장음표시 사용
441쪽
prorsus insensibilis, requiruntur in mente ideae identitatis et diversi- latis, ad vocalmiuin iii tolligenduin - PvOP. I l. Absurdum est puriter
nullam veritatem ab humana mente coquosei posse, nisi per divinum revelationem traditione transmissam - Nam l. v lides sine aliqua praei via scientia est impossibilis - 2.' In eo systemate error inset humini aliquando physico necessarius - et 3.ψ tollitur discrimen inter Veritates . i. rationales et revelatas - 4.v Homo ab hominu instrui uimuit, nisi ratio discentis Vi sibi propria veritatem cognosceru possit, ablue adeo nisi aliquid sciat antequam instruatur - PROP. III. Fuiso claseritur, rei e totwnem trouisione communi tum physice neerasoriam eme, saltem Udideas se veritates, quue ad ordinem seu religiosum, Aeu moralem Per tment, seraequendus - Nam l.ψ secus plurimi hominis in errore necessario detinerentur . 2. v instructio nil valet, nisi audiens vi Silii pr0pria ΝPritalem intelligere possit - 3.ψ Si ratio ideas universales primili vas adquirit, et principia, quast ex iis emorgunt, vi sua deprehendit, eadem supremi Numinis exsistentiam, et ordinis moralis principia fDOledit e noscere - I no K IV. Diei nequit, neu bum eaeternum, aut Si' unum quodcumque arbitrarium esse conclitionem necessoriam ad hoc, ut homo nil es dilum stιae rationis usum, seu ad elua distinctus' que myniliones perveniat - Nam s.' necesse non est . ut mens ad Ob ieela contemplanda alterius monitu dirigatur - 2.0 Signum externumn 'quit esse conditio necessaria ad hoc ut mens reflexionem exerceat 3.' Ad idem adquirendas naturalitur homo incitatur a sensationibus et Phantasmatibus: ad veritatis apprehensionem ac iudicium ab evidentia - ΡROP. V. Uoeabula, quamquam ad intellectus persectionem prinmoventam sint summopere utilio. non sunt tumen illi ad emitandum Gsolu/e necessaria - Vocabula prae ceteris phantasmatibus intellectus , Operationibus iuvandis opportuna accidunt - memorias maxime iuvant - inter signa principatum obtinset - scientiarum et traditionum thesauros communicant et transmittunt - Non lamen ad cogitandum Sunt necessaria; nam l.ψ id px dictis liquet - 2.9 plura cogitamus, quin VO'cabula quibus ea significantur, didicerimus - aut 3.' memoria teneamus - 4.' celeres quasdam apprehensionos vocabulorum reproductione
exsequi est impossibile - 5. plures assectiones internas, abulis exprimere non possumus - Quaestio, utrum homines ex se loquolam aliquam in enire queant, ad controversiam cum traditionalibus non pPrtinet - Nec est quaestio de laeto, sed de humiliesi quadam possibili - Quid do in asseri euin certitudine possit; quid in utremque partem disceptari . 214 ART. Ill. Sotissit obieelis. Arguunt l. v ex inclis - Naturan lex est, ut ad rationis usum homo perveniat rationis allerius auxilio - Pueri, qui extra hominum societatem adoleverunt, et surdoemuti - Arguunt 2.ψ ex analO-gia - Vires omnes. quae in rerum natura vigent, externo aliquo incita- mPlato egent, ut in actum exeant - Arguunt 3.0 ex analysi intellectus non O Sine signo, cogitare nequit: nam t.' eonstat hominem Sua Verba cogitare, antequam Suas cogitationes verbis eloquatur - 2.9 Nobiscum ipsi, et cum Deo in iit colloquimur - 3.' λογce, Seu verbum mentis essent tale est togitationi - 4 φ ideae intellectuales, Vagae et indefinitae, solum per VBrhum et in verbo percipi pomunt - ΗOminis cogitatio spiritali elemento set sensibili coalescat Oportet , ... 