장음표시 사용
671쪽
DE RE VBLIC A LIB. II M. 6s7 miciliti in Constantinopolim quidem transtulit extrenatis vero Imperiato Graecori in ri ii urbe capta caesiis est a MUliam ede Conlitantinus dicebatur. Iam vero ab Vrbe condita v 'fie ad Augustulum, numerantur anni I 213. qui numeru Sex leptenariis in regris exsistit. Id autem Vectius Augur maximus futurum praediXerat, ut Ccnsorinus cx Muc Varrone scribit idem numerus est annorum a Nino ad Sardanapalum, quem Arbaces Medus imperio spoliauit,ec regnum ad Medos transtulit. lam vero a Saule primo rege populi selecti, usque ad Sedeclii uri occisum&imperii euertionem, recurrit numerus ille perfectus annorum 96. Quod autem Iose- pluis ' utriusque templi incendium, d urbis expugna- L bis Amtionem eodem die, scilicet non amentis quinti accidis
se tradit, utique ei cum libro Regum d cum Hieremia. Viι-dio. non conuenit. Toridem anni, scilicet 49o numerantur ba Tra Carano primo rege Macedonum usque ad Alexandrum , --β --
Magnum pol iemum Heraclidarum qui in Macedo- '
nia imperium habuerunt. Sunt qui aliquot annos ad- non Ndunt, alii detrahunt. Quamobrem nulla nisi certissimi '
hiltoriarum craptoribus prodita monimenta proferre 3 edidem D.
velim, ut quς exapiis Romanorum altis haurire cuique u. ' ' licet. Cuiusmodi est illud quod ab V.C.vsque ad eius di---β . i. a.
reptionem aGallis Senonibus anni CCCLXIV. nume liberrantur; qui numerus ex septenari I IntegrIS constat. l-eaas ait,monsetem ab V. C. ad cladem Cannensem Teientio Varrone ' Z Consule, quo Res tibi. est in extremum delapsa discrimen anni sunt DXXXIX.id est, septuaginta septem annorum septenarii. Inde usq; ad cladem a Germanis sub Quinctilio Varrone acceptam, labuntur almi 22 . numerus ex integris septenariis conitans: S utraque clades contigit die secunda Augusti, ut ab antiquis Komanis roditum est Nec minus memorabile est illud quod Tarapha annalium apud Hispanos certillimus scriptor, Mauros de Arabes in Hispaniam inuasisse tradit anno Christi septingentesimo septimo S side anno septimo koderici regis,&imperii tenuisse annos septingentos
672쪽
c, IOANNIL EO DINI septuaginta nec penitus ante Ferdinandum Aragoniae DCn AEa regem expelli potu ille Ilitid etiam animaduertione jguum, Quo ab Amatii supplicio δ liberatione uta Torum , Vsque ad Maccabaeivustoriam aduersus Antiochum obile Syri aegeur,eiosq; legatos,anni fluxerunt 3 3.qui septenarii solidus est num eius:&utraq; vi- istoria obtigit die XIII .mensis Adar. Idem numerus est annonim ab Augusto, cum id nomie est a Senatu consecutus usq; ad Constantinum Maginum quo principe magna Rerupublicaru ac religionii secuta couersio est. Quod autem fere senarii foeminis vitae diem extremum afferant, nihil exemplis ad id confirmadum opus clite putaui, ne in rebus leuillimis haerere viderer. Illud
tantum , quod anno MDLXXXII. cum princeps Auraii-
iis lethale vulnus accepisset, A. D. xii. Calend. Apriles, qui erat illi XLix.&cum de illius vita desperaretur,valetudi aem recuperauit; cum annum quinquagesit num attigisset. At Carola Burboni eius uxor altero post mense diem extremum obiit cum attigisset annum XXX v I. qui sonarii quadratus est ut maritus Lix septenarii quadrato percussus fuerat quod scribendum non putarem, nisi ab ipso principe Aurasio id accepissem, cum Antuerpis Francisco Duci a consiliis essem. Ne comit
