장음표시 사용
691쪽
a ora tore. Restitutionu aut e n d iae cauta in coteg tu propon utar. Vna est, i is qui plus petiit, sit ininor ii .annis: quo calli re tituitur extit. te nivo i γ' s.reitituitur inqtiam Caula cognita, qaia o rinis restitutio causae cognitionem requiti t. f. e rni . tit.l 3 Altera causa est facti 1 uila ignorantia : ves uti si lega a in testamento relicta , quae non excedebant dodrante n liete dualis integra petantur ab iis
qui ignor mi alia legata ei se relicta in codicillis , quae locum pariunt legi Falcid.atio ut omnia legata per legem Fal-cld.m Nivantur. hoc casu datur rellitatio ex generali clausu la, quae est ii l. itan in . T. ex ruiti eau . maior. I I. In veri .i lauaut 'm, docet quo nodis plus petatur: ac poni quatuor Nodos. plus enim petitur re, vel tempore , Vel loco, vel causa. plus re declaratur in vers. a In ρ ubi notandum, maiorein
partem dici, non respecta rei, cuius est pars. sed respectu debiti. ex cmpli causa, si is, cui debetur sexta pars fundi, petae quartam partem, dicitur petere maiorem partem, quoniam est maior, quam pals quae dei et ur, id eli, quam lex ta pars.
t illas iis luit,plus soluere:& eu n, qui tardius soluit , n inus
soluere: quamuis eande n re n vel eantem iam .nam sol hiat. H:nc dictuin est, diem tolutionis, ut summam, esse parte in stipulationis. le eden. l. I. g, lisianes. Plus loco explicatur in veri 'o e Hic
Nota orim I actionein sue intentionem Zuram ρppellari, in qua non fit mentio loci ibi utioni destinati .exempli causa si pronai seris te mihi lbfuturuin centum Lugduni, SI c nue ritam te Monipelij si simpliciter a te petam centuna , dicitur actio pura ge stracti iuri :8t hoc calia peto plus locos vero in Me/ actione faciam mentionem Lugduni, est actioi arbitraria de eo quod ce. to loco, de qua iupra dixitnus nec Peto 'i is io 'a tia Gn si noli it*r .l et o ctatum ted .iudicis arbitrio committo , ut aestimet qua uti mea, vel rara intersit Lugduni potius quam Mons pelli I sui, atque ita condemnationem augeat . vel minuat.
Nota secundo vel ba in iure inodo significare actum sine effectu ut te in ra
692쪽
η'a eod. g. vers. qui igitur, in verbo er' o. is vers. prateνω. ismeνko twit. dicitur enim adtraxere , vel cripere, vel tollero electionem aduellario, is clim terniat hoc facere, quamuis reipsa non faciat. Excipit ur iure nouissimo,nisi ideo plus petitum sit ne defensor ciuitatis iudex esset ded praeses cognos celet: tunc enim reuocato Iare Ve cri zctor tatua cadit.
Nota lettio diuersitatem locorum magis spectari in aliis
quantitatibuS , Vt Ino , OlcO, s umento , quam in pecunia numerata, propterea quod iure Romano sempei de Vbique eadem esse debet pecuniae aestima totit . e eo 'M. a ce . s. Plus causa , tractatur in vers. εἰ icauit m , bi dantur duo
exempla Primum exemplum est stipulationis alternata ;nam si quis promiserit Stichum aut Pan philum, electionem l a. bet utrum soluat.& si actor unum ex iis petat,puta Stichum petat, dicitur plus causa petere; quoniam es igit virum petat clim electio non ipsi, sed debitori coae petat Secundum exlmplum in vers. 'ra e la est obligatio genetis. si quis enim hominem promiserit, ipse eligit quem soluat: & ii aetor nominariae aliquem hominem, puta Stichuia: petierit, dici. tur plus causa petere,quia salbo electionein sibi an ogat i I. in versse i ,ae exponit iuS nouum a Zenone de Iussi lanci conditum. Suama huius iuris haec eth Si quis plus tempore
petat contra eum duplicatur tempus induciarum verbi cauiasa s petat ante quatuor menses quam solui dc Da:octo menisses expectare cogi tutaboc tempore usurae non currunt: item , hoc tempore elapso, actor non audietur, ni si prilis omnia damna, quae aduersariuS ob intempe niuam petitionem pas, sus est, ei relai clat Ura de exιept. ζ.pen. C. de petit.t. I. in princ.-lχ. in princ. Si Veto actor plus re via loco, vel
causa petierit, de inde aduersiarius damnum passus sit, in triplum ei com demnatur, ut supia diximus in s. tripi . Haec dicta sint de pluris petitione. Si vero minus petatur, quam debeturamp in ε 3 ostendit hoc actori non nocere dummodo totum debitum probet: quia iudex nihilominua in totum debitum cotidem .