223 CAPUT X. ng iUDiclo. Am T. l. Sune iudicium opprehensio. Philosophorum hau in re sententiae PROP. I. Mensis iudieiuni situm non esι in appreh nsione convenientiae rei diserepantiust inter ideas . Nam s.' haec apprehΡnsio est caussa seu moli viaria iudicii, ideo tuo ab eo distincla - 2 v apprehensio consequen-liae, est apprehuusio eonvenientiae, Sed non usi iudicium - a.' si iudi ei una remi huiusmodi apprehensio, nullum i se posset iudicium lente,
442쪽
rariunt: et in uni in quae ab omnibus philosophis traduntur ad prudenter
iudicauit uni, omui sensu carerent - 4.' nulla insupor essent iudicia imperata - 5.0 nullum ludicium salsum esse posset . G.ψ Idem probatur ex notionibuq eommuniter receptis de variis mentis statibus respectu veritatis 7.v ex iudieii nomine et expressione . 226 ART. ll. Utrum iu ticismi sit actus intellectus, vero volunttitis. PROP. II. Iudi tum non est uetus a rotuntute elicitus, sed ab intelleetu - Nam . . iudicium in suum sibiqetum tredit sub ratione veri - 2.v Terminus iudieii est aelus es endi sibiectivus EXpressus per assirmationem, non prosequendus per voluntatem - 3.' Saepe iudicamus contra voluntatis yropensionem - ' Idem ex iudicii nomine et expressione colligitur opp. I.' Iudicium est assensus vel dissensus: assensus autem set dissonsus id in mi ae vello et nolle - 2.9 Iudicium est quies quaedam de sidurii sciendi aliquid: desiderium autem et quies voluntatis sunt Subditur responsio . 231 Au T. Ill. De iudieii nutura. P 0P. III. Iiulteium est actus, quo mens binos rone plus in unum ponit - Probatur l. ' ex humanae mentis limi. latione ac pΡrseelibilitate . 2' iudicii terminus uno conceptu continuatur Oportet - a.' In re praedi tum et subiectum sunt unum et idem obiectum . t.' Constat plurimos esse conreptus, in se unos, qui
pluribus iudiciis compositi sunt - Etiam iudicium negans dici potest 'inpositio - Quae sit compositionis forma - Duplex erbum mentis An et quo Sensu compositio, quae lit per iudicium, dici possit eounitio
- Indicium est actus r flexus - 0uomodo intellectus ex se ad iudicandum determinetur - liorum determinalarum conreplus formantur primo per iudicium . Omnes ideae distinctae iudicium supponunt . . 233ART. IV. An omne iudiciu ' sit eae iurarum comparatione. Reidianorum . Opinio - Ρn Op. IV. Xut tu sunt aut esse poesunt legitima mentis iudicia, quae sine ulla e venientive rei uis repantiae praevia perceptione, eae coe o quodam instinetu ponuntur - Nam t.' eca haec iudicia humanas muniis naturae repugnant - pramertim 2.9 quod Versantur circa veri latus sundamenta lim - 3.ψ Haec opinio cognitionis certitudinem sum ruit - 4.ψ eiusdem opinionis nullum est fundamentum- Εae enim veritates, ob quas lite instinctus assoritur, non assirmantur, nisi quia intelliguntur. Cur rudes vulgaresquo homines haec principia distinete exponere, oo. rumque rationem reddere neseiant - Cousinii obiecto dis solvitur . . 236 CAPUT XI. DE FAc ULTATE APPETENDI.