γ' Romae Nerone principe ortum, quo dc Senones capta Vrbe inflammarunt. Alii eo usq; progress sunt,ut totide annos, menses, & dies inter utraque incendia numeret. Postremum est, quoniam eo nos oratio deduxit, v aliquid res: ondeana iis qui me icripta carpere Uam probare maluerunt; qiuod oracula Danielis de impe-b inlib Deme riorian ortu obitu mihi non liquere' dixerim. Non hs eniim dubito, si homo lapientissimus, quae affatu diuino hauseratin expresserat, si iis quaeque teniporibus a- perre definiret, omnia in quibus haeremus, perspicua fuissent ac sine dubitatione futura. Suae quidem ciuita tis statum Cyro regnum ineunte, quo soluta captiuitas
673쪽
est ex oraculo Hieremiae quod quidem ipse ab excidio Qui bis ac templi acispicatur, non a Ioachimo,ut quidem utant:&popt. lusi .ciactus postlimi more ueritis,deliniit ebdomadibus annorum septuaginta, id est,annis 'O.&quidem dilucide cum Oraculum redditum sit anno pol tiem captiuitatis , qui erat septuage limus ab urbis ac tum pli excidio, ut oraculis Oracula, temporaque ipsa
temporibu apta serie continuaren Pur. Qui logius tem- ora prori aliunt, centum a Viginti anno uno hiatu re-nquunt.At Proia hetes temporis initium ab oraculo a
ceptum diserte numerari docuit Oportere: quo quidem pollinia inio rediit populus, ac principem sibi magistrat isque constituit, unde ciuitatis instauratio non in murorum ac insularum substructionibus. Re iste enim PGpeius: rbe deserta, in parietibus Rempublicam non consistere. dixit Athri Orici quam plurimi a Cyri Gominatu Vsq; eivi. - . ad Herodis Magiu principatum, qui captis Hiero ly- V. T. 9.mis, caelitque omnibuSSenatoribus ac rege ipso, Iudaeos imperio spoliauit numerant annos CCCCXC.alii aliter,
ac tanta inter eos varietas acdIscrepantia, Vt non modo a singulis, sed etiam ab uniueritS, omne omnium opiniones relellantur.
Qu. vero de imperiis Daniel scripsit, aperte ille quide n Medos, Perias, Sc Graecos ad Babylonis imperita in
vocavit; praeter eos certe neminem. UArtum imperium
ad Romanos non pertinere docuimus, cum illic de B bylone quaeratur, quam Romani nunquam lubegerui: quod cum tenta ui flent Euphrate transimilio saepe illi de quidem L. gentes ab inuictis limis Parthis clades acceperunt Ineptius tamen, qui quartum illud imperiit tribuunt Germanis; qui ne per somnium quidem ullam imperii Babylonici particula viderunt. ii aes a nobis alibi disputata V sunt, omitto: ea tamen Frankebei geru Saxo, in . i. Lipliori Pontifex , Lutheri auctoritate; DrellCrus vero, lio mo de schola, nullis ubie ista ratione,maledidi is refellit hunc ego diuertum putabo,si, qua male didicit, tam benedicere condiscat. Sed quoniam homo iracundus, com
674쪽
commune ingeniosorum hominum malum, mihi subirascitur, quod de oraculis diuinis temere affirmare non ausim, ne quid in rebus tam arduis, Mab omnium sensit retrusis offendam: docere debuerat, cur quinquaginta Din 'h inciperi , quae denotaui , decies Germanico maiora, quaeq te imperii Balbulonici magnam partem complexa sunt, Daniele In misisse putet Z cur item Daniel de seipse premo capite scripserit,ic ad primum usque Cyri Persaruregis annus v I xistet cur ramen anno tertio Cyri diuinii eq.1. Oraculum se diuinitus lausi tori quamobrem capite sequenti Darii Persarum regis ni eminerit,qui trigesimo ac leptimo post anno inauguratus est quam Cyrus imperare coepit let.Neq; enim Berosus veris limus Chaldai, carum antiquitarum interpres, qUem Ctesias ac veteres secuti sunt; nec Megasthenes, Persicarum; nec Herodorus,historiae parens appellatus nec Graecoru quisquam aut Hebraeorum , Dacium ante Hystaspem quemquam fuisse tradui: excipioIos ephu, ea Beroso eo loco desecit. Sed ne acerbius agere , ac nimis Vrgere Videamur,
