장음표시 사용
71쪽
sed abstinentia alieni.J iuste autem aget, si per
gradus ad ipsam ducentes,ea accedere tenteζ,
s san ate i scilicet , veritatem, de fidem, quae
omnia in commissario in specie requiruntur. De san ate sipra dictum est: De veritate&fidelitate in specie docet constit titiones Fran-
siciae,cr ibidem Rebus. Conteruabit autem t has virtutes Commiliarius, si praemia iustitiae 3c poenas iniustitiae tibi ob oculos ponat. Quas
poenas lati sit ne recenset Dominicus a Solo, d. l. qms.f. ubi multis artieulis hoc examinar. Animaduertat tamen hic Commissarius, ne modum excedat iuxta ficilesii . . Noli esse iustus multum. Et Aigustin.de vera religione, Ni mia, inquit, iustitia in Currit peccatum.J Pars 33 autem eam in ' commiliario cognosscet ex dictis &factis. Ex dictis, si in conuersati me nemini honorem ac reuerentia ira auferre, sed debitum cuiq; tribuere animaduertat. Ex saetis, si eum in contractibus neminem standare, ac etiam tu minimis sutim cuique tr bue evideat. Ex constitutione faciei quoq; cogia seitur. Et haec quam breuisii in ei deo tractare volui, quia cuiq; tam in text.titulorum, iustitia o iure, quam apud Do res , quae ad hanc materiam spectant. sunt ob ua, fAngel. Mathea der multa cap.d.I. AlphontaI. lut & latissitne Dom. de Solo, integrum librum de ea
conscripsit. vi & nouissime, Molina Hispan.4
Disserentia inter prudentiam cssapientiam.
LI ea et inter Pru3entiam dc t sapientiam i
tantum differentiς si,qirantu inter theo riam & praxin, I prout hoc pluribus luculentissime, more suo, demonstrat Iovian. Pomtan .lιb t. de prudentia, c. eam tamen hic pro viro& eodem sumo. Recte autem eam post iustitiam et pono, quia illa est vera prudentia, iquae t nunquam a iustitia sciungitur, Dich. a
contio extollaturipi a iustitia. imo aliqui maiorem in rebus humanis non esse, ac ciae hac non solum alias virtutes non exerceri . sed nequide comprehendi posse putant: Hinc mater omnium virtutum appellatur. Arist lib. 6. Etlac.capitiqentium I. ruasi. s. Barthol. Philip.rntract.de consili. in discurs6. de qualis .quvi Rex Sal mon.fol. i'. Dux & Princeps virtutu reliqua rum , Anton.Viper. de Reginint .is. Archite
gius lib. I. de vita Cyri, dicit, nullum virtutis v-1um,absq; prudentia utilem esse. Hinc Iuue natisset .IO.
ac prae reliquis celebratur. Ioan . Tatius in si- bella,quem imaginem Rectoris inscripsit fol. GCς-lius Calca g. in optr.fol. 44 . t adeo ut magisterium omimum virtutu habere tradatur, S. Iustin.lib.de prudentia, cap 3.ὶ Et Socrates nomen prudentiae& virtutis confundebat: Ac Bion Borysthenites tantum inter alias virtutes prudentiam excellere putabat, quantum aspectus caeteros senses superat. Laertati, 4. Quibus rationibus multi adducti non dubi tarunt eam anteponere iustitiae, quod egregie demonstrat Francise de Longiano,in tractIlgenti luomo, pari.I., .la prudentia epui digna.
72쪽
Haee vero figillatim expetitur in Commi csario, sequentibus de causis. Primo, quia is gerit actiam grauem , quem sine Prudentia 3 non potest expedire: Nemo tenim sine Prudentia vel sibi recte consulere, vel aliis praeclaram operam nauare potest. Andreas Frecta δε repubILI.cap 9. num. I. svel artes addiscere,
b omnes t enim, qui artificio praesunt. prudentiam habere debent. Cicuib.sdesnib. Hinc dec in Principe exigirur, tui per multa soli a deducit Girolamo Frachettati, in tract.il Principe,
cap a.J Nec in genere sine Prudentia quid boni praeliatur. Uant. in obsierxat. histor. tit de sit rufol. 646. I Illa enim viam in omnibus actionibus commonstrat; Paul. I. Corith. 3. Petrus delia Premaud. in academ.Gallic.cap6.hoc tit. Et omnibus rebiis est accommodabilis Cassiod. sib 2.rariar. oninium artimn magistra, Sapiἰnt. 4 c p. 7. J Secundo, ne noceat alicui partium: Sapiens enim est, qui non nocet: quam ratio. nem ponderat glolla. a blim curiae, pat. 2. tit. de Tettio, quia Commissarius debet in omnibus actionibus esse cautus&prouidus: Quanta enim discretio requiratur,ex intcgro hoc tractatu in specie apparet,quam sine prudentia recte adsibere nequit: Prudens tiat enim dicitur in iis versari rebus, quae in deliberationem cadunt. Octauian. Magia. inc trali de legat. cap. 1ib. 2. Quarto, et quia supra tutis scientiam, & ita quasi Iustitiam in eo requisivi inus, quae Comitem habet Prudentia, v t inquit Lancelot. Polit. in tract. deos P. aduos.