Nota falli Doct.qui putant ophs esse emendatione libel-b:male enim contundungi hancipeciem cum specie sequen- . tis f. in qua libellus en eridat ut hoc aut ein casu non esse no cessariam emendationcmicbitat ex C.de rus petis
693쪽
Sed excusandi sunt doct.quoriam a late ea lex non extabat. Hic igitur casus excipitur ab ea regula, quod sententia debet elle conformis libello. Aliam exceptionem notaui supra
De alius rei petitione id est, cum aliud petitur quam quod
debetur, tractat Imp. in aliud, ubi docet, actorem, qui ita errauit,polle cordi gete suum libellii in eo de iudicio. Nota primo vulgo talli, non admittentes hanc correctionem libelli post litem contellatam: etenim litis contestatio eit principium iudici j, nec potest dici iudiciu ,nisi lis conte-1iata sit. . ratam rem hab .l. an s. l. u . I s. quare si libellus in eo.
dem iudicio corrigitur, etiam poli litem contestatam corribitur.ergo etia in substantialibus potest corrigi libellus post litem contestatam, di in re petii a ,& in caiisa petendi si cu t ex hoc b. constat. Nec obstat ea regula,quod sententia debet elle conformis ii .ello quia hoc casu est conformis libello iam correcto, non libello, prout ab initio fuit propositus. Nota secundo in praxi recte hoc obseruari, ut actor, qui suum libellum corrigit, impensas eb usque factas restituat
Septima & vltima actionu diuisio est,qubd aliae sui actiones in solidum, aliae cum aliqua limitatione,per quam fit, ut aetor non lem per ibit dum coni equatur, sed vel quatenus ethin peculio, vel quatenus reus facere potest, vel in quantum sacta aliqua retentione superest. Quia vero regulariter actiones sui it in id lidum, idcirco in contextu dantur tantummo do exempla actionii, quae sunt aliqua ratione limitatae, proinde non temper t. lidum persequuntur. Primum exemplum in S. sunt ρr,terea, est actio de peculio, quae datur in patrem ex colit tactu fit ij, vel in dominum ex contractu serui: nec est propria species actionis, sed qualitas a praetore actioni adiecta,ut exposui ad g. actiones supra hoc tit. Secundum exemplum in si de dolo est actio, qua dotem ibi ut o matrimonio mulier tepetit, qliae quid E eit actio ex stipulatu. C. de νεῖ υxeri act. l. vn. & eit bonae fidei hoc tit., Deγa . ubi plura de hac actione dicta fuerunt. Hoc autem loco duae huius actionis limitationes proponuntur. I. Limitatio est: quia maritus ad restituendam dotem solutomatrimonio eatenu S tenetur, quatenus facere poteth. No a primo hoc priuilegium concedi marito, ut mulieri non in solidum,ied inquantu iacere poteli, conaciactur, non solum
694쪽
solam in actione de dote . sed etiam in aliis smon; bus ex.
quouis contractu des cendentibus. de re Did. l. ν cn tan
Nota secundo, idem priuilegium dari defensori mariti.
