장음표시 사용
591쪽
DE REPVBLIcA, LI s. III s vitione cepisset, rursiis ab Atiaden o eiectus est.ἀλλοιωσις igitur fuit, impellicolauci lio trulla fuit: ut imperium Romanu eodem anno quatuor Impciatores teri uerunt vicillim,cuna altu alitim spoliat et ac potentior domin tus cederet. In te id uim etiam Inurii ac noli ibus imperium defertur. Nam Claudius pri in una, deinde Gordiantis maior,ad imperii sceptra nolentes ac inuiti pertracti sunt, nosti actue aetate Tilpolitani Atticae, cum ab .ichia rege Tunetano de cillent, Mucamenem regem fecerunt cui, cum veneno sublatus ester, suffeceiunt Eiemitani quem ad imperium pertia erunt lauit uiri ac nolentem. Is igitur imperauit, luoad Petrus Nauarrcnus remita rex
Tripolim vi cepisset, ac regem in Siciliam deportasset; 'ΣΣ 'quem Carolus V. Imperator in solitudinem pristinam ciearus. redire uillit.
Et quemadmodii pleriq; in ipso aetatis flore, non ulli
in pueritia, quidam in infantia, multi antequam nauci licuerit,ab oriuntur: ita quoq; imperia Videmu Sacclita- Ates prius exscindi quam armis aut legibus florere potue-- Ο ' rini,qua da ab ortulo limites prius exstinguiquam oria-. μ' tur: ut nostra aetate Anabaptistarum imperium in Mun .stera estpla aliae metropoli prius sub satu est quam or-- tum fuit se putaretur; cum Leidanus sellularius opifex re-gem se ferens, triennium imperil maiestatem ac sceptra inuasisset qui tamen abi inperiali exercitu oblessus, de urbe expugnata supplicio affectus est. Statii vero seu florem Reipublicae, non persech et quidem illum aut nuineris inni b. absolutum intelligimus, cum nil ait in rebus humanis stabile ac perfectum iit; sed
vel quo longius abest ab omni genere morum:Id auteintelligi nequit nisi post occasum imperii cuiusq;. Cum
enim Romanorum Respublica regiam potestatem, tyrannidem , ligarchiam , democratiam , iue ex εχλοκρατὶιαν pertulerit, nuncluam tamen clatior iciit qua inimi sari cir se arctu populaIe vero imperiuultu titus, quam aetate Papyrii Cursoris.Illa, inquis Llmus, Rata'. si '
592쪽
iciti est qua nulla virtutumsera torsuit, remo erat qzo magis innixa est Roma vir Roman.r, quam in Papirio Cursorestaret. Hoc iudicium fuit turibV 80' Romanorum de Reipublic aetate omnium florentissi-
ma quia nunquam militaris ac domestica citiciplina ma-l. gis culta fuisse dicitur, nunquam leges, mores,instituta, fides ,religio, naaiori in pretio, nec vitia acerbius castigaini fuerunt: Vt miru videri non debeat, si lata exstiterit nu-strium virorum seges. At non du, dicet aliquis, ex Italia excelserant, nonduin Graeciam, in Asiam,in Africam arma linierant; sed ne Italiam quidem totam sub imperiusubiunxerant, nec aureis laquearibus Capitolium splen- , debat, sed fiagmme contectum erat. Ego vero imperii, laudem non latifundiis, aut regionum amplitudine, sed . virtutis fini terminari puto: ut incultos horrente'; lucos plus habere iudicemus maiestatis ac venera tioni3, qua viri dicatas&digestis in quincuncem arboribus co-lutas sylvas. Ita Romam squalentem di impexam, quam bene com tam inguentis delibutam augustiorem ac ., maiestatis pleniorem fuisse duco. Nunquam enim Ro-
.manorum potentia maior fuit quam Traiano principe
qui non modo Arabiam Felicem, sed etia ultra Euphrate prouincias amphitimas imperio adiecit,&supra Danubium exstructis pontibus incredibili substructionii
