장음표시 사용
551쪽
DE RE PUBLICA, LIB. III. 3Timprobata religione tentes AEgyptii lapidibus obruerent. Et quidem res omnium distici lima temper visa mihi est, religiones peregrinas corporibus 4Ollegiis tribuere, seu publice,seu clam sacra fiant quia plebs ubiq; religionibus deditissima ritus a publica religione discrepantes ferre non nisi grauate potest; nec magistratuum imperiis, nec militata praesidio contineri, quo minus in f irorem saepius erumpat, non modo in tenues, verum etiam in potentissimos quosque Thomam enim Imperatorem diuorum aras ac statuas euertentem, plebs irritata in ipso Sophiae templo mactauit. Nec ita pridem cum Francofurti ad cenum quatuor religiones ciuitas admisisset, Romanam inquam, Iudaicam, Lutheranam, &Helveticam; caeteras quidem longioribus interuallis opipionum varietate magis dissidetes, pertulerunt: Helveticam vero quae propius aberat a Lutherana, oborta
seditione penitus vetuerunt ' uai -υδ.
Minus id metuendum in antiquissima religione,quae suo quodammodo iure possessione tuetur sua, qualis est Iudaeorum religio; aritia caetcrae, praeter δαβολολατρειαν, origines duxisse videntur qua propterea Chrysostonius gentium viatre appellat' hac enim principes tum paga b ramo et dig. ni, tum Christiani, tu Ismaelitae innumerabilibus securis
pertulerunt; eoque nomine aurum coronarium exege eli δε aurarunt imperatores Romani; Vt nunc quoq; Germani, qui orat orio GImperatrici vectigal illud concedere solet Φ, ut religionis o II . suae cultu ac beneficiis quibusdam fruatur, quae maxima epran sunt in Polonia, a Casi miro ς Magno rege Poloniae concella, ri)gatu Hesteris cuius da Istraelitidis foeminae , qualia , 'nei ut olim a Rege Persa iu huic genii ringratia alterius fiser. ατθ. Hesteris tributa. Facit igitur religionis illius antiquissima με f '' 'vetustas ac summa Iudaeorum inopia, quibus nusquam terrarum praedia possidere licet. quominus pro sua resi-gione, proque libertate propugnare possint. Sed ii tantus fuerit principum ac populorum in noua religione consensus visne Reipublicae exitio pio hiberimon possit;sapientissimi quique Rerum publicarum mo-
552쪽
es 8 IOANN1s Bon1M 1 deratores in eo genere gubernatorem imitantur; qui cti
eo quo cupiat,pergere non possis eo quo potes cursum dirigit,ac saepe velificatione mutata, procellis ac tempestatibus obtemperat,ne, si portum tenere clit, naufragium patiatur. Ferenda igitur ea religio est quam sine Reipublicae interitu auferre non possis.SALVI enim Reι- publica extrema lex esse debet. Quamobrem Constans imperator Arrianorum religiones & collegia pertulit non quia tam illis quam Reipublicae filuti faueret: ac Theo i
quam nulla vi exscindere potuisset, ferebat:post etiam Leo.Vt omnes omnium religionum ccet' intersei cum Republica coniungeret, edictum εν uuκον, id est, u ni ac tranquillitatis, promulgari iustit eius etiam exemplo
Neq;tamen dubium est, quin princeps si velit se stana exscindere pollit, nisi Dei'potentis ope sustineatur neque ad id essiciendii armis opus est, modo princep .hOnoribus 4mperiis arcere velit,&factis potius iverbis ab ea religione quam exstingui cupit abnorrere. Etenim humana conditio eiusmodi est,ut amet ea quς principes
amplectuntur Pearum vero rerum quae mente percipiuntur, quo maiorem vim ad ea vetanda adhibuere, eo
minus proficias. Quid autem pernitiosius, quam Principem in subditos armari,ac eos quos impetio de Duerat, armis oppugnare,ac periculum sui facere vinci pos sit a suis necne)Quod ii principes qui plus sapere videntur,difficilinae in religionum varietate ciuium concordiam tuentur, quid speradum de iis principibus, qui re rum gerendarum sum nullum habent Θ qui ab assentatoribus obstidentur ξ qui a calumniatorib. urgentur Z quia furiosis impelluntur: qui b. hoc unum propositum est, ut sese aliorum opibus: cruore expleant Nam principio nascentis ecclesiae, tam multa impudenter in Christianos scripta sunt,ad eorumccet'& concilia tollenda,
