장음표시 사용
661쪽
proprie colonus,seu conductor. Accursius tamen putat hane actionem habere locum etiam in rebus coloni partiari j:quin etiam in rebus inquilini. Sed haec .sententia mihi nota probatur: quia praetor in edicto tantum coloni mentionem fecit: reliqui igitur omnes pertinent ad actionena quasi seruianam: quia non continentur verbis, sed sententia edicti. Nota secundo,res coloni inon esse pigneratas domino fundi, nisi ex pacto expresso, quamuis res inquilini tacite intelligantur pigneratae domino aedium, etiamsi nihil de pigno
Nota tertio Iustinianum non doccie contra que haec actio detur,quemadmodum in seq. versic. non docebit contra quudetur actio quasi Serviana.sed non est dubitandum, quin haeactiones dentur contra quem uis possessorem : quandoqui- dem sunt actiones in rem, ut paulo ante notavi: & dicuntur nudam possessionem auocare f. de eui .si cum venditor. x K. in princ. I V. In Versic. qi asi eruiana. docet cui detur
actio quasi Serviana , & quid persequatur. Haec actio datur
omnibus aliis creditorious pignerat itiis, praeter fundi locatorem ac persequitur pignora, siue hypothecas,ideoque vocatur vindicatio pignori S , aut persecutio pignoris, ut supra notavi. peri equitur autem pignora,sive hypothecas, id est, possessionem rerum actori obligatarum : quia ut nuperrime notaui nudam possessionem aduolat;dominium enim pignoris non est creditoris, scd debitoris, qui rem pignerauit.
ouoἐ is scrimen inter pisnus & hypothecam : ac docet haec vocabula in edicto Serviano,& in actione hypothecaria late V prona iscue accipi. Cub respiciens Marcianus in ι. re ρ η. r b. est inter pignus & hypothecam inon esse differentiam signiscationis, sed tantum ioni, seu vocis,si tamen proprie accipiantur, pignuS & hypotheca differunt.ut enim
Piripi te dicatur pignus , duae conditiones requiruntur. v navi sit res mobilis: altera , ut tradatur creditori, ita ut eius possesio ad cpeditorem trai feratur: quarum conditionumi: alter iura dcficiat, minus proprie vocatur pignus.similiter ii y theca proprie dicta duas conditiones requirit. qua-ium v. a esl, ut sit res immobilis:altera, ut possesso retineatur a debitore. de ρῆ 'mact. l. se rem alienam. 9. f. propri), dg υ. b. r. l. 8. S. I. quamquam haec pignoris
662쪽
tis & hypothecae distinctio non placet Laurentio Vallae
le. 7. Hactenus actiones pric oriae in rem. Postea in s.m persona', proponit Imp.aliqtior exempla actio-. num praetoriarum in perio nam , quae suo ordine in seqq. 96.
Primum exemplum est actio de constituta pecunia , siue actio constitutoria nam utio lite nomine appellat tir)dcliqua mp. in *.de constituta, tantum docet contra quos & qua exta illa competat,ostendens dari contra eos qui se ibi uturos constituerunt,it . ut obligati sint ex nuda conuentione , siue stipulatione.
Nota Lappellatione pecuniae hic siginificari quamcumque
Notari. Constitutum fieri nudo paeto , di speciale erahoc calu,ut ex nudo pacto detur actio . cum regulariter pavetum nuduin non pariat actionem.f.de ρα Iad 6 'd clim nul- .ia haec igitur lectio est similis Seiulanae, siue hypo hecariae, iquatenus utraque datur ex nudo pacto. Nota III .non valere constitutum,si nihil ante coi si it tutam in 'vebebatur .de pec.eon'.I. 1ι6. i. -ri Sed nihil refert quid debeatur; non est enim necesse, ut aliquis constituat se soluturum quod debetur:leo sicu: aliud pro alu solui ita etiam laliud pro alio constitui potes . LI. t .s.. n . O .. Item nihil refert, quo iure debeatur, id est,siue debeatur i ut e ciuili, siue iure praetorio,siue tantum naturaliter, constitutum valet. d. l. . .de bitum Θ66.seqq.dummo id non sit debitum cui perpetua ex- l ceptio obstet:hocenim constitui non potesse. eou.l. s. r. I. Quod si debitum sit conditionale,eadem condierane consitutum, qu muis pure factum suspenditur. Ceo. l. 1'. iii . lPraeterea nihil refert,quae persona debeat, ves cui debeatur: . quia quod unus debet,alius potest constituere 1 e soluturum.
