장음표시 사용
201쪽
rationalem decet atque hupc mihi nunc exponere sta '
De pus mouentibas, atque mollientibus
medicamentis. Caput III. CAJx xxim nivorsa ex lus quatuor superioribus
lil ris sunt dicta,propria suiu ipsius de medicamentis speculationis, nisi si quando per assinitatem curandi methodum sermo attigit at in duo nunc versamur, ad illam magis pertinet: quapropter Laepe consilium mihi sirit,omnino intactum praeterire. Verum quandoquidem visum est praeexercendos esse eos qui assequi deberen, curandi rationis intentiones d plerique ex amicis, potissimumque i quorum in stra tiam hunc tractatum conscribere sum aggressus ita me facere censuerunt: idcirco sermonem hunc hoc in libro absoluam umpto exordio ab emollientibus, A pus mouentibus. Qua 'cum utraque sint calida humida e di uerso tamen utrunqne modo. Haec enim ceu simillim'um corpori in pus mouendo calorem producentia,absque I existentis in eo humiditati aut consumptiosi e . aut adiectionerilla vero ceu maiorem quam pro natura accen-
Tribus modis dicitur molle e durum,paritetistit extremὀtale partim ut per excellentiant,partim ut ad DFmmetrum generis eiusdem aut sipecie aut quiduis obuium.
caput IIII. sitione o perinde simpliciter loqui licet, quia videt et nec de duro molliq; corpore siqί depa
absolui e duru dicitur,ut terra partim o e; cessirin veipeciei, ut hoc animal,puta elephas, aut hic homo, puta Herculear
202쪽
GAI. DE SIMPL. MEDIC. Hercules partim ad quiduis obuium collatum,ut Diogenes ad Aristotelem. Pari modo dicitur molle, aut ut um- me eiusmodi aut per excessum,aut ad symmetron sui ge- neris aut speciei,aut ad quiduis obuium. Qu9d vero tripliciter quoque id genus omnia dicere liceat,partim ut an istura aliena, summasque habentia qualitates quibus nuncupata sunt, partim ut ad symmetron sui generis aut speciei,partim ad quiduis obuium collata . quod nihil retulei t illo an hoc modo dixeris,frequenter mihi ostensum est. Omissis itaque caeteris significatis, de mollibus durisque,vt ad optime comparathim habitumque hominem coli templemur,quem sane regulam ac mensuram statuimus omnium quae eum in modum dicuntur nec tamead illius partem quamcunque,puta os adipemue,sed quq
temperie media est,nempe cutem, maximeque eam qua
in manibus est,ubi perfecta est tangendi potentia. In nuautem redit,si quod per excessum ad totam substantiam dicitur, sic molle durumque appellites, quandoquidem medium quoddam est tactus nos Aristoteli visum est,&Plato quoque sensisse videtur cum ait Dura ' quidem quibus caro nostra cedit mollia cro, quae cediit carni. Nam clitem hominis eo ipso in libro, Timaeo scilicet,genere esse carnem ostendit. Quin i Aristoteles cuait molle esse quod in se cedit, durum quod non cedit,idein quod Plio sensisse videtur, nLaxime quod ad tactum ea iudicanda censet, tanquam ad medium. Quod vero incomparatione ad quiduis obuium durum ei ac molle, id in eo quod magis minusque cedat, iudicari videtur in ipsam curem nostram aut musculum aut partem aliam quamlibet cum induratam dicimus, cum a doturali ius statu aduentitium affectum confercies ita nominamus. sane corporum lioc pacto assectorum ad statu naturalem reditus emollitio est.