mole, cuius vestigia etiamnum restant, regem Decebalum ac Daciam subegit, ferocissmasq; gentes ac immanitate barbarissimas Romanorum legionibus fregit; ciuitas vero ipsa ac imperii totius caput, libidine, auaritia, luxu, mollitie ita dissiliebat, ut nullum antiquae virtutis, vestigium exstare videretur. Nec Lacedaemonioru Ressi pub cum Graeciam totam, de Asiae partes suis armis do . . muisset, florentissima fuit; iam enim auri&argenti viam 1 in ciuitatem contra leges admiserant: iam Lycurgi disci- . plina pene extabuis videbatur; nec multo post impe- eau eoa- rium illud praecipiti casu collapsium est. Conuersionum uexsionum aute, quae Rebuspublicis accidiat, causas enumerare sin-
,1 uum gulas dissicile est, sed ad disciplina mauulerti complecti eaque exemplis illustrare satis exit. Frequens est illa quae
593쪽
DE REΡvBLICA, Ii p. IIII. I interiti ortita regis stirpe, facit, ut principes Reipublicae, , , ias, . fide imperio armis decernant, ait maxime paucorum Ο- - o pes, cum extremam Ultitudinis Inopia; aut magi si ratuu honorum inaequalis diu ributior, aut Harari oderaraca ero,piditas imperandi; aut iniuriarum appetitae ultiones;autae qai tyrannorum crudelitates, aut metus poenarum aut reli- JGν a. itingionis ac morum mutatio ; aut voluptatum iu edarum, 'Q:a si aut libidinis vindicandae appetitus. Haec ioitur lino ut '6
Docuimus antea Rerumpublicarii origines a tyran si, rinide initium habu ille, inde ad dominatum, post ad re '' ''
ges eorumve liberos quali succciibrio iure imperi ape uenis te. Pleni sunt libri plena alvi lauta nemoria, primu imperatorem in Allyria, quod acerbius dominare-tm Nimerodum id est a mirum dominatorem appellatum trima imp
caeteri deinceps ab eo dominatu acceperunt, non modo pata sunt. agrorum ac polsellionum sedeciam personarum, quo-uique Arbaces Praefectus Medorum de regia potestate Sardanapalum intermedios, minarum greges libidinose lasciuiente deiecit. Huius imperium duo praefecti inter seHuii seu unt, alter Allyriorum, d qui Chaldaei dicti sunt; alter Persarum imperium adeptus esto aceta leni utrunque ad Cyrum regem delatum, cuiustilius Cambyses sine regia stirpe mortuus, occasionem principibus praebuit aduersiis magos,qui regiam iuuaserant, coniurandu. quibus caesis, decem principes comparuerunt m-terne, ut cuiu equus ante Solem ortum limniret,regno potiretur lic Darius regnu adeptus est , ac demeeps eius t osteri maximi illud imperium tenuerunt sique ad A-exandrum Magnum, qui reges Indorum ac Scytharum subegit, eorumque imperia clauitis, iis ci sua virtute
pepererat, coniunxit.SI cetera gen e conquiram US,Teges ubiq; iisdem temporibus imperasse com Detaomus: Egyptios inquam, Ethiopes,Graecos, Maccdonias, Corinthios Sicyonios, Celtas,Atheni cles, Lacedaemonios, Lydios, Cretenses, Latinos:qui vivi armi imperia consecuti, posteris ea iure succeHorio reliquerunt: nisi alius Oo alium
594쪽
ueto IOANNis Ioni Nialitam regno spoliaret, aut exstincta regum posteritate optimates imperia retinerent. Ac si quis plebe imperii
origyne A' articeos esse vellet, hic fabulam audiebat leporum. Qui 1e leonibus exaequabant aut si populus uniuersus iura maiestatis tu eietur, lionoribus tamen ac magistratibus ιώκηιε. 53.b sol, principes fruebantur: Nam mortua stirpe regum Mε. Anot. pud Athenienses princeps unus decimo quoque anno
