장음표시 사용
581쪽
DE R E A a I B. III. 1 3Ionibus perpetuis utuntur, secus aquaium riuulOS, do . micilia constituere:& hoplotechnitas seorsum a togatis& scholasticis hominibus collocate oportet caetero O pifices, mercatores, ac mercenarios homines utile est a
se inuicem disiungi, ac singulis regionibus distribui, ut
ciues omnes omnuma opera facili ti pollini, ne ab extremis ad extrema urbis loca saepius urgente periculo re
currere cogantur. Ad hqc illud etiam accedit quod eius dem conditionis ciues diuersis regionibus eiu necti, non ita facile contra Rempublicam conlpirare qui legibus fraudem facere possunt. Ac si conuentus omnium ordinum fieri nocesse sit, quoniam ordines ab ordinibus quodammodo distringui oportet,vi ordinum dignitas V dam seruatapoilit, at .is Ahi;
cauedum in primis ne ciuium partaitio fiat bifariam me demi. C. tamen ordines plures tribus in comitiis constituantur: nam inter duos oborta contentione ad vim facile iurau-pitur,aut aequatis ordinum sustragiis infect a re discedit';
cu num ni tantu in cotrarium iit; plura uni contraria pnaturam est non pollint; sed tertius alterutri se adiungat Oportet, ad utrumq; conciliandu impliares tribus fuerint pari numero, eade incommoda sequuntur cum par numerus bifariam scindatur si numero impareSalur, opinionu multitudo discrepantia dissicili in conciliare poterit. Quinetia utili' fuerit via si omnium ordinia oratorem esse,a plures pli uibus,mocti conueniat omnibus
ordinibus, quid agendum, quid sentiendu quid petendum: ut antea quidem apud Turoncs Aurelios, ubi convcntus haberi placuit Sinordines inter se distideant, suum cuiusque ordinis oratorem esse necesse est; ut non ita pridem apud Bic enses conuentus, cum Pontificos de nobilitate, nobilitas vicissilva de pontificibus, plebs de utrisq; grauiter coquereretur, treS OratoreS creari necelle fuit at ne isto quidem modo satis plebi caueri potuit, quin oratores praeuaricationis insimularentur: ςx quo graues plebis querela manarunt in vulgus. Haec praecipite cauenda sunt in monarchia, in qua unus est Nn Omni-
582쪽
omnium arbiter controuersiarum: in caeteris ciuitatum generibus, ut plures sint oratores, insuffragium tamen
Sed omni ciuitatum generi valde utilis , in optim serum v ro statu necessaria est illa; quam dixi ciuiu in tres oretines distributioinviduobus dissidentibias tertius disesidia componat, aut alterutri adiunctus nolentem asus copia sententia deducat duae factio'es exoriantur, qui sapiunt, quique saluam Rempublicam esse volunt, tortite factionis principem excitare seque illi adiungere Oportet: tres enim duces partium facilime, duo disticili- me conciliantur; inde seditiones ac bella ciuilia; idque
praecipue in optimatum statu quoniam inter optimates ac plebem tertiumnahil esse potest: cum in optimatum coetu Omnia in sint iura maiestatis , nihil in plebe; in populari vero ciuitate patribus ac plebi communia sint iura maiestatis. Tertium igitur ordinem cre re facile est, ut Romae ordo equestris quodammodo sequester fuit inter patritios ac plebem, C Vtroque Or-ὰine conflatus sed quoniam patritile Equites vix uniuersi populi quinquagesimam partem constituebant, plebs impotentius dominabatur: id Que praecipue intellectum est, cum lege thetrali locus senatui primum, de
inde Equitibus inspectaculis seorsum a plebe datus est:
cluadere sic Livius C. sinit Serrani, L, Scribo=rri Libonis, E dilium citrulium ludi Romanispr sim malis a populosecre-rins ectauit,praebuitisermones sicut omnis nouitas olat aliis
