장음표시 사용
411쪽
tiis non parum remittit. Itaque undequaque melior est ehalcitis usta quam quae no vita est, nempe partibus tunc quidem tenuioribus,ceu alia omnia cobusta vertim haud assumpta acrimonia,velut in aliis multis accidit Didici si porro,quod usta omnia si laventur, moderatiora reddantur in usque mordacia.
Reivstum habetin acrimoniam quandam, sed de ad strictionis est particeps Proinde si lauetur, pulcherrit o mum est medicamen,inducendis cicatricibus: quanquam idipsum praestari antequam lauetur possit,potissimum in carne duriore ratioqui in molliore comodius est quod
Flos aeris tenuioris essentiae est,quam aut aes ustum,aut squama. Merito itaque ex eo factis collyriis extergunt auferuntque superciliorum magnas asperitates, quas vocat sycossis.
Chrysocolla. hoc medicamentum ex iis est quae carcnem liquant, non tamen valenter mordicat, quanquamst facultate admodum digerente desiccanteque. Igitur quidam id modo quod in metallis inuenitur ita nominant: alij vero id quod in aereo mortario pistill6que aereo ex pueri urina praeparatur id quod quidam inter aeruginum differentias numerant satius vero est ipsum praeparare tempore aestiuo, aut certe aere prorsum calido urinam in mortario terentes Praestat auten aes ex quo mortarium pistillumque conficias, rubrum sit. Nanio quo aes mollius fuerit, eo plu circumagendo pistillo de teritur. Hoc medicamentum aptissimum est ulceribus contumacibus, tum per se, tum aliis mistum, ut in opere de componendis medicamentis reseretur. Nunc autem id nouisse fat est, quod quanto plus quam chrysocolla metallica desiccat,minusq; mordicat, tanto etiam ipsam excellit tenuitate. Ipsam tamen chrysocollam illam iuras mulio tenuiorem efficies.
412쪽
GAL. DE LI MI L. Met D I C. Psi mythium hoc medicamen testimonium praebet
modo dictae faculiati. Nam si et acri aceto soluatur, gustu tamen neque acre erit,neque mordax, sed emplasticu refrigeratorium facultatis aerugini dissimillimae, tametsi Milla conficiatur aceto aes dissoluente. Porro cerussa adusta in sandyca quam vocant, transit, medicamentum seipso tenuius, nondum tamen ex calfaciens Phycos auiatem seruata cerussae frigiditate, tenuitatu assumpsit, ut per eam in profundum altumque corporum quibus admoue
tur, vis eius penetrare valeat.
Psoricii, Conscitur hoc medicamen dupla chalcite admista lithargyro ante tamen utrisq; aceto acerrimo solutis,sic i; in ollam nouam coni et is, quam sino aestate me. dia diebus quadraginta obrutam sepelies. Hoc medicamen desiccatorium est,simulque minus chalcite mordax: nimirum cum partibus sit tenuioribus.
cIVM MED IcAMEN TORVM 'Facultatibus, Liber decimus.
THEODORICO GER ARDO GAV-dano interprete. H eoru quς nunc dicenda veni ut,magnopere iuuare poterit eos qui ea quae principio huius tractatiois, prunis videlicet quinq; libris tradita sunt, ignorat: Immo quaeda fortassis nox et occasio erunt illi, qui clim scriptis h1c medicamelis uti volet, ratione tam ac methodumno habeat. Tanqua itaq; illa didisceris,ita tecta verba facta,repetita totius tractatus summa. Ostensum est,medicamenta quae effectricibus nominatis qualitatibus agunt,nempe caliditate frigiditate,humidi iste de
413쪽
rate riccitate, haru missione effici acerba, austera. alsa,