V.*tat.1na ν.t. alia, I A Dec non filio communi g. eo. . l. suos. I 8 non tamen dari heredi extraneo, quia cit be ineficium persorialed bouI.n. ari um. I i. g a se σοι Nota tertio, cum dicimus maritum eatenus ten Cri, CDatenus facere poteit,hoc sic accipi debete, ut teneatur decueto, ne egeat j. de diu. reg. Diril.in condenonatione 37 a .r, Oneti m demducto a re alienorim ι.na ratus face ε. Nota quarto,tempore rei iudicatae spediari an maritus sit soluto maiyimon. l. euin i D.II.I imitatio est in vers Iropteν. qui a s maritus in res dotales necesLrios sumptus fecerit,hi sumptus dotem minuunt. .f. in uarii l. Irine. de retentionem dotis marito tribuunt, ut εμ -C. de rei νxo .aS.I. unic. f. taceat vers. sed nee ob impen , . Alia
est ratio sumptu lim utilium , ad quos repetendoS tantum datur marito actio mandati, vel negotiorum gestorum: &sumptuum voluptariorum,quorum non ine marituS nullam habet actionem,sed tantummodo potest detrahere quod apposuit, si id sine detrimento rerum dotalium facere possit .dd.
Tertium exemplum in ista o sit, est actio mota a filio 6.3 I.
contra parentem,vel a liberto contra pati os D m. nam parentibus & patronis non minus quam marito tribuitur hoc priuilegium,ut non condemnentur viis in quantum iacere ponsunt. Quartum exemplum in verssitem, Mi ιι,est actio reddita inter socios. Nota I. non soldm socium condemnari inquantum fatere potest , sed etiam defensorem socii : ei vero , qui pro socio fideiussit, hoc priuilegium denegari. r. ro Ioc. l. verum. 6 s.f. I. Nota II. socii ina teneri in quantum facere potest , non deducto aere alieno,nisi ex causa societatiS conueniatur. d. l. vertim. 6 id quo . Nota III excipi quosdam casus,quibus locius socio in solidum condemnatur. Primus casus ell, si si locius particula. ris,non omnium bonorum locius & ex alia causa quam societati, conueniatu Hidcirco Imper.in contextu j . quens diacio particulari, recte ait, iudisio Dietatis vide l. fib s 4 qvιρώ
695쪽
de reind. Θ d. l. verum in prine. Secundus casusca n socius suo dolo conuenitur d. l. ver γ.f.Iocere r. nemo o8.6. l .st pro forist. Tertius casus est , cam negauit se esse locium feod. l. hi unus .67. g. vis. Quintum exemplum e t in ver dem est,cum donator ex sua donatione conuenitur: quoniam donator rem donatam tradere cogitur. s rade donat.* alia. versic. Ο exεmplum. Nota I hanc actionem, qua donator conuenitur,esse con dictionem ex te e. - . de donat. l. s quis argentum. I. g. I,
Nota II .magis faueri donatori,quam aliis;quia solus dona-
nator deducit aes alienum.1 de rei ι .l.ιν ter G.6 I.
S. 39. Sextum exemplum in *.ρυ .est actio, cui opponitur compensatio. nam compensatio ipso ii re obi gationem minuit,& cuicumque actioni opponi podest, ut fuit expositum in s. in bona fidei. Oup.h. t. Nota I. dum dicitur in contextu, compensationes plerumque essicere ut actor minus coni equatur, Imper.ea particula plerumque indicare,contrarium interdum euenire , non quia
compensatio aliquando hunc effectum non pariat. sed quia interdum compensationi locus non est, ut in iudicio depositi& quibusda aliis casibus supra notatis ἰndiat. 6 in bona fidei. Nota II actorem proptet compensationem minuS consequi,quam ei debeatur, id est, minus quam ei tiberetur, si obligatio per compensetionem non minueretur.cae te. um per compensationem minuitur ipso iure.diet. 6 in bona fidei. ergo actor consequitur quicquid sibi debetur,id est, quod compensatione facta manet in obligatione. Nota III quod Imp.ait, campensationem fieri,cum ex eadem causa hinc inde debetur. accipi debere tamquam exempli gratia propositum:quia certi iuris est,compensationi locum esse,etiam csim ex diuersis causis debetur: veluti si tibi di beam decem ex testamento, ac tu mihi debeas septem ex stipulatione. Vltimum exemplum est in *.vit cum is conuenitur , qui bonis cessi dc post cessionem bonorum aliquid non modicum acquisiuit. vide.ι.ε. 'Nota I.cessione bonorum debitorem non liberati,sed actionem tantisper differri, donec incipiat posse soluere. Nota II non suffcere quamcumque acquisitionem,ut is qui bonis cessit, possit conueniri,cd opus esse, ut aliquid ido.