quid esst,quamobrem Daniel capite XI. Darium tres successores Persas habiturum scribit quartum e Graecia venturum , qui potentibus copiis imperium adepturus siti Hunc enim Alexandrum Magnum fuisse ambigit nemo, qui Darium Codo manum de imperio Persarum disturbauit, cuius fuit pater Darius Achos, auus Darius Mnemon, abavus Darius Nothus ad quem Daniel orationem conuertit. Quod si ita est, certe Danielem portuit annos ducentos ac viginti superasse; si modo pubes in baldaeam captiuus abductus erat: id quod neceste est, cum disertillime ac prudentissime loqueretur Haec aute, tum e s cristiteri sapertissime, ut etiacae Herodoti ac Iosephi antiqua historia colligere quis
que potes . CVrus enim imperii anno trige uno mor-
suus est Cambyses s sexto Darius Hystaspes trigesimo septimo, Xer ps XXI. Artaxeixes XLIV. Darius Nothus 4 . Mnemon XXXVI.Darius Achos XXVI. Codomanus X summa annorum CCXXVIII. Daniel
675쪽
enim captus fuerat cum Ioacimo rege. Et omnia lique re sibi putent interpretos iaculorum; hebdomadas suo quisque iudicio summa asleueratione definiant qua ratione tueri possunt, qui tib titillime omnia tandem
discusserunt: illuci Zachariae'&Aggaei ', qui anno septua- i
gesimo captiuitatis desinente seripserunt , Dario Notho, ut ipsi volunt, nΓperante Annus hic,inquiunt septuagesimus agitur: S si non ab excidio templi, sed ab
edicto Xerxis septuagii ita annos numerari VClint, profecto necesse est Zcra babel em kNehemiam populi duceSannos ducentos quinquaginta ilia pleuiste , cum id aetatis essent vi imperium ineunte , Ut populum a Chaldaea in Palaesi inam deducerent; quos usque ad Darium ultimum vixisse chemia ipsius test imonio confirmare non dubitant Hic igitur omnes historici a si sph. Sc cerrime conflictantur. Aliti se in quinque modo reges L . II. Persarum Palius sex; pleri lire septenari nonnulli Oisto; uec quidam nouem sunt etiam qui decimum commenti hint. Certe Gene Mardus quinque tantum fuisse as euerat in Chron ologia; F incciti vero decem. In tanta igitur sententiarum varietate de duobus alterum fieri potest, ut earum nulla, alterit m non poto sto, ut Dius na vera
sit: JUa qualiique sit allirmare non postina; nec spossim, velim:ac modest ius opinor, quam illi, milii non liquere, scripsi quibus tamen assentiar, si modo suoru ii. ccretorum constantiam tueri possint anquam multa quae in Danielis scriptis reperiuntur, D. Hieronymus repudiauit: caetera quae non Ch. ldaice sed Graece scripta sunt a Theodotiolie, Hebi 'inon prCbant. His igi
676쪽
Reipublicaesarieni eges instituta. t no mutare Oeodem mor vento perniciosum et . CAP. III. VEMADMODUM ciuitates oriantur, quibus etiam augeantur incrementis,quam Varia: Uiusque conuersiones,& quibus conte exuris eorum interit astequamur, fatis opinor aperuisse videmur. Sed quoniam ea quae de ciuitatum interitu futuro disputata sunt, nulla certa demonstratione nitiatur,4 ab hominum popularirium sensibus4 cogitatione remotillima sunt; nec tamesi demonstratione accertioribus praecepti Straderentur, necessitatem inferrent; restat ut ea, qua DCVS immortalis homines beauit prudentia, Iuitates regere, earumq; conuersiones&Occasus prospicere ac declinare modis omnibus studeam'. Est enim una omnium philosopho-syde tum im rum,ellam eorum qui UOlC Ulclma coelo nat dii putat, yexio non te disciplina, syderum aste lamne ac potestate no tengri apientem,sed eos tantum qui bolluarum impetu cupiditate feruntur, nec se rationis ac lcgum optimarum un- perio duci volunt, quibus Sapientiae magister Salomorotarum tormenta acerbe intentauit quibus verbis 1-gniscant, orbitam ac d rum coelestiuin vim nubae: g
bonos, maximam ad Uerius improbOS futuram.