tandem, quod multo ante debimit tributu censentibus amplifimo ordint,aliis demtum ex digni fate populi quicquid raiestati patrum adiectum esset interpretatibin, se omnia discrimina talia quibus ordines discernerentur, o concordiaect libertatis aequerninuenda esse , ad quingentesimum qiunquage mum sextum annum in promiscuo declarism esse : quid repente sactum , cur non immi ceri sibi in cavea patres plebem vellent cur diues paupertan consessorgin fastidierit ξ nouam superbam libidinei ab nullius ante gentissenatu neque desideratam , neqRelisitatam postremo Africanum
583쪽
D RE PUBLICA, LIB. III. 369quoq; ipsum qμod Consilit luctor eius reisuisset paenitreisseserui. H. ec ille. Ex quibus intelligit ut ad popularem libertate&conco id iam tuendam ordines ordinibus ita collocari oportere, ut omnes omnibus secietatis de communionis iure facilius conciliari pollini. Hoc igitur Ahicani factum non modo a plebeiis sed etiam ab ipsis patribus, quorum gratia sibi peperisse putabatur,repreliensium est.Sicia. Tullius, no solii a sapientis imis hominibus, sed etiam a seipso accusatum titisse scribit: propterea quod a plebe per vim illud extortum eiat, quod spontie patribus ad illam usque aetatem concellum fia erat : quia tametsi promiscua subsellia fui GlCnt , Un Quam tamen ante patres ex plebe Quis quam spectare sustinuerat . Centes uno circiter anno post lata lex es I. Roscio Othone Tribunoplebis, ut Equitibus locus sic in XIIII gradibus proximis ascena cum enim magistratus cςterique senatores in primis ac scena propiolabus locis ex lege Censoria commodius spectarent&audirent, altiorcs ac remotior figradus minus hora ti iudicabantur; S tametsi capacissima ellent theatri loca, quae saepius sexaginta millia
ciuium caperent, non tamen ciues Omnes continere po
terant itaque log Roseia theatrali necesse fuit, Equi rina ιiu. tibus in gradibus f III locmaas eruari V:S quoniam e- ui repta latenter pici, suffragia vid bantur a Roscio tribuno, quem popul iris tibertatis ac dignitatis custodem esse oportebat, cum ipse spectatum venisset, ab Equitibus, quorum gratiam sibi conciliarat, ingenti plausu; a plebe vero maximo strepitu acceptus est cumque cer tatim plebs& Equites clamoribus conuitiis mutuis
exarsissent, theatrum uniuersiim ac ludos ita conturbarunt,Vt necesse fuerit, Ciceronem constitem populum
Vniuersum a theatro se uocare. Ergo Consul prudens ac disertus plebis impotentis animos grauioratione rem prestit, obiurgatione consulari tumultum ita sedauit, ut populus in theatrum placatus rediret. Hinc illa Plinii vox in laudes Ciceronis Te suadente tribus Roscio e 5b.ν. Nn t,ea-
584쪽
ue o IOANNI, IODIN 1 theatralis ligis auctori ignouerunt, notatasis discriminesedis aequo ani3no tulerui. Erat autem poena lege theatrali die a, nequis,nisi censum Equefrem haberet, in XIIII pectaret. Sed cum plerique attrito bellis ciuilibus patrimonio spectarire ludos e XIIII non auderent, metu poenae theatralis, N ' Augustus pronuntiauit non teneri ea, quibus ipsis parentibusve Equester censiis unquam fuisset. cuminarum ordinem non attingo: illud tantum; ab omnibus magistratibus,imperiis, iudiciis, coetibus que publicis consiliis procul arcendas esse statuo ut mulie oribus domesticisque negotiis intent. e lint. Atque haec de ciuium ordinibus dicta sint. Quibus autem rationibus secessioni ciuium ac ciuilibus procellis occurratur,suo loco fusius disseremus. Finis libri tertii.
