장음표시 사용
261쪽
ab aliquo admissi ina cuius ego sim conscius, isque a
quo scelus admissum est denunciatione per me facta, reiciturus aut non dubitaturus sit 'at' ego denunci uerim , indeque non leue periculum in vita, fama,aut sortunis vereri merito debeam,vel inde capitales inimicitiae periculoru resertae iure sint timendar,non tenebor reum detegere , nec per sil entium incurram in decretam monitorio censuram. Similiter si fur me docuerit ubi sit res surtiua,& monitorium mandet consciis ubinam res illa sit,ut locum revelent, non tenebor reuelaremisi possim probare me id a fare comperisse. Nam si reuelem,nec possim probare me a fare id didicisse, habebor sur aut furti complex, cum magno
damno meo atque infamia. Itaque non cro reus censurae per monito tum intentatae etiamsi vacetam,Vt recte asseruit Sayrus in Clauit. I 2.cap. 14.num. 2 S. Eandem ob causam, 'assallas non urgetur monitorio ad rςuctandum contra dominum sui D, quia id postea pessime vallatio cediret. Sic Neuietanus l. 3-sylvae
O. Denique ne ad varios particulum e*ςhtu qtausa descendam quoties ex reuelatione, notabile viata: propriae aut famae,vel bonorum periculum immianebit , cessabit detegendi obligatio. . Et ita ex bene
multis Diana tradi . de denunc.re sol .7. Aiebam tamen haec non valere nisi.regulariter loquendo,quia praeserendum est semper commune bonum,priuato, etiam proprio. Vnde quantumcunque
priuatim mihi immineret damnum grave,ac vel si ingrueret mihi mors ex detectione personae exitium machinantis religioni,aut Reipublicae uenegligendum essui dispendium proprium , & eius conculcatione considendum
262쪽
Vires monitorij ad reuel. r. 27
consulendum soret publico bono, facta reuelatione indicta per monitorium,id quod aeque absque monitorio fuisset praestandum.Ita recte Genuensis in praxi
estque perspicuum ex saepe annotatis superius circa Varios euentus, in quibus per se loquendo vidimus monitorium non fuisse iniecturum obligationem reuelandi, quae tamen per accidens ob graue damnum
Quod dictum est de periculo grauis damni pro-Prq, exledendum aeque est ad periculii damni similiς.
ex mea a euelatione imminentis personis mihi coniunctissimis. Quale esset, si criminosus nihil aduprsummo moliri valens,praenoscerctur irruiturus in persona mihi valdὸ coniunctam eius violentiae obnoxiam, v. g. parente&kliberos, statres, sorores, & alios quorum mecum valde arctus sit nexus,aut sanguinis, a tu sterius magnae necessitudinis. Tunc enim non. xen erireuelare criminosum illum regulariter loquendo ; id est dempto magno quopiam communis boni discrimine, cui esset ea reuelatione prospiciendunt, noli obstante incommodo, imminente cuiuis quantumliabet mihi coniuncto. Raetio dulcin cur extra hunc euentum, reuelandi obligatio Mon iniiciatur per monitorium, perspicua est.Nam persona adeoconiuncta, reputatur alter ipse. Si patri acerbissimum accidere incommodum liberorum, vixque acrius tangi posse parentem quam liberorum aflictione, erga quos praeoculorum pupillis afficitur, obseruat lsidorus Peliis.