ano modis fiunt dura nempe aut remsccatione aut concretione, aut nimia impletione, aut haraim coniugatione
203쪽
pOxx0, in variς quidque durius esticiatur, nempa
aut siccescens, aut concrescens, aut nimia repletione,adeo ut vehementer distendatur, aut coiugatione quapiarsequitur,vi&propria suaque cuique emolliedi sit ratio. Itaque de omnibus deinceps distinguamus. Interim illud prius comonefacientes, nom nu verboriaquei copiam plerianque no esse indecora,sed votius eius cotrariu: illiberale vero tu esse,cuno est neces
te de illis distinguere. Natta Plato prodidit. Et nobis in praesens necessitas incabit de duri significatis definire principiorursum ab iis desumpto qua modo dicere de sim us Nari uod in se cedit,molle est,si quide corpus sinia plex fuerit. Siquidem quod ex pluribus constat, aut sese con ingentibus, sic ut tritici aceru's:aut inuicem inplica-is,ut lana pili,simur cedere potest,nec tame esse molle. Contra in iis quae summe plena sunt, velut vires, vesicaeque, neutrum latus in se cedit, nec tamen quod conti netur durum est,sicut nec quod continet ubi impletu est durius seipso euasit, aut aduentitium alium assectum est' adeptum,nisi quod nunc tensum est,quod hactenus fuerat laxum. Quamobrem ego id renites, Graece αντίτυπου non durum appello, quando nimirum accuratius loquil propono. Permitto tame qui velit durum appellare: cuin S ipse persaepe sic nuncupo. Sed illud tamen moneo, non unam sta induratorum naturam, neque unam medelam. iam quod a siccitate induratum est,humectari postulat quod vero a congelatione,ex calfieri:quod autem reple tione,inaniri:quod denique siccitate simul concretio neque,humectari simul ac concalescere: quod vero a c6- gelatione pariteri impletione, pariter quoque calfier &euacitari. Siccantur itaque corpora citra congelatio nem,tum in validis exercitiis, tum in sole feruenti tum inanedia ingenti, tum an febre ardenti, medicametis quae ita siccant ut non refrigerent quoque Congelantur a vehemeti duntaxat frigore. Sicut sanὸ implentura sarpitantum humoris affluxu. At siccantur simul&con zelantur coeuntibus quae simul conuenire possunt causis visi quis supra modum laboret in frigore Sic quoque replentur simul &congelantur ab influxu frigido,ac partis re-hi frigeratione
204쪽
frigeratione. Frigoris rursus ipsius causa triplex est:vna a
foris incidentibus,puta, aere,aqua, medicamento, quod saei, factitant in ery sipelatis.Altera est propria patientis particula temperies. Tertia ab influete in ipsam humore prouenit. Nam iss penumero se ipso calidior effectus est aut putrescens, aut contactu calidarum natura partium alterascens, cum interim quod partibus natura frigidioribus affricuit frigus, plurimo perdurat tempore . Atque tot quidem modis corpora tum indurantur, tum mollisitur. At medicamen emollies Graece vocant μαλακτικὰγ non de omnibus iis modis efferre videntur,sed peculiari ter de iis quae congelatione induruerunt,magisque etiamsi in eis colentus sit humor praeter naturam,velut in scirrho sis. Quippe si a siccitate induruerit, humectare non mollire id praecipiunt,sicut impleta euacuare, non emollire. Sed de nominibus neque contendere honestum est, neque curiosum esse necesse: verum rerum insistere diaer statibus pr stati in quibus si quid peccatur,ingens aegro tis damnuminabimque prouenit. Itaque quod resiccatu est,humectantia poscit remedia, de quibus supra abunde, disserui. At quod a frigore conge Latum est, excalfacientia postulat: quae nec ipsa obscura sunt. At quod impletu est, aut refrigerantia requirit,aut ex calfacientia,aut quae pro . prie vocantur siccantia. Vniuersa siquidem haec humore superfluum euacuant, sed sua ac peculiari quodque ratione. Frigida quidem duobus modis nempe repellentia, simulque cum calore multam educetia humiditatem sicut cap. 4j I Aristoteles docuit. Quae vero excalfaciunt dum con .meteo tentum incalescentibus corporibus humorem in vapores dissoluunt. Quae autem desiccant,velut quae vocatur dia-phoretica ,hoc est per halitum digerentia,&ipsa duplici ratione, aut humores bibentia cum poris quibusdam insunt,aut totam alterantia partem. Verum quando tempestiuus cuiusque sit usus non est praesentis negoci definiret,sed ad curandi attinet methodum. Quae vero a frigore pariter: siccitate induruere,ea ex calfacere pariter di madefacere expedit, non sicut pus mouentia calore&Jumiditate, secundum naturam attemperatis, sed tanto esse
medicamen expedit calidius, quanto eruperauit frigiditas:
205쪽
