장음표시 사용
61쪽
mehereule pesteato loeus esset, fastile paterer Vos ipSare Corrigi, quoniam Verba contemnitis: sed undique eireumventi Sumus. Catilina eum exproitu faueibus urget, alii intra moenia atque in sinu urbis Sunt hostes, neque parari neque oonSuli quicquam potest oeuulte: quo magiS Properandum e St. Qua re ego ita oenSeo: eum nefario eonsilio seeler, Miorum civium res publiea in maXuma perieula Venerit,
ei quo indidio T. Volturci et legatorum Allobrogum QOΠ- Vieti Confessique sint, eaedem, inoendia aliaque Se foeda atque erudelia fauinora in ei Vis patriamque paraViSSe, de confessis, Si euti de manufestis rerum Capitalium,
more maiorum Supplietum Sumundum.
LIII. Postquam Cato adsedit, consulareS OmneSitemque Senatus magna pars Sententiam eius laudant, virtutem animi ad caelum ferunt: alii alios inorepantes timidos Voeant, Cato elarus atque magnuS habetur : senati deerotum sit, sieuti ille Oensuerat. Sod mihi multa lugenti, multa audienti, quae POPU- 2lus Romanus domi militiaeque, mari atque terra praeclara fauinora fodit, forte lubuit attendere, quae Te SmaXumo tanta negotia Sustinuisset. Solebam Saepe- 3 numero PRIVR manu eum magnis legionibus hostium ContendiSSe, CognOVeram parviS copiis bella gesta cum opulentis regibus, ad hoe Saepe fortunae Violentiam toleraVisse, faeundia Graedos, gloria bselli Gallos ante Romanos fuisse. Ao mihi multa agitanti constabat 4 paveorum eiVium egregiam Virtutem euneta patraViSSe, eoque fautum uti divitias paupertas, multitudinem paU- eitas Superaret. Sed postquam luxu atqu0 desidia 5eiVitas eorrupta e St, rursus res publiea magnitudine Sua imperatorum atque magistratuum Vitia SuStenta-
62쪽
GAI SALLUSTI CRISPIbat, ac Sieuti esseta parente multis tempestatibus liaud s Sane quisquam Romae Virtute magnus fuit. Sed memoria mea ingenti virtute, divorsis moribus fuere viri duo, M. Cato et C. Caesar. Quos quoniam reS Obtulerat, Silentio praeterire non fuit eonSilium, quin utriuS-
LIV. Igitur eis genuS, aetaS, eloquentia proPene Dalia fuere, magnitudo animi par, item gloria, Sed 2 alia alii. Caesar benefietis ac munifieentia magnuS habebatur, integritate vitae Cato. Ille mansuetudine et miserieordia elarus faetus, huiu Severitas dignitatem 3 addi erat. Caesar dando, sublevando, ignoSeundo, Cato nihil largiundo gloriam adeptus est. In altero miSeri SPerfugium erat, in altero malis pernicies: illius facili-Α taS, huius constantia laustabatur. Postremo Caesar in animum induxerat laborare, Vigilare ; negotiiS amistorum intentus Sua neglegere, nihil denegare quod dono
dignum esset: sibi magnum imperium, eXercitum, bellum novom exoptabat, ubi VirtuS eniteSeere POSSet. 5 At Catoni stustium modestiae, deuoris, Sed maXume Severitatis erat: non diVitiis eum divite neque factione eum faetio SO, Sed cum Strenuo Virtute, eum mode Stosudore, eum innoeente abStinentia stertabat; eSSe quam vi eri bonus malebat: ita, quo minuS petebat gloriam, eo magis illum Sequebatur. LV. ΡοStquam, ut diXi, senatus in CatoniS Sententiam discessit, Consul, optumum faetu ratuS DOetem quae in Stabat anteeapere, ne quid eo Spatio ΠΟVaretur,
tre SVirOS, quae Supplietum ΡOStulabat, parare iubet; 2 ipse, praesidiis dispositis, Lentulum in careerem de-3 dueit; istum fit ceteris per praetores. ESt in eareere
63쪽
loeus, quod Tullianum appellatur, ubi paululum adseenderis ad laevam, circiter duodeuim pedes humi depres-SuS. Eum muniunt undique parietes atque inSuper goamera lapideis fornistibus iuueta, Sed ineuitu, tenebris, odore foeda atque terribilis eius faeies est. In 5 eum loeum postquam demissus est Lentulus, Vindiees rerum eapitalium quibUS praeeeptum erat, laqueo gulam fregere. Ita ille patri eius eX gente elarissuma Corne- Gliorum, qui Consulare imperium Romae habuerat, dignum moribus faetisque Suis eXitium vitae invenit. De
Cethego, Statilio, Gabinio, Caepario eodem modo Sup
LVI. Dum ea Romae geruntur, Catilina eX omni copia, quam et ipSe adduXerat et Manlius habuerat, duas legiones instituit, cohortis pro numero militum Qeomplet. Deinde, ut quisque Voluntarius aut OX Soetis 2 in eastra Venerat, aequaliter distribuerat, ae brevi spatio legiones numero hominum eXpleVerat, eum initio non amplius duobus milibus habuisset. Sed ex omni eopia 3 eireiter paΤs quarta erat militaribus armis instrueta,