creatus est: quousque populare imperium constituisset Solon,qui tamen honores ac magistratus non nisi in ptimatib. communicauit. Ac tametsi regibus Romanorum exactis,populare imperium Brutus ac Valerius Publicola constituillent, Omne tamen honoreS,imperia, sacerdotia,magistratus, ad patritios deferebatur:primus quidem Aristides ac Pericles Athenis, Canuleius Romet aditum ad honores magistratus plebi aperuerunt. Sed cum diuturno rerum gerendarum usu perceptii
us etiam retineri roto sertate ivgFiam civb rapitiatium a popia laria imperia exesro iant, VI ea regibus ac proximo
cuique successoria lege tribuerent aut si leges a stirpe deficerent,ipsis vel adhuc spirantibus,vel testamento asti. Is doptare licerer: Vt in Africa Vfieri consueuit aut mortuis Aregibus optimate creandorum regum potestatem sibi, reservarunt ut Carinthii, Hungata Bohemi, Poloni Da- , ni,Noruegi, Suedl: qui Ope reges de imperio deieceriit,
si vel crudelitate, vel libidine, vel ignauia decus imperii conspurcarent, aut regi Philosopho strenuum Imperatorem substituebant ut Romani pro Numa Pompilio rege sapientissimo i creligiosistimo, Tullum Hostiliuni ducem fortissimum regem feceriit: sic Israelitae,iametsi Samuelem diu in 1ssimum principem haberent, ducem
tamen exercitus sibi petierunt. Ac fere semper crudelissimos tyrannos extimunt iu- . stissimi ac moes tatullus i 'g Quorum n .exrtus per-- horrescunt,eoru facta imitari pudet; vel , certis legibus conditionibus imperium accipiunt.Nam Marco Antonio
595쪽
tonio ibidine ac luxu dissi uenti, succellit Augustus capi
entillimus ac temper.intillimus princeps: Ne Ionem ΠΙ-gitios illimum, Galba Imperator optimus excepit. Vitellium ebriosum ac libidinosum, Vel pasianus cotinentissimus; Heliogabalumnatutae portentum, Alexander Se uerus virtute nemini secundus; quod mirum videri pos , sit, cum Heliogabali sororius esset, cum eo simul edu .
gn. N imi Oxtilmili liqsilpcrboc Olticu Quid etiam Ne - 'IOnis quinquennio, quid adolescentia praeclarius quid Tiberii principio moderatius Θ Paulo niIIus, inquit Tian iactu illus, qua priuatum Uita. Dominus appellatus a quodam, de cnuntiauιt, ne sie inpitata contumesiae cause nominaret aduerisu
conuitia famose desie carmina ubinde ractabat, in liberat opublica liberra esse inruits oportere bonum salistarem prιWi-6pem,ctbenatui seruire debere. 'iniuersis cmiblissaepe , ple- .rlinque etiam singulu. bHaec Tranquill risy: cd confirmatis Z T. cImperii opibus ac potentia, nemo crudelior Vtquam, aut
libidinum inaudita foeditate turpior exstitit. Sic HerΟdem inniorem scribit Philo sex annos iuste imperasse, ..triginta duos crudelissimam tu omnes turannidem ex- ei cui illi ' nam septuaginta senatores regiae stirpi , ex ceno L Db.pto Semnea, interemit; nobilissimam coniugem occidit: . tres filios trucidaui; ac iamia moriturus, optimos quos '
que viros ac principes necari iussita ut se mortuo luctus . ingens scaucretur. Ex quibus perspicuum fit tot ac tantas virtutes initio principatus diuturnas esse non polle: cuius ratio ea videri potest, quod qui principio tam clarus ac illustris apparet, simulationem vultu tegat necesse est in quo genere Tiberius omnes superaste dicitur Ab iis au- , te inqui artes simulandi ac dillimulanditam curiose di-- dicerunt, nihil, crum, nihil sanctum, nihil rectum spe ..rare debemus, sed omnia ficta, Vana Veseratoria, Ves1u-ν
596쪽
Itaque nihil turpiter aut scelerate ab eo factum memO-