AB T. I. De oppetitu in genere. Appetitus naturalis et eligitus - Duplex est in homine appetitus, sensitivus et intullectivus - Utriusque obiectum rei aliquod lonum cognitum - Αppetitus est polentia partim activa, partim pissiva - Discrimen inter facultatum apitelendi sti cognoscendi. 24 lART. ll. De nrpetitu sensiti m. 0uO Stimulo appetitus sensitivus ad actu iudelei minetur - Aplietitus Sensitivus in homine ad plura Se porrigit, quam in brutis . Appetitus concupiscibilis et irascibilis - uuid sit tias. siO - Praecipui saetillatis sensilivae nctus - PasSiones an Sint malae Appelitus sensitivi subiectum est compositum ex anima et corpore, radix autem anima - Nuxus inter corporis statum et actus appulitus Sensitivi - In homine appetitus sensitivus intellectivo Subditur, non tamen quoad omnia 2Λu T. lli. De opis titu intellectim seu voluntate. Pli OP. I. Voluntas Solummodo bonum oppetere potest rid licet tu solum quou ut aliquo modobmum apyrehendi inr - Proliatur l.' ex ipsa appetitus natura-2.' ex eius unu - 3.V Px inductionu - Pito P. I l. Metium omne quod appetitur est sin per uli quo modo ipsius oppetentis bunum - Probatur ex experientia, et ex natura appetitu - Aelus voluntatis alii sunt circa sinum,
alii circa media . Voluntas in omni suo actu in linem tondit - Quidquid homo velit serii per felicitatem suam implicite vult - 0ui sint xo-lunialis actus, circa liuem, qui circa inedia - Actus elicili et imperati , 216
443쪽
An T. IV. De humuuue voluululis libertate. Libertas a cuticii Uue et a ue, eessitate - 0uae sit caussa lihora - Libertas indillarentiae triplex, contradictionis, e trarietatis, Vecificationis - Discrimuli coacti a necessario - et spontanei a Voluntario et libero - Actus liberi clementa sunt intentio sinis ulli mi, eonsilium seu deliberaιio, eiectio Ut e eculio PROP. III. In ultimi sinis intentione libertas nou eu - Probatur l. ' ex naxura actus contingentiS et ex natura manantis - 2.' ex analogia icum intellectu - 3.ψ ex natura si uis ultimi - mnes subori linati libui appetuntur, et propter linem ultimum . Voluntas circa aetualem linis appetitum est alii uo modo libera - Pnop. IV. Iu uelibus intellectus consiliuniis et ivdιe sis nulla est intrinseca libertas . Quia intulle,ctus Vel ab oblucio vela voluntate determinatur - PROP. v. secutio quoque intrinsecus libera non est - Absurdum est, libertatem non iuvoluntate, Sed in exsecutione positam esse - PROP. VI. Libertas ibi sinlum est, ubi habeιur voluntuιιs eleetio . Libera enim determinatio sinimn esse potest in polentia appetente . . 2 Αn T. V. De liberialis nutura. PROP. Vii. Nec sinis ulιimus, uec bonum i/ι genere electioni subiiciuntur - Deducitur ex dictis - PROP. VIII. Bouum in sinitum intulline eoonitum necessario uilibitur; in praesenti tamenrita eius dilectio electioni subiaeet . t.' bonum inlinitum est obiectuum humanae beatitudinis - 2.ψ in hac vita illud non nisi imperfectissimucognoscimuS - Εlectionis obiectum . Bona tum vera tum salsa eligi possunt - Libertas omnis vel Ohiecti vel subiecti impersectionem Supponit - PROP. IX. Ueetio non fertur necessario in id, quod ut meliu3mprehenditur - Nam l .u sic omnis libertas destrueretur - 2.' Nihil sere est, quod, Sub diverso aspectu consideratum, apprehendi non P sit ut melius simul, et ut minus bonum - 3.v Argumentum ad nominem - 4 v Naturm Voluntatiis repugnat, ut ad bovum linitum, licet ut melius proponatur, necessario seratur - Essugium Luilini inianorum ad praeviam consultationem praecluditur - Duplex iu actibus caussae liberae distingue uda ratio, suseiens et determinans - Quibus in adimietis voluntas ad melius determinetur - Pnop. X. Id hoc ut volunt liberum aelum eliciat, necesse nou est ut a praevis iudicio pracilao determinetur - Νam 1 .v Ad explicandam libertatem necessario admitti debet actus aliquis voluntatis, qui a iudicio pmetim non determinu-lur - 2.' iudicium Voluntatem movere nequit, nisi ratione obiecit Quandoquo Voluntas a iudicio practim deberini natur . Iudicium rationis, quod electionem praeredit ac dirigit, non est iudieium praeticuln, mi Speculativum - Ad prudenter agendum requiritur iudicium pra-ctigum . . 