& quod uni debetur, alia coustitui potest 11. eod L '
exigimus. Nora IU. constituto non fieri nouationem , sed obligatio nem constitutoriam accederC veteri Oblig. tioni jinoa. . MemI-l.υbi 28. . Nota V omne constitutum debere etiam diem continere, sqqua soluatur: tu, nisi citcs ni eri pressa subaudiri tempus Io die
Nora VI. actionem constitutoriam dari. contra eum qui con- istituit h. e. eiacm coiiiii eutium elidy.eou. l .severo. S. I
663쪽
si 6 Infitit. Lib. I V. Tit. VI.
Flora VII .hac amotae peti id quod constitutum est ideo que hanc aditionem iron cilc poena lena, sed rei prisecutoria n.
. Secundum CXemplum actionum praetoriarum in personam est actio de peculio : de qua ex professb tractabitur inse. rit. trox. hic autem In f. raro ira, Iustin. quatuor docet. I: Docet colitia quos haec actio detur: dc ostendit dari contra patrem, vel dominum eius qui contraxit. II. DO Ct: qua ex causa detur:& ostendit dari ex contractu filiorumtam .vel seruorum. nam ex delictis seruorum vel filiorum fam. Mon agit ut de pe- 'cu .lo,sed ex ciclicit S scruorum nox ales actiones competunt, quae olim dabantur etiam ex delictis filiorum iam .in ν a. nex. a'. in tr. ε, 6 Appellatione aut cm contractus intellige etiam quasi contractum. e nee et est .s m n. Θae ε-
minus de peculio teneatui : Sc ollendit eos non teneri ipso iu- re, id est iure ciuili quia ipsi non contraxeiunt, sed iure praetorio ex bono & aequo: quia cum per filium, vel seruum sentiamus incommodum,dc nobi S acquirat unaequum est ut etiasentiamus in comodum, bc tenccimur de pecu io. dum enim filio, elietuo peculium concccinnuS,etiam videmur concedere, ut super eo peculio colit ahant. IV. Docet in quantum haec actio competat:& ostem ir ea n non da: i in solidum,sed
peculio iciatis quia palei i Veld iliu3 non condemnatur cre
ditori ultra quantitarem quia est in peculio inst. 0ιc rit.*funt Nota prim b, Iustin.non doccre cui haec actio detur sed ex dictis facile colligitur,eam dari creditori peculiari, qui cum filio fana .vel tertio alieno contraxit N ota sc cunde, hanc non estu speciem actionis a caeteris distincta in,sces Potius adlectionetai qu. lidam,seu qualitatem alicui actionis specie: adiunctam. v.ς si tibi mutuam pecuniam dem, competit mihi ad uerbus te cet ii condictio directa: sed si filio vel serito tuo pecuniam credan , dabitur mihi contra te certi condictio depeculio viri,cue igitur casu est ea de adtionis speciis, i d zst,ce: ti coci ictio. sed modo dii ecta,modb de peculio. Nota terti b, cum dicimuS patre. ii teneri de peculio filij, intelligendi essc peculium profectitium, non aduentilium,&multimi litis casti ense, vel quasi castrense: scrui autem peculium v:Mus genoris est,proinde in peculi quam limit azi ORCI .