Nec v. debet cuigmirii videri,si pauci principes sum
virtute clari exstiterint nasi bono iii ac fortium lata ubiqueraritas est nec tamen ex eo num es O reges creantur: P1i autem imperia successione Obtremunt,eorum eduhasio tot vitiisanquinati cosueta 1t ut cymaxima sint, non facile clim possis i muro tui in Dic, viri iam eii ivvirioriigi rgilli, VOMIT taliqia Di m Tostiae cisterii sis tamen Virtutib. clar' exstiretit, quasi fax in altictimio loco postasio; lumine ac splendore omnia Opleta nec tantUm iura ac spirans laudib. cumulat,Vei una in mortu suauissimos, me virtutis odores l1beris ac posteritati relm quir. cui, et- , iasi scelerate vixerit,patri virtutis gratia indulgetur. Ckbvses n. multa crudeliter ac turpiter gessit hunc tamen
ab odio&inuidia populorum ac prancipum vindicauit summa virtus Cyri patris; cuius imago de oris dignitas in hominum animis ac mentib. tam alte haeserat, Vt etiam grati essent qui nasum aquilinum, qualis in Cyro fuisse atris utu, dicitur, haberent. Commodum Imperatorem AVrelii exo com patris virtus amabilem fecit tametsi patri onunino dissse
, populum Romanum ludos in Cisco spectantem, uno itisserat&eodem occidi momento, quod risum tenere . I On potuisset, intV.Cn rem in arena pro imperatote ram, strenuum tamque ingeniosum gladiatorem. Itaque imperia quae a surpo i I ii in prir . ratisiime conitertiaidenhus uti paIPem p fallus etiarn. scelis Imbras spetit : quia Cius Impcri Ulia Oragmile in arbori amplissimae , quae tam alte i adices agit, quani rami sursiim latere pandi explicant ui qui autem nouus ad imperium acceuic nullaniat Orti ita late IcΡΟ-rentia comendat', arbori ex colla quidem in illis est: sed quia non satis litans. radic1bas haeret, ra id ventorurn turbi-
597쪽
turbine conuellitur. Ergo tyranni t 'rani alium in um-.mo disci imine versari necelle est: nili maximis opibus ac, finitimoris principum potetia aut maioria ciuiturna suc- , cellione regnum adept' sit. Neq;. n. noui prIncipi Viritu-tes filium flagitiosum a suo tu coluratione viridicare posse sunt: ut side Hieronymo Siciliae tyrano contigit; quiHieronis aut imperium excepit:auti autem ullo iure imperitim Sicilia arripuerat:s ed tot ac tantis virtutib. claruit:vicum priuatus est ci, imperi digia videretur: itaq; imperium annos fere LX sine armis ac sine praesidiis sum omnium voliintate moderatus est, nec modo sui caruS,sipdetia ianitimis omnibus ac in primis populo Romano carillimus. huius nepos, 'tauum magnificentia stiperare videretur. pli diis imperium tirmare se poste putauit: tum omni Lixu dissiliens, aiToganter in omnes se gesSit acomnium in se odia excitauit: Senatu, in quo imperii uiti firmis simu bndamentu exstiterat, omiamo spreuit. illud
etia suae calamitatis extremum fuit, , a societate Romanorum, nulla offensione accepta,discessit. Quam ob rein
cum d ornamenta dignitatis, 'sidia habilitatis sibi Pa- mibilat, comi atione ciuium crudelissime cum amicis ac proximis Ommb. unpcria ad plebem reddunte coeliis est. Consimilem fere exitum habuitDionysius iun1Or, cuius pater in Rempubl. tiaude inuasciat, urnaisSinaisq; praeli, diis ac,ppugnaculis potentia confirmata diu tenuerat: eo mortuo fili 'rerum gerendarum imperit' ac luxu perdit', Dionem auunculum in exsilium egit, deinde bona