253 hART. VI. manae voluntatis libertas uaseritur. PROP. XI. Etsi actus, quia voluntate imperari dicuntur, eo ti esse possint, repu9uut ισmeu, actus a voluntate elicitos esse coaetos . Nam exteriora membra aliorum violentiae subsunι - aetus vero elicitus ab intrinseco principio procedat ne Me est - Puop. XIL Humana voluntas libertiue saudet in isserentiae - Probatur l.' ex cognitione eorum quae voluntati eligenda pro' ponuntur - 2 ' ex intimo sensu - 3. ex communi nominum se usu . 259AnT. VII. Diffleuitates. Voluntas ab alio determinatur: natu I.' Omne quod movetur, ab alio movetur - 2.' voluntas est indisserens ad diversa, ut intellectus . a.' secus dioere deberemus: volo quia voto, vel Doloquia possum Delω - Si duo bona aequalia apprehendantur, et voluntas unum eliger0ι, sinu motivo ageret, quia utriusque moti Va Se mutuo elidunt - Si Inam ualia apprehendantur, voluntas lui lionum maius eligendum necessario determinatur; nam l. V voluntas dicitur uligere iquod magis placet - 2. v bonum minus verum eSi malum - 3.u si illudi Inj eligeret, ageret sinu ullo molixo - Libertas ex intimo sensu non pro batur:.nain V hic non actus indisserentiam, sed ipsum actum renuntiat -jet a.' libertatis ideam in nobis esse - d. in somniantes quoque sibi
444쪽
hatur ex analogia - 2.' ex diverso inodo. titio utriusque laetitialis actus absolvuntur a.' quia sucus Zelus appetitus semper ac noee88atio tundet set ad motum passivum - 4. ' plura appetimus, quae DXSequi non immundus - AFAM O ll. Subieetum, in Q in residet fastultos mo- Di. , sunt musculi tinim sit - Probatur eX purientia Pt observatione . De do p udentia vis ino tristis ab appetitu. dicendum l.ψ non omnium mus 'ulorum vim in0lpio in 'p'nilui subiecta in esse - 2.V Appelitum seu Sitivum ex se sum e re ad motricem vim determitiandam :ul stelum: non lamen imperio proprie dicto - Facultatem motricem in hominusa pu delaei minari ad actum Vi habitus - Si voluntas renuat, nec ap-ν tilum sonsitivum. nec habitum quemlihel sumcere ad facultatem tri0tricem di termittam lam - Uacullat in motricem a voluntate determinari. saltem ut plurimum, medianis motu appetitus sensitivi posse lamen a Voluntate lilisque hoc medio determinari - Voluntas in imperandis actibus facultatum sibi subiectarum se lia i ad in uin
Tractationis obiectum - praestantia et partitio . 270
CAPUT I. DE DEMONSTRATIO E EX Si STENTlAE DEI. ART. I. Utrum Dei exsistentia debeat ac possit demonstrari. Dei existentia licet sit per se nota secundum ερ, non inmen est quo id nos - Debet ergo demonstratione cognosci - Ρ0lest autem demonstrari a Posteriori, at non a priori . Quibusdam dissicultatibus satis sit . 271 ART. II. De amumentis hanc in rem asserendis. Qua am Prae releris argumenta seligantur - Argumentum quod vocant quasi a priori, vel asinin Itaneo, utpoiu aequivocationi innixum, reiicitur - 0i modo ens inlinitum non exsistens repugnei et quid exinde in serri legitime possit mi essentiam nullus hominum in hac vita intuetur . Athei negati viet positivi - 0uid in hae quaestione Dei nomine intelligamus . . . 273 CAPUT ll. Anou MENTUM METAPHYSICUM A nT. I. mponitur argumentum. PROP. I. Cum repu9net omne id quod est essa productum et contingens, infertur ens improsi tum et necessarium erisιere - Νam t.' si Gmnia quae sunt meiat producia, Vel dicendum osset aliquid a nihilo suisso productum, vel duo So mutuo produxisse, vel in indesinitum procedi posse - 2.' Si ens necessarium non exsineret, nihil umquain Possibile esset - Deus int ens a se - in Dira essentia et exsistentia sunt unum ideInque a 276AnT. II. De VIussio atheorum ad seriem inmitum. Pnop. II. Series influitae linoemium in tependens ab eme neestssario plane revuγα - Η0pugnat t.' quia in sinita est et successiva - ox una parsi limitem habet,imino semper habuit - semper augetur - plura contineret inlinila. quo