ditas. tantoqiae 3 siccitis,quanto licit siccitas. In qui Ibus mensuram sanire ad curandi itidem methodum pertinet. Sufficiat autem hic medicamentorum specie for dii. mulam quandam exponere,idque pauculis exemplis. Igitur oleum aqua calida humectant simul & excalfaciti t. Quod si ambo in unum misceatur,multo magis tum excalfaciet,tum hume et ibit quod ex ipsis erit mistum, sicut aqua potabilis balnea cum oleo copioso exhibita. Ideme tici eduliorum qualitas,si similiter habeat. Itaque in re tis famis,quam βουλιμι, nominant illius nodi sunt re-
'edia . . il enim ea affectio frigiditas iuncta siccitati: Minatio eius per coluraria perficitur Veruntamen cataplasma quod ex farina triticea conficitur, intemperatis naturis pus mouens,nec quicquam naturalis partium humiditatis aufert, quod quidem relatu sit dignum : multoque magis nec apponit sicut nec calorem intendere potesst,nec hebetare,sed tantum in substatia ipsa augere. ς-terum non idem cst, qualitatem intendere,& augere sub -
stantiam. Sed haeca paulo post accuratius ostendam. At can. 72 tamen id genus medicamenta humida calidaque dicimus non ceu calidiora humidioraque quam nostra sit substantia, sed ceu similem habentia nobis temperiem,quae calida' humida est iuxta veterem sermonem, velut in libris de Temperamentis ostendimus. Nec tamen sic aquam humidam aut Igalb um calidum dicimus: sed illam an a Vere
quam quae carnem nostram riget,hoc tanquam quod cal Hic res 4 4ciat, Nam tametsi aqua calidae uacuare partes quae per CLi humorum influxum contumuerunt valeat, similares tau men bitem omnino humectat, sicut in primo libro a me
De medicamentis pus mollentibus. caput V L
perinde ut aqua calida excalfaciat,superfluuin pactis vacuis colentum humore per halitu
digς ut sicut in libello de inaequali intemperi mostrauimus. Ipsi tamen similaribus corporibus securi natura assectis, humiditatis nihil neq; adiici ut,neque hi j adimunt,
206쪽
GAL DE IMPL. MEDIC . dimunt, quod quidem manifestum sit, sentiri queat.
Qilippe cum temperaturam possideant similem, earum substantiam tueri potius quam alterare possunt. Nam in i suppurationibus humiditas quidem alteratur, te que si iquariu caro contusa caetera vero omnia quae secundum inaturam habent, substantiam suam seruant. Etenim cum itres in animalium corpore fiant alterationes: una plane se dicudii naturam est,cum videlicet in cire cibus coquitur, aut in visceribus vasis qui inibi generatur succus, un- de rursum pars unaquaeque nutriatur. Altera cotra plan. εraeter naturam,nempe in putrescctibus omnibus Atquear quodammodo inuicem sibi contrariae sunt. Tertia ex avtraque istain media est, partim prima quid qua obti-
nens ac naturalis partim huius contrariae quae est praeter naturam. Si quidem alterationi secundum naturam duo haec insunt,ut ex familiari animanti materia fiat alteratio,& ab ingenito calore plane superetur. Ei vero quae praeter naturam est,& ab aliena caliditate mutatio proue init, ad nihil utile At media earum, quae scilicet suppia vrationes comitatur,ab ingenito quidem fit calore, sedi plane vincente: neq; enim ex materia peragitur,quae pro isum benigna sit, quemadmodum nec ex omnino aliena. . Itaque quemadmodum naturales altera tioes, quae ab innato proueniunt calore, simili extrinsecus iuuantur,pari modo 'uar in mouendo pure conspicitur.Nam quidaeque concoctioni ventris conferre nouimus, atque cor
pus humanii illi impositu Proinde quida puellos noctu admouentes per quiete, loge euidentissimum adiumentus entiunt. Confert siquidem amplius,magisque multo familiaris est eo calore quia mentis paratur. Eiusdem gra tia utilitatis quidam paruos catellos per quietem ventri imponunt,copiam coquentis cibos caliditatis adaugetes, non qualitatem.Tale esse debet quod ad mouendum pus adhibebitur medicamentum,qualis est in naturis tempe ratis calor nativus. At si iusto calidior natura fuerit,in eo corpore, quod pus mouebit medicamen, calidius sit oportet: tanto nimirum temperato calidius, quanto laturacius temperatam in caliditate exuperat. Itaque clarum
iam illud est ex curandi methodo, cuiusque singulatim
207쪽
nominis suum ac proprium esse puris mouedi medica nigium. Nec minus illud constat,quod saepenumero iam dea monstratum horum comprobatur test imonio,omnes medicamentorum facultates ut ad optime teperatum homi nem explorandas.siquidem nulla constitui ars possit nisim prius velut regula ac scopo generi materia in qua velia ur constituto,ad illum iam particularia omnia diri Ptur. Rursum ergo proposito aqua scopo quodam in hoc sermone optime teperato homine,eiu Aespectu aliud esse V QVζn ,qua quod indurata
emollit,esseque eorum temperaturas, quas superius esse
posuimus Eatis quidem quod naturae in mouendo ut auxilio est comoderat 'similem ei corpori cui admouetur:ac proinde quod natura nostra humida sit&calida numida calidaque medicamenta eiusmodi frequenter o Pellari: Eius vero quod indurata emollit,icperata natura multo calidiorem,non tamen iam valde calidam.