salsuginosa,amara, acria, sulcia :praeterea extergentia, re- Percutietia, attrahetia, em Oli tra,vrentia, septica,crusti sica: ad haec secundu alias aci iones magis speciales sarcoti ca, synia lotica, glutinatoria tu fistularum, tum vice tu, aut carnis excrescentia detrahentia ostensum quoq; est, quo pacto uniuersalis facultas experieti unica demonstrato. rie inueniatur nec ea vulgari 'uauis, sed quae cu dici is adhibeatur limitationibus. Caeter uia inuenta semel fari cultate uniuersali, nulla insuper experientia opus esse ad particulares actiones, nisi ad confirm itionem eorum quo ratio reperit. Sic ergo nuc quoq; iudicuim faciamus pro positae materiae, quae est ea quae ab animatibus accipitur. In tribus enim libris qui insequutur quin tu , nempe sexto, septimo, octavo, materiam ad plantas attinente exposuimus, non sane omitem citiae uniuerso terrarum orbe reperiatur, sed quantum nobis experiri eius datum est. Insuperiore vero qui est totius operis nonus, eam quae versatur in terrosis ac lapidosis, enarrauimus. Reliquii porro nuc est, ut eam quae ab anina alibus mi itur materiam,
diuidamus. Deinde restant quae in mari, paludibus, aut omnino in aqua nascuntur quae quidem neque plantae, neque terra,neq, lapis, aeque animal sunt. Ea plane paucissima sunt, ultimo loco scribenda , postquam videlicet' iae ad animantium corpora pertinent, absoluero. In quibus is doctrinae ordo seruabitur, qui in nomenclaturarum primis visitur literis. Porro sicut in plantarum materia etiam de succis . qui ex ipsis fiunt, disserui, ita nunc quoque no solum edocebo solidarum in animalibus par ..tium facultatem, sed eorum quoque que in ipsis continentur, puta pituitae, bilis, sanguinis, urinae, stercoris, similium igitur in iis quae superius sunt dicta haud ita mutata particularia eorum quae in materiis conscripta sunt a medicis,ignota mi uiuere uerum opera dedi, ut ipse per
experientiam facultates eoru cognoscerem. Quod si quidigia orabam, plane nec de illo quicquam conscripsi haud credendum aliis censens, ne de uno quidem uri modi, quod certum habeam nonnullos multa mentiri. At in praesenti materia non ita se res habet. Ingenue siquid eni
414쪽
fateor, complura esse tum partium,tum liquorum in animantium corporibus compraehensorum, quorum nullius
eiusmodi feci periculum,cuiusmodi quidam scriptu reliquerunt. Siquidem quaedam eorum abominanda detestandaque sunt, quaedam etiam legibus vetita de quibus haud scio quo pacto scribere licuit Xenocrati, homini
non olim nato, sed proauorum nostrorum seculo, cum
imperium Romanum hominibus vesci vetuisset . Atque ille sane, tanquam ipsemet fuerit expertus, magna profecto fiducia scribit, quosnam affectus curare valeat comesum cerebrum,aut carnes, aut iecur humanum quos autecapitis,sur , digitorii ossa partim sta partim ustionem
non experta: quae denique: sanguis. Sed haec sane tametsi contra leges sunt non tamen sunt foeda atque abominanda At potio sudoris, aut urinae, aut mensium mulieris abominanda detestandaque est: atque horum in primis stercus,quod tamen scribit Xenocrates, si oris ac gutturis partibus inungatur, cin ventrem deuoretur, quid praestare valeat. Scripsit etiam de aurium sordibus deuorandis. At ego ne has quidem unquam deuorare sustineam, ne si in totum quidem morbo deinceps liber degerem. Atque his etiam magis abominandum puto stercus. Estque probrum grauius homini modesto audire,o- προσάγογ, hoc est stercori uorum, quam fellatorem aut cinaedum in inter fellatores magis execramur qui phoenicissant, quam qui est,iantur. Cui non dissimile mihi videtur perpeti qui menses bibere sustinet.Itaque horum nemo periculum facere non auersabitur, hominum certe secundum naturam habentium: neque insuper quae tametsi modestiora videantur, tamen etiam foeda sunt, nempe partem aliquam corporis stercore inungi perp
ti, ob assectum scilicet, si quem patiatur: aut humano semine, id quod γον or, hoc est genituram , appellare solet Xenocrates:summaque diligentia distinguit,quaenam ipsa enitura sola illita, quae vero ubi ex sinu mulieris post
coitum viri effluxerit. Nam ingens sit medicamentorum penuria oportet, ubi quis quo chimethia siue pernion ea curet, viri semen coquirere cogitur, quod in mulieris congressu intus non remansit, verium effluxit, atque effusum