ruin alterum altero malim esset . animarum originem Explieare nequit - 2.9 eum omnes termini sint contingentes, lori series est insul-liciens ad exsistendum . singuli enim termini sunt conditionales, ac proinde por in Insum cientes ad sequeriles prodiisendos ν 278 ΑΗT. Ill. Di Arullules. Diu exsisiuntia nequit demonstrari oX relius rori tingentibus. Nam l' lima tontingentis supponit id am necessarii - 2.' perua quae nummaria non sunt, iis init is inbiastrari id quod est nec sarium - 3.v continguus non requirit aliam caussam quam ens aliud
445쪽
n in ens - t.' esseetus sinitus non imaesi nos adducere in emititionem caussau in sinitae - 5.' si exsistentia entis contingentis esset necessario conia xa eluia cnte nece sario, ens contingens esset necessuium - series inlinita ab Allieis hi posita n0n repugnat. Nam t.' non repugnat seri eaussarum Sine ultima; ergo nec sine prima - 2.' plures auctores d0cuere imulili aeterni possibilitatem - 3.' in ea seria singuli aermini sunt possibiles tum intrinsece lum extrinsece. Respondetur . 280 CAPUT III. ARGUMENTUM DRYSICUM.ART. I. mpositio. PROP. III. LX admirabili mundi ordine luculenter osten, uitur superiorem quamclum Intelligentiam eaesistere - Caussa, a qua mundus prodiit, certa Pt aptissima media ad pertos sines disposuisse evidenter cernitur - Id demonstrat rerum ordinatarum pluralii , Varietas, viros, sinis, Sulmi dii allo ac pulcritudo - eadem ordinis ratio in pluribus exsistens - 0pportunae pro rerum adiunctis mutationes sinis idem pluribus diversissi in is auu m0dis Obleutus - harmonica llinum subordinatio - mira eiusdem rei apti trulo ad plures sines simul obtinendos - motuum, Virium, legumque quibus temperantur ordo et constantia - mirum oppositarum Virium aequilibrium - omnium harm0nia set pulchritudo - legum omnium contingentia - C0u firmatur eonclusio ex humanarum artium et scientiarum comparatione Caussa quae mundum condidit dit Sum Inst sapiens, maens, pulcra, i Mna, unica, a tota rerum univerSilate distincta, et a congerie rerum mundanarum independens - Eadem habet omnem tum tu materiam, tum in hominum spiritus potestatem - ab ea dependet i minis vita et m0rs . Hoc ergo ens est ab homine reVurendum, colendum, timen dum et amandum - Ηuiusmodi auium ens est Deus . 283 Λ nT. II. De Dicuri systemate. Doctrina Epiguri circa Deos et mundi productionem - PROP. IV. Dicuri systema de mundi ortui ne absumlitati- tuis featet - Praecipuae sunt: Spatium Vacuum r ale et inlinilum - atomi impro luetae, aeternae, et mullitudine inlinilae - atomi inlinitae ut vacuum - m0lus aternus - atomi inlinitae et m0tus - m0tus atomis disdiatialis - gravitas sine centro gravitatis - atomorum 1igura, magni ludo, distantia, declinatio, ordo mundi casu constitutus - Permissa Epicuri hyimthesi, ea non explicatur constitutio praesentis status mundi corporum vegetalium et animalium essurinatio et leges - vitae sensitivae ac multo magis intellectivae prinei pium , 287AE T. Didicultates. Nullae dantur in rerum natura caussae linales. Nam t.' eas excogitavimus quia caussas physicas ignoramus - di 2.9 quia . BOS propter aliquos sines agere mi mus - 3.' Ens supremum nulla re eget propter quam agat - 