696쪽
neum,id est,non modicum emolumentum acquisierit.
i Oligatio personalem actionem parit. g. r. coniun. Visti. 6.ea obligatis I de procurat.1 Q ut non est obligatus, si de re aliqua controueis: mpatiatur,actione iii rem conuenitur.d.f. i. 3 Actio negatoria non habet locum in rebus corporalis
Vendicatio datur etiam possidenti,si agatur de reineo porali,id eli, de seruitute,aut rei libertate secus est,si
1 Rei vindicatio introducta est, ut quis dominium,suum
vendicet.* q. 6 AEquitas stricto iuri praefertur. d. f. 4.coniun.I.pla Π 8.C.do Iudet V bi est eadem ratio,debet esse i dem ius. g. s. coniurii eade-. inst. quod cum eo. I illud. 31. 1 ad DTem
8 Stipulatio ciuilem actionem parit g. 9 Ex contractu filia vel serui pater vel dominus non ten tur iure ciuili,sed iure praetorio,quatenus est in pecu
io Religioni iurisiurandi standum est 6.II .coniun clausedeferente.2 i 1 de dolo. ii Praeiudiciales actiones in rem esse videnturig. t r. I, Nemo potest rem suam condicere, nisi furi 9.14. coniun. t.υθ.ἰυ fi υ--.quem δdn. .ea ι.ra omnes in rem actiones sunt rei persecutoriae I Omnes actiones ex contractibus sunt rei persecutoriae, excepta actione depositi , quae mixta es , cem tu multus, ii cend ij, ruinae,naufiagij causa depositum
is Actiones ex delictis partim sunt poenales, partim mix
is Actio legis Aquiliae & actio ex testamento qua petitur leSatum loco pio relictum de aetio depositi, curn tu -
697쪽
mulisis,incendit,ruinae,naufragi 3 causa depositum fuit, inficiatione duplantur. 6. I9.& 6.16. ir Nulla actio est ultra quadruplum. 6.2r. 18 Mulier ad dotem repetendam habet priuilegium tacitae stipulationis,quae bonae fidei est,tacitat hypothecae, M praelationis s. 13. coniun. i. vnic. in prine. f. I. θ q. 2. C. de rei uxori actio. εω ι Vlt. C. qui poti . in pign., hab. is In bonae fidei iudiciis libera potestas permittitur iudici ex bono & aequo aestimandi quantum actori restitui debeata, bo. io Compensatio ipso iure omnem obligationem minuit.
ar Non liquidi ad liquidum non fit compensatio d.6.3O. In iudicio depositi non admittitur compensatio d. s.
depos. In iudiciis arbitrariis permittitur iudici ex bono & aequo . secundum rei qua de agitur,naturam, ...itimare quema modum actori atisfieri oporteat.S. 3I. a Sententia debet esse certa.6.32. Legata per legem Falcidiam ipso iure minuuntur. 6.33.
Qui tardius soluit minus soluere intelligitur. ἐ.3. 33. vers. plus autem. coniun. f. fidei Drea su . de f--ἰ sem I Qui praemature petit, plus petere videtur. dict.versplus autem. coniun d.f.fideiussores. χ8 Mercium aestimationes diuersis locis diuersae sunt. eod.6.3ν Pecunia numerata non in omnibus regionibus sub eiGdem usuris foeneratur. eodem.*.ῖς In obligatione alternata electio est debitoris quid malit
si In obligatione generis electio est debitoris quam spe
698쪽
31 Iudex reum condemnare debet, non in quantum actor, petit,sed in quantum probauit sibi deberi, etiam si plus probauerit,quam petierit.*.3 Α.33 Actor potest in eodem iudicio libellum suum corrigere
36 Inhumanum est,ipoliatum fortunis sui ,in solidum dam
Mod eum eo, qui in aliena potestate est, , ne IIum gestum esse dicιtur. T i T. V I I. QVi ranaen J stipertiis mentionem habuimus de
actione qua in peculium filiorum familiarum seruorum que agitur : Opus est, ut de hac actione di de caereris, quae corundem nomine in parcntes dominosve dari sob nt , dii gentius admoneamus. Et quia , siue cum sciuis negotium gestum sit , siue cum his qui in porcstate paret itim sunt, eadem fere iura seruantur : neve ibosa fiat dilputat id , dirigamus ira monem in personam serui dominique, idem intellecturi de liberisqtioque S parentibus quorum in potestate sent. Nam si quis in his proprie seruetur, s eparatim ostende