c. .io. Octauian. Mag.d.loco. Vsque adeo coniunctant,ut luris de Iustitia' id est Iuris scientia ) vel biim Prudentiae explicetur, uti Iuris. prudentem eum dicimus, qui Iuris sciens vel peritus est. Grim M. lib. 2. de optimosinat. funde sanctus Ambrosius, lib. t. sc.cap. et . dixit non
d posset iustitiam sine prudentia essse, cum examinare quid iustum, quidve iniustum sit, 7 non mediocris si prudentiae.JQuinto,' quia
maximi intere st ,Vt mentem voluntate & intimos se insus testitim indaget comis larius φore- dminiculo Prudentiae facili me faciet, ii ia enim eo penetrat. Octauian. Lisco,fol. 6o. Et hoc etiam videtur considerasse glossa h- Iu curtae, d lyco.qiria,inquit attendere debet ci 8 ca testes.Sexto,t quia corniturio summo stu-I. D E .dio vitandum, ne aliquid Alfi, vel ex amore, vel proprio commodo, contra veritatem statuar, quod sola Prudentia eum euitare docer, Octauian. Mag. d.loco. Septimo,quias ne eo ingenium, t quod supra reqtii sui, parum va- claret. Decian. in a polog. contra AE arum, eq. I.
num H. Octauo,in specie maxima t prudentia Fin interrogando exigitur. Praxis interrosari Ud.num. 6.J Ad extremum iudicium t inteis rum requiritur in commissario, ut ex totauius materiae traetatione apparet: Iudicium autem rectunt non est,ubi Prudentia non est. Dominic. Gemin.cοψ 3 3 .num. II. Cum quod usu ab ipso, tum etiam ingenio, quaedam animorum agitatio,quq discentes auiduo sollistos habet insit, teste Iovian.Pontan. lib. 4. cap.
cepta videantur superflua, cum ultro se offerat cupidis cognoscendam. Sapient. Salom. cap. 6.Versic. t . nec eius causa laborandum. d cap.6. versis. Tradendi tamen ex abundanti modi. Acipi imo inuocatione ardente diuini nu- II minis, opus ei esse qui eam assequi studet, certo certius est. Ecile fcap. I l. vers. 1 F. Iacob. .I. D. Hierondupcrprouerb.Salom. c. a. Qua autem forma orandum pro ea, tradit Salom.Sap. cap.y.
Quod Psal.S6 breuibus explicat.J Qua pr uia, diligens sit bsequetur meditatio. Sap. Salo. cap.7. Et sedula ad verbum Dei attentio,id enim facit vere sapientiam, et Psatust. O iii. Est genim sons sapientis, S ac. I. dc Initium,d. Syrac. i. Prouπb.iJ post hanc,t peram dabit,ut veram iarationem ducem vera enim Prudelia a rationet persecta proficiscituri Et in animo puro Istantum habitat, non malevolo.&ip. I. Decian.
elatus.lsemper sequatur, qua ex Philosophia, Grimal .d.ω. cuius cognitione habebit commissarius ut & ciuilib.praeceptis,quae ad hane
virtuti quoq; studere debet,opus. n. sapietiae in virtute, t occupatu est.Sap. 8. Odioq;habe- hre se perbia Praeter. 8 nec proprium commoduquaerere, I. rit 3 Philip a .Quibus usum rerii, qad hanc rem plurimum facit,& dicitur t Pru- i
dentiae mater. Hier. Caincin proseoru i 26. coniunget. Hinc Arist. iuuenes negauit este polle pruὸentes, quia variarurer uvia destitu ui mirr& ideo eos Mathematicos vocavit Oct. sq. O
73쪽
pERSONA COMMISSO CAP. XXII. 13
-satdd.locis. Obseruabirur & hoc, ut quia 3 in iuuenibus usus d cficit, t ex libris petant: tienim faciunt ad sapientiam & Prudentiam, ae inciunt, ut i pisti me id quod icnes vlu, iuuenes lectione assequantur. Imo initiis plerumque lene s longe superant, prout luculenter tradidit Furio. Certol. de remstuo. Princip cap.2 in quart.arcis ustunt n Πιncip. Et hinc quidam hunc gradu tecundum ad Prudentiam conseqttendam proponunz.Fre cc.Inbb. I.de Republic.sapit. 9. num . . Vix, inquit, est via, qua facilius ad scientiae laudem perueniatur, quam legendo, plurima audi cndo, &memoriae mandando. Ac monet Plia lip. min. in tractar.de institur. Princi p. Clui Gn. capit. 3. γ Principum liberos multum it gere dc bere. Quod utem nostri lii riscontulta tradiderunt. Uldrad.GMil. 8 .L.incello d. Coarad.ιntemplo omn. induum.titui de Regia poteyiate. S. 2.num. 8 Iib. i. Et illustria huuis rei exempla no-nissime proponat B.ut. Philipp. intra Liscon sit r. Principu.d: si urs. 9.num. 4 Jo .c8. Nec minus iuuabIt per g in atro, T prout in specie tradito hau. Mig.de infra explicabitur. t bu- et autem nimiam subtilitatem, et illa enimia pientiae maxime repugnat. Olbrius ib. 7. de Hanc virtutem sic in commisIario per umgulas parto probabit quilibet, si ea otii gentem,ac acie ingenii praditum cognouerat. In conuersatione vero & colloquio ii .ec praecepta obieruabit: ut an in suis rebus praeter ira recolat, praesentia regat, futura cernat,& sinem Omnium rerum rcipiciat L quod si iacere eum videat, prudentem habebit. Seneca
a oo. Susscit autem hoc casi, si in specie stultitiam non adeste colligat s sunt enim multi
homines ita taciti, ut e . conteruationc dei Pibra in prudentia non possit iudicari, unde 7 in prouerbio dicitur, si tacuilles t Philosophus mansisses nam tunc in dubia, prudentem eum iudicabit, modo sit maiore Iams, argumento eorum qua docet Bartol. m tractat. detesib. tium. 77. Scurras autem vitabit plurimum, nam maxime obest lamentia: i trilita 1,Yζ merito qui eius gustum habui, a. lapientis limine arceatur. Prouerbior. M. ero. II.
