장음표시 사용
691쪽
DE RE PUBLICA, LIB. IIII. 67 iam ad Assessores pertinere voltierit 3 ad haec usqlle tepora tum in Hispania, tum etiam in plurimis talia ciuitatibus, tam salutaris iudicatur, ut Praetor urbanus ubiq;
streperegrinus sit. Quod etiamnum legati Moschoui- raru ab ordinibus Polonorum petierunt. Utriusque tamen Philippi S Caroli lex apud nos tunc exoleuit, cuperpetui magistratus esse coeperunt: tametsi lex illa a vctu stillimis Gallorum moribus repetita fuisset, Vt quidem fue Caesar scribit deHeduis:quorum legibus sanctisti me cauebatur, ut omnes potestates annuae ellent: nec Lis erat
duos eiusdem gentissimul na agit ratum gerere; aut qua- diu viveretis , qui magistratum depostilisset:at ne duos quidem eiusdem gentis Senatores esseri nec utrisque simul, nec alteris is erat, quamdiu alter qui Senator iam fuerat,vixisset. Iam v. publica utilitas, 1subditis omnib. cura esse debet,ab iis omnib.deseretur, b. nec honores DCC Impe
ria, nec magistrat ullos gerere licebit. his n. ciue priuatum de publica utilitate dicentem audietὶ quis orationi faucbitZIta fiet,ut omnes priuatisco modis in icti, publi- cadeserta et se patiantur: quia magistratus, q antea spc- rauerant, semel adepti, min' de publica utilitate soliciti
videbunt. At illud quanti est ad vita bene beate 3 dege
da, ut et Rempubl.gesserint, ac prudentia humanae vi a dece rerum gerendaru usu didicerint, beatum illud otiu cum dignitate colere, rerumq; naturalium ac coelestium vim tranquilla mente publicis vacua negotiis contem - plari ac percipere possinitellon .verissim ti pientiae ac beatae vite parens: magiitra, mentis agitatio: quam homines publicis negotiis intenti, ne per somnium quidem gustare postlint. Quanquam in perpetuis imperiis, vix
clivi recte omnia gera latur ab iis qui non modo negOtiorum, sed etiam magistratuum S curationum multitudine obruuntur ut Carthagine hquondam licebat; b Arigo biquod Platoni dc Aristotes pernitiosem Videtur q' Ita f. ἡ υ; singulos singula munera recto e curare diliacile est, plura ... nemo possit. Honorem tamen Q imperii cupiditates
692쪽
678. IOANN1. BOD IN Iambitiosissimos quosque abripitin tu ut imbecellis ae e terno languens stomachus eo plus appetit quo difficilius coquere potest Nec enim suae dignitati conuenire flutant in mediis consistere, nisi ad summa quetque euo-are conentur. Quamobrem legibus Venetorum licet iis qui maiores magistratus gesserunt minores ad sede latos repudiare: quod pernitiosum mihi videtur; quasi magistratus&imperia, non publica utilitate , sed inanis
gloriae auiditate metiri oporteat. Quanto igitur perni tiosius in perpetuos esse magis fratus, ut paucorum a piditati Respublica seruire cogatur ξ verendum est enim, Vt ii qui magistratuum curationum multitudine cupi ditatem expleremo possunt, tandem coacti desistant,aue cum Reipublica interitu intereant ipsi. Cum enim in campo Martio magistia tuum creandorum comiti haberentur, potes angusti pluri Sus locis dispositi erant, vi suffragiorum tabellaea praetereuntibus exciperentur &qui sexagesimum amaum attigillent, admonebantur Vt loco cederent, ne a multitudine opprimerentur non quia senes de pontib. ins umen praecipites darent , Ut si dam opinantur: Qtianto igitur praestabilius est, eos,qui
in magistratib N imperiis consenuerunt, pri abstinere, quam de altioribus locis praecipiti casu deturbarii Est autem honorum ac imperii locus adeo leuis ac praeceps, ut in eo diri consistet ac perstare nemo posisit. Casus autem, non modo eius qui labitur , sed etiam circumstantium ruinam Lepissune trahit. Cum enim C. Marius per omnes honorum gladiis adtextum Consulatum perueni siet tametsi aetas ingrauesceret iam
sua, nihilominus Mithridatici belli prouincia de manib.