415쪽
est . Atque pleraque sane eiusnodi materia species est in iis, quae de utilitate ab animalibus percipienda, ab illo sunt conscripta Siquidem non quam vim liabea epotaurina, aut deuoratum illitiinave oris partibus stercus duntaxat hominis enarrat, verum etiam aliorum cuiusque animalium atque alia etiam non pauca rarorum¶tu difficilium puta cum elephanti aut equi Niloi meminit. Nam bestiam seu feram regiam, quam vocant βασιλική, κὐtoli , ne videre quidem unquam contigit: ao si vera sunt quae de illa reseruntur, periculosum etiam , prope accedere ad hoc animal. Non dissimilia iis quae Xenocrate scripta sunt,&ab aliis prodita sunt de animalibus, ex quibus & ipse Xenocrates pleraque
exscripsit. Nam unde illi tantarum taliumque rerum experiundarum fuisset copia sane rex quondam noster Attalus cum ambitiosissim talia ad experientiam conquireret, tamen pauciora scribere conspicitur. Porro quidam Aleuristi eandem tractationem commendans,enarrada mihi tradidit:caeterum iudicio meo nec illa qui- α demetiam ita ab illo conscripta est ut omnia ipse fuerit intuitus, oculisque suis praesens conspexerit Proinde nec ego basiliscorum aut elephantorum aut equorum Niloorum, neque alterius cuiusquam,cuius ipse periculum non fecerim, meminero. Porro σιλτIων,αγωγίμων ,ον Προπυitavi, tu iure vir ωρ ex industria enim pias illorum nomina recensui)plane nec si abunde illa forem expertus, mentionem facere in animum inducerem scuti nec letalium medicamentorum, aut ut ipsi vocantvrαθοποιῶ i. Nam illa sane ridicula sunt, constringere ac vincire aduersarios, ut in iudicio nihil possint eloqui aut
grauidae aborsum afferre, aut ut ne unquam deinceps concipiat efficere,&quaecunqne eius sunt generis Sane horum pleraque vel antequam facias periculum, scire licet esse impossibilia, quaedam ver,possibasia, caeterum vitae mortalium noxia . Itaque ego per deos' admiror, qua cogitatione, quove consilio ad ea scribenda quidam accesserint. Nam quae viventibus dedecori atque
agnominia sunt prodita,quo pacto sibi post mortem glo-
xiae ore sperarunt ataque si regia potestate praediti in ut ii hominia
416쪽
hominibus morti condemnatis illa experirentur nihil graue committerent. At ubi totam vitam degunt priuati, atque eiusmodi potestatis ex pertes ad ea scribenda ac cedunt duorum alterum necesse est Aut enim si experti non sunt, ea conscribunt quae ipsi ignorant, aut si ex -- perti sunt, hominum omnium sunt vel impiissimi, tui experiundi gratia hominibus innoxiis perniciosa medicamenta ex habent, ac nonnunquam etiam honestis ac probis viris. Nam quidam medicis duobus ad unguentariorum ostremam conspectis, attulit ad eos mel, venditurus oscilicet: illi ubi gustassent,depretio disceptant: at hic tanquam illi parum offerrent, propere subducit sese ver lini medicorum neuter seruatus est. Itaque non minus qui scribunt, quam qui talia perpetrant immo magis etia in odio digni sunt quanto scilicet minor iniuria ac scelus est . quod solus facias, quam quod cum multis Dei nisdecum eo qui perpetrauit morituri malorum theorematum experientia. At eorum qui scriptis prodidere, i inmortalis est malitiae arma prauis hominibus suppeditans. Iam igitur nos dicamus de iis rebus quae humano generi sunt tales,Vtique quarum fecimus periculum. Haema. Sanguis.
SAng i , in xclligendu videlicet est animalis secun
dum naturam habentis nam is re vera sanguis est. At melancholicus, aut picrocholus, aut pituitosus, aut serosus aut putridus, sanguis est mistus, ex languine scilicet vero, 5 succo, aut sanie issi permina Tum
apsius quoque sanguinis naturalis in quoque animali alius est liquidior alius siccior: hic magis,ille minus calidus. Nam frigidus sanguis nullus est.