Faciei constitutionem quoque lite non negligendam lentio : qualis autem esse debeat, tradit late Ioann.Baptis LNeapolitan. l. cap. a. f Quarmiis hoe saepissime Lilat, ut docet Erasm. Roterodam. adag ICINMOLI. cor. 2δει8yaBarbat FVimer.
C Equens virtus sertitudo est,de qua hoe t O eo ideo tractatur I quia fortitudo coniuncta ita est prudentiae ut sine robore t ea esIe a
sius in Epistoiad pia ianum, inquit; sapiens
non metu frangitur: non potestate mutatur: non attollitur prosperis,non tristibus mergiutur: ubi enim s.ipient ubi virtus est: ibi constantia &sortitudo,sal ns ergo idem est animo, non minuitur, an augetur rerum muta tionibus,nec ut paruulus nuctuatrat circumseratur omni vento doctiluae: sed manet persectus in Christo Diadaloes charitate, radica tus fidi c. Vide ad eandem rem quae tradit
74쪽
Dominicus de solo de iustitia ct iura,si. 3. quasi
x. artic. 8.ver Orto ct de fortitudine. Licet pruor sit melior. Prouerbior. Is. Agitur autem det ea i ante temperantia, quia ipsa nobilior est, ut egregie demonstrat Faust. de Londian. intractessentissumo. circa med. libelli. vesc.laser
temta e pia nobile, parr. a. Vnde virtutum omnium ornamentum vocatur : Γ De quo latius videri potest. Ioui an . Pontan. libr. l. hanc
virtutem graphice depingens, ut & nouissime, Di ego d' Alaba, in truci. de capitaneo Hi 1 hice censriptoli.i. ubi post Platonem &Arii lotelem, varia de hac virtute, in capitaneo r quisita, tractat. J Nam quae hactenus de prudentia dicta,& quae de temperantia dicenda sunt, eorum vis est m ollis quodammodo perse& eisceminata sine sortitudine, Grimal. de optimo senator Ib.2.ΡL66. Illam autem in nostro Commissatio desi-x de ramus. Primo, quia sine hae dotes ini mi& corporis , ac reliquae virtutes non subsistunt: Nam hae e sortitudine, tanquam sapore aliquo temperanturae codiuntur. Quemadmodum enim cibus sine sale, sic virtutes, ac dotes animi, nec non corporis, siue sortitudine iudicantur insipidae : Haec enim inprudentia quietos, in temperantia constantes, in iustitia stremios, animoses ac inui-3 ctos essicit. t Secundo debet quoque esse fortitudine commis larius praeditus, & timiditas ab illo longe abesse, ne decipiatur: Timidos enim plerumque circa sensum decipi Aristoteles t radit lib. 2. de somno ct Vigil. cap. 2. Tertio quia est valde contemptum, cile ii midum: Hinc Cicero de legibus , quaerit, quid sit magis contemptum timiditate. Vnde Vergilius, Aeneid. inquit:
Degeneros animos timor arguit.
Et timorem elle seruilem post Gregorium Franeis Viuius deci . i 23. mrano. s. J In aperto autem est commissarium contemptum quo ad fieri potest vitare debere. Qirario tradis tur timore corrumpit iudicium. Heraclit. lib. 1 de iustitia. Est enim timiditas corruptio legitimi iudicii de rebus. Nihil autem prius requiritur in commiliario, quam legitimum iu
Quinto, ideo abesse timiditatem volo, φ. I. DE
quod eat in sapiente est prohibIta. Lactan. σ
bere esse t Oratorem, cui nihil magis obest τtimiditate: refert enim Diogenes Cyn. Hyperidem Oratorem dixille, Fortitudinemelle vinculum orationis. Septimo: Ne com
miliarius quid iniuste agat: Timidast enim εfacit deuiare a Iustitia. ioann. Chrysosto. in Oration. de Ioanne Baptista. Vnde proditum est , Agesilaum . magnum illum Lacedaemoniorum Regem . quodam tempore in terrogatum . vltra virtus est et praeliantior, fortitudo, an iustitiat grauiter rei pondisse, sortitudinis nullum ein usum , nisi adsit iustitia. Plutarch. in apopht. Lac. referente Ca meratio in Iu φν. historiarum horis. ca . 2. Ra tionem hanc reddunt docti: Quod iustitia sit constans & perpetua voluntas, ius situm cutique tribuens , quae nec potentia frangitur, nee vi aut metu flectitur. Plutarch. in Pelopi Et Plataib. 8. de summo bono. J t Octauo ne sin pericula incidat. Unde Poeta: Lucan. lib. 7. bell.ciuit.JMultos insiumma pericula misit. Venturi timor ipsi mali: forti mru illa est,
Qui promptus metuenda pati. Nono ideo metum a commissario remoueo, et quod is memoriam,quam tamen lummam l . in commii Iario exigimus, corrumpat: Me tus enim perimit memoriam. Iulius Solui. in pabusto sit. 7. circa princip. versic. memoriam. Decimo, quia commiliarius ad ardua et iter rdirectum habere cogitur, quod hac virtuteall. quitur, est enim rerum magnarum ap petitio& humilium contemptus. Cicer. libr. Rhetor. Hanapaeustis Exempla virtvt.ct vitior.