i Si igitur ius ii domini cum seruo negot umgestum erit : in solidum Plaetor adtiei sus dominum actionem
699쪽
actionem pollicetur: scilicet quia is , qui ita contrahit, fidem domini sequi videtur. . ., Eadem ratione praetor. duas alias in solidum .ctiones pollicetur: quarum altera exercitoria , altera institoria appellatur. Exercitoria tunc habet i cum , cum quis seruum suum magistrum naui praeposuerit , & quid cum eo eius rei gratia , cui praepositus erit, contractum fuerit. Ideo aulcm cxercitoria vocatur , quia exercitor is appellatur, ad quem quot ia lianus nauis quaestus pertinet. Institoria tunc locum habet, cum quis tabernae forte , aut cuilibet nem-tiationi seruum rium praeposuerit , & quid cum eo eius rei causa , cui praepolitus erit , contractum fuerit. Ideo autem institoria appellatur , quia qui negotiationibus praeponuntur , institores vocantur. Istas tamen duas actiones praetor reddit , & si liberum quis hominem , aut alienum seruum naui, aut tabernae , aut cuilibet negotiationi praeposuerit: scilicet, quia eadem aequitatis ratio etiam eo casu interis
Introdρxit & aliam actionem praetor quae
tributoria vocatur. Namque si semus In peculiari merace sciente domino negotietur , & quid cum eo eius rei causa contractum erit: ita praetor ius dicit, ut quicquid in his mercibus erit, quodque inde receptum erit, id inter dominum , si quid ei debebitur, &caeteros creditores , pro rata portione distribuatur,& f ideo tributoria vocatur J quia ipsi domino distri.
butionem praetor permittit. Nam si quis ex creditoribus quaeratur quasi ivinus ei tributum sit, quam oportuerit, hanc ci actionem accommodat, quae trirbutoria appellaIur.
Praeterea inrioducta est actio de peculio, deque
700쪽
Exod cum eo, qui in alieu.pot. est,sc. 6 1 3
deque eo , quod in rem domini versum erit: ut quamuis sine voluntatc domini negotium gestum..erit, tamen siue quid in rem eius versum fuerit, id totum praestare debeat: silue quid non sit in rem eius versum, id eatenus praestare debeat, quatenus peculium Patitur. In rcm autem domini ucisum intelligitur, quicquid necessario in rem eius impenderit servus: veluti si mutuatus Pecuniam creditoribus eius soluerit,aut aerificia ruentiaviserit, aut familiae fiumentum emerit; vel etiam fundum , aut quamlibet aliam rem necessariam mercatus erit. Itaque si ex decem puta aureis,quos seruu inusii Titio mutuo accepit , creditori tuo quinque aureos soluerit, reliquos vero cra inque quolibet mo
do consumpserit : pro quinque i quidem J in soli
dum damnati debes: pro caeteris vero quinque eaterius, quatenus in pcculio sit. Ex quo stilicet apparet, si toti decem aurci in rem tuam versi fuerint, totos deincem aureos Titium consequi polle. Licet enim vn est actio qua de peculio , dequet eo, quod in rem domini versum sit , agitur : tamen duas habet condemnationes. I qite iuδcae , apud quem de ea actio ne agitur , , late displicere solet , an in rem domini versum sit : nec aliter ad peculij aestina attonem trav- fit, quan3 aut nil sil in reri domini versum intelliga.
ruet, a it non totum. Cu N autem quaeritur . quan
tum in peculio sit : ante dediicitur , quidquid lamus domi a , , ei oe , qtii in potestate eius si, dcbe : quod superest id soli im peculium intelligitur. Aliquἡn-dci tamen id. quod ei debet seruis , qui in potestate domini sit, non deducitur ex peculio : ves iti s is . in ipsuis peculio sit. quod eo pei linit , ut ii quid: vic tio suo seruus' debeat : ici cx peculio cius no p 4ed