장음표시 사용
111쪽
agere eum patre, veluti cum alio quolibet: ac demum emancipatus pro extraneo habetur, L. Quin etiam . in fin. ff. de rit . nu- tiar. Nec alienationem labefactat emancipatio continens actori quasi dolo affectata, & comparata ex insidiis, ut robur quaereretur nefario contractui, quia spectanda est persona patris. Nimis grave , ac paene sacrilegum est male suspicari de pietate Maffectu patris. In patrem non cadit actio de dolo, propter affectionis causam , quae omnem suspicionem fraudis amovet, L. Non solum. g i. ff. eod. Non tenetur actione in factum de dolo pater qui filiam impuberem nuptum dedit, quia magis vota sest in .isse, quam dolo fecisse, magis a Sctu proprio, quam dolo malo id fecisse videtur, L. pen. f. tulianus. T Guod fals tur. aucZυγ. Si filia emancipata transegerit cum patre qui rem ejus curavit, non datur ei actio de dolo ad versus patrem, L. Si superstite. C. de dolo. Paterna pietas semper anxia & sollicita est incommoda M salutem liberorum. Pietas paterni nominis sem- pqr optimum consilium capit pro liberis , L. Nec in ea lege. 3.ult. T. Ad leg. Iul. de asilier. cap. Super eo. de testib. Denique in rerum natura non datur affectiis, qui aequet inedum vincat pa
ter num, L. ult. C. de curat. furios. Hinc patri datur actio quod vi metusve causa, ob vim metumve, quem passus est in liberis , cum pro affectu parentes magis in liberis terreantur L. 8. 3.ult. a uod met..cauis vibrantur viscera patris casu & periculo nati : unde non fert paterna pietas, filium noxae dedi, quod per filii corpus pater magis quam filius periclitetur, g ult. Inst. denρxal. aes. Se ipsam nescit paterna caritas, totaque in liberos effunditur : totus pater insudat filiis, per vitae discrimina, per
naufragia , terra marique opes quaeritat , quas natis relinquat 4 adhuc spirans eos suos haeredes nanciscitur , aut potius
verum socios & condominos sibi asciscit, L. In huis. de liber. ο
Notum parentum est liberos sibi esse superstites t hae prece
numen fatigant; unde superstitiosos vocamus :& si intempestivo facto rapi contigerit , nedum queruli & flebiles , inad furentes , naturae indignantur de turbato ordine mortalitatis, L. Nam es parentis s. de inum. testam. Quam ingeniosus amor parentum i Quam cautus pater in periculo nati l Anguem faucibus ejus haerentem, affectus spiritu magis quam dolo elisit. Ars erat esse patrem, vicit natura periciam. r ti
112쪽
Nec modo vitae de fortunis liberorum, sed α famae, M pudori consulit paterna pietas. votum patris est , ut filia nubat, quo ejus pudicitia tuta sit matrimonii solatio , L. Mulier. s. Cum 'r poneretur. Ad Trebest. L. Pater sic de evict. .