capit. 78. t undecimo , quia magnos labo- ILres iusserre cogitur Commissarius , qui hae virtute superantur: Est enim laborum cum utillitate perpessio. Hanapam L loco. t Duode-13 cimo, quia accidit saepe ita ipsa productIone. Vt pars, contra quam probatio luscipitur, variis minis contra committat tu in procedat Vi&in oculari in pectione,aliquando tetriti . lent comparere, de pro interesse se intromittere , ocularemque inspectionem quod ad
eius fieri potest, impedire, idque non solum
75쪽
ribismeminis, sed quandoque etiam vi ac facto. Sic quoque in transiimptione Instrumen torum, ii, apud quos Instrumenta extant, nune hane, nune illam particulam, aut para- graphum extrahi nolunt. In ipse etiam Ex minatione restium sepe inueniuntur testes, qui potius se manus cum commissario conis s. rc re, quam super hoc vel alio puncto deponere , velle, respondent. Hic sane timidus facile subsisteret, officiumq; sibi demandatu, vel plane non vel negligenter perficeret: Fortis autem & cordatus non verbis facile se absterreri patitur, sed contra audacior ire solet, &scit spernere vanas sine viribus iras Concludo itaque timidos Aebere sibi , Commissionibus temperate , iuxta ductum Iudicum rapit. . Qui formidolosiis & timidus est reuertatur. Et ex hisice causis nostris, in foedus timidos non recipiendos , nouissitne suadet author, in meditationibus pro foedera-
Commissarius hane virtutem aequirere Ze3 4 conseruare volens , t primo eam a Domi no petere fortitudo enim ab eo proficisci tur so. 18. 67 γε ra. cir o. Et fiducia fottitudinis in timore Domini. Prouerb. I .lcogitur Deinde ita debet elle affectus, ud I Omnia propter virtutem faciat. et Tertio νprospiciet sibi de Comitibus huius virtutissmagnanimitate, constantia, patientia, fiducia, securitaue.Claer.2.Tusculanariquasti M. 3 Rhetor. ad IIerem9 2.de Iuuent. Sit ergo iri r bus sulcipiendis stabili, in despiciendis magno , in perferendis imperterrito , animo. 26 Grimal. d. loco. t Qitario pro fundamento huius ponat bonam conscientiam, nam securiura & audacem homine facit piaritas conscientiae, ut tradit, & pluribus sacris exemplis illustrat Otatin p.dIoco. NUsecurum. QNin to exempla sibi proponat eorum, qui forti csma quaeque facta, nullis. obstantibus periculis p perrarunt, cuius rei plurima sacrς literae siuppeditant. Hamrapae . d. loco. s Considerantes diuinam voluntatem, quae vetat time ru homines. Iei e m. st. Uar. Esaias 4 3. t 2. P.triapyom. 2s.Psaltu. o. Ratio: 'Nisi, si Deus pro nobis, quis contra nos Rom. 8. sed ε contra
vult nos audaces, quae uolui liὲur munciis , nullo obstante metu, facere debere, iuxta ver siculum: Fac tu qua tua fiunt, que vera vocatio positi, Committas Iosi cetera cuncta Deo. lSexto hanc virtutem eon seruabit, si nihil nisi quod turpe est, timeat : Illud enim ' est sortia ratudinis prostri m. Macrob. insomnsipion .libr.
.cap.Io. i Et si nee temete audeat, nec incon
sulto desistat,ut loquitur, Div.Aligust. in Epig. ad Itieronrin. 29. J Et hos modos et magna ex parte sequentibus verbi, complectitur Bi sius: Quaerat inquit instrumentum sortitu- 'dinis , quod secundum Physicos calor est, ' qui se in ambitum corporis e praecordiis, ad Upromptam & agilem operationum vim, conis Utra apparentem ali incursiam effundit. Qua- 'propter oportet futurum Commissarium, si,
est eum a leuissimis quibusve grauissime preemi,qui animu& corpus facillime constringi Vpatiuntur. t Nam ut freqnenter idem dica-
mus, animus corporis motum sequitur, ut Vetiam mentis frequentem energiam imita- tur haec nostra corporatura. Ita videmus pr. -
ptet assuetudinem perserendi laboris atque 'periculi, potissimum elle fortes eos, qui diu vitremi eque sunt in re militari exercitati: Fce-
minas autem contra propter caulas contrari.
as esse timidas & imbelles t inanquam 5 hic, δc alibi natura quoque plurimum valet: 'Tametsi vero foeminae fortassis in prilio ver-
sari possent, Amazoniim exemplo: vera ta- metri non est sententia Platonis, qui eas ad li- ' bellum aptas reddi debere putat, nam ma- 'gis conueniunt rerum domesticarum admi Mnistrationi, nee lain is, qui aliquo modo, 'quamuis, qui optime vel optimio proxime sacere qd potest,aptus diei meretur. Sed exis ercitatio,quemadmodii omni b.aliis,ita &hie 'maximum adfert momentum. Quapropter diligenter comparanda sunt omnia sortitu- dinis instrumenta, sic tamen,ut nullas unq, si 'fieri potest, vitioru p:aebeant occasiones. Ita vero non mediocriter ad sortitudinem con- 'ducit, qua ob id pthm, non tantum plurimis ' optimorum Se sapientissim Orii virorum sen- tentiis&exemplis, sed etia authoritate diui ira videm' uitriduapprobari. Sed oportet ut 'mod Di ili.