L. Syllae,coiserte obtigerat, extorquere conatu est, Vt septimum Consillatum ac perpetua imperia domi suae concluderet Arcum Sylla populari tumultu contra leges praeter morem maiorum sibi absentie, iam exercitu mi abenti prouinciam eripi videret Vrbem cuni legionibus occupauit a bellum ciuile tam crudeliter gestir I tota pene talia ciuium sanguine redundat et,
693쪽
D REPvBLIcA, LIB. IIII. 679 nec tantum duces partium Marianari , sed tim socios, amicos, proximos,affineS,pi Oscriptionib exsilio, morte mulctaret. At etiam cum decemviri Reipubl. constituendae ac legum ferendarum a populo Romano imperium annuum accepissent,idq; malterum annum progatum esset,perpetuam potestatem ac populi libertate inuaserant,nisi vi S armis non sine grauissimo ciuitatis periculo depulsi tuis lent.Superi' dictu est, non aliam ob causam populares S optimatum status tyrannos plutisse, qui b.nuperia diuturna dedissent,aut cliatraleg S J- rogallent ut Pisistiato Athenis, Philoni Argis, C Vpselo Corinthi, Dionysio Syracusis, Panaetio Leontii, Caesari Romae.Quod prospiciens C militi Mamercus, rogationem tulit ad populum Rotra an una, Vt deinc PS Cens ria potestas selquiannua ellet, cum priuS In anno quinque tribueretur ac postridie quam Dictator creatus suis se abdicauit, testatus illud apud populum; Visciatis, inquit, tuaniambi diuti rna imperia non placeant. Eo pertinet etiam lex Cornelia Tribunitia, ne magistratum eundem intra decem annos petere licet et nec multum abfuit sin Gabinius Tribunusplebis a Senatori b.in ipso Senatu interficeretur', quod belli Piratici prouinciam in annos quinque Pompeio tua rogatione tribuere non dubitas sci cuiuS rei rationem optimam Dio subiecit; quod qui diutissime imperarunt; no inodo caetero contemnunt, sed etiam imperantibus magistratibus parere dediscunt: quod eodem fere sensu scribit Calliodorus Antiquitas, Clusit prolimcιarum dignιtatem voluit annua successione reparara, ut nec diutina potestate unus insolesceret, o multorum prouectusgasidia reperιrent. Nec vero ulla re tamdiu Ass) riorum ac Persarii in imperia steterunt , quam quod exercituum ducibus ac legatis ii singulos annos potestates cimperia darentur. At maiorum nostrorum aetate liberi, ut parentum imperia ac potestates retinerent , interdictis agere non dubitauerunt, ut quidem ii, qui Connestabilis Campaniae Normanniae , Britannia dicebantur: V tum
694쪽
us item maximus:atque adeo Vialom, beneficiarii pleri que.Andibus etiam, Turonibus ac Caenomanis,Rup o
rum domus Praeturas haereditarias fecerat nisi D. Ludovicus prςscriptionem illam nou legis interruptione si1-stulisset.Prudenter ille quidem: cum intelligeret uces, Marchiones,&comites, qui precarium olim imperium habuerant,primo quidem annuum,deinde perpetuum, tandem etiam haereditarium fecisse indulgentia regum
noriorum. Quanquam caricii pene populi eodem er rore peccarunt. Ex quo intolerabiles ubique non modo Gyn cocratiae, veru metiam si εροκωτsaea: ac potestatem mercatura omnium foedi flama sectita est. Neque tamen
magistratuurn emtorem ii raperio spoliare aequum est, Miὸn nisi reddito pretio. Quae pestis Rerumpublicarum ab iis originem traxit , qui potestates&imperia perpetua fecerunt; quo nihil legislatores ac philosophi pernitiosius ciuitatibus accidere posse summa consenuone tra diderunt. Et quidem Celtarum, Graecorum,ac Romanorum antiquissima imperia, quaeque apud Helvetios, Germanos italos ciuitates diutissime torta erunt, annuos magistratus habent quales etiam Thomas Morus in ea Republica quam omnium optimam iudicabat, futuros optauit. His fere argumentis utuntur qui magistrat & imperia:&besu Et porpetua fieri negant Oportere. Qui Vero perpetua ma- se commodi-Iunt,nihil tam breui spatio, id est annuo, re ste geri pum Ddς tant quia prius imperium deponere necesse est, quam quid gerendum sit, intelligatur; aut rc b. perceptis&plam
ne cognitis,cum operi manus admouere coeperis, repem
te nouus magistratus aderit, qui manum de tabula tum huic alius atq; alius id elidem liabstituetur, noul Onan S. Ita Respub. magistratibus reruni gerendarum usu peritis semper caritura est. Sed dem', populum aut principem, ipsosque magistratuum creatores publica munera non
nisi experientia diuturna probatis hominibus daturos: cum tamen tot festi dies nefasti,intercis , comitiales, praelia α
695쪽
DE RE VBLIAE A LIB. IIII. 68I praeliares, maximam anni partona hauriant, publicas aeque ac priuatas actiones coiitui baci bella incoata sus tineri, iudicia coepta interiumpi, accusationcs impro
borum aboleri, supplicia differri, Rem denique publi