4.' Pieri casu potest, ut quaedam similitudinem recipiant rerum, quae ab intelligentia ad finem ordinantur - Fortuitae atomorum concursantium coniunctiones, tempore infinito, possibiles ioinnes eombinali 0nus ei licere debent: inter has vero est etiam haec rerum universitas - Ut explicetur mundi 0rdo, sussicit supponem vires, quas habet materia: his enim omnia fiunt, et negimus quod ue Pin Sint pervenire - In rerum universitate multae sunt imperfectiones, multa redundantia et inutilia, et ipse mundi Ordo saepe perturbatur Saltem qui mundum ordinavit non probatur esse ens inlinitum - 80-lutionci Subiiciantur . 289 CAPUT IV. ARGGMENTUM MORALE. ART. I. Era iiD. PAOP. V. Universutis t constans humani generis in 'ugnoscenda divinitale e sensio atheos omnino prostisat - Adest uul- ersalis et constans generis humani c0nsensus in agnoseenda divini te - id probatur s.' historicorum ac viatorum relationibus, antiquissimorum philosophorum auctoritate, imaque recentiorum alli rum OnkSSi0ne - 2.ο Vetustissim0rum populorum scriptis et traditionibus, Di
446쪽
monumentis, pra sertim Mieris, it linguis nutu modi I di uasto salsa ess0 nequit: Meus distendum esset holi inem ad hunc er rem natura, 'liter devenisse - Id in tonsirmatur l.' quia huius veritatis notitia maxinie hominem reseri - eius persuasio. luimanitatis morumque culturaerescente firmior evasit, scientiis Iud proseientibus Minfirmata est . pius
coro impii nitores albet semper cilio stl des elui liabili sunt - 2 ' uae persuasio lacilo infirmari aut pliam penitus lolli potuisset ex molestia
quam hominum cupiditatibus insert - multarum gentium barbarie vitilis corruptisque hominum moribus - ob iis et captiosis sophismati Lus - polyllieismi turpitudine Allieorum taxillationibus . nati0num disiunctione ... An r. II. Atheorum hi Potheses. Pn Ori VI. sensio huee non ab eductilionis praeiudiciis. non a legislot0rum fraudo. nee ab inani metu, nec a naturalium euussarum istu0r iti e ser illinem di it - Ν0n provenit ab educatione, quia ha e diversa est apud diversos popul0s . praeiudicia autem educali0uis proe Sti temporis deponuntur, saltem a sapientioribus, praesertim si cupiditatibus moIesta sint . Non a legislatorum si au- do. quia mi n0lio viget etiam apud silvestres populos quiando legislatorem, nec legem unquam agnoverunt - In verosimile est quod omnitius simul legislatoribus haec fraus in mentem Venerit - muraliter autem impossibile qum ita firmiter, ab omnibus reciperetur, nee umquam duideta fuerit - Dei n0tio est quovis legistatore antiquior . Non pro v nil ab ignorantia, quia etiam apud sapientes, et rerum physicarum peritos Semper Viguit - ab ignorantia potius oritur a theorumhγ thesis - Demum Dei n0tio non provenit a metu, quia in imi avidis quoque reperitur hominibus, etiam post cognitas immedia las phaseno menorum gauMM - homine3 Deum filii ropraesentant n0n ut iserribilemtSi annum, sed ut benesteum patrem - Etsi Dei notio ab hoc timore oria sesse . non intenderetur esse irrationalis - proinde in ipsis allistis, vel nolentibus, invenitur, qui Vere ob tim0rem eam abiicere conan-
Anm. III. Digitullates. Ille eonsensus humani generi3 non sest universalis nam consi trantiquos quomam P0pulos, ali 0sque nupor repertos suisSeatlims - ΡΠ inopni quoqua iam pauci tum veteres, tum recentior allici suom ni - Fortasso populi antiquitus iunoti, aut alii ad liuo in o eniti allidi sunt: fortasse haec Persuasio evanescet . Eiqi hie eonsensus suisset univerinlis, nullam habet vim ad probandam Dei ex systen. tiam : nam diversi a diversis populis colebantur Dii - plures per plura metula' prosessi sunt polytheismum, qui re idem est ste meismus Mullae demum persuasione 'universales repertat sunt salsae . Singulis respondetur Pi m CAPUT V. DE ATlIEI AMO. nT. I. An esse possint homines allieita Possunt dat i athei negativi ad breve tempus. non tamen ad longum tompus - n inult enim longo lempore homini derisse occisio refleetendi ad ea, quast Dei exsiuentiam duiden issime demonstrant . Animadversio in traditionales - Dari otiam p0s sunt allisti positivi. saltem ad breve tempus - Iudicium quo ali 0us D umesse n0gat aut dubitat. est scimper error I naus - 0ui donStanter D una