76쪽
moderata sit,iultas ob musasse scepta,ut tem pus suum non e cedat, & denique circumflantiis omnibus mensuretur. Hactenus Nicolaus Bielius M.t.de RepublIOI.mihi Quae omnia tam Commissarius,quam pars s diligenter aduertat, ne aberret, sunt enim tplut imae hic quae hominem a vero tramite seducere possunt, Vr constat ex traditis a Do- . minie. Delphi in Summo Scient. Physiognomiam quoq; bic parte considerandam ce seo,cuius formam tam fortis sitimidi ob oculos ponit Ioan. Baptist. Neapolitanaea. s.ctio. s Caetera ad hoc caput spectantia praeter re-eenitores tradiderunt, Dies. ae Alaba, in dict. ct de capitanIib. I. ubi pluram ex Aristotele de Macrovio, huc quadrantia in medium adissert,&quod fecit Petrus Delia Premunt in a rudem. Gallica. p. 23. de fortitutine, O 16itiis
De rem perantia , praesertim quae in cibo de potu consistit.
Intemperans turpi .ret M pior. quo dignis .a Ebriet Miare Huinop rotabita. 3 Ebrius Deum non remet.
s Ebriet vi ingemo nocer. ε Memoria ebrietate corrumpitur.
ti Ebriorum actussi quia consederat . . ebriar via det.
xa Ebrinatem quomodo pars cognoscet. is Duatenus Commissariu debeat genio indulgere. EbriiDriosis Gestultu comparara late demons tumb Commisseritis. quia aliossobrios exigit,sipse esto. e Coni in habere frequenter viros ut indu m.
DIximus capite praecedenti, nullo metu frangi debere commisiarium,quem fingimus , ut sit sortis & eonstans, nune vero
nulla eundem cupiditate incendi debere anfirmamus, ut sit moderatus ac temperans: Noenim est consentaneum, ut qui Imractum se praestiterit, a timore,, labore, a periculis, idea voluptate, a libidine ab intemperantia vincatur. t Nos igitur commissarium praecipue lvolumus esse temperantem. Turpe est enim homini in summa dignitate constituto, qui
publicam sustinet petibnam, libidinose & in
continentur vivere e Continentiae quidem laus requiritur in omni victu atque cultu: at si luxuria in quacunque persona turpis,in co miliario certe turpissima est. Nam praetem
quam quod est ipsa libido, ministra omnis
sceleris potentissima,a recta ratione,& a rota
mente hominem deducit, qui nihil postea
decore aut constanter facit, nihil apparet in eo ingenuum, nihil pudicum, nihil moder
tum. Octavianis legato mitib. 2 p. 1. Similiter egregie Ioann. Tatius in libelr. de imagine Re
ctorausos. 7 . quae huc commode reserti posisunt. Licet autem in genere ab omnibus vitiis sibi temperare debeat, tame hoc capite, pro pter maximum excessum, qui in edendo de bibendo, hoc praesertim tempore committi tur,adeo ut Helluones commissionem, quasi commestionem, & ut illi loquuntur, toni t . hoc est venit, comede, J&se commisiarios, non com mis Iarios, sed commessatores sunt enim hi, qui nocturnis aut intempestiuis eo- uiuiis indulget, ut latissime ex aliis aut horidi demonstrat Budaeus.inisi quid venditor. de adi litaedia.dictos iactitent; j de temperantia circa cibum Sc potum pauca adiiciami Euitabit ergo CommisIatius ebrietatem& gulam ex sequentibus causis. Primo propter seuerissimum i Dei mandatum. Tob. 4. versic. 29.ctso. Corinth. 6.Esaia 1. Proverb. 23. bes. F. Abacuc. 2.J t Secundo quia commissa- stius debet semper timere Deum: Ebrius autem est sine Timore. t Tertio animo & cor. 6pori obest. HeretEbach. de educand. primi' libas. i8.ac per se mala. Prouerbior. 23. vers. 29. Nam coi rumpitur corpus immodicitate cibi&potus.Vnde Vergilius cecinit: νι Venus eneran riras is copia Bacchi
Et tentat resin. Militat quere α
77쪽
Ae Boetius ignauiam producere attestatur, in libra de Ωboiastica disi plina: facit enim de robusto infirmum,ut inquit Origenes. dc late deducit nouissime Marcilius cognatus in libr.
de contineat. θ sanitar. tuenda. Veneriis Anno 'I.
uium. Hinc Iliodor.lι. i.δεμνnmo bono, inquit: Gulae laturitate nimia, acumen mentis obtundi, ingeniumque euertere facit. & mentis statum euertit.c. vinolentum s s.fstim' Conrad. v id.cen matrimamal. 6Iein.destans ib. ca. Ir. ae natu confundit. Augustin. in libr. demist. J Vnde Iulius Caeser non Antonium pinguem &rubicundum qui vino se ingurgi . tabat, sed Brutum, pallidum & macilentum se timere dictitabat. Et propter hunc ingenii desectum Ebrii furiosis comparantur. Dd. in ι. νι νι m. ιusiit 9 iuri Menochi arbit. ita. qua'. ca 316. Est enim t ebrietas voluntaria
insinua. Senec.lib. II.epist. l. ct in lib. tranquillι t. vita: Hilaritatem unius horae insaniam appellat. unde & temulentiam voluntariam insaniam vocant,ac temetum dictum putant,quod tentet & labefactet mentem. Camerar. in horis Uim.' .Sic Maximinus Imperator,in ter pocula in tu ilIe dicitur. Euiebius M. 8. p. i6. Ecclesiast Histor. Et amentiam in elle vino obseruauit, Pieruis lib.s Ηιeroglφb & lovian. ad Demonicum; Menti, vino obrutaeide accidere videmus, quod curribus auriga excuseso , unde recte vulgatus versiculus inuerti potest. Uina parant asi Osfaciunis coloribus aptor.