cam maximis in peliculis deseri necesse est. Quam quidem ad rem exemplis abundain' eorum qui annua ha bucre potestates Etenim usu veniebat, ut oui belligerendi prouinciam suscepisset, antequam eo peruenire potui siet, vel cum eo peruenerat,rebus affectis an coatis reuocaretur; ut cum Scipioni Africano succellorem date placuit; si tu, inquit Liuius, ct in Senatu ct adpo-ρulu acta res e)l .postremo eo deducta. utSenatui permitteret Tam tres igitur iurati bis n. conuenerat censuerunt, ut Consulespro uincira inter si compararent. At Scipio cum intellexit, iuc- cestorem tibi datum, pacem cum hostibus fecit, ira aiore hostium commodo, quam factur ' fuisset, nisi vereretur, victoriarum spem acri uctum sibi a successore ereptum iri , ut staperuix ille fertur Bellum vero Mithridaticum annos viginti protractum est, propter eam quana dixi imperatorum succellionem dum Interim occallone eruin felici tergetendarum oblata ac deserta hostis
imperium longe lare propagaret. Quinetiam in ipso plii
cum hollibus conserendi momento, imperatorem CX ercitum de se icie saepius oportebat,etiamsi successor nullus daretur: ut quidem Epaminodas ac Pelopidas, quorum potestas eo momento deli erat, quo praelium cum hostibus committendum erat; qui tamen cum sine maximo Reipublicae detrimento imperium a se deseri non posse perspiceient , praelium commiserunt , ac vi storiam clarillimam leportarunt, quae Thebanos, socios ab interitu seruauit, ' Lacedaemonios ingenti clade allecit. Domum reueri cum trium Phal ebuli ilant, maiestatis accusantur,d capitis damnantui, quod rerum G Q
exercitus ac imperia post tempus lege definitumae ima '
696쪽
631 IOANNis BODINI etiam ab ipsis ducibus proditae sunt,cum honore spolia-
ros se intelligerent , ut acceptas iniurias ulciscerentur. Quanquam Tyberius Imperator aliam quoque probabilem causam habuiste vicietur cum amici quererentur, illum potestates ac imperia perpetua fecisse, reposuit illud, hirudines qua multo sanguine hausto rumpuntur Glis fere, recentium morsu esse acerrimos sic nouos magistratus, quicquid sanguinis ellac medullarunt,auiditate summa habrire. ut veteri prouerbio dicitur, Nonparcitpopulis regnum breue. At Tyberii principatu potestates c imperia donari, non vendi; impetrari, non peti; bene de virtu- de meritis tribui, non turpi mercatura licitantibus adiudicari consileuerant: quid igitur yberius 1i hac aetate viueret Nam quod Alexander Seuerus Imperator inc catotes potestatum minime ferendos est dicebat, eandem causam quam Ludovicus XII.rcx Francorum adiecisse fertur, quod quς auersione emi solent,sigillatim di
Quansi nec imperii declis tueri, nec cii maiestate imperare potest,ese breui priuatu fore metuit q, si dignitas ocimperandi maiestas magistratui detracta fuerit, quis parebit Zils metu cotineri poteritZquis imperata exsequetur Sinppetua potestas erit, isti dignitate imperabito
S cum obsequio parebitur. nec magistratui metuendum erit, ne aliquando priuatorii columelias,aut improborii calumnias ferre cogatur. Sed principum impotenti libidini, ac potentiorum opibit sese opponet, proque temnuibus fortiter propugnabit, Vt plerique principes Mgilcratuum virtute constantia territi, ab iniuriosa facinorosiq; vita abstinere, leges optimas iubere; iniquas abrogare saepe coacti sunt, cum intelligerent imperia p-petua tortillimis vilis eripi no posse, ac populi rumores extimescerent; apud quem virtutis splendor maximus
est,ac fortium virQrunt integritas vehementer probata. In summa,si mag;lfratus prudentes,sorteS,ac rerum magnarum usu peritos esse volumus Domnes autem velleaebemis perpetuos optare necesSest: quia feri nion
697쪽
DE RE pvBOcA, LIB. IIII. 633 potest, ut tam arduunt munus quam est imperii natura, sui e urbanis, siue bellicis in reb. Ii ueli ciuium caulis diiudicandis sui e in aerarii publici cura, tam breui spatio a
nouis magistratib.aut plane condiscatur,aut recte exerceatur. Et quemadmodum carum familiarum pernitiosa ratio est quae seruorum mutatione delectatur: ita quoque Rerumpublicarum exitiosa disciplina, quae magistratuum nouitate ac varietate pascitur. ab iis enim noua consilia, iuruae leges noui mores, noua initItalia, noua C- dicta, noua iudicia, noui ritus, nouae legis actiones, noua denique rerum omnium facies ad Reni publ. pernianere colueuit; unde vererum legum ac morum pri icorum C
qttitur contentius id quidem perspicere cuique licet inveterib. institutis Graecorum ac Romani runa, apud quos noui magiltiat' simul ac renuntiati fullsent, nouas roga tiones V populum ferebant: quippees, hoc unum illi S 'politum ei let ut sui memoria apud postero cxl arct atqui inanis gloriae morbo laborant, inagnae quani bona: famae cupidiore i sunt.