Singula natorum funera, totidem parentum vulnera ostendunt, quae patris animam &viscera sauciant. Quintil. 6. Inltit. in Procem. Revetito vulnere orbitaris. Et Tacit. in Agricola eDomes ita vulnere ictis, anno ante filium amisiit, Tot naturae Vinculis, tot animi, & sanguinis nexibus, tot sacris pignoribus Mar timentis sancita parentum fide in liberos; quisnam in malienis suspicionibus locus supersit ὶ Itane erit; pro h pudor . ut in patrem audiantur liberi, audiantur apud Summum Pontificem, paene coram ipso numine reveletur patris pudor per liberos r beapudori minime parcitur, ut consulatur egestati,& alimentis IIberorum. Non injuria beneficio restitutionis rescindisur aliena tio bonorum maternorum, quae a patre facta fuit in necem liberorum : bona scilicet alienata erant communia utrique, id eu,
patri & matri ; non ea sola ratione quam Glossa observavit, quod communi pecunia parta essent, sed magis quod parta
essent constante matrimonio, manente bonorum locietate , quae moribus contrahitur inter virum & uxorem : multer socia
totius vitae, utriusque fortunae, socia rei humanae & divinae, L. I. derit. nupt. L. i. C. Expil hered. Socia non modo tori Mvoluptatis, sed N laborum & periculorum domi M peregre, in pace & bello: quae propria laus fuit Gallicarum M Germani rum mulierum. Hac laude demerita societas, quasi praemium ,
& merces commilitii, nostri collaborationem, cujus tertiam tulit mulier, Capitul Ilib. . cap. 9. Hanc partem Nantildi Reginae servatam in divisione regiae gaetae Dagoberti, refert Almom. lib. 4. cap. as. Et quidquid pecuniae fuit, Rodulphum in Franciae M Burgundiae Monasteria sparsisse, seposita uxoris parte,
narrat Frodoard. in Chronic. ad an. 82i. Nequaquam igitur valebat alienatio praediorum pro ea parte, quae uxoris erat, chm patri non liceret alienare praedia, quaeliberis competebant ex hereditate materna. Nec erat quod duceretur ad invidiam nomen paternum , quia patria potesta. Hi pietate debet, non in atrocitate consistere, L. Divus. da teg. Pomp. de parricid. Patria potestas non datur in exitium & necem liberorum, sed potius in eorum commodum & salutem. Eonjectura pietatis, pater semper intelligitur eo animo fuisse, ut
113쪽
vellet consultum liberis, L. Cum aviu. de condie. dem. L. Cum acutissimi. C. de fideic. Hac conjectura de abstinendi beneficium datur liberis a Praetore i quasi ex tacita voluntate patris, ut consulatur pudori liberorum ;-parentum nomine, potiusquam ipsorum bona Veneant a creditoribus , 5. Sui. Ins f. de hered. qualit. σ d . Tanti praestat affectio paterna, ut sibi de proprio cineri non parcat, quo adjuvetii sortuna & status libe
Nec alienationem sua labe de vitio exemit consensus liberorum, εc emami patio ipsa, quia consensum fraude id dolo elicitum satis arguit ipsa, quae alienationem praeivit, emancipatio. Maligne de intempestive non licet patri filium emancipare, nec nisi in ipsius gratiam de honorem. Emancipatio est praemium bene affcti patris, beneficium quod debet esse gratuitum : nec pater qui fili an emancipat, quidquam retinet praeter dimidiam
usu sfructus bonorum adventit totum , in praemium emancipationis . L. Cum oportet. s. Cum autem. C. de bon. quae liber. Eman
cipatio quae est actus legitimus , non recipit conditiones quaeon rent libertatem , L. I g onerandae. Quar. rer. a SE ndit. Ergo vix defendi potuit emancipatio, quam secuta alienatio non alio animo factam satis arguit, q: ὶm firmandae alienationis consensu liberorum emancipatorum , qui memoria recentis beneficii, vix patri poterant consensum denegare. Emancipatio est beneficium quod debet prodesse, non obesse accipienti. Emancipatio est praemium obsequii & meritorum: adjuvari nos beneficio, non decipi oportet, L. In commodato. s. Sicut autem. Commodat. Ab sis igitur ut dicamus emancipatum, quem proximus eventus