ut, nisi exstarent,incredibiliavideri possint. Testis est
553쪽
DE RE VBLIAE A. LIB. III. Est Athenagoras orator: testis Tertullianus V testis Orige a diis t. t anes contia Celsum: quoru scripta uuaedam exstant,quib. 'U ύ- intelligitur, Cnristianis Obiici consueta iste,quod sthei fiet n. chri ianis quod vi matolleret numina Deoritur, quod in o alitiis ac secre- tu concrius infantes ex Isiliis incc tb. conceptos mactarent, it vescerentur. Id op etiamnum Epiphani' de Gnosticis tradit; scilicet in mortario partus ex cestu natos, Vitellis, farina, melle.&aromatis admistis . contundere ac pinsere. placentasque facere consueuisse, ut ex iis eicerentum, idq; sacramentum fuisse corporis linguinis. Quae calumniae incredibiles viderentur, nisi naaiorum nostrorii aetate aduersus Iemplams,&non ita pridem in eos qui religionum sectoas renouarunt, consimiles accusationes proditae suis lent: ob quas tamen collegia Templariis in ta s.fihI.aui Gallia concessa tandem Bonifacit VI li. decreto iublata Iacia id PMn . fuerunt: ac magister ipse ordinis cum magna collegarum multitudine crudelissimis flammarum suppliciis absum tus estet; ut agro iuna latifundia accusatori b. daretur: sed Germani scriptis prodiderunt, silmma calumniatorum iniuria damnatos fuisse. Iisdem artibus IudaeOS Gallia 'S - ,hit, . -- Hispania pullos legimus , quod pueros cruci contigere riso, 's'
dicetentur; ac fontes sanguine leprosorum labefactare seo. .
ut eorum bonatisco vindicarentur. Db Graianis
Vt igitur cistione pro nolitam definiam collestia Re 'vi' 'r' bus publicis utilia sint necne nihil certe ad 3mperia po- .riuaailia. paLiria tuenda ac retinenda potenti' ac melius cogitari potuit via quam: sed ad euerte das turannides nihil collegiis accommodatius nam quae Respublicae maxime inter sedillident, contrariis legibus ac moribus nituntur: populus igitur collegiorum conciliorum multitudine gaudet . qua tyranni funditus euertere conantur; quod intelliganta ciui una amicitia & Conspiratione, tyrannidi exitium impendere at regia potcstas Moptimatum status nec omnia probant, nec penitus tollenda putant; sed quae Reipublica necessaria videntur,ca optimis legibus ac institutis in ossicio continent. Numa rex
optimus opificum sed litiavi σεαrtia primus costituit,
554쪽
, Dibos ualia Tarquiniussuperbus' sustulit,ac populi conciones pro .Mn. i. libuit; quinetiam senatu na abolere conlistituit,nec mo te senatorumquemquam substituendum putauit. a quiniis Vrbe pulsis, enatum trecent0rum patrum conmscribi placuit,d omnia collegia, conciliaq, opificum ac ciuium restitui. Cum vero plebs impotentius Tribuno
rum ope dominaretur, ac senat' seXcentos fere Optima' tes ac principes ciuitatis caperet; collegia magna ex par-:.- ... .' te senatusconsulto 'sublata; nec multo post inquitCicero,
Salust in Orat non modo vetera rogatione Tribunitia ς restituta sed etia1nin- ρ uuinierabilia alia noua conscripta fuere: quod factum est a
ρηε O pro ClauGIO Tribunopleols,Vt qui grauiore lepopulo exhi- ot berct,eiurata nobilitate,ac patratiorum ordine, homini
plebeio se adoptandum dedit. Cum autem Caesar dicta, 'i' ' turam oppressa Republica, arripuisset, collegia vetuit'; e Tranquirti quae postea Augustus pacataRepublica restituit At Ne- ετ ti M. i. ro Imperator eadem sustulit. Ex quo perspicitur eos qui tyran idem affectant,caet ciuium ac societates exscindere vellemam Dionysius Siciliae tyrann', ne proximos quidem simul epulari patiebatur; sed quum a coena re- dirent spoliari iubebat S.Ita quoq; Nero vicos VrbiSno-cisu obsidebat obuios a coena redeuntes ab amicis spoliare ac caedere consueuerat.
