장음표시 사용
271쪽
ut habetur l. 3 .sLde testibus, horum inidoneorum t stium fides, adiunctione fidelium testimoniorum suppleri potest. Tenentur igitur hi quoque vi monitoris reuelare, nec planὸ inutilitet testificabuntur; quamuis facile repellendi sint ab eo qui se tali testificatione grauatum censebit, cum prolata testificandi inhabilitate,aduersus eos possit excipere.
conscius negotij quod iurauit non reuelare, an ligetur monitorio ad reuelandum.
REspondeo ligari, si alia silendi idonea causa non
Et ratio est perspicua. Nam praeceptum reuelandi i stum est & legitimum, atque adeo ei non parere peccatum est. At iuramentum non potest esse vinculum iniquitatis,ut dicitur cap. quanto, & cap. 2uintaMallis,& cap. tua nos, de iureiurando. Nec de mortali tantum peccato ut sonare videtur nomen iniquitatis, sed de quocunque etiamsi minutissimo peccato, valet e iuris regula s8. in 6. non est obligatorium, contra bono/mores praestitum iuramentum e ubi Glossa multa iura profert, multaque ad id ex Patribus & Conciliis prostant apud Gratianum 22.8. 4.fere per totam. Vidς dus etiam late Suarear a.de Iuram.c. i .M I s.Qu re
272쪽
Vires monitorij ad reaeh α 3 et
extra dubium esto, conscios rei quam iura uni non reuelare, teneri ad reuelandum, si ita iubeantur per monitorium. Neque vero istiusmodi reuelatio erit inutilis,ut visum est Baldo i nullum.C.de testibus. Ait enim eum qui iurauit seruare secretum,repelli a testificatione tanquam inutiliter testificaturum, cum esse nequeat nisi aut falsus aut periurus. Hoc bene reiicit Anton. Sola ad noua Saba . decreta, tit. de tribun. compet.Glossa 4.num. s. Immerito enim pr unciat
Baldus huiusmodi hominem testificando fore peri rum ; quandoquidem iuramenti male emissi religi ne nullatenus urgetur.Et ideo non modo si ita poscat commune bonum, sed ob minutas quoque causas, si producatur in testem compellitur ferre testimonium, ut tradit ad Capellam Tolosanam Austerius q. a 47.mu
Num quos Iudex reuelandi obligatione eximit ligentur monitoris. RSipondeo non ligari, siue expresso Sc conceptis
verbis in monitorio adhibitis exprimatur alia quos eximi. siue id illis tacite per Iudicem significetur. Ratio est,quia tota vis monitorii derivatur ex Iudicis illud feretis voluntate. Quare quem Iudex grauare hac obligatione non intendit, erit ab ea immunis. Quemadmodum enim superius monstratum est, deesse obligationem detegendi quqs Iudex non intendit detegi, ita quos Iudex noluerit addetcgedum obligare,
273쪽
obligare, immunes erunt ab obligatione detegendi. Ncque vero valent ista duntaxat de monitorio per ipsummet immediatum Antistitem concesso,sed etiacum monitorium est impetratum a summo Pontifice,isque de more dirigit illud ad ordinarium, facta ei potestate ut causa diligenter examinata quatenus virudebitur expedire pro locorum ac temporum circun- stantiis, monitorij literas exequatur : Tunc inquam ordinarius si censeat ita expedire, sest cum aliquo conscio dispensare ne monitorio Pontificio ligetur, etiamsi taceat. Si tamen Episcopus per fraudem ageret , & probe gnarus deesse iustam causam eximendi quempiam,eum nihilominus exemptu vellet ; quoad tuum quidem monitorium peccareta, quia faceret parti iniuriam:quoad Pontificium vero,nihil faceret,& ij quos detegendi obligatione eximeret,ligarentur nihilominus monitorio.
Dubim de monitori, obligatione an reuelare
REspondeo teneri reuelare. Ita Hentiq. l. r3. sunt
Maec.I8.num.Α. Lope Z a. p.instruc.c.9. Sayrus in Claui l. i a .c. i 4. num. 36.Naldus V .accusare.n. I. & V. reuelare,num.2. Ratio est,quia praeceptum de facienda reuelatione, est clare ac certo latum : causa autem
excusans, Lapponitur esse dubia. Igitur praeceptu pose secta ut loquuntur. Possidentis aute conditio caeteris paribus,
274쪽
Uires monitorij ad reuel. α 3 9
paribus , in dubio est potior ac melior. Sicut ergo si quis certus esset se vovist e,aut debitum apud aliquem contraxisse;dubitaret autem an votum implesset, vel debitum dissoluisset, praesumeretur pro voto ac pro creditore, nec censeretur debitorem dubia solutione cxpleuisse debita certa, ut recte demonstrat Sanchezl. Ita decalog. cap. IO. num. i 2.ita cum dubium est anquis excusetur a monitorio quod constat latum esse, praesumitur pro monitorio, estque ei parendum 1, ne dubia excusatione clidatur certa praecepti obligatio. Contrariπm diximus ad finem praecedentis capitis, tractantes dubium circa obligationem restituendi.