Ostendit, non alio animo emancipatum, quam ut exilii potens us Ct, & profligationem bonorum sito consensu ratam saceret; atque ita facilius pateret in s diis infensi hostis , ne dicam patris. Hoc argumento notatur mancipatio facta a R gulo , cum emancipatum, ut heres matri existeret, statim ipse foeda de insolita parentibus indulgentiae simu latione captaret, teste Plin. lib. q. cap. 2. Eodem argumento emami patiis mox testam mo patris praeteritus, non compellitur piae stare fidei commissum a se relictum , utpote in stiria affectus, L. Cum quid m. C. de fideicommig. Iniuria affectum dico, non modo quod praeteritus,& fidei commisso tamen gravatus; sed maxime q ibd ante haec omnia emancipatus maligno consilio praetereindi, de oncrandi fideicommisso. Insuper intempe-
114쪽
stivam emancipationem fraude & dolo carere facile intelligitur: quo enim animo fuit pater, qui emancipationem contulit in hunc diem, quo erat alienaturus materna praedia liberorum nonne magis sibi indulsisse videtur, quam liberis, & liberos c- mancipasse, ut alienationem irritam & inanem firmaret In tempestivae prohibςntur emancipationes , quod omnino comparatae sint in rem & utilitatem liberorum: quapropter vetantur Episcopi & Clerici, ne liberos emancipent, nisi plenius probaverint de eorum aetate & moribus. Conc. Carthag. can. 38. apud Balsam. id est, nisi prius causa cognita de moribus Maetate,& interposito decreto Ptaetoris. Nempe cum ordinabantur Episcopi & Clerici, secedebant ab uxoribus x liberis ι & quo
intentius sacris vacarent, juris saecularibus soluti, solebant emancipare liberos, & propria iis bona dimittere. Sed quia interdum tradebantur perdituris ob lubricum aetatis , prospectum est, ne liberi prius emancipa Antur, quam ejus aetatis & disciplinae essent, ut rebus suis gerendis non impares essent. Vetat Conc. intempestivas & praecoces alienationes, ne liberi aetatis lubrico credantur, neve emancipatio quae datur in praemium , eis cedat in poenam & injuriam. Iure Civili pater non prohibetur liberos impuberes emancipare , sed si eos emancipet , legitimi tutoris vicem sustinet, L. 3. in fin. de legit. tutor. ne desinente ossicio patris, vicarium dest officium tutoris. Pater emancipat liberos sub id tempus, quo alienaturus est bona adventitia liberorum, adhibito consensu emancipatorum. Nonne abiaque injuria, intempestivam dicimus alienationem, quae liberos non mittit e familia, sed projicit spoliatque; non patresfamilias facit, sed miseros & inanes dimittit 3 Nec obstabat emancipatio rite & absque dolo facta, quin
liberi restituendi essent adversus consensum praestitum alien tioni bonorum , auctore patre : quia emancipatio quidem solvit patriam potestatem, solvit civile vinculum potestatis; sed nequaquam solvit naturalia jura , id est, auctoritatem, reverentiam & obsequium, quae natura altius infixa haerent animis, quam ut manu Praetoris avelli possint. Non uno aestir fiebat
emancipatio : per trinam imaginariam venditionem re manumissionem , ut intelligeretur quam aegre reluctante natura, di
ipso jure, filius e potestate patris abiret. Per emancipationem ludicro x imaginario actu solvitur patria potestas ; sed ejus vestigia altius insta manent in animo. Hinc si filius emancipa-
115쪽
tus mandante patre, manu sua scripserit, domum suam pignori futuram creditori ratris, videtur obligationi consentire, quia pater emancipato filio facile persuasit, ut ait L. f Iusser. g. i. de pignorab. AEque liberos asscit auctoritas de reverentia patris, ac potestas : . e quam igitur parit utraque causam restitutionis. Pari argumento, si libertus post manumissionem in continenti, vel ex intervallo, operas vel obsequium patrono promiserit, quae onerent libertatem, restituitur, qudd metu & nimia reverentia promisisse intelligatur, L. I. s. -Nμα onerandae. fuar. reriact. non det.