Regia tamen potestas optimis legib.ac institutis moderata, nihil corporibus: collegiis firmius aut stabilius habere potest. Nam si opibus,si pecuniis,si exercitu regi opus est,id omnium optime a collegiis 3 corporibus 1ieri solet. Quin etiam illi ipsi qui conuentus, quos Idispani curias Angli partamenta vocant, aboleri cupiunt, urgentibus periculis, ad conuentus velut ad sacram ancoram confugiunt , ut seipsos Remque publicam ab hostibus tueantur. Vbi enim melias de curandis Reipublicae morbis,de sanandis populis,de iubendis legibus, de statu conformado, quam apud principem,in senatu, coram populo agi potest i illic querelae tenuium, illic potentiorum iniuriae, illic furta,peculatus, serdes, tiari epius ignaro principe fiunt, explicantur; illic ordinis cuius
555쪽
D REpvBLIcA, LIB. III. F rcuiusque rogationes exaudiuntur. Ac incredibile dictu est, quanta gratulatione principem comitia habentem plebs intueturi qua ira libenter concionantem audit qua ab eo videri quisque gestit quanti esse putat suas rogationes accipi, qui ctia si repulsam multarum rerum patiatur, aequius tamen ac melius serre solet, quam si eo ipso quod cupit a principe contemta fruatur.
Quamobrem sapienter ab Anglis S Hispanis institutum est, si quide illud teneremus, populi conuetus tertio quoq; anno haberi: ut princeps libentius id faceret, nullum imperari tributum poterat, nisi populi conuentus haberetur: id quod etiamnum factum memini, quum ab Andium Duce Francisco in Angliam iussus legationis causa traieci. Nostri reges no ita saepe ut Angli comitia cogunt; sed cum sexdecim prouinciae in hoc imperio numerentur, seYhabent sua quaedam singularia
comitia, quae ut omnino tollerentur, modis omni b.tentatum est ab iis, qui sua scelera ac peculatus peruulgari
metuunt , Ut etiam Carolo VIII. Rege imperium ineunte, cum uniuersae prouinciae conuentus haberi oportere Una Voce conclamaretun, non defuerunt qui maiest alis
crimen ingererent iis, qui in senatu cum populo idem sentirent quibus acerrime restitit Philippus Cominius rerum gerendarum usu clarissimus senator. Sed quam sint necessaria totius populi csicilia,excoperspicitur,ri, quib. populis sua concilia cogere licet, cutis optime agitur; caeteri populi tributis ac seruitute vr-
'gentur; nam singulorum voces minus exaudiuntur; totius vero prouinciae clarissima vox est ,&rogatio efficax, quam ne princeps quidem ipse, si velit, repudiare pollit. Quanquam innumerabiles sunt conciliorum utilitates. Nam si consseribendi exercitus, imperanda tributa, comgenda pecunia sit, tu ad hostes repelledos, tum ad latrocinia perditoriim hominum coercenda, tum ad portu , arce S, moenia, sartatecta,uias,&caetera id genus sarcienda,quq nulla ratione pollenta singulis, omnium optime ab uniuersis conficiuntur. Vt uim omittam cetera, Septi
556쪽