sermonibus aut Scriptis negat, eontra mentam loquitur - Nequit allistus qui libot se a summae imprudentiae nota excusaret . .et AI ART. II. De mitio libus ut heimi consectoriis. Allieisnuis .v scientias Omnes ienebris nix6Ixit, quia res euiusque ordinis inexplicabiles dieit - 2 v Numan)e naturae iniuriosus est et exiliosus - a se humanam socii latom
447쪽
An T. I. 0uid essentiue divinae nomine intellissu ur. 0uid Deus sit non immediatu cognos imus. sol argumentando deducimuA . Duplici in hostulimur via, remotionis ut analogiae - 0uid a nobis vocetur esscretia Dei, et quomodo ab Dius attribulis distinguatur Dinose est id quod primo de D00 eoneipitur, Pl ex isto celera eius altribula dedi utitur . 30sAn T. ll. Derum non esse in ullo seuere. Probatur: l .u quia tioc genus non maliud esse p=set quam ens. quod nequit esse genus - 2.' sonus per Seret indistoi iis ad exsistendum, quod diei nequiti de ementia divina Deus est supra omne genus - Quid Deus sit, proprie doliniri noquii, tidemuo Deus est ineomprehensibilis . Νomina quae iri huuntur Dei, simul ut erraturis, sunt analoga - Opp. l.ψ Deus est in genici 'Suhstan tiae. quia mi PDS per μ' - 2 ' Res creatae etiam in esseniis libres Deo similos sunt, ldstoque habent aliquid logico commvno cum Deo - Ηespondetur . Etsi dici possit erraturam esse Similem Deo, non potesti rete diei Mum esso creaturast similem a MART. III. De inflnita Dei perseelione - Prop. II. Dstus est eva nelu instilitum - Nam t.' ens a se limitin halκ re nullo picto potesι - 2.' Ipsum sesso per se debet habere omnia, quac pertinent ad rationem essendi . I. ' caussa prima debet contiuere pursectiones omnium possibilium Deus eoui in t lietqucliones simplices formuliter, mixtas eminenter ut viri liter - Perseetiones simplicos non . sunt in Deo Secundum eam ration 'm quam habent in rebus creatis - Quae nomina Deo absoluti
tribui possint. Nomina Deo ei croaturis communia analoga sunt. -0nOsensu Deus dieatur ipsum esse, totum esse, plenitudo essendi . . . IllcAPUT I l. DR PANTIRISMO.
Ακτ. I. De Pantheismi dirersis formis. Quid sit Pantheismus . cur Paui heislast dicantur allisti indirecti - Triplex palathstismi sorma - unotio transiens . Erroris huius antiquitas: praeci uui eius me res - Erutus minimanens realis - spinosa - Danihelamus ideuiis - schola vesantica Elealonsos - Fimie - Schelling - Hegel - Eclectici et Salut Simontani . at Astr. II. Generalis Pantheismi confutatio - Εssentia pantlieismi, quaeculi quo sit eius forma, emi doctrina identilatis universalis - PRop. I. Sustema identitatis uni rei salis est absurdum in se, et quum quod maxime perniciosum - ESi absurdum quia s.' eontradicit experientiae ex tornae . di 2.' experientiae internae - a.' tot in se eontradieti espontinet. quot continentur hac complexo iduarum Deus - mundus Est poeniciosum quia t.' eadem, quae atheismus, parit ineommoda - , 2. insuper tollit humanam libertatem, ac proinde Omnem morali la-iem - 3.ψ discrimen subruit inter verum et salsum, atque ens cum non ente identilicat - 4.' idealismum, ScepticiSinum et turpissimum egoismum insert . . , ais Λnr. Ill. Dis ultates. Ens infinitum, quod est Deus, omnem Pontinere delet realitatem; ergo nulla realitas extra Deum K Nam .' Deus est ipsum esse; esse autem complectitur omnia quae sunt - idea eniis in genere in unitatem quamdam praesert et necessitatem; ideoque Obiectum eius ideae est ens inlinilum et nec Sarium - 3.