Sed quid opus algumentis ξnu qui cu melius ab hominu in uelitis constitui, q Hege diuina, potuit unqua AtDeus ipse ciuitatii moderator optimus,ppetua pote ita te magistratus ac iudices subornauit, tu iunia lad ututem homines. ad beata perfectamq; vitam impellerent amplexus hierit,an ea quae dicuntur Virtutis paria omi iluius hilist et ΘQuin etiam Plato in ea, quam diuina a appellabat, i e publica, magii ratus fele Omnes perpetuos esse decreta 1 . Ex quibus perspicitur, ea quae attulimuSargum rutatum auctoritate diuina tum etiam diuturno clarissimarum Rerum publicarum usu confirmari, Persiarum inquam, Egyptiorum, Parthorum, Ethiopum, Turcarum, Moscho uitarum, Polonorum mermanorum, Francorum, Danorum, Suecorum, Angloruria, Scotorum, Hispanorum, Italorum paucissimis
quibusdam exceptis, qui perpetua magistratuum Diu-bi Rate ac seditionum perpetuis fluctibus agitatur. Tot
698쪽
petuandis honoribus tot ac tanta quae videmus imperia moderantur:quae tamdiu stare non potuissent in magistratuum paulo momento mutabilium creatione. Atq; haec in utramq; partem argumenta,non modo probabilia,sed etiam ad assentiendum necessaria videri possint; aliis quidem ut ad breue tempus, aliis ut in perpetuum honores ac magistratus tribuantur quib interdum adhibentur orationis lumina, quae non modo im peritorum, sed etiam acutissimorum virorum oculos praestringant; quae partim a nobis in medium allata sunt. ut assensionem quisque cohibeat, quoad iustis ponderisti, iei ii bus singula exigantur. Nam cum saepcin tuendis homi-
Republica num societatibus ac ciuitatibus moderandis, tum vero
Pς tisi x duabus in rebus grauiter peccatur altera quidem quod legum incommoda plerique omittis utilitatibus avide consectantur; altera quod ab extremis ad extrema vitiosa decurrunt, cum in mediis consistere debuissent. Plato perpetuos in sua Republica magistratus omnes esse voluit. Istud quidem extremum Aristoteli vitiosum vi-siim est:itaque ad aliud extremum delatus,Platonis sententia repudiata, omnibus ciuibus ad honorum petitionem aditum aperuit neuter tam ei opinor ad quaestionem definiendam adhibuit eam, quam decuit Rerum publicarum distinctionem cum in eo potitiam umquaestionis huius cardo vertatur. Eodem errore lapsus videtur Michael Hospitalis Francorum Cancellarius, vir dochus inprimis,ac domestica disciplina clarissimus: is enim omnia imperia precario tribui putabat oportere,sitque id modis omnibus efficere tentauit Anteas pediximus ac dicendum saepi est, quarum ciuitatu contrarii sunt fines, earum contrarios mores esse oportere .leges enim quibus populi libertas alitur, unius dominatum ac potentiam euertui. eiuS generis lunt leges annales de magistratibus, quae ut omnibus ciuibus aditum ad honorum petitionem aperirent anni decursi potestates ac imperia terminauerunt quoniam aequum erat, ciueS
699쪽
DE RE DUBLICA, LIB. LII. 8sciues omnes,qui imperii summi participes essent,ad honorum petitionem admitti: quod fieri non potuisset,si