263쪽
22.8 P. I. Caput III. AE si TVM XVIII.
Aut si eae reuesatione per monitorium indicta , secuturum sit graue iniustum damnum terti, cuius
Rrspondeo,non esse obligationem reuelandi .R tio est, quia Iudex Ecclesiasticus decernens monitorium , non intendit ut sim causa alieni damni iniusti. Atqui id supponitur ex reuelatione per me facta consecuturum. V. s. habet Sempronius siue su to , λὶς deposito , aut quomodolibet aliter, instrumentum adulterinum Cail,quod si proferatur,imminebit iniustum exitium Titio. Tametsi seratur monitorium instante Cato , ad comparandam instrumenti illius notitiam, in perniciem Titij inde inique extu bandi fortunis omnibus, abstinebo tamen reuelati neafec indicabo instrumentum illud penes Sempronium esse, ut Titius sit indemnis : nec ea in re dest ctam a mente Iudicis, qui serens monitorium,inte Zit praescitim ut excludantur peccata, nec sit qui inscclcrς ω iniustitia haereat. Cui fini seruiet silentium
meum,reuelatio autςm officeret. Quare merito abstinebo reuelatione. Nisi si in aliquo euentu,ex reuelatione consecuturum esset iniustum damnum tertio Θcr nequitiam partis : Ex veritatis autem sup- Pressione , consccutarum esset mihi mςisve Fr,
264쪽
ire dispendium , quod merito mihi esset sollicitius auertendum , quam iniustum damnum tertii extranei. Tunc enim exoluerer obli atione silendi. Porro responsio ad quaesitum data, aeque accommodanda est ad damnum iniustum consecuturum reo unius criminis comperto, si fiat reuelatio alterius
criminis de quo non praecessit insemia, sed quod sit
adhuc prorsus occultum, praeterquam mihi. Tunc
enim nisi bonum quod ex denunciatione sequetur,siit merito praeeligenaum neglecto damno quod reo adueniet, silenaum erit de eo delicto occulto quandiu occultum critiquia interpellatio ad illud detesedum, non est iuridiea.Nam quod infamia,vel qualiscunque cognitio alterius delicti praecesserit, nihil fuit ad infamiam de isto quod supponitur manere adhuc oc
num. 4. Quae doctrina nititur eodem sundamento quo communis doctrina Theologorumcaretani t. r. Nusc.in i . respons s. Valentiae 2. 2. d. s. q. I . p. 2. Turriani t. a. in 1.2.d. so.d . s. Lessii l.de iust. c. 19.2num. I 2I.& passim caeterorum, dempto Paludatio in A. d. I9.q. . asserentium, Iudicem Posse duntaxat in terrogare reum, & adigere in conscientia ad respondendum, de crimine de quo praecesserint quae praecedere debent attenta raxione iudicii initi ; nimirum vel infamia, vel indicia susscientia , vel semirlena probatio : Non posse autem semel male audientem aliquo praedictorum modorui a circa aliquod crimen , interrogare de quibusvis aliis criminibu ς, circa quae nihil praecesserit corum qua interroga-P 3 tionem
265쪽
tionem debent facere iuridicam.Nam quoad haec crimina prorsus occulta, nec ullatenus nexa cum eo de
quo praecessit infamia aliudve sequiualens necessarium ad interrogationem iuridicam, ita ut eadem infamia aliquatenus perspergantur; luoad haec inquam proti us abdita scelera, peccator est prorsus occultus. Vnde non plus tenetur de eis respondere,quam si integer plane vitae esset, nec eo scelere sorderet quod fuit obnoxium iuridicae interrogationi. Quia ergo i terpellatio conscii per monitorium ad reuelandum, correspondet interrogationi qua Iudex reum iuridicerogat, & in conscientia obstringit ad respongendum quod patravit; merito quod de reo tradit communis Theologorum doctrina, extendimus adgeuelationem a consciis faciendam quoad crimina prorsus occult in quae iuridica interrogatio non caderet.
procul eundumis cuius expensis i sat reue
latio indicta per monitorium. REspondeo , regulariter neminem teneri procul
ire ut revelet id de quo sertur monitorium ; nec si aliquando procul sit eundum, teneri id facere suis expensis, sed eorum-qui monitorium impetrarunt,& conscios ad reuelandum adigi poposcerunt. Cur nemon adigendus passim sit procul ire ut denunciat, ratio est , quia nemo cum graui suo incommodo tenctur prospicere alterius bono. At longinqua . G έ profe
266쪽
Vires monitorij ad reuel. α si
prosectiones , ut plurimum non carent grauibus incommodis. Si tamen incommodum profectionis leue esset, eo quod non adeo distet locus ubi facienda est reuelatio,de quo statuere prudentis arbitrij est, attenta locorum ac personarum dispositione S nzgotij grauitate, tunc monitorium ligaret. . Quod si per profectionem longinqhiarn in extraordinario aliquo euentu indictam a Iudice grauesti ob causam lubpoena excommunicationis, faciendς essent aliquae expensae , necessarium esset eas seri a parte quae monitorium impetrauit. Idemque est de aliis expensis aut damnis, quae qliis, etiam ad reuelandum non procul domo, subire cogeretur ob reuelationem. V. g. quia
non posset interim domi laborare , dc lucrari aliquid ex opificio , defui que tempus aliud quo posset fieri reuelatio absque illo reuelantis dispendio. Pro quibus
omnibus militat generalis illa ratio, quod nemo alteri militet suis stipendiis , nec teneatur bono alieno prospicere cum damno tuo,regulariter loquendo,atque adeb seclusis extraordinariis quibusdam citcntibus in quibus studium boni communis,aliave vrycntissima causa posset conscium ad deuorationem pro prioru incommodorum obstringere pro alicuo bono.