Septimania prouincia, quam nostriLingo citanam votast, scholam annis superioribus crud1endae inuentuti Nemauli propositi praemiis aperuit; Birga cum nobilis limulatronem, quem nulli iudices nullae curiae, nulla vis magi stratuum coercere potuerat, Comprehensum iudicari, dc extremo supplicio astici curauit cilius ego rei pecta tori 1i,ac populit incredibili laetitia exsultantem aspexi, cum homine 'rassato tu omnium maximo et1 beratos intellexerunt, tametsi decem amplius aureorum millia ad id rationibus ex pes a fuisse memini. Et ut 'ouincia alationibus utillima esset, multo ampliora praemia qua vllae proum cle, latrunculatori Droposuerun P. Sed quae decociliis prouinciarum diximus, qua sint Rebuspublicis utilia, quam prouinciis salutaria, quaci uitatibus lingulis necessaria, omnium optime Helvetii ac Germani sentiunt, eoq; melius, quo fructus percipi ut
longe quam Iab uberiores. De Helvetiis notulit, libris accurate perscriptum de Germanis obscurius; aabent tamen no modo singulae ciuitates sua collegia, corpora, Iura niuerlitati ; verum et1am decem Imperii P- uinciae, circulos ipsi appellant, sua singulis annis comitia cogant; quorum rogationes ac decreta ad uniuersos totius Imperii conuentus rei erutatur quibus imperium illud stare videmus, quibus sublatis ruere nece se est. Diximus modum ac mediocritatem, quae in rebus Omnibus debet, in collegiorum conciliorum numero optimatibus ac regibus tenendum esse: nam qui omnia sustulerit, tyrannidem stabiure velle videatur; lin promiscue omnia permittantur, nec regum potestate, nec optii natum imperiis facile coerceri poterunt.Interdum etiam tot ac tantagi laudes contra publica commoda ab
opificum sodalitiis strui animaduertimus, ut in hoc imperio prohiberi, aut magna ex parte circumcidi neces 1 fuerit : opifices vero in varias urbis regiones distribuere, nec eodem loco,nec eadem via omnes omnium
sedes costituere,ut in plerisq; ciuitaribus fieri video, nisi locus ipse propter aquarum copiam aut alterius rei tilitatem
557쪽
DE BLIAE A LIB. III. S uelitatem necessariis omnibus videretur: quia pr terquam
quod singuli opifices, lingulis urbium regionibus utilius collocentur, etiam hac rogatione monopolis facilius occurri potest. Nec tamen studiis de otio deditos hominescii aliamentariis , Vel οπλοτεχνίτας aut coriarios, cuscholasticis miscere oportebit. Vt autem ingentes visitates ab hominum societatibus & conciliis Reipublicae comparantur cita nihil est, quod Rempublicana aeque frangere acdebilitare possit, quam si collegia dc corpora Omnino tollantur; quod prudenter Romanos dcui- ista Macedonia fecisse videmus, ac coetu omnes c concilia prohibuisse tum etiam victis Achaeis, Mummiu, a L Consis, inquit Liuius, concilia omnia singularum Achaia nationisin Phocentium, is Boeotorum, aut in alia parte Graeciae deseuit Postea Vero quam Romanorum imperio, inquit Stiabo acquievissent, antiquagenti cuique concilia sunt restituta.