- omnes publicae originem ducunt vela fa- r milia, quae sensim propagatur; vel momento u MR Ista exsistunt, cum populi multitud c ciuitate
colonia deducta, quasi apum examen calvearibus,alio evolat, surculusve aut ramus de arbore de .cerptus in solo peregrino consitus: qili sit radices egerit, frui hum profert multo suaviorem, quam quae arborei exiguisseminibus aut sponte nascuntur. Vtriusque tamen generis ciuitas vel potentiorum vi constituitur, vel
eorum qui se libertatemque suam sub alterius imperium ac arbitrium sponte subiecerunt, Mis ergo iactis radi
585쪽
tra Ventorum conspitantium xim , contraque hostile impetus deinde contra morbos qui in intimis visceriblatent, te ipsa confii mat, ac temporis diuturnitate robur acquirit,quousque ad sima natam peruenerit; quem alii forentem appellare licet, qui propter incertos castis, dubiamque rerum humanarum varietatem duiturnus esse non potest. Intereuntia. aliquando Respublicae, notantum consectae ab lolutae, sed etiam quae in eo sint ut absoluan-tur,&ri inchoantur adhuc cinformantur, primisq; h- neis ac rudimentis designaRtur. Ac saepe fit ut maxima quaeq; imp ii sinpri' 'ralliratc a C pondere, II a V. armiscit ili A' non raralla popularib. morbis: pleraque scibum
res sentiunt, i quς iunt florentillima; nec propterea sunt f vituperanda. Et quemadmodu Demetrius is qui urbium ' ob et orest appellatus, nemine putabat infeliciorem, qua qui diuitissime in summa rerum omnium affluentia panis cate vixisset, nec casus aduerso Vnquam esset expertus , quasi hunc ipsum fortuna abiectum indignum iudi caret, quo cum lues aretur ita ciuitates quaedam aut vo-lliptatibus ac turpi otio ignauiter disti uunt; aut ita de-- prauata sunt,ut ad misericordia potius,quam ad inuidi-am quemquam commoueIe possint. Ergo diligenter nobis intuendi sunt Rerum publica-nim ortus ibitus,& quae conuersionis cuiusque catis fuerint priusquam iudicium feramus, aut eas ad imitandum proponamus. Conue1 lionem ciuitatis appello, sim a- tu ipsisu comutatur ac nino mitatar id autem sit, cum imperium populare ad num aut paucorum potestas ad omnes ciues defertur, contrave. Non enim legum ... aut religionis aut lQci mutatio appellanda est conuer' ii . ,. . so sed αλλε histicis est, ursic loquar alteratio quaedam.
permanente R. ipublicae statu; qui conuerti potest sine i
586쪽
vlla religionis ac rei orti, ierumve, praetereas quae ad maiestatem pertilaeni, conuersione ut cum nostra aetate status Florentinorum ab imperio populari ad unum per uenit. Neque enim aetas Reipublicae, urbis ac moenium, diuturnitate terminari debet,ut velle videtur Pau Manutius,qui Rempublicam Venetorum , quae nunc est, mille ac ducentos annos stet1sse scribit, quae tamen treSis pertulit conuersiones,Vt mox dicemus. Fit etiam inter, dum, Vt nec VrbiS, nec ciuium, nec item morum ac reli se gionum ulla conuersio ac vis vlla sequatur, nec detrime, tum quisquam accipiat Respublica tamen intereat ut
cum Rex aliquis se regnumque suum, ac populum Vniuersum siti, alterius imperium subiungit: aut haeredem regni testamento relinquit ut proditum est de Attalo Asiae, Coclio Alprum, Ptolemaeo Cyrenentium , Eumene Pergami,Nicomede Bithyniae, Polemone Ponti regibus, qui populum Romanum haeredemto imperiosum reliquerunt tunc enim regna sublata striat, ac Respublicae
in prouinciarum formam redactae , non autem convcrso Rerumpublicarum ab regia potestate de Iiexit ad po-
, putarem; contra Vero si CXVna pluribus ' ciuitatibus ac - Drouinciis totidem monarchiae popularesve stat' impe- ,rii summi potestate dividantur, non est illa conuersio, . sed origo Rerum publicarum ut cum Helvetiorum ac Rhaetorum prouinciae ab imperio Germanorum dere-cissenti octodecim Respublicae exstiterunt imperii stimi Dotestate a se inuicem diui . interdum ex duabus navit Meadem Respublica, ut
Romanorum ac Sabinorum coniunctis eodem imperio ac foedere duobus regibua ac populis; nec alter alteri 'iugum aut leges pertulit, Iedae litatis imperiis in Cande ci-- Uitatem viri Que coaluerunt: ac ne Sabini Romanis ad iunisti, alteri'maperio accreuisse viderentur: placuit viri-- usque populi nomine sublato Quirites appellari, quo no In deinceps magistratus in concionibus semper usi sunt tametsi Romahis, qui, ne socium ferre videretur,fcatri non pepercerat, Tatium non multo post occidi iussisset.