Extra hos itaque euentus, pars terietur conscio ad eY- pensas,non tantum itus ac reditus,sed etiam commorationis , iis tamen expensis detractis quas fecisi domi, ut habetur ex Romano l .sed etsi lege. E. te petit. haered. & ex Antonio Grauatio in notis ad Vestri j li
brum 6.c. vlt.num. i s. in Tenetur item pars,sarcire dis-, pendium temporis quod conscius occasione reuelatronis perdit,ut recte Fclinus in c. i . de testibus. Monitorium autem absque his indemnitatibus reuelanti
267쪽
a partς praestitis, non ligare, atamat recte Gutierrest. I . N.Canon. c. I I .num. 2 3auit in contraria sententia Sylvester,quem refert & reiicit Neiriganust. 3.sytiuae num.μ. subscribitque Ludou.Vitalis trach.de reis& testibus per censur. cog. num. i . Ad idem aliquot Doctores adducit Folerius in prach. crimin.Canon.p. a. c. 8. n. s. suffragantibus Nauarro ad c. inter verba. eoncl. s.coroll 6 s. n. 799. & Sanchez l.6. Consil. c. 2.dub. 22. num. r. Satis de actu reuelationis Se eius faciendae modo. Nunc de persona reuelante, eiusque conditionibus agendum iuperest.
An teso priuilegiati vel ad usificandum inhabiles
ad reuelandum teneantur vi monitorij. R Espondeo i .testes priuilegiatos ex mera praerogatiua per ius humanum concesta teneri reuela re vi monitorii, praesertim si desint alij qui revelent,& sussicienter parti monitorium poscenti suffragentur. Caeteros vero quibus immunitatem a testificaά- do praestant iura, ad naturalem coniunctionem aut necessitudinem contractam attendentia, sere exolui obligatione reuelandi, ex qua in coniunctorum vel necessariorum offensionem incurrerent. Agnosco Vt vides, duplex genus testium priuilegiatorii,habentiua testificando immunitatem. Vnum est, eorum circa quos archa sanguinis aut affinitatis necessitudo, visa est legislatoribus exigere immunitatem ab onere testificandi
268쪽
stificandi aduersus ita colunctos.Sic parentes, & oi nes ascendentes respectu quorumvis descendentium,& e contrario liberi ac quilibet descendentes respectu quorumcunque ascendentium, etiamsi sint spurii A extra patriam potestatem constituti , uxor item
contra Virum,& libertus contra dominum arcentur a testilicando, ut ex variis iuribus eruunt Nauata. ad cap. nter verba.concl.6.coroll.6 s.num .8o9.6 seqq.&varii DD.quos prosere. Aliis quamuis concedatur testificari si velint,ex iuris tamen concessione ad id co- pelli nequeunt, ut vir aduersus uxorem, socer in generum,& u contrario; nurus item in socrum & victu sim socrus in nurum, sicut etiam vitricus & nouerca in priuignos, ac viceversa. Adhaec collaterales intra gradum quartum,numeratis gradibus iuxta ius ciuile. Patronus cotra libertua se manumissum;libertus co-tra eiusde patroni uxorem,eiusque paretes & liberos.