Variis actionibus enitebantur liberi revocare res alienatas a patre. Prim sim petebant sbi reddi partem maternam, quasi nullo & irrito consensu praestito alienationi post emancipationem e tum si staret emptio pro ea parte, petebant ut sibi liceret, retrahere aliam portionem, id est, paternam, tamquam proximiores jure retractus gentilitii, oblato pretio emptori juxta Consiletudinem municipalem , quandoquidem nondum et psum esset tempus retractus, qui datur intra annum & diem tempore contractus. Et quia consenserant alienationi, adhucque erant intra tempora restitutionis , poscebant se in integrum restitui beneficio aetatis, vel exceptione, quod metus
Romanis non ignotum fuit jus retractus. Iure veteri nimirum, quadam Constitutione quae desideratur, proximi & consortes praeferebantur extraneis in emptione rerum , L. Dudum. C. de eontrah. empl. quod Ius nescitum stante Republica, quae cives rerum suarum arbitros plenissime constituit,&de eis liberam inter vivos, vel mortis causa disponendi potestatem fecit. M. Tuli. pro Balbo : Praediorum nullam esse gentem , emptionibus
ea flere sese ad alienos homines , s e ad in imos , non ieribuι
tamquam tutela perbenire. Constit. Valentiniani , quae continetur dicta L. Dudum. Exploso Iure veteri libera est cuique emptio & venditio rerum suarum : quilibet potest eligere emptorem , ita ut propiores arseantur a jure submovendi extraneum ab emptione, ne cuiquam tollatur rei suae arbitrium, neve gravior injuria, inani honestatis colore veletur. Moribus constitutum est jus retractus ex voto parentum. H nesti At cordati patrisf. votum est, ut bona conserventur semiliae. Bona lege d fruntur proximis, ita ut non dicantur ad eos pervenire, scd ad eos redire, L. tutela. de L. I Terent. in
116쪽
Andria : morte ea ad me lege redierunt bona. Et idem in cyra : Ea ad hos redibat tira hereditas. Francorum moribus restitutum Ius antiquum , ut propinquis
liceat retrahere rem venditam intra annum diem a tempore
contractus, oblato venditori pretio. Et haec fuit Consuetudo Paronensis municipii, quae celebratur in hoc cap. Jus retractus praescribitur intra annum & diem. In praescriptione annali anno adjicitur dies, quasi supplementi & corollarii vice, ne ita angustis terminis coerceatur, qui iure retractus utitur, quin admittatur etiam intra modicum tempus post annum. Ita actore misso in possessionem rei servandae causa. reo absente,& non defenso, reus auditur, si intra annum x diem offerat cautionem j
dicio sisti, & redintegratur ei possessio , cap. Cum venissent. de eo civi miti. in ' s. rei. se . caU Ita seu dum amittitur, si vata
saltus investituram non petierit intra annum di diem a morte Domini, cap. I. Quae fuit prima caus benes amisi. in usib. stud. Et apud Gunter. Ligur. libr. 8. Et virgini professae ante x I r. annos datur annus & dies, intra quem licet poenitere. Conc.
Aurelian. V. can. I9. Tribur. can. 2 s. can. Puella. 2O. qu. 1. Et
ita apud Latinos Syria armis recepta a Sarracenis, ne possessorum desertione S ignavia regio careret desens ore , annalis praescriptio admissa est, ut qui per annum de diem pacifice sundum possedisset, tutus esset. Tyrius libr. 9. cap. I'. Hi causam edicto dederunt, ut annua praescriptio locum haberet, Meorum foveret partes,' qui in tribulatione perseverantes per annum S: diem tranquille M sine quaestione aliquid possiderent. Vassallis Carnotensis Ecclesim calamenta, id est, seuda Eccles astica per annum Τc diem posse*i, sese confirmasse memorat Ivo Carnot. epist. 18 . Adjecimus etiam , ut quidquid hacEenim de casimento Carnotens Ecclesiia , concessis e psidentium raesitientium per annum es diem quiere pos ederint , de caetepo ns-stra con sisne quiete possedeant. Et hoc additamentum est quasi foenus modici temporis in praescriptione temporali, quod non caret etiam auctoramento Juris Civilis : nam & in L. Vbi lex.άe R. I. cum dantur duo menses a lege , & sexagesimo primo die veniens auditur. Et quod dicitur solvendum statim ab adita hereditate ., cum aliquo temperamento temporis accipiendum
est, ne heres cum sacco, id est, pecunia praesenti in manu , adire cogatur , L. Quod dicimus. de solui.