alii praeaeutas Sudis portabant. Sed postquam Anto- ΑΠius eum eXereitu adventabat, Catilina per montis iter
fauere, modo ad urbem modo in Galliam Vorsus eastramoVere, hoStibuS OeeaSionem pugnatisti non dise: Sperabat prope diem magnas copias Sese habiturum, Si Romae foeti incepta patraVisSent. Interea Servitia repu- 5 diabat, cuius initio ad eum magnae Copiae eoneHIIebant, opibus Coniurationis fretus, Simul alienum suis
LVII. Sed postquam in eastra nuntius perVenit Romae eoniurationem patefactam, de Lentulo et
64쪽
GΑΙ SALLUSTI CRISPICethego steteriSque quOS Supra memoraVi, Supplietum Sumptum, plerique, quOS ad bellum Spes rapinarum aut novarum rerum Studium inlexerat, dilabuntur, reliquos Catilina per montis asperos magnis itineribus in agrum Pistoriensem ab ludit eo oonsilio, uti per tramites oeuulte perfugeret in Galliam Transalpinam. 2 At Q. M0tsellus C0ler eum tribus legionibus in agro Piceno praesidebat, ex dissiduitate rerum ead0m illa exiStuma ΠS, quae Supra diXimus, Catilinam agitare. 3 Igitur ubi iter eius eX perfugiS eogΠΟVit, enStIn Propere movit ae sub ipsis radieibus montium consectit,4 qua illi desuensus erat in Galliam properanti. eque tamen Antonius procul aberat, utpote qui magno eXerditu lovis aequioribus expeditus tardatos in fuga seque-5 retur. Sed Catilina postquam Videt montibus atque
copiis hostium sese elausum, in urbe re S udVOIS RS,
neque fugae neque prae Sidi ullam Spem, Optumum faetu ratus in tali re fortunam belli temptare, statuit eum Antonio quam primum eonfligere. Itaque eontione advoeata huiusue modi orationem habuit: LVIII. Compertum ego habeo, milite S, Verba Virtutem non addere, neque eX ignaVo Strenuum neque fortem ex timido egeret tum oratione imperatoris fieri. 2 Quanta euiusque animo audaeia natura aut moribus
inest, tanta in bello patere Solet. Quem neque gloria
neque perieula eXeitant, nequiquam hortere: timor 3 animi auribus offuit. Sed ego VOS, quo saUea monerem, adVOeaVi, Simul uti causam mei Consili aperirem.
Settis, equidem, milites, Soeordia atque ignavia Lentuli quantam ipsi nobisque cladem attulerit, quoque modo, dum ex urbe praesidia opperior, in Galliam pro-
65쪽
Sint, iuxta messum omnes intellegitis. EXerditus ho- 6Stium duo, unus ab urbe, alter a Gallia obstant: diutius in his lodis esse, si magumo animus ferat, frumenti atque aliarum rerum egeStas prohibet; quoeumque ire 7 placet, ferro iter aperiundum e St. Quapropter VOS 8 moneo, uti forti atque parato animo Sitis et eum proelium inibitis, memineritis Vos divitiaS, deeUS, gloriam, praeterea libertatem atque patriam in dextris vostris
portare. Si Vinuimus, Omnia nobis tuta erunt, eorume- 9atus abunde, munieipia atque coloniae patebunt: Sin metu eeSSerimus, eadem illa aclVorsa fient; neque loeus 10 neque amieUS quiSquam teget, quem arma non teXerint. Praeterea, militeS, non eadem nobis et illis noeessitudo uimpendet: noS pro patria, pro libertate, pro Vita Certamus, illiS SuperVaedaneum e St pro potentia palaeorum
Quo audauius adgrediamini, memores pristinae Vir-12 tutis. I leuit vobis eum summa turpitudine in exsilio 13 aetatem agere, potuiStis nonnulli Romae, amiSSis bonis, alienas opes eXspeetare: quia illa foeda atque intole- uranda Viris Videbantur, hae e sequi stoerevistis. Si haec 15 relinquere Voltis, audaeia opus est: nemo nisi vietor paeo bellum mutavit. Nam in fuga Salutem Sperare, 16 eum arma, quibuS eorpHS tegitur, ab hostibus aVorteriS, ea Vero dementia eSt. Semper in proelio eis maXU-17mum eSt perieulum, qui maXume timent: nudaeia pro
muro habetur. CVm VOS eonSidero, milites, et eum faeta VOStra 18aeStumo, magna me Spes Vietoriae tenet. Animus, 19 aetaS, VirtuS VOStra me hortantur, praeteren ΠedeSSitudo. quae etiam timidos fortis fauit. Nam multitudo 20 hostium ne cireumvenire queat, prohibent anguStiae
66쪽
GAI SALLUSTI CRISPI21 loei. Quod si virtuti vostrae fortuna inviderit, cavete inulti animam amittatis, neu capti potius Sicuti pecoratrueidemini. quam Virorum more pugnante S eruentam