Cum igitur syderum affectio ac potestas, ope diuina, id est, prudentia, Dei optimi munere concessu homini tributa,declinati possit ipsosque medicos artis praecepta tradere perspiciamus,quibus morbi ontra natu- Iam curari,aut certe minuintueant: cur sapiens Reipublicae moderator conuersiones iccasus si ituros non prospiciet ξcur legib. optimis laboranti ciuitati non medebituri cur salutem non procurabici aut certe si tanta inali vis est, tam certum exitium v nulla hontanum sapientia prohiberi possi: nihilomin 'tamen id assequetur quod periti medici, qui ex diebus decretortis ex ipsit smorbi causa,de interitu qualis futurus sit, certius meliusque augurantur ac opportune ciuem stips admonebit, ne Reipublicae cadentis ruina penitus opprimantur. Et quem
677쪽
Dc ag pvBLICA, LIB. IIII. cssi quemadmodu medici aegrorsi iii Dpso morbi statu ac dolore acerbissimo, si salutaria fuerili symptomata, mei ius sperare iubent, illi dolor ac febris rem illior esset: c5 a v. hominem explorata spe salutis valentillimum, S ea te peratione costitutum, ut nulla pilanti Oreste videatur msumo salutis periculo versari magnus Hippocratos iudicabat: ita quoq: ipiens Reipublicae moderator, qui ciuitatem iostib. undiq; circum sellam intue ursi quidem in tanto discrimine sapientissimis gubcria .icula tributa
videt,acciues magistratuit imperiis, magi: iratus a ipsissi egi b.inseruire diligenter c accurrate bene de Repub. sperare iubebit; cum tamen ignaui ac rerti lati manarum maperiti desperatione frangan Ur. In eo statu fuit Respublica Romanorum post terriam
cladem ad Cannas acceptam. Oclarn, civi Parum qua-
plurimae , quae antea in officio ac fide permans rant, a Romanis defecerunt, Ann1 balis victorias ac fortanam secutae quia fere ab omni b. te Romano imperio de spe rabatur ex omnibus tamen nemo Rempub grauius a se fixit quaian Terentius Varro Consul, qui tanta cladi. qu, sexaginta millia ciuium cςsa fuerant, cum paucissimis it' perstes, literas ad S.I Q Campanum Ccripsit,aectum es Qualla iudi- se de Renublica, ciuiuac sociorum robur interiis : qu. ' D
res Campanos tametsi Opi DuSac polrntia caeteri prae eloi .re pol starent, tanto metu perterrefecit, ut non modo Roma ο--
nos desertos cli paterentur , Verum CPlam quampniri
mos sociorum ad Annibalem ipsum pertraherent cum Ostention P m&cladem acceptam minia ei Consul debuisset At Scipio, qui postea Africanus di tu Seli , picrro que ciues de Republica desperantes, bono ac fortiani moeste iustit eosque qui ciuitatem deserere cogitabant, in cum clo permanere, ac pro Republ. propugnare accepto iureiuraudo coegit Nec vero Senatus tot periculorum circumstantium metu territus est, sed prudelia maioret Rempublicam tueri visus Ac tametsi plebs ubique pro insita leuitate ac rerum imperitia in omnib.
678쪽
Romanis vi storias praedicaret, Senatus tamen cuiusque a lib.a ciuitatis Romanis fauebat.Sic enim Liuius pnas petiti morbivisimnes Italia populos invaserat, ut plabs ab optimatibus di sentiret; Senatus Romanissalieret, plebs ad Poenos rem traho et Quinetiam Hiero Rex Syracusarum, qui caeteros id aetatis reges sapientia superabat. multo quam antea dilio latius Romanorum amicitiam coluit ac societatem: husque illos opibus iuuare ac tueri non dubitauit quin etiana auream victoriae statuam in ea rerum desperatione Romanis dono dedit i quippe qui Senatus prudentia incredibilem in rebus agendis si epissime expertus esset. Haec igitur sapientium iudiciarii ere, qui quod Romanos intelligerent rebus extremis flamma prudentia constantiaque Rempublicam moderari,nec unquam antea leges in maiore pretio fuisse , nunquam domestica aut
militari disciplina ciuitatem magis floruisse, ut Polybius earum rerum spectator dc scriptor tradit bene de Republica sperandum iudicabant. Cartia ago vero tot ac ta- tis victoriis elata,tot regionum ac populorum domina,&in summo felicitatis gradu collocata nunquam propius abfuerat ab interitu: cuius rei certissima indicia hierunt,quod nec legibus esset in Republica nec virtuti locus: omniaque impetu populari ac plebis impoteti gererentutavi necesse fuerit paulo post ab altissimo honorum gradu praecipitem deturbari ac Romanis inseruire,
ut contigit Scipione imperante. Prima igitur Rerumpublicarum , bene ac prudenter gerendarum, lex est , earum s atum cuius
que vim ac naturam , tum morborum causas intueri:
qua de re fusius a nobis superiore libro disputatum est.