illius ius cripsit. Itaque reb. desperatis, ab ex filio in patriacum exercitu redies, Dionysium imperio spoliauit, ac tyrannidis arces fuit litus euertit nec mulio pQ st..tac ne occiso, populus summam Reipubl.potestatem accepit. Ex quo intelligitur nou OS principes, sine sui navi tu ruisse. D,
te imperium disticilinae tueri: quod etsi plantam est,pla ' si αδ
niu&tamen fit flerodis exemplo,ad quem Caesar, pro si 'pter Antipatri parentis militarem virtutem, imperium P Iudaeorum ex senatuscosulto detulerat ac tametu apud Marchim. Antonium d Octavianum Augustum Patia Oo elum
598쪽
plurimum valeret, nihilominus tamen ut imperium c5- firmarct arces validissmas exstruxerat, ac magnam impecuniarum in tenues effuderat; tributorum etiam tertia parte populum sublevarat: cum tamen populi gratiam talibus illecebris sibi comparare nullo modo potuisset, uri eiurando potentissimos quosque ac optimates sibi obligauit plerosque etiam maximis benenciis cumulauit: cum tamen aduersa valetudine affectus esset,intellexit populum laetitia exsultare : quae res illum pene ad insaniam adegit. Eo mortuo populus ludaeorum quin quaginta legatosRomam misit, ut regia potestate soluti,
Romanorum In petiis pareret: quod certe obtinuissent, nili apud Augusti m cui Herocies auri talenta M.D.testa 'o mentorei 1 querat citi nam agraria hilus valuillet Omnestamen Herodis posteri qtu permittis fuerunt, annis LX. sublati sunt: quia nouus homo im perium nulla sua vir-xute partum,inuitis ciuibus acceperat. imperii aut conuersiones eo citius accidunt, si tyran- . . , , anus auaritia,aut impotenti libidine, aut utroq; vitio fi Mυς cius laguescat.plures tam ei Loluptas perdidit si crude- , P. T . - ,. lira i , qraia Crai A lirn re homines plerrenti iura lib. tyranni no modo sit bditosaesadiit, verum etia a L ntem-
tu invitat: cu intelligunt hominem voluptatib.deditii impotentis animi esse: nec imperio dignum videri qui
imperare sibi non possit Itaque innumerabiles pene ty- M Talarae Sperdidi Yoluptas Sardanapalum inquam, Ca- nadem, Dionysium iuniorem , Hieronymum, Heliogabalum, Amyntam, Periandrum, Pisistratum,Tarquinium, Aristo cratem, Timocratem, Childericum, Andronicuml, Rhodericnm, Appium, Claudium, Gale cium S fortiam, Alexandrum Medicem Icrucium Senensem, Lugiacum megalum, Scotio reges qui omnes ab imperio exciderunt, cima ni purae libidiniqua virtuti seruire maluissent. Ac maiorum aetate duae Africae urbes potentistimete a rege Fessarum defecerunt, propterea quod Praefectus sponsam alienam regis exemplo
rapuistet quo statim occiso, rex ipse Iesiarum Abus hila
599쪽
hita,cum sex liberis c siis est a domestico seruo, litote
ius uxori stuprum intuli flet. Nec aliam ob caulam populus Constantinus Africae maritimae, Delcaiedi, qui areligione Christiana transfligerat, imperium, quam regis Tune tam filium perpeti honellius putauit. Cur aetate nostra Mulea si es de regno deiectus, nisi ob intemperan- , tiam 3 qui tametsi exul in Italia S Germania vagaretur,a ide opibus Caroli V. I peratoris, in quo spe S Onan CS Ol ,. locarat, omnino despcraleta, nihilominus ad patroni V - ,
tum sus aciebant; ut quidem Iouius ictabit .c, Ursu a Uita- ..tem ac dulceclitiem, quae ab harmonia proh cilcitHr, qu- ,
cundius molliusq; hauriret oculo velabat; quod duo-i bus sensit, duplicona vos aptatem simul percipi no pos ,.se didicisset: sed non sine vicione utina ferro candenti Oculorum humores sensim exsiccate, iussu filiorum ob- .
caecatus cst ac impcrio spoliatu S.