Deo scirAE cap. VII. OR tu aut induratori affectio ex fluxione Vi
fcosa' crassa,paruis particulae poris siue meatibus in,pacta. Digesto veryper halitum quod tenue est eius ac subtile, ac deinde quod reli-Iuum est refrigerat ac velut congelato, vocata sequitur scirrhosis: ac proinde frigidum pathos aiunt, per calfacientia curari Porro quoniam cum frigiditate humor re t undat superfluus,idcirco etiam composita eius esse me-. retrigerationem scilicet excalfacientia poscen te assectu ob alienam vero' superuacaneam humiditatem,euacuantia. nde fit: ut eorum qua scirrhi in morem
cantibus,taeque a fortiter ex calfacientibus neque ab iun iunt, haerens ac contentum in particula humidum vio-
cant, etiamsi non ex calfaciant tamen ipsa no per mediu
si natura sua ad summam duritiem infixam particulae fu-M iij xionem
208쪽
GAL. DE SIMPL. MEDIC. xione adigui. Sola igitur ea quicalfaciut,sed O adna odii,
unaq; exiccant non magnopere,eiusnaodi sanare affectus possunt vocaturque ea medicamenta Graece μαλακτικα
Latine emollientia nomino eodem tempore trunque agentia, nempe quod congelatum est fundentia. sensim per halitum digerentia.
Lmolli filia medicamenta in hoc a pus molien αtib suifrunt,quod emollientia calidiora sunt,c moderate desiccant exi Tntem in partibus
humiditatem autem mouentia corporibM
quidem nostri milem calorem obtinent,sed tamen ex litem in eis humiditatem seruant.
Vapropter calida sunt id genus medicam cta, nec admodum sicca,atque a pus mouentibus eo dissidentia,quod calidiora sint, xsiccior . Illa enini cognatam ac simillimam corporibus nostras caliditatem po sident: emollientia vero licet validiorem habeant, notantam tamen ut attractionis violetia reliquunm desiccet. Praeterea ea quae pus mouent humore qui praefuit in partibus induratis,seruati emollientia vero paulia quidda eius absumunt. Proinde quamuis innumera sint calfacientia simul atque exiccat a medicamenta,sola tamen ea que conuenientem ac symmetrum calorem possident,unaque
illi respondentem sortita sunt siccitatem,n ollire quae scirrhi instar indurata sunt, possunt,quale est bdellita, styrax, galbania thymiama ammoniacu,medulla iti ceruina, tum vitulina,adeps caprinus, taurinus, de quae cius sunt generis N a nuc cosiliti no est omne expromere ita ateria, sed solum de id genus facultatibus omnibus generalcm costituere doctrina. Praestat itaq; in genere de pus mouctibus atque emollictibus cognoscere quod illa aequale accediit calore ei qui est in homine secudii natura: quae vero emolli ut multo maiore. Quocirca illa quide quantitate potius qua qualitate caloris agere sui nata: at que indurata emolliunt,qualitate potius. itaque si in parte qua suppuratio ne indiget, assiduo impostas seruare manus,aut alia qu -
209쪽
uis parte possibile seret, celerrime sic suppli ratio proce :deret. Pari quoq; modo si medicam ctu hominis teperatu
rar sit qua simillimia, Ocyssime cocoquet quod in pus verti
debet, ut est nonnunqua caro, nimiru ubi contusa fuerit interdum vero humor otii phlegmonem produxit.