587쪽
iullisset. Non igittur Respublica Sabinortim intellit aut , Romanis accollit, ut Culbus in Villim est , tametsi caeteri, populi nec Sabinos , neculi irrita , ὸd Romanos appellatent; quia nonae Vrbi ac populo semel indit ut . mutari nunquam potuit, vel quia Romanorum pleniorestatua Quiritum apstellatio Vel quod utraq; in Romanorunim nata coaluillent id enim ad quaestionem undi Iuri sconsulti definiendam perimet qui dubitat an unius Reipublice ciues,si rem alterius Reipublicae Guibus inintimo idem corpus conjungantur, Abdit in eoru In quibuscum copulantur:
negat Bariolus', exemplo IUCV ituri ariΓUndi Tolosa a in L sirentie tum Comitis definitione certe non peccat, sed Xeplo. erit,d PURO
Nam eo foedere quod inter Ludovicum X Rege Fran '' corum de Ralii undum Tolosatem ictum cst, filia Comitis Alphonii, Ludovici regis fiatri pota fuit, iis legibus, ut si liberis ius o matrimonio quaelitis destituerenitur, Comitis uniuersa ditio huic imperio coniungeretur; saluis tamen moribus ac legibus populi, cui nisi assentienti tributa imporare non liceret Alphonio sine liberis mortuo, probi incia Narbonensisas Septimania, qti antea ab Iplis icilibus fiduciario iure ac legibus maiestatis tenebantur, soluta fiducia ad principem rcdierunt: ita quidem utile dominium fuit cum directo coniunctum. Erat igitur Septimania huius regni prouincia, non Ressi publica. Silanun prouincia ab hoc imperio auulsa fuis-jet, legibus a de re comprehensis lubdita fuisset, quia
non a filiis legibus in foedus venerat. Sed vi plenius uberiusq; haec dii Ierantiὶr, omnes i., Q . . . rum publicatum conuersi cmes, aut sponte funt aut ne m. t i cestuat , aut Moluntate uti uiri debis UOR ; Ua tδ-men ipsa voluntas appellatur ' necessit item violenta .
cellitate coniuncta Tametsi enim ortus rerum occasin
laudabilior est de nasci quam moti iucundius: hic tam et .
Titientis natu laetorrens alterum alteriuSconsequenSes'T . Ose declarat, ut quaecunque oriantur, etiamsi seculis in 'nunierabilib. steterint, aliquado tandem ab oriatur Sed i.
588쪽
quemadmodu mors ea tolerabilior iudicatur,quae post diuturna ac placida senectutem lensim irrepsit:ita quo- Oue Reipublicae conuellionem vel occasiim iudicamus naturς Θngruente, quem post infinita pene secula paulatim fieri necesse est: neq; enim violentum dici potest,
quod naturae consentaneu sit; cum cursus aetatis cuiusq; rei certus sit, Z aetati cuique tempestiuitas data,adeo ut, exstingui suo tempore Optabile videatur. Mutantur aut , Respublicae tum in melius, tum etiam in deterius, seu u natura congruenter , seu Violenter id fiat quae tamen violentos habent motus, celeriter fieri neceste est; naturales vero conuersione minus sentiuntur.
omniumautem conuersionum ulla facilior est, quam , quae imperantis&subditorum consensu ac volutate fit:., siquidem is, qui summu imperium habet, optimatib.aut , populo cedere quam imperare malit ut Syllam accepi- inus incredibili violentia Dici atura, nec sine ci udet illi ma ciuiu strage, arripuisse ac Reipublicae summam potestatem a populari statu in monarchiam conuertisse e-ufide tame qiuadriennio post simina ciuita volutate imperium populo reddidisse.Sic etiam optimates Senensis Reipubl. summum imperium populo comuni consensis dederunt,quod postea Pandulphus tyrannus violenter
inuasit. Et quemadmodum humanis corporibus variae, accidunt mutationeS, Um ab elementis,tum a corporis, animiq; habitu, tum ab humorum temperatione, tu ab , educatione alimentorumq; arietate ita quoq; ciuita--t stet tum conuersiones, siue in hanc, siue in illam partem aut AE. d. . ab amicis,aut ab hostib', aut ab utrisq; simul continge- es a se re possunt:idq; saepius inuitis ciuibus ac populis, quos ut
intantes ac furiosos saepe sanare necesse est: nam Lycti gus no modo leges ac mores sed etiam ciuitatis statum inuitis ciuib. comutauit, ac summu ini perita, quo seipsuac proximos regiae stirpis Heraci darum spoliarat,popu-siu,ta lo dedit,accepto graui Vulnere, altero pra natu virtu- sonuersiones iis orbatus oculo. Et quonia tria omnino Rerupubli- -vi Θμφ' carum genera,nec plura esie docuimus,s equitur sexomnino