uen. in prat. genetricem furoris appellat. J min- έ to,t quia diximus in commiliario stim mammemoriam requiri, quam, si Augustino credimus , ebrietas eneruat: ad seras virgines, unde & Plato, lib ide legibus dicit: vinum me moriam extinguere.JQuod de sacrae literae testantur, tradentes eos, qui se vino immerserunt, non meminisse, quae gesserunt. I. Esdra. . . se. Io. rbi plura. Hine describitur Ebri tas esse tale vitrii, per quod in mente. si quaedam obliuio generetur ex superfluorum po- tuum indu lgentia. Macrob.Ἀβmn. Scipionib. i. Et Isidorus, lib. s.Etymologiarum. J Ae obliuionem comitem ebrietatis, & vinum memoriae mortem creare traditur. Docet quoque id egregie Georg. Gratarol in tras de memoria. c. a. Franci sic. Patr.6. 6.de Regis institutionec. 26. l
Li' .arest.*.or disert il.fol. iS8. Vbi tractat de causis corrumpentibus memoriam. Et haee omnia Properi.innuit,dum dicit: Vino se suum nesiit amica virum. Sexto tin genere omnes virtutes,&ira etiam illas, quas m specie in commiliario requiri. mus,obsuscat, ut ex dicto Ecclesiastici capis. 31. constar. Gula innumera agmina vitiorum ad animae conflictum producit. Gregor. lib. so.
moralium, ubi latissime videre licet Et Bas lius
Magnus,in homilia contra ebrior, matrem mali. .
tiae , hostem virtutis quae fortem timidum reddit. iustitiam no nouiti prudentiam tollit, quod postremum etiam tradidit.Clemens A
tur. Quicunque ebrietate delectatur, non mrit inpiens. J Vnde ut sobrietatem omnium
virtutum, ita ebrietatem omnium vitiorum matrem veteres dixerunt: Hieron. homil. 7 i. Et Augustiniis eam ad omnia vitia incitare tradit. I&in sermone de sobrietate. ut &in e dem ad virgines , flagitiorum omnium matrem vocati Ebrietas est, omnium flagitiorum mater, culparumque materia. radix criminum, origo vitiorum , turbatio capitis.
submerso sensius, tempestas linguae, procella corporis , naufragium castitatis . amissio temporis, insania voluntaria, ignominiosus languor,turpitudo morum, dedecus vir ,h ne statis infamia, animae corri aptela. J Acin Philippo Macedone,& Alexandro eius filio, nimiam vini auiditate plurimas virtutes obseurasse , t praesertim quod Parmenionem, Clytu , & alios quam multos, sublatos per ebrietatem esse voluit,Curtius, M., 8. de Alexandgest. itemque Marcum Antonium m
78쪽
Petrus Plaea in Epitome delictorum. cap. 3 o. cirrca medium. Vbi plura huius rei exempla adducit. t Septimo, in specie maximum silentium ut infra dicetur , in commiliario requirimus, quod per ebrietatem rumpitur. Nullum e- in in secretum, ubi regnat ebrietas, Prouerb. 3i.& J ut docet Horatilib. I. Epistolar. s. Quid non ebrietas diagnat ' operta recludit. Idem librii. Epistolar. ad Torquat. Facundi casias quem nonsecere disertum. Et Vergilius idem indicat, arcanum demens detegit Ebrietas. Et Seneca in Epistola. 8 4. ad Ciuilium : Ebrio nemo secretu sermone committat. Vt dePlin. M. circa finem: Ebrietatem secreta animi
proferre scribi. f De venere 2 vino, Clemens Alexandr. in libella,qui paedagog.infribitur libr.2.
cap. 2. hos versus adducit: Arcanaque cunctarinum errans, aperit.
Hinc Aurelian. Imperat. cuius vestigia & hodie magnates in hoc sequuntur. Legatis externis aduenientibus, propinare iubebat, ut inebriarentur, atque ab his per vinum cuncta secreta cognosceret. Qui ous conuenit it
Dicuntur Reges, multis vrgere cucullis:
Et vexare mero, quem perilexisse laborant, ansit amicitia dgnus. Conuenit, quod Actschinus dicere solebat: speculum serinae et Ieaes: vinum autem animi. Valer. siermon. 3o. Et Eccles . D. ut ignis probat serrum, sic vinum corda arguit, in e-Drietate potatum. J Hinc nostri quoque interpretes,ubi inest ebrietas, nullum latere secretum tradiderunt. Angel.tn l.qtia adulterium. C.de adult. Petrus Placa a. Mo.Benedict. Curi.
d.loco.Et hae sunt cauta praecipus: quae si pro
pter momentaneam orationem minus m
Dent futurum commissarium,legat Muret. in pration .ls.Ifel. 7l. Alexand. Anglum,in distribution .vitiorum c. r. a. o siequentib. Camerar. in h ris sucsi s. cap. i8. Vbi haec omnia latius. conia enientibus coloribus depinguntur. Et hisce sine dubio rationibus motus Damhouder. tradidit: Committariis cauendum , ne ipsi examinaturi sint ebru.inpraxi. πτ.ciuiua. IIo.
Quod & hae iuuatur ratione , qtria ut infra in secunda parte dicetur, te istes non debent deponere ebrii, sed a committario eo nominere erehendi: Frustra autem reprehendit, cum ipte eodem vitio laborat: Nam ut ait Oabdius: Sic agitur censura,ct sic exempla parantκr, c um iudex alios quod monet i efacit.