Crudelita v. per sese ni perii conuersionem non as . iis ita fert,nisi tanta suerit tyranni scritas, ut homine ex homi ' ' us' , ne poea itus exuisse videatur: qualem suille accepim' Pha latini, Neronem, Vitellium, Commodum, Caracallam, Ecelinum Patauinum:quoium tam cia saeuitia in pleb iri, non tanta fuit, ut propterea caesi fuerint; sed inii inci-έpes4 gratiosos homines, qui tyranno semper c tu Cn-di sunt: quibus etiam contumelia quam crudeliras ipsi o. c. c. ., Afepe grauior est. Exemplum domesticum habemus: O , D min. γε.dilii tuis, qui, quod erberibus Childerici regis Francorum iussu caesus esset, non modo regem, sed etiam reginam uterum gestantem occidit Iustinus vero IlI. Imperator trucidatus est ab Atella magistro militum, cuius h lium ira feremerat, uxorem seruis contumeliose pro' stituerat Archelaus item rex Macedonum ab eo necatus est, quem Euripidi poeta verberandum piodiderat: iusque nepos rex Macedonum ab eo est interfectus, cuius pudicitiina ab Antipatro impune violari passus crat,ac Virio nepetcntemiuisci. at Optimatu milcm sta
600쪽
o. s.f. T. J λ. a nobilium plebeiiSiliatam, quum scilicet praetere- M.f.ev.io. iantes iistibus odiose verberarent; Megacies', arrepta occasione, plebem in patritio inflammavit, ut eos necarent. Ac ne longius exempla petantur, Henricus non ita pridem rex Suecorum , nunc Vero captiuu S regno exutus est, quod civis rogationem non modo contum
meliose repudiarat, verum etiam crudelissime, SI quidem sua manu occiderat : populus regam ut imperio abdicaret,compulit, ac fratrem inniorem sceptra capes sere iussit.
in que,<erquIdem,q,Tarquiniuregno exegislet; alter ve- , ψ Cadmem necasset Arbaces quoq; Praefect' Medo-xum, qui Sardanapaluin tanta desperatione adduxerat, ut seipsum viuu cum regia supelle e 1levi concubinis c cremaret,regnu adeptus es f.Ludovicus Gongaga, a quo gens Gonzagarum claram originem duxit, caesi, Bona-colsio Mantuae tyranno,princeps suffragio populi cre tas est cui posteri ad haec usque tempora Mantuae principatum Haemii iure tenuerunt: non aliter ac Veneti, q, c tb Ecelmo turanno, Patauium receperunt.Nec tamen
. t Qsunt plo λque,qxu nulla praemiorum vel imperii spe,
γγ , nullo amore patriae ducti, hoc unum propositum habet, vi illatas sibi suitque iniurias ulciscantur: ut is qui legio-1ies Arabum ac Mahumetanorum ab oris Africae in Hispaniam accersivit,ut conturneliam sibi a Roderico Hi spaniae rege qui uxori si ς stuprum intulerat,illatam vindicaret. Ex quo Arabes Hispaniarum imperio septingenios annos potiti sint.. Postiemu gen'cst eoru ,si nec imperii, nec magistratuit, nec bonoaucipe, nec Vltione iniuriarum, nec priuatis ini- micitiiS,adc du tyranlde duci i, nec morte crudelisJima' o. euashrosa condentes id ni propolitum liabent,ut ty- , sannide patriam liberai possint quales Harmodius de Aristogito Adhenis quales item ii, qui Domitianum α