Sed disparitas est manifesta. Nam in dubio de resti utione, periona in quam sertur monitorium, possidet rem cuius restitutio petitur, estque par causa illius, Apartis quae . monitorium exorauit , ut iupponimus. Quia ergo in pari causa,melior esse debet possidentila conditio,vt habet regula iuris,merito negauimus pos sessorem in dubio an teneatur rethituere,ligari moniatorio ad finem restitutionis. E contrario autem amrmamus hominem dubium an ligetur monitorio ad retici aiadum, teneri reuelare, quia iste non possidet, sed posse nio est penes praeceptum reuelandi,quod liquidam est accertum.Ob hanc ipsam causam Nauar. in summa c. a s. num. 9. in dubio an personae a quibus aliquid acceptum est sint fide dignae, obligat ad
reuelandum. Recte item Auila, & cum eo Bonaci n.
rach. s. ex Variis p. I. ,.q. nu . . pronunciant praec
pium possidere n dubio an Pranatus secta reuelatione 1Midhibiturus remedium: Ideoque non obstante tunc dubio faciendam esse reuelationem , a qua sa-cienda exolueretur qui certo aut probabiliter iudi
275쪽
caret, nullum remedium fore a8hibendum etiamsi fiat teuelatio,vi recte cum aliis Sanchez l.6. consil.c. a.'dub. ir. Haec ad varios similes euentus extendere, operosum non erit.
Ad quid teneatur,qui abrique idonea excusatione roticuit quae monitorio iussus erat reuelare. REspondeo,iuxta sententiam valdὸ receptam, satisque probabilem,teneri ad restitutionem da norum quae parti per eius silentium inseruntur.Inter omnes quidem constat, illud silentium esse mortale peccatum, ob materiae grauitatem & praecepti iustitiam,quae supponuntur.An vero sit peccatum contra iustitiam, ex quo solo nascitur restituendi obligatio, controuersum est. Quanquam communissima doctrina affirmat hoc peccatum esse contra iustitiam,&idcirco eum qui sine causa lato monitorio siluit, esse iniustam causam damnorum omnium quae parit o tingunt ratione talis silentij, ac proinde teneri ad e rum restitutionem. Ita Auila 2. p.c. s.disp.4. dub. 3.
conclus. 8.Nauar. in Manuali c. 2s .num. I. dc c. I 7.n. ι 34. Aragon. 2.2.q.7O .art. I.Carboq.sI.de restitui. de quotquot affirmant, testem ex quo a Iudice vocatus
est ad testificandum, iam intimato sibi praecepto se
subducentem,teneri ad restitutionem omnium damnorum parti obuenientium per eum desectio testificationis. Ita Lud. Vital.tract. de reis & testibus cog.
276쪽
quod posito praecepto superioris, pars cui testimonium commodum est, ius habet ne recusetur sibi testimonium;qui igitur recusat iussus testificari, violatius istud partis,atquc adeo tenetur ad restitutionem. Aliud vero est, an is qui ita siluit obligetur quoque ad restitutionem mulctae pecuniariae quam Iudex siveritas per reuelationem huius conscii innotuisset, imposuisset reo ; qita in re variant Doctorum scritentiae, & verisimile admodii est deesse quoad hoc obligationem iustitiae, atque adeo non interuenire debitum restituessi. Quia ergo monitorij interpellatio ad reuelandum, non secus se habet quam interrogatio Iudicis, siue iussum quo testi imperat testificationem,
plane si quis intimato iam sibi superioris pciecepto
testificati renuens se subducit,peccat contra iustitiam& est obnoxius restitutioni damnorum quae parti ex eius silentio sunt secuta ; idem quoque dicendum consequenter erit de conscio,qui per monitorium interpellatus ad reuelandum,renuerit obedire. Haec est ut dixi) valde communis doctrina.Nolim tamen dissileri, oppositam tametsi minore autorum numero subnixam, esse admodum verisimilem, qua scilicst negatur ius esse parti post interpositum superioris praeceptum , ut conscij rem aperiant. Dcbent quidem conscij parere praecepto, idque ni faciant, &obedientiam superiori debitam violabunt, & in cha ritatem parti exhibendam. Nullum vero est caput,ex quo prodatur eam culpam cilla contra tristitiam, qui
277쪽
est totus & unicus solis obligationis restituetidi. ita
Molina tract. Σ. de Iust.disp. 8 3 .9.de teste.& d.7OO.n. . Lestius l.de Iust.c. 13m.76. & c. Om. 9. tametsi vacillat saltem in speciem ii. , o. Quod autem inter o noxios restitutioni, in vulgatis versiculis numerari soleat non manifestans , ex quo sayxqs loco allegato intulit,apud omnes certum eiso,testem iussum testificari nec parentem, esse iniustam causam damnorum idenxium consequuntium,& ad eorum restitutionem teneri,non grauate ςliditur. Nomine quippe non manifestoris in illis versiculis, intelligendus est is duntaxax, qui ex ossicio suo ac munere xenebatur imp dire damnum chaod siuit gccidere, cum postet aperiendo alicui id impedire. Quia ergo haec sententia, quae testem iussi ina testificari olo contra obedietiam& charitatem pecc to inquinat, est admodum verisimilis, no ausim damnare eos,qui ad monitorij inte rellationςm tacentes, nulli restitutioni obnoxios f ςiunt , quamuis damna aliqua inde sequantur pares: Non modo si ante promulgatum monitorium conscii de eius sutura promulgatione se subducant, in