Neque vero cuiusimodi sit optimum ciuitatis geous, intelligi satis est, nisi uniuscuiusque statum, quem mutare non liceat, tueri possis aut si periculum erit ne pro conuersioneReipublicet euersio sequatur, pessima Rempub.habere quam nullam praestabilius est in languente grotum moderata vict' ratione quoquo modo suste ta-ie,qua in curabili morbo medicina, quae vitam auserat,
679쪽
D E R E pN B LIAE A, LIB. IIII. si conquirere velle. At ne medici quidem, nisi extiernis ac desperatis moro is, extrema reinedia quaeri iubent. Hoc igitur locum habet non modo in Republica, sed etiam in legib. ac moribus inani utandis: in quo certe graUiter peccatur ab iis, qui ab alienis ciuitatib. leges acceptas ad eam quae plane Contraria ratione dirigatur Rempublicam adhiberi putant oportere. Docuimus antea qui b. legib. monarchiac5sistit, iisdepopularem statum: dcca instituta quib. alitur populi limbertas,occasum interre tyrannis . Ac tametsi plurimae leges omni ciuitatu generi salutares sunt nondum tamenia pienti b.in re ipsos conuenit an ex iniqua, qliae sua Petu state nititur,aut Iliari debeat,ut nouartiliorseratur quia ex rubrog, io pe- Optima fit pernuiosi, si sua nouitate caeterarum legum riculosa. arierat contemtum: ipsa vero vetuitatis species tam cara cuique est,ut lex antiqua sine magistratibus seipsam tueri facile possit: legum vero nouitas vix ulla praemiorum spe, aut metu poenarum, aut magistratuum officiis cosistere potest. Quo fit ut ea, quae putatur noua legis V
illitaS, non tanta sit, quanta sunt incommoda, qtiae ex V ni US aut omnium legum contem tu profectura sunt. In summa nihil fere exitu pernitiosius est locum nouitate, a P myl 1μ liae ita tu Neipublicae quaeratur. Atque haec rati magni tradit si per- ponderis semper vita mihi est; eoque maius periculum V 'μ , o I Mimminet, si leges quibus stat Respubl. mutari aut moueri
Contigerit: nam lege quae seruitutum ac testamentorii iura continent; quaeque de rebus rationibusque contra hendisseruntur, interdum mutari conuenit, ut meliori
bus octis sit: sed qui leges quae ad statum Reipublicae r
tinent, mutate salua Rcpublica conatur,perinde facit ut ii qui aedium altillimarum substructiones fundamenta renouare te poste putant saluis aedibus, quae nisi ruant,
plus tamen ipsa concusJio domus incommodi, quano ita materia utilitatis est allatura: eoq; magis cum ciuitas
quasi vetus & caduca domus diutissime stetit in eodem
Est .ab antiquis accepta: posteritati diu iubata,ciui-
680쪽
66 IOANNI: IODIN1tatum coseruandarum disciplina, scilicet in ea Republica quae diutillime floruit eodem statu, quantac que tilitatis species appareat in sperata conuersione, nihil e se mutandum. Quamobrem veteri Atheniensium lege, quam etiam Publilius Philo Dictator tulit ad populum, cauebatur, ne ulla rogatio ad populum inconsulto senatu frrri posset,inaiestatis subiecta poena iis qui in legena commissilientc quam legem amplexa Venetorum Respublica inuiolabiliter tuetur, cum ne ad senatum quidem de Republica inconsilio Sapientum collegio ferre lice ae Sed in Locrensium ciuitate seuerius agebatur quippe rogationem laturus laqueum collo insertum gestabat, quo ei gula frangeretur; nisi legem persuasister Reip.vtilem.Stetit ergo miras illa diutillime antiquit Iimis inititutis ac legibus florens , cum qui leges rogaret, nullus reperiretu quousque laicus homo rogationem ad populum tulisset, ut qui sciens prudes oculum lusco eripuisset, utroque oculo ipse orbare tui suae rogationi ferendae occasionem aduersarius dederat,quod minas saepius
intentaret, oculum se illi erepturum, etiamsi poenam legis laturus,& oculo alter caritulukellet. populus quitate vel potius nece ilitate rationis perluasus, legem Iussi sit; qua tamen nihil legi talionis, quae populorum Omni- Lim quodam modo communi erat, derogabatur: qui n. malitiose alterum excaecauisset,aequum erat 't ipsς excς-
Quod si quis plerasq; leges sepi'mutari doceat oportere,ut de annona, te mercib.euehedis aut inuehendis, de poenarum acerbitate aut lenitate, Paru momento mutabiles sunt,assentior ego quidem; cum vis ipsius necessitatis nulla legu obligatione teneatur leges n. nota
si spem afferunt, ut tanqua in herbis non fallacibus fructus appareat, non sunt illae quidem repudiandae sed a gitur de legibus quae statum cicutatis continendi quas si fieri possit,immutabiles esse & velim optem: non quia Respublica legibus inici uire debeat; cum Reipublicar c societati4 tuendae causa leges omnes serantqr: pq ic