De his testibus priuilegiatis quid sit in hoc negotio sentiendum,iam supra dictum est ad quet situm ia .ubi
monstratum est,regulariter loquendo,personas hasce valde coniunctas non urgeri monitorio, ut contra se aliquid revelent.Contrarium asserit Iacobus de Gransis I .p.decisi. .c. 8.num. 23. cum Hostiensi,si nonata
sint aliae viae suffragandi parti quae monitorium im
Felinum in c. a.de testibus cogendis, Lazariam s. 3. q. II. num. I 8. Sed quod diximus, sati; rationabilitet constitutum videtur,traditumque est cum ab iis quos ad quaestum illud r i .adduximus,lum a Gabriele Pe-
269쪽
uarrum qui tamen non negat si cognatis aut corniunx his non leue incommodum ex reuelatione immineat , evanescere hanc obligationem, ut notauit approbauitque Sanclicet loco allegato num. i 3. At hoc est euertere obligation testificandi dcreuelandi, quam hi autores personis coniunctis volunt iniicere si desint ali j qui revelent. Nam nunquam accidet Ut coniuncti aduersus coniunctos revelent, quin existat reuelantibus graue damnum ex abalienationibus &simultatibus diuturnis,quae ut nihil praeterea mali inferrent, sunt damna grauia,meritoque declinanda. Alterum genus testium immunitatem a testificando habentium,est eorum quibus ius humanum , siues uore publico,siue priuilegio proprio id concessit, ut videre est apud Albericum tract.de testibuS c. 6.D. 22.& a 3.& apud DD.ad l.im iv.ff. de testibus.Hac ratione milites, senes, infirmi,Magistratus,a testificando sunt liberi ex priuilegio: no quod usquequaque exoluantur restificandi necessitate, sed quod prae caeteris habeant in eo genere piaerogativa. De Episcopo,propter honorem debitum,idem habetur. l. neque hono C. C.de Esisse.& de sacerdotibus ne a diuinis auocentur.
cap.qπ quam i q. q. a. quod Nauar. adc. inter verba. concl.6. coroll.6s .n. 8a I. extendit ad omnes Clericos.
De his testibu&priuilegiatis,negandum est eos exolui obligatione reuelandi cum latum est monitorium ad finem reuelationis. Valebitque id praesertim, si alii testes desint a quibus veritas erui possit. Neque enim fauor iste iuris humatat, commune quicquam habet
cum Praesenti negotio ; nominatim si non suppetant alia veritatis agnoscendae sublidia.Nam in eo euentu, omnia buiusmodi priuilegia evanelcunt, ut cum mun
270쪽
Virdis monitorij ad reuel. α 33
tis DD. tradit Crotus trach. de testibus p. s.num s. Respondeo 1.quoad testes iure humano ad test scandum in habiles,monitorium urgcre ad reuelanda ea quorum sunt conscii. Qui fuit iure humano ad testimonium seredum inidonei, compertum est ex tractatione de testibus. Quamuis pnim attento solo iure . naturae omnes persecto rationis usu praediti, habeant aptitudinem aci testificandum ; tamen ius humanum induxit impedimenta varia, ob quae plerisque personis facultas ad testificandum non suppetat. Sic excommunicati repelluntur a testimonio serendo,si sint excommunicati vitandi, ut late monstrat Suarer t. s. . p.d. i 6. s. n criminali causa minores annis viginti, item ascendentes & descendenitis accusatoris, hostes rei,infames infamia iuris &plerunque etiam infamia
facti, inopes quos suspicio iure esse possit pecunia
fuisse corruptos, & alij, repelluntur a testimonio, Vt ex variis iuribus breuiter perstrinxit Lectius i. de Iust. c. 3O. dub. s. suntque haec testificandi impedimenta, iure Canonico alia quam ciuili.Nam .g. ius CanoM- cum in causa criminali mulierem a testificando repellit, ex cap. muliercur. 3 3. q. s. non item ius ciuile, quod in omni causa & negotio pta: terquam in a cstamento, mulierem admittit in testem. Hi igitur testes quocunque iure humano inidonei ad testificandum, si monitorium feratur ad finem reuel ripnis,non exi, muntur obligatione testificandi aut denunciandi, ut
bene notauit Nauaxrus adc. inter verba. concl. 6. coroll.6s num .8I0. Et ratio est,quia huiusmodi personarum testimonium, esto non probeti rem cui attesta tur,sufficit tamen ad fundandam praesumptionedi, ut