664쪽
i' in factum ex iureiurando: de qua Imp.iti f. tem si c us , tuo docet. I.Explicat ea quae requiruntur ad hoc ut huic detioni sit locus. Primum requisi nim est, ut aftbr non iurauerit temeret & sponte sua, sed aduersari o postulantedd est, iusiu an dum deserente. f.de 3ν.Supple, vel iudice dere: chte: quia etiam judex saepe desert rusiurandum. f.orur iuraΠ.l.,ad
rel .creat. l. 3. Secundum r-quisitum est ., ut
post delationem iii: isiurandi ab aduersario faetain, actoli reipsa iurauerit.nam delatio nihil prodest ei qui non iurauerit, nisi, cum iurare paratus esset aduersarius ei iusimandum remiserit: tunc enim perinde habetur,ac si iurasset,st de M
quisitum est, ut iurauerit sibi deberi pecuniam. Aod Imp. ait de pecunia , generaliter est intelligendum de quacumque a. pecuni M. 34 in ' nam pecuniae v zrbo quaecumque res significatur.f.δε non rn'. 2 2 cI . . Ideo autem inquit sibi deberi quia loquitur de actione personali. nam si quis iuret rem suam esse, ex eo iureiurando habebit actionem in rem. 1. de iur iur. t. nam ibi aquam. 6. vlt. ροι. sed si ρ se G. M. f. i. Quartum requisitum est , ut is , qui iusiurannm detu-l lit, non laluerit , supple, vel alio modo iuranti satis cerit quia per solutionem velaatisfactionem obligatio.&aetio tolluntur. II. In verisper declarat effectum huius aetionis. Effectus est, quod iudex reum condemnat, etiamsi ex ea causa, de qua iuratum est,nihil debeat: quia cum agatur ex iureiurando,ad condemnationem sussicit . qudd iura
Nota primo, idem dicendum de actione ex iureiurando, quod in superiori f.dixi de actione de peculio in ape hanc non esse speciem actionis a caeteris seiunctam , sed Sine adiectionem seu qualitatem.si quis enim exempli gratia iurauerit se emisse habet actionem in factum ex iureiurando , quae est utilis actio ex empto, similiter si iurauit se pecuniam credidisse habet utilem certi condictionem.& si iurauit rem suam
665쪽
poenales ,est actio de albo corrupto. Nota I.hanc actionem dari cuiuis e populo,quoniam est actio popularis. Nota II.dari contra eum,qui non per rusticitatem, aut impru- dentiam,sed dolo malo album praetoris corrupit,id est qui corrupit edietum iurisdictionis perpetuae causa a praetore in albo propositum.alia nam'ae edicta sunt generalia,quae semper Mab omnibus sunt obseruanda,qtialia sunt edicta.quar in is ex-rant: alia sunt specialia,seu particularia,prout quaeque res incidit , veluti quibus absentes citantur , de quibus in L edi- ΘΙ ad peremptorium. 68. cum f. Ierib. I quentib. f.
de iudie. sed haec actio ad ea sola edicta pertinet, quae in albo iurisdictionis perpetuae causa proposita sunt. Album autem erat tabula gypsata, in qua praetoris edicta descripta erant: sed quod ad hanc actionem attinet,nihil refert in qua materia edictum scriptum fuerit. Nota III hanc actionem esse poenalem: poenam autem esse
oo. aureorum: sed qui non habet in aere,luit in corpore: quae omnia colliguntur ex ι. .f. de isti . ubi Hotoman .putat prosco. legendum esse sci.
Nota IV .hanc poenam diuidi inter accusatorem & fiscum. iis enim assentior,qui sic diuidi putant omnes poenas actionum popularium, adeo ut pars poenae, praemij loco cedat accusa
Quintum exemplum in versic. , est actio in factum in sc .aureos in eum, qui parentem suum , Vel patronum, vel patentes,aut liberos patroni sine venia praetoris inius vocavit. infra de poen. temArg. vlt..1fde inius voc. ι. . l. pen. Θ l.υlt. Haec autem aetio,siue h0c ius generaliter producitur ad omnes personas,quibuS revelentia debetur . . o claeue aliter.id est, ut ego interpretor qui sunt loco pa- Nota , ideo requiri veniam praetoris: quia si fortet sit actio QmOsa,praetor eam denegat.lseo . sed se hac lare .io. 3. prώur
Sextum exemplum in versic.hem aduersὸs, est actio in factum diterSus eum competens, per quem iactu n est, ne in ius vo
Nota I .hanc actionem ei dari, cuius interest,id est,qui reum illum inius vocavera z, Nota
666쪽
Nota II. in hac actione deserti actori iusiurandum in li- tem , adeo ut id veniat in actionem , quod actor iurabit ilia
interesse. I. ne quis eum qui in ius voe. IA . g. I.