589쪽
urnino conuersiones perfectas haberi: scilicet a monar- . 'claia ad popularena statum Pa populari ad monarchiam: iab optimatibus ad popul Γ: populo ad optimate It 'iam onarchia ad OptimateS: ab Optimatibus admon armis chiruri: cuiusq; generis exim pCrfectae ααοιώσεις, quas minus Latine alterationes dicenulk lcIlicet a regia pote-,, state ad dominationem,adominatione ad regnum; are rigno ad tyrannidem, sitrave:a tyrannide ad dominatu, ,,
contrave. Idem iudicandum de optunatum ac plebis imperio legitimo, vel sine lege, vel facitii Oso.αὐοιω ν I-ximus, cum rex Ha tyrannum Cuadit, aut populare impG-,,rium in tui bulentae plebis impotentia, quam Graeci vo- .cant χ'οκρα τια quia status non mutatur. Hic monar ..chi ae conuersionem in διαρ ciαν, omitto; quia duarchia
oligat chiae genere comprehendi superius docuimus: alioqui monarchia, ad μαρχίαν, τετραρψαν, Sc id genus alias conuersiones innumerabiles, quς non modo indisciplinam noca lut, sed etia absurdillimae sunt,partitionem heri oporteret: nam ubi ab unius imperio discesteris, pluralitas sequitur, TVt Iuris constulti tradunt,du O . ιι
rum numero continetur; ut superius diectum est. - ,δε test, . Praeter ea quas attulimus conuersiones, interdia sta tus quidem O terat, ted tamdHIluirineri videtur quoad , α
de imperii maiestate decernatur atq; interca curatores Reipublicae datur aut magis ratus per Ese sine curatore . Rempublicam moderantur: nj mortuo Vrbis creatore Romulo,intaregnum dicebatur tempus illud unius anni, quo Senatores vicillim interreges fuerant; non tameiure maiestatis imperabant, sed procuratorio nomine:
quia maiestas imperii ad senatu populumq; Romanorum reciderat quousq; regem, suffragiorum communi consensit creasset. Est etiam, cum sublata monarchia vel, aristocratia, vel democratia, equitur Anarchia quaeda. ri cum nec imperii maiestas ulla, nec ma isti aluti, nec curatorum imperium est: vi mortuo lephthe Israelitarum , principe , res ad an archia redierat,ac solius Dei regis O- , ptimi maximi scuratione ac nutuituperii maiestas lasti,.
590쪽
nebatur: sic enim sacris literis proditum est Accaeso
Dione Syracusarum principe, pura fluitanarchia. item ι - Γ Albus alii te Fessarum rege mortuo. populta anno octo
sine regibus miserrima conditione vixit: id quod etiana accidis1e memoratur, esis pluribus Egupti Sullanis. Nam Praetoriani milites, qui Memmeluch dicebantur, sine principe tam ii fuerunt, quoad Campsonem Caramaniae regem arcessistent. Conima iliter Ruteni bellis civilibus exhausti ac fatigati, tres Germanos principesbM-an , sibi crearunt in Cum igitur res ad puram an archiam re-
Ο dit, id est, cum nec imperat, nec paret quisquam,interi . tus est Reipublicae non conuersio : etiamsi familiae&.., collegia mutuam amicitiam colant. Quod si ius esto- , ptimatibus aut populo creandi principis, Coque mor- tuo magistratus imperii vim sustineant, maiestas ipsa vel, ad optimates, vel ad populum recasura videtur; nec de- , betanarchia censeri. Itaque potest, Republica interempta , populus iura familiaria societatesque commercia tueri; sed uniuerso populo deleto, Rem quoqueri publicam interire necesse est ut Thebanis accidit, quos, Alexander Magnus internecione, ac urbem ipsam ferro flammaque deleuit, praeter Pindari poetae domum in cuius limine scriptum erat in Glim γαν πιι ΙΠινδάρου.
Sic etiam Madianitae, Amorrhaei, IebuZari, Pherez i, ab Israelitarum populo a stirpe deleti sunt:ac Byzantiorum Respublicatum interiit, cum Seuerus Imperator urbem solo exaequauisset, ac populum uniuersiam interemisset, agro Byzantino Perinthiis concesib., Id vero monarchiae proprium est, quod caeso ac pulse, rege, si rex alius succedat, etiam legibus, moribus, ac reli- , gionibus mutatiS, non tamen Reipublica mutatur, quia, status imperii ac maiestatis ide permanet qui antea fuit: vinostra aetate Anchemo rege Telesiorum a populo ex-acito, sceptra tulit Abyamenus quem statim Ariaden us Enobarbus de imperio disturbauit: ipse quoq; no multo post spoliatus est ope Caroli V. Imperatoris, Abuchemo te restituto qui, quod crudelillimam de aduersiri is