Turpe est Doctori, cum culpa redarguit ipsit m l. i. g.quod qui θ. iuris in aliustatuit, eodemi se ipsi utatur. . Or. s.finendiadia itam.Δ
duit. Vnde de Claudian.Ita paneg. qetiam consulatu Nonor.
-Componitur orbis Regis ad exemplum,neinc inflecteresensu. Humanos edicta valent, quam vita regentis Et tu laudib. Stillicon. Scilicet in rastus manant exempla regentumVNI. du. um lituos sic mores castrasequuntur. Et Paterculi doctrina tulte hic quadrat, in historia Roman. in Augusto dicens: Facere recte ciues suos, Princeps optimus, faciendo, docet. Cumque sit maximus imperio, exemplo maior est. JAcquiret i autem hanc virtutem comissa- ρrius, si comites eius diligenter sectetur,mO- destiam scilicet,verecundiam,&honestatena. et Conseruabit autem eam, si leges diuinas, e I Oiusque pamas serio, qua ebrii regno coelo ruin excluduntur, perpendat, ut & incommoda, quae ex ebrietate pro mananr. Euitabit quoque homines hisce rebus deditos. Egregie Camerar . is Menetasa M. loco. ut occasionem,ne scilicet nimis t sepe conuiuiis avtatur splendidis, quia id viro graui indignu, vide quae in hanc sententiam scripsit PetrusLopen derecti rsu diuit. sap.r . J Fugabitque a se hoc vitium, si nihil in potu faciat, cuius postea poenitere possit, si in nullo modestiae legem excedat, si jugo rationis cupiditatem domet Xenophon dictis actu Socratu.libr. q. Macrobii. i.mso .Scipion. Postremo cultabit, i si sobrius grelius S actus ebriorum Ieconsideret: Exemplo Lacedaemoniorum, qui ut liberos ab hac turpitudine deterrerent, mancipia, quae incolas vocant, ebrios atque vomentes in conlpectum producere solebant, ut ex foeditate beluina hoc vitium detestata
79쪽
testari discerent. Pilitarch. in vita Devienti. Re media alia plura contra gulam tradit latissime Alexand. Anglus. antiquissimus scriptor. d. loco. Ac licet hic quis obiiciat .gulam aliquibus ita innatam, ut euitari non possit λ ei cum antiquo respondemus, euitari quidem ab aliquibus non pol Ie penitus , retundi ta- χχ men polle. Pars autem haec vitia primo i in Commiliario cognoscet, si videat illum magis in popinis , quam in honestorum virorum aedibus versari. Deinde ex signis, quae deseribit egregie passim Palingen. in sign. Zodiau. Tertio, ex Physiognomia,quam egregie delineat Iohannes Baptista Neapolitan. cap. 2Lis Ea autem, quae hactenus dixi, non eo intelligenda sunt, quasi Commiliarius noster nunquam genio indulgere debeat, sed eos tantum, ne vel nimium. vel frequentius Dadecet indulgeat, potest enim aliquando vino pellere curas,iuxta dictum Horatii libri t. Et exporrigere modice sto tem, nam id propter commoda hilaritatis, quae Prouerb. cap t. 17.
infas. describuntur, lieet: unde& diciturd modice t sumptum laetificare, de Deum &homines: ut post alios docet Guillel. Oncia c. quaest. iuris pbilosoph. 37. num 9. dc vinum acuit ingenium t quod in commillario requiritur ) modice pumptum, unde&somes ingenii dicitur. Hadrian. Iunius,Embtranat. q. de prosequitur latius Cainer. in hori sitici uca. 94. inquit voluit scilicet Iunius significare e vinum si modus adsit, ut tristitiam et sedare, ita ingenium agile reddere,& alere, nihilosecius quam aues pennis euehuntur, ut a Pau- sanio traditum in Laconico. Et animum , t qui in Commissario reqiii ritur, addit. Ouidius ub.
Vina parant animos faciuntque coloribus apros. Vnde& Augustinus d. l. ad stiria virgines, inquit, Vinum moderate potatum,& medic mentum plus lucto sumptum venenum esse, cognoscitur, iucunditati non ebrietati creata
est vini materia. Quod vel eo magis licebit, quia ad eloquentiam , vinum consert et vi
s Plutarchus in ompos author est. J Concedi
mus ergo ut ad hilaritatem, non ad insaniam
usque bibat, ut cum Anacharsi loquar. non tamen id quouis tempore , praeter tim cum commissio est expedienda, sed cum datur bquies a laboribus, sic Atheniensium legatos nihil gustare voluiste, priusquam legationem
suam exposuissent, reteri, Durus de Pascoloin aulico, regul.s .i In hac autem parte recte faciat commis larius , si inspiciat consiletudinem illorum, qui ante sie eodem munere sun
isti sunt, quorum vestigiis semper insistet, modo id saliua honestate fieri ponit: Nouitates enim multis captionibus ac reprehensionibus expositae sunt: & in summa, si nihil gulae, aut cupiditatis causa faciat, vix errabit noster Commissarius. In simil. tradit Raphel Ci- leni v s in tractat. de legat. Pontificio.res. Et victus
De liberalitate, dc eius contrario A
t Liberales Deo proximi. a Auaritia. viscelusfugienda
3 Auaritia mater omnium malorum.
Auaritia homine graui indigna. 1 Liberabim eonciliat gratiam. 6 Auari corruptio facilu. Auarmia contemptumparit. s Avaritia is animum s corpu/ usae ams Listratum Hritur. quasi tibero Lomine digna. io Auaritia nihil virtutis relinquit. D Laberalitas quomodo acquiratur. 6 construerunt et Liberatu quatenus Commissarim esse debeat.13 Auaritiaprasiumitur. 14 Dberalitatem pars quomodo noscat. is Liberalitatis non est exprobrare beneficium.