Nota III hanc actionem hic vocari poenolem; quia est poenalis respectu rei conuenti: sed est rei persecutoria respectu. actoris,siquidem persequitur quod sua interest, utimodo dixi. Hactenus seorsum expofitae sunt actiones ciuiles , &actiones praetoriae, tam in rem, quam in personam. Deinceps Imperator quaedam proponit his actionum generibus communia , & I. pra diciatis loquitur de g. praeiudiciis, siue actionibus praeiudicialibus : de quibus tria
docet. Unum est, has actiones esse in rem. Alterum est, plures esse harum actionum species.tres enim in contextu prO- ponuntur : videlicet praeiudicium, quo quaeritur, vir sim aliquis sit liber, an tertius: Ic praeiudicium quo quaeritur, utrimst ingenuus,an libertus:& praeiudicium de partu adgnoscendo, id est; quo quaeritur,an aliquis sit filius. Tertium est,praeiudicium illud, quo quaeritur utruni sit liber,aut seruus, esse ciuile, reliqua este praetoria.
Nota primo, has actiones ideo dici praeiudiciales; quia si
cum aliis concurrant , ante eas examinantur, & illis praeiudicium faciunt .vcrbi gratia, si quis tamquam filius desi in eii contendat hereditatem ad te pertinere, getur autem effelieres quasi non sic filius , primo videndum est, an sit filius, quia inde cogiaoscetur an sit heres. itaque cognitio de filici facit praeiudicium cognitioni de hereditate . quamuis autem liac ratio videatur aliis quibusdam adtionibus contienim,ut petitioni hereditatis, quae praefertur actioniblis singularibus
1. ereri peto. l. s. f. vlt. tamen reuera conuenit ibi is prae
iudiciis , quia haec sola praeseruntur omnibus aliis actionibus : ideoque appellantur praeiudicia,sive action
praeiudiciales. Nota lectand praeiudicia non esse proprid actiones:quia nec rem nostram , nec obis debitam pexaequuntur: idcirco distinguutitur ab actionibus in I. seu non stolism l .ue pMoi r c, 'Al. 1. S. per hanc. g. de νμI udii. Vnde lustin oc loco non ait elle actiones in rem,sed utitur verbo viden-ιων. quod est nota improprietatis. Nota tertio non cos uenire inter interpretes de numero praeiudiciorum. nam Cujac. nulla praeiudicia admittit, Prae ter illa tria in contextu propositan . Hotom n. autem alia
667쪽
quoque praeiudicia esse contendit. Aliud enim est praeludanm,quo petimus liberos nostros in potet late nostra Consiliat nos 1 ι.ε ρὸν hon .s de rei vind. nam hoc praeiudicium diuersum est a praeiudicio de partu adgnoscelido, praeiudi tum n de partu adgnoscendo datur contra partem ut silium ad nolliata. praeiudicium vero , de quo in d. c. per clatur
iudicium . quo quaeritur an sit V Or, , ex .F.