Sanguis suillus humidus est,ac minus calidus: humano maxime temperies initis. si quidem de carnes suum humanis sunt similes Comperti enim sunt hospites coquico plures, qui humanas carnes pro suillis venderent: tametsi qui eas dissent, nussum omnino discrimen percipere potuerint. Q j n&ipse narrantes audiui viros fide
417쪽
IACULTATIBUS LIB. X. 195 dignos sese in diuersorio publico ius esitasse delicatum
cuni carnibus suauissimis: caeterum cum iam pene saturi
essent, inuenisse digiti partem anteriorem, quae videlicet ad unguem est quo perculsi, ac metuentes eos qui agebant ut diuersorio, ne scilicet se quoque vorarent, ceu iret assueti, protinus quidem illinc exiere ac vomitu redditis quae ederant, ita iter denuo ingressi sunt . Sed cinipso facinore homines mactantes depraehensos non ita nitillo post referebant. Itaq; iure quispiam existimet sui lao lum sanguine humano esse simillimum. Ex tali enim san guine tum prima constat generatim, tum postea nutritio carnibus. Itaque quisquis sanguinem humanum morbo alicui utilem esse ait in suillo primum id comprobet ac si non eandem altem similem actionem ostendat. Nam etsi aliquatenus inferior sit humano sanguine, saltem a s simile quippiam efficiet, quo cognito , ab humano pleniorem fore utilitatem sperabimus. Nam si ne paulum quidem promissis respondeat non erit cur in luimano experiri oporteat. Quippe similia efficere posse sint ilia, experti sumus. Nam colimabar sanguinem Pergameni nostri, atque adeo per totam fere Asiam qui capitis ossa
confracta perforant, in crassula cerebri inuolucrum ei fundere assolent. Postea quidam cum haberet palumbum, necesset ad manum columba usus est palumbi fanguine, tamen seruatus est homo ille. Et alius turtureni eundem ad usum applicans, nillil hominem laesiit. Siquidem similibus ad eosdem ut affectus, ubi quae antea exisper tussis non adsunt, unum est ex consessis, experientia comprobatis. Et humanae vita pleraque hunc in mo- dum peraguntur.
Porro quoniam exempli vice mentionem feci sanguianis columbini, nihilo deterius fuerit iam ipsum sermoni proponere. Si quidem eo ad hyposphagmata in oculis consistentia quidam utuntur, protinus videlicet sumentes qui ex animante mactata siluit. Nam calidiim in by posphagmata affundunt,venis ad alarum exortus incisi ς, quo videlicet ad multos usus idem animal susEiciat. Alter
418쪽
pullorum teneroru ea tractis pennis sunt autem hae mobles,& fistulas humore plenas obtinet eum ipsum humorem exprimebat, oculis instillans. At aliis medicis controuersia fuit,pulline sanguinem,an coluba adultae Gningi affudere oporteret: an maris,an foeminae. Ego vexo sexcentos noui eorum quibus Romae perforata fuere capitis ossa,nec quicquam ab usu rosace citra columbae saligninem offensos Vertim id calidum sit aeque atque columbae sanguis necesse est. Ac fortassis ipsa tantum caliditatis incontactu moderatione est utilis,haudquaquam ad eximia dc incognita facultate. Adest illi quoque bona fa- fultatis temperatura. Sed quid hoc Nam haec rosaceo inest,praeterquam quod leuiter adstringat. Itaque melius inuenire nihil possis in capite perforato, quam viro- face probo utare. Indicaui autem supra, quo pacto oporteat rolaceum,de quo queri non liceat, praeparare. sed, collyria sunt plurima quae medeantur hyposphagmatis, maxime quod plurima recipit myrrha, quale est quod a Democrate compositum est,quod vocant diasmyrnon. secundo sunt quae habent multum thuris,post quae sunt sqqua ex croco constant. Quina scenigrsci succus sanguine columbino in hoc utiq; praestat. Quid ergo moramur
aut columbos,aut palumbos,aut turtures, cum omnium
medicamentorum paratu facillimum habeamus scenum- graecum Z tum memorata collyria in promptu seruemus 3
Ad eundem naodum nec noctua sanguine ad difficulter spirantes egebimus: quanquam sunt qui non sanguinem bibendum exhibeant, sed ipsam iubeat coctam edere ex
albo iure. Ac sanguine quidem ali aquae,ali vino instillantes exhibent. Et fuit etiam quidam qui immodice sic sanguinem apud mulierem assidue difficulter spirantem extolleret cum rogarem, qualem ab eo sciret curatam spirandi difficultatem ne id quidem nouerat, quod plures essent. Et sane in muliere quidem est usus,verum profuit nihil.