a Liberatu arem munis vis conuenire edocetur.
b Avarus a semmis possidetur.e Atiantia obfuscat gloriam. d Liberalitatu modus quomodo ineunduin
QViλ hactenus dictum est de temperantia circa eotum ac cibum, nunc deliberalitate, quae species est temperantiae, ut egregie docet Albertc. Gentil.delgar. ω. I .li. . dicendum. Virtus haec est non prioribus minor: Liberalem enim ellet est Deum imita iri, ut quemadmodum ille erga nos, ita nos quoq; erga alios simus affecti . Gri malae opti
80쪽
Eam autem primo ideo in Commissario
desidero, ac auaritiam ab eo abigo,quia mandatum Dei auaritiam quae huic contraria est, tanquam scelus, fugienda mi suadet.Ecclesiast. Io.msy. ct Io. Ex ι b. . infra. 9 13.Ecclesiast. .vers. 36.θCI .msi .cy II.t Secundo,ut m la euiter , quae ex Avaritia proueniunt, est enim radix, mater, de arx omnium malorum. Dolo 3. Exod. a 3. Ierem. t. Timoth. 6. Ephess. Α- uaritia ne nominetur, inquit,intra vos. J Cattam. quia radix. de paenitent. distinct. a. Chrysostom.homi 63. I Vnde Phoc. Marer auaritia est unc arum ct causa viatorum. Cicero a. ficior. Nullum deterius eisse vitium demonstrat: Conuenit, chrysostomi vox, de malis a nobis mouenta; omnis, ait,improbitatis iundamentum ipsa est habendi libido. Et Bien reserente, Si obaeo Sermon. I9. Avaritiam dicebat omnis impiobitatis esse receptaculum. J Quae mala omnia tradidit Salustius, ut
Hos cnim in auaro esse etias producit, ut non nargis doleat ex amissione iam partoru quam acquirendorum: semper enim Atiarum dolor fatigat, ut cum sollicito timore custodiar, quod ram anxie concupitiat,& graui Lbore meminit acquisitum: Et au ritia latentium indagatrix luctorum, manifestae praedae auidissima vorago, nec habendi conditione fie-Α lix,S quaerendi cupiditate miserrima. t Tertio quia per te turpis e st, maxime in viris in aliqua dignitate constitutis, ut de legatis Hyp-liol a Calli b d.loco IZe iudicibus, Exod.capit. 18.
stium gratiam sibi conciliet, liberalem esse decet. Nam illud est proprium liberalitatis. ε Quinto, i quia auaritia facile eo potest petaducere Commissarium , ut nummis corruis 'petus, quid iustitiae integritati ac candori coistrarium agat: Nam corruptus non manet co-stins iudex commodorum publicorum. Salust.ab Hyppolit d. loco. allegatus. sed redduntur δορο γραν u , ut inquit, Hesiodus i. munera commedentes: nam auIum rumpit
sores adamantinas Lue.de Penn. hi I. adl --didiorra. C. diuersosculis. io.&in specie, de iudice corrupto per auaritiam. vide Par id. de Puteo in tractis S mii tu, verbo, Baratria. Aghuc accommodari potest, quod inquit, Cic. pro Quintis : Nullum esse officium tam si ctum, atq; solenne, quod non auaritia commovere,atque violare valeat, unde,& aiunt, auarum iustitiam vendere , capit. paxper. II.
ex illimatione pollere debere paulo post tr demus, cui plurimum impedimento est auaritia, facit enim homines ridiculosos, & di gnos vilipendio, ut egregie demonstrat L . Guicciardin. in libril. hera recreat. sol. 26. aeodiolos, largitas vero claros , ut luculenter demonstrat post Barbat. Neuietanus , in θι-ua nuptial tib. .es nubendum,nu.is odi Septi- mo, quia auaritia est insita abilis morbus, com us de animum ess x minans, ut inquit Salust. quod se expressi Diego d' Alaba, in tracta tu de capitaneo. hoc titul.l br. i. L' auaritia a femini e Pammo it cura po de quisn latio, e G un. mal,que ii arriga eri las venas. quod a uilioritate Ciceronis ibidem confirmat. Et Orosius, de Regumor. lib. 8. sol. 181. dicit studium pecuniae, animum etiam in terra deprimit, O m neque studiit in honestatis & gloriae restritagit. J Quae tamen virilia esse debere in Committario, supra traditum est. tocta o, snominis Elymologia,commissario hane virtutem sequendam commendat: Dicitur enim liberalitas , quasi homine libero digna sit, liberumque animum requirat: ivnde & liberrimis personis proprie conuenit, utpote nobilibus, quod late demonstrat, Ti-raque his de nobilitate capit. 37. num r O. 2. 43. 44. I. Ac regibus & principibus. Po-rentissi ina, enim dos, in principe liberalitas,
Bartol. Mariean. in typograph. urbis Roma libr. 4. . 22. H V ex Cicero confirmat ac exemplis illustrat, Tira quellus,d. num. 26.J Auaru au tem est seruus denariorum. Paul. Paru a. lib. t.
devitae polities perscist. l. in . Et diuus Hieron.egregie homilia r . post alia proposita inquit:Si intenta mentis acie animia inspexeris. auarum non modo irgatum, sed dciqualente ati