V. sed Cujac rei potulat, ibi de uxore quaer on Proprὶ in stilio . sed praeiudicio de partu agnoscendo clia edim
rem. Haec Cui acii interpretatio mihi verissima maxinet verbis illis contextus consentanea videtur Item aliud est praenudicium sanguinis, quo quaeritur ana thur vel alius similis conditionis. C. theo . de Q c. oe ct g. l. 'vie tau . ly. de quo praelii dicio agitur sub tit. C. quis de diis, vel ιοώρη - et Mustimano con- Nota quarto , sui ' ΡΠ' uere: esto , alterum con 'ci ς dum enim ait quaeri an aliquia
rrarium tacite subaudiatur. cum Cnim
sit liber, perinde est ac si diceret,& dum 1ddi: , quaeri an sin librituri . p
ceret quaeri , virlim sit ingenuus, an libertus , quod aliquIs CI CI MAL, o dii ans unum esse Praeiudi
dicium , quo quaeritur an aliquis sit liber, et e ciuile, teri acidere parti lana fr), propterea Cium fan ruinis ciuile est. hoc igitui algumento eli contra
et ita esse haec sola prae in contextu enu ex dictis
668쪽
ex multis causis deberi. f de aeq. pos . l. 3. 6. ex plurimis is de
. nn ut ex pluribus , enim est certissima differentia inter dominium & obligationem , quod non possiimus rei nostrae dominium acquirere. β pra detegat. q. θή s rem possumus tamen obligationem in re iam nobis debita acquirere.
se pro quibus maAM toll. oblig. g. pen. θ.C. de Muat. l. vlt. cum simae
Nota primo, Iustin. non denegare in uniuersum actionem personalem ad persequendam rem quae est actoris, sed deuec gare hanc specialem actionis personabis formulam, qua actor petat ut res sua sibi detur. caeterum nihil vetat , quominus aliquis actione personali puta commodati,vel depositi) ρο- tpe rem suam sibi restitur.quapropter valde talluntur,qui putant actionem realem & actionem personalem non possem. eandem rem & easdem perlonas concurrere. nam si rem mearii apud te depol vi, vel tibi commodaui: certu mihi liberum eit, eam ratione dominij, vindicare. g. ae rei et Aad. l. incium. .ves actione per nati ex contractu commodati,siue depositi repetere. Si obiicias , dominum pCssidere per com- modatarium, β ι rei 8. vel per depositarium t. νρUL licet. 37. f. i. rei vindicationem autem non dari possessbri. J. V i pos . l. r. f. nn ν. μιινη .respondebo posse Ilo em in rei vindicatione accipi improprie pio eo,qui detinet, ac restituere potest. d. l. eooinx'. quomodo manifestum est non pol- fidere eum qui comnaodauit, vel depotuit, sed commodata rium, vel depositarium. Nota secundo ex veis . . Iane,speciale esse odio furti,ut do- minus rem suam condicat furi. 1. υ--nct. que/ d. cc M. Lid est, petat rem suam a fure sibi dari oportere, ita Vt hoc casu haec fini mula concurrat eum rei vindicatione ut fur pluribus action bus teneatur. vide g. etlt.&δεν notatas ra de obii η. qu. o, dolias. Cum aurem fur non possit rem cuiuS non est dominus, dare domino: qua: et aliquis, quis sit euentus huius iudici jὸExistimo euentum csse ut fur eo quod rem non dat actori Icogatur soluere id quod ii . terest . Hic ' habemus exceptionem vulgatae illius regulae, Irn possibilium milia est obligatio. f. de ais. νεν. iur. I. Hssibilium . I 83 .nam fur ad impossibile tenetur, id est, ad dandam rem
III. In f. appellamus,distinctionem quandam ponit inter '
669쪽
Ictiones in rem, D actiores in personam quoniam illae vocantur vindicationes a vi quadam simulata,qi iam petitor posses.sori olim dicti causa faciebat,quam ψ.vim fritu Cariam appellat .hae vero vocantur son dictiones a condicen- doad est, denunciando;quis communi consensu locus & dies litigandi condicebatur,arg.l.di die 8.tn pr.sse falcis .c T. Fe-
dicenio uenuntio re, Idem , Condictio, in diamCertiam eiu ret,que Mitur, enuntiatio. Utraque igitur appella
tio lumpta est ab antiqua iudiciorum Romanorum conssuetudine sed solemnitatibus illis sublatis nomina actionum rena anserunt. Unde obiter notetur, quam infirmum sit argumentum ab et ologia vocabuli: quia significatio non semper etymologiam sequitur:& idem arguia entum alio tempore valet,alio temvore non valet. ut olim licebat sic arguere, Non est condictio, seu denunciati',ergo non est actio in per aesonam: vel lic est actio in personam,ergo eli denunciatio: sed hodie talia argumenta non valentas. 6. Tertia actionum diuisio est tripertita.Aut enim sunt ei persectitoriae, aut poenales,aut miXta .
