciendis excreationibus auxiliari, purganti an ea quidem quodam modo, verium antediciis non similiter nuncupantur, sed alia vocantur uretica, alia be-chica,alia menses mouentia, hac re superioribus diuersa quod non habeant vim familiarium succorum attra-ctricem, ut illa Quamobrem xiii hisce sermo aliam distinctionem postulat, nempe huiusmodi. Quae in pessis, aut mentis, aut quouis modo simili, vulvae admouentur,ea duplici ratione agere consueuerunt. Nam alia calfaciendo duntaxat prouocant, alia facultatibus attracto riis iurgatoriis,quas vocant,quas demonstrauimus trahendorum familiaritate attractiones peragere. At quae hoc nomine bibuntur, ut sanguinem extenuet et meatus obstructione liberent aperiantque, ea trahendi facultate vacuationem non perficiunt. Atque priore quidem cum purgantibus eiusdem sunt generis, secunda vero cum iis
quae ac sanguinem generant de quibus paulo infra verba faciemus, ubi prius delechicis dissertum a nobis
fuerit:quandoquidem, haec bifaria nominata sunt,partim quia tussim prouocet,partim quia sedent. Atqui contraria horum facultates sunt. Alia enim extenuandi naturam habent, alia in crassandi atque extenuandi quidem
lacultas in calidis aenuium partium substantiis sita est, incrassandi ero in frigidis & crassarum partium est entiis inest.