atque luetuosam victoriam hostibus relinquatis. LIX. Haec ubi dixit, paululum eommoratuS Signaeanere iubet atque instruetos ordines in loeum aequom denueit. Dein remotis omnium equis, quo militibus eXaequato perieulo animuS amplior eSSet, ipSe pede S2 eXereitum pro loeo atque Copiis instruit. Nam uti planities erat inter sinistros montis et ab dextera rupe RSpera, Oet O QOhortis in fronte eonStituit, reliquarum 3 signa in subsidio artius conloeat: ab eiS Centuriones OmniS, te etOS et eVoeatos, praeterea eX gregariis militi-bUS Optumum . quemque armatum in primum aetem
sub ludit. C. Manlium in de Xtra, Fae Sulanum quendam in sinistra parte eurare iubet: ipse eum libertis et calonibus propter aquilam adsistit, quam bello Cimbrido C. Marius in exeroitu habuisse dioebatur. 4 At ex altera parte C. Antoniu8, pedibUS aeger quod
proelio adeSSe nequibat, M. Petreio legato eXereitum 5 permittit. Ille eohortis Veteranas, quas tumultUS CRUSaeonSeris Serat, in fronte, po St eas ceterum eXereitum in subsidiis loeat: ipse equo cireumienS Unumquemque nominaΠS appellat, hortatur, rogat, ut meminerint Secontra latrones inermOS, pro patria, pro liberiS, pro ariS6 atque focis suis certare. Homo militaris, quod amplius annos triginta tribunus aut praefeetus aut legatus aut praetor eum magna gloria in eXereitu fuerat, plerosque ipsos laetaque eorum fortia noverat: en QOmmemorando militum animos aedendebat.
LX. Sed ubi, omnibus rebus eXploratis, PetreiuStuba Signum dat, cohortis paulatim incedere iubet;
67쪽
idem faeit hostium exeroitus. Postquam eo Ventum 2 est, unde a ferentariiS proelium Committi POSSet, ma umo elamore eum infeStiS Signis eoneurrunt: pila omittunt, gladiiS reS geritur. Veterani, priStinae Virtutis 3 memoreS, ComminuS aeriter instar0, illi haud timidire SiStunt: maXuma Vi eertatur. Interea Catilina eum ψ0xpeditis in prima aeie vorsari, laborantibus Suste Urrere, integroS pro Saudii S areeSSere, Omnin proVidere
multum ipSe pugnare, Saepe hostem ferire: Strenui militis et boni imperatoris ossieta Simul OXSequebatur. Petreius ubi videt Catilinam, eontra ne ratUS erni, Imagna Vi tendere, cohortem praetoriam in medios hostis inducit eosque perturbatos atque alios alibi resist0ntis interfluit, deindo utrimque eX lateribus Ceteros adgreditur. Manlius et Faesulanus in primiS pH- 6gnantes eadunt. Catilina poStquam fuSaS QOpia S Seque 7 eum paueiS relietum Videt, memor generiS atque pristinae suae dignitatis, in Confertissumos hostis ineui rit ibique pugnanS eonfoditur. LXI. Sed confoeto proelio tum Vero Cernere S, quisuinaudauia quantaque animi vis fuisset in eXerditu Catilinae. Nam fere quem quiSque ViVOS pugnando loeum 2
Ceperat, eum amiSSΛ animn QOrpore tegebat. I audi a autem, quos mediOS Cohors praetoria diSieeerat, paulo divorsius, sed omneS tamen adVOrSiS Volneribus Condiderant. Catilina Vero longe a Suis inter hostium easti Vera repertuS eSt, pnululum etiam Spirans feroeiamque animi, quam habuerat Vi VOS, in Voltu retinens. Ρο- 5
Stremo eX omni eopia neque in proelio neque in fuga quiSquam civis ingenuus captuS est: ita euneti suae 6 hostiumque vitae iuxta pepereerant. Neque tamen 7 exercitus populi Romani laetam aut ineruentam vieto -
68쪽
48 GAI SALLUSTI CRISPI BELLUM CATILINAE.riam a leptus erat: nam StrenuiSSumVS qui Sque aut occiderat in proelio, aut graviter Volneratus diSee Sserat. 8 Multi autem, qui e castris visundi aut spoliandi gratia prodeSSerant, VolVentes hoStilia eadavera amicum alii, pars hospitem aut cognatum reperiebant; fuero item 9 qui inimieos SUOS COgnOSeerent. Ita Varie per omnem eXeroitum laetitia, maeror, luctUS atque gaudia agitabantur.
69쪽
4. formR, beauty. - virtus . . . tiadetur, mental eaecellence ista gl0risus and lastin' possession. As generalty in Sallust, habeo labere used in iis primitive meaning, to have, to POSSeSS. 6. mortalis: is ireelv used by Sallust insteast os homines. Cieero
70쪽
T. utrumquE: i. e. Dis corporis And virtus sitimi; for the neuter genuer, See note On alterum, I. 2. - PET Se tactigens. in complete