Non abs jure igitur rem venditam a patre liberi reposcebant
117쪽
jure retractus gentilitii, cum municipali Consuetudine Adjuvarentur, S ipsi occurrerent intra annum S: diem a tempore contractus. Quod vero implorarent beneficium restitutionis in integrum , in causa erat consensus praestitus alienationi: qui enim semel consensit alienationi, tacite a jure retractus discessisse via detur. Nemo potest venire contra factum suum, α retrahere adversus se ipsum. Alioqui retractus patebat jure communi abiaque beneficio restitutionis. Frustra postulatur a Principe, quod de jure communi obtineri potest, L. In causa. de minorab. L. Imperatores. de reb. audior.Iud. postid. Adeoque filiusfamilias, etiam si nihil habeat in bonis , potest retrahere rem a patre Venditam, ex Consuetudine, quae hoc remedio prospexit ne bona migrent
Denique infelices liberi poscebant, se in integrum restitui
super utroque , id est, adversus venditionem utriusque partis, paternae & maternae, propter immodicam laesionem. Iustissima causa restitutionis erat enormis laeso, facto patris illata. Liberis etiam adversus patrem, si ultra modum laesi sint, non de dolo propter paternam reverentiam, sed in factum actio datur, dicta L. Si superstite. quia enormis laesio est idoneum argumentum doli de fraudis etiam in patre, nec liberis ad invidiam occentandum paternum nomen, non invidiosum liberis, si querantur de patre apud Parentem orbis Christiani, qui praesentis numinis vices gerit in terris. Ipsam Palladem de Iove parente suo tamquam virtutis impedimento quericantem audimus apud Homerum Iliad. οὐν αλεῖ ς , Itot με νεω Infestus semper peccator, virtutis meae impeditor. Liberorum querelam non respuit Pontifex, judicibus in hanerem datis demandans, ut si rerum fides constaret, venditionem nullam x irritam pronuntiarent pro ea parte, quae spectabat ad liberos jure materno, si in ea abesset juris solemnitas; quod si
non deessent solemnia, verum enormis laesio subesset pro utraque parte, pro materna,& residua, id est, paterna, in integrum eos restituerent auctoritate Apostolica, dum tamen quod offerebatur pretium, emptori restitueretur.
Aditus Pontifex et ism in temporalibus , quod postremum expendo, licet primum esset in ordine processus, quia Praetosis primum est scire, an sua sit jurisdictio, L. Si quis ex aliena.dejutic. aditus, inquam, Pontifex etiam in temporalibus, restia
118쪽
tutionis beneficium postulantibus impertiri, & super ea re πι- dices dare non dubitavit, eis videretur falcem mittere in mecsem alienam i idque vel propter admixtam personam Clerici, qui unus erat actorum, quia ea aetate Sedes Apostolica ἀμέσως cognoscebat de omnibus causis Clericorum, cap. ult. 9μro comperent. vel propter consensum ultro se adeuntium, quo prorogatur jurisdictio non competentis iudicis. Ea aetate lolebant adiri Summi Pontifices , e toto orbe Christiano in temporalibus pariter ac spiritualibus, uno agmine a laicis & Clericis. Tanta erat reverentia & demissio omnium fidelium erga Sedem Ap stolicam, ita ut Roma major visa sit arce Religionis, quam solio potestatis, Ambros. de vocat. Gent. libr. 1. Sed clim tota jurisdictio Pontificis versetur in spiritualibus, temporalium c gnitione eam laedari nequaquam convenit.
119쪽
AD CAP. Nisi essent. XXI De Praebend.
Habita X VIII. Octobris M. DC. LXVI.