Haemi nyctendos. Sanguis i pertili is,
sicut nec sanguis vespertilionis,quem scribui quidam, si virginum uberibus illinatur,plurimo ea tempore ab ex
419쪽
tuberatione tueri. Est autern ipsum falsiim,ueluti&enasci sub alis pilos prohibeat: id quod recte Xenocrates tanquam med actum calumniatus est Vertim ipse censet post illius usum aut chalcanthon inspergendum , aut se meta cicuta: Aitque ubi hoc factum erit, aut prorsum pilos non prodituros, aut certe lanuginosos:ceu leue atque exile medicamentum adderet cicutae semen ac non per sese sussciat strenue refrigerare partes quibus fuerit impositum. Ali vero&puerorum pudedi sanguinem ve- , si ertilionis allinunt credentes ita diutissime ea partes a pube seruari posse immunes. Atqui non oportebat putare diutissime,versim perpetuo fore tales , velut existimat alas. Ergo ex refrigeratione partis vehementi eiusmodi quippiam posse contingere non est a ratione alienum. Non tam ea deo frigida facultatis est vers pertilionis sanguis.Nam in otiani nullus sanguis frigidus est . Sunt tamen non pauci qui pro alimento habent sanguinem leporis,gallinarum, caprarum vertim leporis &gallinarii
complures etiam eorum qui urbes incoliat: at agrestes veto tres suos caprarum sanguine una cum adipe implent, uti Homerus ait solitos sponsos Penelopes. Sed nuncio tractatur de iis quae ciborum loco sumuntur, sed quae adhibentur, medicamenta. sed quaedam sunt,ut supra posui, alimenta simulin medicamenta, quorum hic facien
damentio est,quatenus medicamenta, non quatenus alimenta. Etenim qui aqua inter cutem laborantibus sanguinem caprarum cum melle exhibuerunt, eum ut medicamen, non ut alimentum obtulere: tum qui a dysenteriatosto eo,& ad ventris fluxuua sunt, si Videtiirque mihilo qui si ilam crassam eius essentiam terream cum caliditate exiccatoriam esse suspicatus, ad hunc usum perductus. Porro galli gallinique sanguinem cum ab ipsis ad me ningum haemorrhagiam scriptum inuenissem, nec magnum quippiam effecturum speraui, nec ausus sum experiri. Simul enim metuebam, ne curiosus solidus viderer, si tantis,tamque probatis remediis semel praeteritis , confiderem sanguinem gallinaceum illis plus posse praestare. Simul vero cum eiusmodi sanguinis eruptio admodum sit Periculosa, non est mihi visum fore honestum, si ad
420쪽
GAL DE IMI L. M EDIC A. ea quae inexplorata essent,irasissem siquidem pericli Io. fa est eiusmodi experientia, quae solis regibus in homines noxios merito usurpatur. Desperabam vero etiam de sanguine agnorum, quem quidam comitiali morbo me deri potum scripserunt. Itaque nec hunc quidem etiam experimento dare sum ausus. Qu9d si quis experiri volet, certo scio damnabit qui talia scripserunt. Siquidem quicunque potu iuuant epilepticos, ea facultatis sunt incidentis A sanguis agninus omnium minime talis est. Porro quod de boedorum sanguine prodidit Xenocrates, cuexistimassem non esse impos ibile,ratus ob aceti mistionem posse aliquid efficere, persuasi cuidam in agro degeti, ac rei rusticae quidem studioso, caeterum primis disci- linis erudito,retulitque se in duobus sanguine expuetius usum, nonnulla utilitate expertum . Caeterum illorurae uter ex iis quae mihi narrabat neq; er arteria, ne i ex larynge aut pulmone expuisse visus est Xenocrates igitur in primo libro De percipienda ab animantibus utilitate, ubi de hoedis disserit cribit in haec verba Adl mo-ptoicos, hoc est sanguinem spuentes,admodum utile. Oportet autem hordorum sanguini nondum concreto plus minus naensura semico tyla tantundem admiscere aceti acris,idque feruefactum trifariam partiri, in singulos dies singulas partes exorbendas praebere. Itaque liceat tibi forte fortuna in agro depraehenso, ubi reliquo-xum fuerit inopia, hoc uti,cum citra periculum id experiri possis Vrsorum vero sanguis si abscessibus imponatur, fieri potest ut concoquat Adiiciam vero etiam caprinum, hircinum, taurinum. Licetque tibi,si voles, praeteritis decem millibus medicaminum paratu proptorum, quibus concoquuntur abscessus, ursos, tauros, ac hircos mactare, quolibet scilicet usu: nec enim quispiam semel imposito in partem medicamelo promissum eius exiget, nec etiam si refrixerit ut iam cogatur.
Porro cum assereret quidam sanguinem viridium ranarum,paruarum scilicet, quas quidam rex ante nuncupant,si evulsis ex palpebris pilis inungeretur,ut in posterum