De Ordinibus Ciuit Ap. VIII. QV o mi Ai de collegiis S corporibus diximus ,rcitat etiam vide ciuium ordinibus disseramus. damstan rebus omnibus ordinem conuenientem inquirimus d consectamur, confusione vero ac perturbatione
nihil aspectu foedius ac deformius esse iudicamus; quanto magis in Republica enitendum est, ciues apta ac decenti collocatione lic constituere, ut primi postremis, medii utrisque,Omnes omnibus nexu quod a ac vinculo inter se cum Republica coniungantur Est enim sapientum opinio vetus S contrita, supremum huius uniuersitatis opificem ac parentem Deum in orbe condendo nihil maius ac melius praestitisse, quam quod permistas confulas rudis materiae partes discrevit, certoque ordine suis quamq; in sedib. collocauit.Nec vero qui quam ordine aut ad intuendum pulcrius,aut ad animi oblec Litionem iucundius aut ad usum commodius esse potcst. Atqui cures omnes omnibus dignitate, ordine, loco ita exaequare conatur, ut nihil primum in ciuitate,
558쪽
nihil postremum,nihil medium sed omnes omnibus sine ullo sexus, aetatis, conditionis discrimine, confiisos esse velint perinde faciunt viii, qui hordeum, frumentum, o Zam, milium,legulninam unum aceruum accumulant: qua ex re,& lingulorum seminum,& uniue si acerui usum amirtunt.
Quamobrem nullus unquam legislator tam imperi- tua exstitit, qui non aliquam ciuium descriptionein, ce- sum ordinem fieri oportere arbitraretur. Ordine hic appello ciuium partem,a caeteris conditione aut statu, aut sexu discretam coditione quide,nobiles a patritiis, equites a plebeiis sexu vero foeminae a viris, statu deniq; Ingenui a libertinis, statu liberi ab utrisque diuiduntur.
Vniuersitatis o .... descriptio. eruos antea ex albo ciuium CXmni omnium pene po-
at otii putori consensu diximus. quin etiam instrumentorumh υ ia f.. loco seiuos Aristoteles usurpauit, caeteri aut AE pecudibis', Vs aut infra pecudes habue iunt:&adhuc sub iudice lis est , is , a T. num serui sinῖ in fructu. Ego vero si mihi tabellae ac iurare .liusti e suffragiorum in hac disputatione tribuantur, seruos aeq; - Ο 'd ac libel-os homines ciuitate donari cupiam. Quaen .lanὶ arrogas est ista hominum temeritas dicam an Impietas, ut humanae conditionis obliti, diuinum hoc animai,no seruire modo suae libidini turpiter erepta libertate cogant; verum etiam pecudum instar,aut deteriore conditione esse velinti Sed ut serui sint abiectissimae conditionis homines, num propterea ciuium nomen non meretur Sunt inhumano corpore membrano turpia illa et
de quia nihil quod sit a natura, turpe esse potest sed tamen ita pudenda,ut nemo nia valde impudens ea reuelare sine pudore debeat; num propterea tamen corporis membra esse desinunt λ pedes ipsi perpetuo labore corporis totius mole sustinent ac circumterunt, sypiusque luto, sordibus, pusilere squalet quis tamen usque adeo demens, a corpore resecandos putetξQuodsi membra ista partes corpolis S sunt&vocantur, cur Mon eadem ratione seruos qui alliduis ciuium oneribus: imperiis grauissimis urgentur, ciuitatis membra dici non patie
559쪽
DE R EP B LIAE A LIB. III. smur: si hoc absurdua putamu , , ciuitatis finib. externa inandi sunt ac veluti putria membra resecandi sin eos in ciuitate, in sanati a in obscquio retinere volum' ciuitati quoque principes este oportet. Certe quidem cuIubditissimi, non peregrini, partem ciuium facere, de uno duae ciuium cenieri necesse est. Quae sic a me dictavelitra , non quod eruitia de Republica nostra iampridem sublata resii tui cupiam; sed quoniam eo vis hominum δίaudacia prorupit, ut seruitias enima irrepere ac redire videamus prospiciendu est ne durius quam humana con .ditio seras, m posterum accipiantur , ut suum quendam ciuitate locum atque ordinem retine alit., uigitur in ciuitates cruor urn in limus ordo; placet enim ab his auspicari. Quod enim Tullius obiecit Antonio quod . spirita ita contraxisset, risi ordIm ivstino com riten daret de libertinis di istum voluit, non de seruis; quia nullistin Romana ciuitate ordinem cerui habueriit; nec Metelli oratio de maritandis ordini uim ad seruos pertinebat cum his omnino interdiceretur iure connubiorum; sed contubernia tantum mutua habere licebar, ut Pati' his ictabit libro R II.Sententiarum, quanquam illii dine ac I pruἰ-pto; cum iura sanguini perinde V clues tuerentur,&ab . . t m is incestis ' nuptiis aeque ut alii prolat berentur, tam eritiae mis farra t.