quo euentu recte Valent.q. illa I l. i.&Torres disp. Ir .citata num. q. contra Sotum negant esse obligationem quicquam restituendi;quemadmodum qui se subducit,praescius se iubendum agere tutorem,solam obedientiam erga Magistratum non servat exquisi
te,& charitatem pupillo debitam violat, nihil tamen tenetur restituere: scd ςtiamsi lato iam monitori
278쪽
De exsolutione a nexibus, per Contumaciam erga monitorIum D coutractis. h ' mpnitorio, dc elapso termino
in eo ad restituendum vel reuelandum praefixus erat,vel executioni mandatum est quod mandabatur exequendum, Vel cum mortali culpa est praetermissa ea Oxecutio. Si primum contigerit,monitorium fuit ni da comminatio, dc absilue ullo virulento effectu in eo ad quem dirigebatur,evanescit. Audiuit enim E clesian desivitque contumacia. Quare non est de eo vltra hic addendum quippiam. Si autem contigerit, monitorium ex graui culpa negligi, nec intra termi num praefixum inpleri quae mandabantur , illico incurritur excommunicatio,& contemptor factus co
tumax, habendus est sicut Ethnicus tu Publicanus. Quia tamen qui dormit, iuuante Deo adiiciet ut re surgat , videndum est qua ratione illis se pedicis egredire valeat, qui primum alienatus a vita Dei & Ec-
279쪽
Hesiae commexcio per contumaciam, tandem reuer- titur ad cor. Resecanda tamen hinc erunt, quae omnium censurarum, fac sere etiam quae omnium ex- communicationum ablationi sunt communia,ut breuius quae sunt huius negotij propria, recisis extraneis expedite lice I. T
uis post excommunicationem monitori, neglectu
intortam tollere. RSspondeo,eum qui monitorium tulit, vel ab eo facultatem habuerit: Itemque cum qui aequὸ iurisdictionem habet in ligatos monitorio ac is qui illud tulit,sive sit eius successbr,sive superior,& qui ab istis potestatem sunt nacti. Suppono quod est fie-quentissimum,imo quod regulariter accidit ; excommunicationem scilicet quae monitorio insertur, esse reseruatam. Nam si reseruata non esset,tolli posset per quemcunque Sacerdotem habentem iurisdictionem ad absoluendum a mortalibus. Ea ergo huius excommunicationis reseruatione supposita, aio eius tantum esse auferre hanc censuram,uel qui tulit monitorium,
iuxta illud ex cap pastorallide ossici deleg. qui liga uit, sesoluere debet.Vel certe illius,qui cum Antistito qui censuram tulit, parem potestatem sit nactus: ci iusnodi est Capitulum sedo vacante,& successor Antistitis. Vel denique superioris eodem Antistite, nec . minus bab:ntis iurisdictionem in sum qui absolueri-
280쪽
tas est.Eiusmodi est Papa eiusque delegatus;itemque
Patriarcha, cum Episcopus suffraganeus recusat absolutionem, ut notant DD. cap. ad reprimendam. dc o fic. ordin.&Barbosa de potest.Episc.P. I titulo 3.cap., 3.rium. 36. non tamen Archiepiscopus, nisi in paucis quibusdam euentibus in quibus habet iurisdictionem in subditos sufflaganeorum ; nimirum quando interposita est ad eum appellatio, A vocatis partibus cognouit de appellatione.Item quando Episcopus admodum negligenter, vel malitiose differret absolutionem;& denique quando visitans obit suffraganei sui Dioecesinimam tunc temporis, ratione ossicij habet ordinariam censuras relaxandi facultatem. Extra hos euentus, ut nihil est Archiepiscopo iuris in sub- ''ditos sui suffraganei, ita censuras a Suffraganeo intortas relaxare non potest.Quare nece.e est,cum qui tollere velit censura monitorio illatam,esse vel ipsum qui censuram tulit, vel ei iurisdictione parem respectu poenitentis absoluendi,vel etiam superiorem, aut ex commissione & delegatione alicuius istorum absoluere.
Sic Episcopus executor monitorii pontificij, A
soluit eius transgrestores ubi satisfecerint,vi tradunt autores quos in eam rem proscit Barbosa de potest. Episc. allegat. 6.num. 1.sed eam absolutionem,Episcopus executor impendit tanquam delegatus Pontificis, sicut ad excommunicandum,ita & ad absolue dum. similiter Episcopus tametsi non executor monitorij Pontificii, absoluit a censura transgressoribus eius inflicta quando occulta est nec deducta ad forum contentiosum ; repugnantibus quidem Laetarios Α-q- i q. num. 19. & paucis aliis: at melius affirmanti- . . Q 3 . v φ,