. Primo Imperator hanc diuisionem proponit in g. sequenti Ad quem. Nota Laliud esse actionem in rem,aliud actionem rei persecutoriam,alii id actionem in rem scriptam .etenim actio in rem opponitur actioni in personam : actio rei persecutoria opponitur actioni poenali: actio in reni scriptam distinguitur ab actione certae personae factum notante. Rursus omnis actio inrem,est rei persecutoria: sed non e contrario omnis actio rei persecutoria est in rem: sunt enim multae actiones personales rei persecutoriae,ut ex seqq.66. apparebit. Praeterea actio in rem non potest esse nisi realis : actio rei persecutolia partim est realis, ut rei vindicatio;part im personalis ut actio commodati: actio in rem scripta est tantilio personalis , ut actio quod metus causa , quae dicitur esse in rem scripta propterea quod datur ei qui metum passus est non solum aduersus eum,qui vim fecit,sed etiam aduersus quem cumque alitia, ad quem res per vim di metum amissa perue-
Uri. f. quod me. cau. l. metum. Vocabulum itaque in est homonymum, quemadmodum & vocabulum, in personam: quoniam aliter haec verba accipiuntur in diuisone actionis, cum dicimus alias esse actiones in rcua , alias
670쪽
personale, uod est restricttim ad certam persona, vel ad ee tas personas, veluti si pac icar ne a te petam , possim autem petere ab herede tuo;pactum verum in rem dicitur,quod est generale , non coangustum ad aliquam pei sonam . veluti si
paciscar ne petatur. 7 t. I. d. paciorum. l. idom. 2ta f. I.
cdm autem dicimus actionem quod metus cauta esse in rem scriptam tunc accipimus in rem, ut in diuisione padii , non ut in diuisione actionis. Quocirca errant vulgo Doα duni inquiunt , alias est e actiones in personam, alias in rem,alias mei liuin locum inter eas obtinere , & esse ;n rem scriptas. iam enim docui actionem in rem scriptam , non esse interiectam actioni personali & reali,sed esse tantem personalem
Nota II. triplicem esse poenam .Alia namque est poena le- qitima, quam ius delictis imponit ut in f tr C. ae poenis. Alia est poena testamentaria, quam testator irrogat. ut cum poenae causa aliquid legat. silinis deleg. g. vlt. de qua poena agitur f re C. de ε is qM- ρώen. nem. Alia est poena conuen isnalis veluti quae deducitur in stipulationem poenalem. de Au .pipul. 6. H. eri Sed in hac diuisione i itellisenda est sola poena legitim a.quod adeo veru est,ut si quis petat poenam,quam stipulatus est,noli dicatur vii actione poenali,sed actione rei persecutoria generaliter enim actiones ex stipulatione, & ex aliis contractibus sunt rei persecutoriar. infa
Nota III Actiones vocari mixtas, vel quia simul sunt in rem de in pessunam,ut infra hoc th. f. quadam. vel quia simul Persequuntur rem & poenam, ut Uc. Secundo daς varias regulas, quibus dignoscamus , quaena f.
actiones remi vel poenam.vel , trumque persequatitur. I.Regula est in princ. g. reἰ persequendἀ. Omnes a sortes reale , lunt rei perlecutoriae Unde notandam, eam rem poenam peti actione in personam II. Regula est in vers. ιινι M. Actiones perinnales ex contractu, sunt rei persecutoriae. Huius regulae
exceptio est in vers.plane. nisi agatur deposti,& dure condiationes adsint. Una est, ut depositum fuerit tumultus,vel incend ij, vel ruinae, vel nauseagii causa. nam hae causae sunt caeteris fauorabiliores, propterea quod is , qui ex his causis deponit non habet satis teporis ad eligendam idoneam personam, apud quam deponat:& cum propter talem casum di