tera connubi Orti iura non haberent. Et quoniam c. plus a.
incerto patre erui nascebantur, Cttam incerta proles e- defcc ο-rat; nec proptereas ritem habere erui libertim ' syene. . . .. ris homines dicebantur: patricii veros hsCgente in ha-d ritu πωρ l .
bere iactabat. Hinc illa Decii aduersiis patricios oratio ; h. ε Semper ista ait iras t rossolos gente habere An hoc ,1 Clatidiaesamiliae non im, nec ex patriciosi titne ortas, edinis Q 'ritum tuti bet, qAt modo me disobus ingent is ortum sciam,res It cerepo sum Ex quo satis innuit, nec seruos nec libertinos
gentem habuit te degentiles fuisse qui ex ingenuis na-1cerentur hinc illa Ova nostris usurpata, viqiu nobiles sunt gentiles 4 dicantur.Sed patricii longius progredieba n. geri h
tur; ut eos tantum gentem habere iactaret, quorum maiores nulli seruieraneae ruitutena; quia plCbeiorum mul-M in titudo '
560쪽
s 6 IOANNIs modi 'Ititudo sere a libertinis originem habitisse credebatur. Proximi sunt sortiis aluiιbera:deinde ordo libertin
nim, cui diuersa conditione ubique, ut seruosum quoq; varia genera fuerunt. Vtenurialia, ciuit ueSOmitta, RO-mae quatuor genera libertinoru fuisse videmus, Romanos, inquam, Latιnos, Iu=uanos, Dediticios, citiae quod contrita sunt ac peruulgata,pr termitto satis etf,digitum ad fontes intendisse, ne in ciuitate liberrinorum ordines confundantur. Statu liberorum ordo medius erat interier oris . i. 'mos ac libertinos; quia cum libertas eorum suspenii te neretur,meliore quidem conditione fuerunt quam sei ui,deteriore quam liberti. Atque hi quidem ordines exstatu suo quis'; gradu collocantur: carteii ciueSex conditionibus variis pro morum varietate describuntur. Illud tamen uinium iere populorum commune est, ut nobiles a plebeiis ordine ac dignitate diuideretur,ex quo primum ii erodus latro nobilillime consceleratortim suiq; similium inc erati manu stipatus crudeli se uitute tenues oppressit, ac in dominatum Assyriorum primus inuasit, ut superius diximus. Is igitur nobilitatem scelere partam, posteris ad imitandum 1 eliquit eaque Opinio peruagata tam alte radices egit, ut quo quisque
via caedibus potentior , o nobilior elle lederetur,
quousque rimis legibus&humanitate populi melius
informati, nobilitatem virtute,non stetere quaeri oportere iudicarent. Et quoniam alius aliae virtute praestat,&quarum virtutu in una ciuitate maxinia laus est, eari idem alibi cotempta iacet; idcirco nunquam potuit una populis omnibus conueniens de unitio nobilitatis a b hastilo Ie ri, ed ex more cuiusque regionis dignitas infamia 'ini id iudicantur. Nam Perusinorum a F orentinorum ribus, non ita pridem qui militare coepisset, ex ignobili nobilis efficiebatur nobis vero non quidem statim sed si militiam posteri sequantur mobilitatem quas temporis di . turnitate adepti putantur non item Venetiis,
qui ab illustri vetustate earum gentium quae publicis consiliis ac negotita intentiae semper fuerunt, nobilita