Quod pus mox entia etiam emplastica esse conaeniat.
Vin etiam quod emplasticum esse debeat eius generis medicamentum, ut exacte suppuratorium.
sit, ipsum liquido mihi apparere videtur. Nam
si substantiam innati caloris augere, non intendere qualitatem ipsam conueniat, poros corporis obstructos esse necessum est, quo videlicet halituosos tra spiratus includat. Siquidem ea cataplasmata quae aut detergentia, aut validius ex calfacientia, halitus difflari permittunt, exiccant quidem, sed pus non mouent. Tali est hordeacea, cice-xu foenigrscissabaceaq; faxina amplius etiam arrina, eruina, panici, lupino ru,na iiij, omni u l, adeo exiccallu: quippe cana tu per ea quae detergiat, etiamsi non admodu excalfaciant, sed quia obstructione liberant, reserantque meatus, Vna quoque calor particulae euolet , ut naturalis haudquaqua seruetur ei comoderatio: tum ab admodum ex calfacientibus huius etiano paria vacuetur,& qui reliquus est incalescat, ex quo fit ut natiui caloris substantia diminuatur, sed qualitas intendatur. Quorum neutrum feri expedit, verum halituosum Sc calidu spiritum conti neri quam plurimu , ad unguem caliditate symmetrum: quippe cum hic in pueris copiosissimus omnes actiones naturales ad augeat. Sed sunt quos id fugit, di cum hoc quod ipnoret, Hippocrate insuper accusareno verentur, pb. I. . quod dixerit crescentia plurimum habere caloris innati iij. I Sed nos dicta eius liaud perpera capere oportet a cogno color i scere innatum dixisse calorem,quem in quoque animan tus 2Vid. tium latiuuin spiritum nominamus,de quo Aristoteles scriptum reliquit. Verum nihil prohibet, sanguinea substantiam imulque 7 aeream una cum spiritu calidii es.scurrain audire innatu. Ac Stoici quidem nunc ipsin spiritiam clam. M iiii animae
210쪽
animae esse substantia autumant. Nos sane de animae substantia non admodum pronunciare quippiam audemus.&ad praesens superuacaneum arbitramur. Quanquam nos iam ante spiritum innatum, etiamsi non sit animae . . essentia, saltem primum eius esse instrumentum in com-L Q mentariis de Hippocratis Platonisq; placitis demonstrauimus: certe dicimus eum spiritum in omnibus animanT αντ tis contineri partibus, sed non Tin liquaque esse sui simi χορι, i lem, veluti nec sanguinem esse necesse. Tum inspaciis inanibus non paruam eius inesse substantiam, imo potiri Sus velut materiam quandam leviculam etiamnum mutationem exposcentem ad innati spiritus qualitatibus suis absoluti generatione, nihilo secius tamen iam tum etiam admodum ad naturalia opera conducentem. Porro autem unum ex naturalibus operibus est, ea quae in pus fit conuersio. Nam xillic quaedam perficitur coctio. Clim autem quidquam coquere cosilium est, quam plurimum, meo iudicio, spiritum seruari intus oportet. Atqui digeritur tum ab evaporantibus ac detergentibus, qualis est hordeacea fabaceaque farina tum a resiccantibus, qua solis est panici, lupinorum, iiij tum ab ex calfacientibus, ualis est foenigraeci Q i in multo etiam magis ab iis quae mul excalfaceret resiccare possitiat, puta lolio,eruo, cicere, ochris Igitur omnium ad puris generationem aptissimum est, ex iis utique qua persund untur aqua temperata, aut cui additum oleum est quod hydrelaeum Graeci vocant ex iis vero quae irrigantur oleum temperatum. At ex iis quae ex hydrelae illinuntur, farina tri licea, panis ipse. Sed is modice cocitus sit oportet. Nam qui plurimum coctus est,quodammodo siccior est, aptusique phlegmonis quae aegrius concoctionem admittunt: qui vero minus, iis quae admodum calidae sunt atque, ut sic dixerim, feruent congruit. Tum cui plus additum olei fuerit, pertinacius coctioni aduersantibus conuenit: Cui minus feruentibus magis competit hi sane quod ex Dane conficitur cataplasma dissiculter coctioni cedentibus phlegmonis idoneum est, siquidem pani tum sal, tum fermentum admistum est. Qu9d vero ex triticea farina