Di To jam Innocentio III. Se qualicumque
opera industriave a me exculto, proxima cura
succedit Alexander III. Pontifex aetate prior, juris divini ac humani scientia non impar. Qualis enim quantusque suerit, ex hoc uno intelligere licet, quod e Prosessore Iuris Canoniaci in Academia Bononiensi Romam evocatus, primum Cardianalis, postea Cancellarius Ecclesiae Romanae factus, his gradiabus ad Pontificatus culmen pervenit: de quo apud Radevicum extat libr. Σ. cap. 3 i. gratulatoria ejus epistola ad Episcopum de Doctores Bononienses. Ut opus, etsi arduum, aggrediar, movet me praestantia Pontificis, movet me Scholae & Studiosorum utilitas. Interim dum operi incumbo , auspicato pro instaurandis Scholis ex more solemni , cap. Nisi essent. de Praebend. quod est Alexandri III. selegi, quasi insignes primitias concepti operis,& studiorum non ignobile argumentum. Hujus cap. species hujusmodi est. Vacante Prioratu, Convenis tuali scilicet, ut colligitur ex eo, quod super eo per electionem provisum memoratur, quia Prioris Conventualis electio pertinet ad Monachos, Clem. Etsi principatu. de reseri . Tum ex eo quod Prioratus infra dicitur habere Capitulum, cujus praepositus erat Prior Conventualis, qui non habet super se Abbatem P cap. Cum in Ecclesiis. de major. oe obed. cum ex eo quod idem Prioratus Dignitas dicitur in fine hujus cap. Vacante, i quam, Prioratu, dc divisis in partes eligentium votis, pars unum in Priorem elegit , pars alterum. Cum de electione lis mota esset, & delata ad Summum Pontificem, ab eo judices dari sunt, apud quos eum res diutius traheretur, litis taedio partes
120쪽
Sententia datorum sudicum nulla erat defectu potestatis, utpote lata a iudicibus, quorum potestas desierat, ex quo arbitrium suscepere : quod non licebat, quia lege Iulia de judiciatis. Judex datus a Magistiatu , ejus rei,de qua semel judex datus est , arbitrium ex compromista suscipere prohibetur. Iudex datus, omissa persona judicis, non potest arbitri personam in se transferre, L. q. s. oiquu judex. L. Non distinguem M. g. Quaesitum. de recepi. arbitr. Multo sortius judex datus a Sede Apostolica, quasi spreto mandato, non potest compromissum susti pere, propter reverentiam, quae debetur mandatis Sedis Apostolicae. Praeterea judices dati non poterant di versis officiis fungi, partim judicum datorum , partim arbitrorum compromissariorum : nemo duorum Vicem sustinere potest , L. Si plures. depact. Et quod dicitur a iudicibus statutum, ut unus Prioratum consequeretur, hoc ex iurisdictione delegata constitutum videtur. Quod autem ordinatum est , ut alter annuam pensionem ferret de fructibus Beneficii, magis pertinebat ad officium arbitrorum, quam judicum , tamquam a Iure prorsus alienum: quia unus & idem in eadem causa non potest fungi ossicio judicis simul de arbitri, quia haec duo sunt valde discrepantia. Munus judicis est publicum , L. tali. s. Iudicandi. de muner. honor. munus arbitri privatum. Haec ita inter se differunt, ut in eandem personam cadere non possint: atque ita judex in eadem causa non potest divertas personas sustinere, ne munus judicis comicum , versatile, & ludibriosum videatur Unus & idem judex non potest diverso jure censeri, partim ex mandato Apostolico , partim ex compromisso, ne illusio & injuria sar Summo Pontifici cap. Bunae memoriae. de pol P l. Praelat. Et judices dati postquam sententiarn dixerant vi delegatae potestatis, addicendo Prioratum uni ex electis, non poterant trans re ad officium arbitrorum: quia judex datus postquam sententiam dixit,
functus est ossicio suo, id est, desinit esse judex , L. Iudex posteaquam. de re judicat. L. I. g. pen . Uur. cap. In literis. de Usic. Delex.
Imo si judices dati ex delegata potestate, uni Prioratum ad-judicarunt , quia eis liquebat illum canonice electum : quo jure eis fas fuit ipsum condemnare ad solvendum alteri pensionem indebitam 3 Non habenti jus in B neficio, penso reservari non potest, cum non possit imponi sine causa uel Canonico titulo, quo jure Bene fi tum sine Canonico titulo obtineri non potest, cap. I. de R. t. in VI.