in perpetuum imperia tribuerentur. Item aequalitas illa, quae statuna popularem alit ac tuetur, mutua obediendi ac vicillim imperandi ratione conseruatur: ne diuturna imperandi consuetudo dominatum arripiendi ciuibus ambitiosis ullam praebeat occasionem. At in monarchia, in qua nius est imperii maiestas, non necesse est, at ne utile quidem,subditos imperandi cupiditate excitari, sed potius obediendi consuetudine: quod potis Itinum locum habet, cum omnia unius vel dominatione vel tyrannide tenentur: quoniam in hac quidem tyranni vis,in illa subditos natura seruos fecit: quibus si detur imperi u monarchiam tramq; interire necesse est. Quamobrem tyranni, qui non minus subditos oderunt, quam subditis odiosi sunt, peregrinos sibi asciscunt, aut eos ciues quorum adem: amicitiam c5pertam habent, ut iis tantum corporis sui custodiam imperia perpetua committant, ne caeteri ciues imperandi consuetudine ac dulcedine tyranni potentiam ad se trahant,aut tyrannidem funditus subuertat. Is autem qui iure dominatum adeptus est, 'ui natura subditos ob equetes secit, nec an ia ua, nec perpetua imperia facit, sed caprecario tribuit ut canania ab ei' arbitrio ac volutate pendeat. Qui rex et , quonia subditos eo loco habet tu o i ater optri Tu liberos,non eruilem in modum, sed liberali conclitione tuebitur: leges de magisti aluum impe rio ac iure laturus , nec omnia omnibus imperia commun1cabit necit in omnes Raagistratus in perpetuum ti ibuet: ed pio cuiusque Virtute ac meritis, rerumq; gerendatum usu delectu singularem habebit; ut alios quidem annuos, alios perpetuos esse patiatur; aliis ite precario curationes δέ imperia concedet,si res ita postulabit: ut in omnibus mediocritatem aurea, dc quid quemque maxime deceat,intueatur: non committet igitur,ut prouinciarum Praeside ac rect Ores aut Cursarum&arrarii Principes imperio perpetuo fruantur: ut sit accu
700쪽
cri, IOANNis Bon 1 ut sandi locus ,rerumque gestarum rationes reposcanti raptiuatis; quod minime sperandu est ab iis,qui perpetuu& quasi summum in Republica imperium habent. Erit
etiam patritiorum ac nobiluim in tribuendis honorib. babenda ratio, ut plebeio nobilis anteferatur, si virtute aut experientia viriq; pares sint: qui vero minus habent Virtutis aut eruditionis, non omnino ab honoribus&imperiis arceatur,ut seditionibus occurri possit,sed cum Hs coniungantur si diuturno reruViu ac virtute praestat.
Nec tamen legibus a se latis princeps ita inseruiet sinillos ipsos, quibus perpetuum imperium potestatemve dederit, priuatos este iubeat, si aut corporis, aut ingenii vires publicis munerib impares sint modo id cum bona gratia S sine contumelia irat, Augusti prudenti stimi principis exemplo, qui senatores eo munere indignosipote Senatui seipses si abducere pinisit; aut si qui de imperii abrogatio contumeliam habitura videatur, honoribus ac immunitatibus frui permittet rebus tamen gerendis curatores dabit. Cum autem iuris dicendi aequabilitate ciuitates imperia maxime omnium egere videantur, collegia iudicum perpetua creabuntur; ea potissimum quibus de capite , fama ac fortunis omnibus ciuium iudicandi fit potestas, prouocatione summotarnon .solum ut diuturno sumi dicandi prudentiam ac peritiam sibi comparent verum etiam ut plures eadem potestate coniugati perinde ut magna vis aquarum, difficiam Taneo lius corrUmpantur. Nerizo inquit Plinius , omnes,neminem unquam omnes fefelleruat mel, omnibus quam ingulis creditur. Nam saepestri vir prudentia ac virtute omnes eiusdem Curiae iudices siordibit corrupti, vel etiam errore lapsi,eri gantur. Et quidem memini Polierum summae virtutis ac
integritatis iudicem, qui duos suae virtutis haeredes patriae reliquit capitalium causiarum iudices in Curia Parisiorum proposita susceptaque sententia reuocauisse, i innocentillimam mulierculam impietatis ream, ut
tempora ferebant, capitali supplicion sine summa pi tate liberauisse.