ψ si Deus essetens determinatum, oeset in sto aliqua negati O - 4 v ens finitum est non-ons : nam limri nihil est - Praeiser ons inlinitum nullum aliud ens abim distinetum intelligi potest: nam t.' si exsisteret mrpu8 inlinitae magnitudinis, nullum aliud eornus posset exsistere . 2.9 ex eo quod, unum corpus est extra allerius locum, extensione sinitum esse intelligitur . Si extra pias infinitum essent entia ni ita, posset excogitari aliquid maius infinito: nempe inlinitum una eum entibus linilis -
448쪽
Nummus innuis nummi aromti,i Pretium stini nentor continet; tamen pretium nummi aurei simul ut at sentei maius est pretio solius aurei Finitum ali inlinito produci non p0luit - IlesponAion . . . . . ' ula Au r. IV. Resul itur nuntheismus realis . llic pantheismus ad lias tres pro p0sitinius redueitur: t.' unica ex igni in i minui, si ibueta ilia . 2 0 eius attributa necessarin sunt m itatio stl extensio - I. t liuiusmi li substantia ost insuila - Pn P. ll. Tres istue assertiones sinit si rores turpis imi et manifesti - Νam t.' ex ipsa definitione substantiae a Spinosa allata consoquitur Phu N Ρxsistere in inundo sub tantias - 2.' et gil liu 'si ossi lilia litur indivisibilis, ex tonsum vero est sontialiter dixisibilo av cogitatio quae huic sui sintillat' tribuitur, est limitata et impur laeta i xl n io se t emunt tali ser sinita' - et utraque perpetuo mutatur . . - 325 Rr. V. Dinome argumentatis refellitur. Duplex substantiae delinitio a Spinosi allata pori laclitur - Ε ins argumentali 0 hii e roducitur: l. ' Unim ' sistit, in lito nec saria Substantia: nain Id naturam substant aulier linei sex sistere . 2 inlitia substantia non potest produei ab alia nam a.' sonus unius substantiae cognitio a cognitione alterius frenderet . quod dici nequit - et praeterea, cum duae substantiae, nil habeo; leommune inter so, non potest ulla alteram prodii Pre - 4 v Non ν sunt dari plui es substantiae eiusdem attribuli, quia non distinguerentur - Ringulis respondi tur . Quibus aequivocationibus lota Spinosaqarquin nratio innitatur . Redarguuntur Spinosae laud tori S . . . les YRT. V l. Confututur pontheismus identis. Pantheismi ideatis sex positio ac generalis formula - Dimi'. lil. Puntheismus ii uti .' est eminenleriabsurdus: 2. v pust nul eum elementuriluis intellectus humaui notionibus a.W arbitrarius est in suis principiis et assertionibus; et ebl ..' iu susulas reudi ratione turpiter s0phisticus - Sane l.' hic hanilios sinus turpissimo ni litur iustalismo - ipsum a solutum et inlinitum assiduo illudi ponit - nihilistarum inducit - assorii esse set nihilum idem Psse i2. 0 Hoc idem systema optionitur ideis individui et personae, disti hctio nis multitudinis, universalitatis. militatis et ordiniός - ideas essentiarum pri sus Van: A Deit - nulla. ina admisso. est substantia. iiiiiiiiiii accidens nulla possibilitas aut contingenii a - in siniti noli 0 ehimerica esl - nullai At distinctio inter subiectum et obiectum - notiundi veri et salsi rhoniol mali, iuris et Osfieii absurdae sunt - 3.' principia, quibus innititur assertionesqu0 quas conli uel arbitrariau sunt, omnino noxae, I On l men probantur nec probari possunt - 4.' pantheistim i alas experientia et inloti eius noli uibus quas in aer illusiones imitet tint. suam rheini iam probant . a qui vocali inibus et puerilibus cavillationibuq lliduni Asseruntur bina natiocinia, sperimen dialecticae tiari scendentali iun alterum ex Fielit se, alterum ex Ilegel , aal
CAPUT lil. DR UNITATE DEI. ART. l. Mutuitur dirinoe n Iurae linitos. lyno P. l. Deus linteus est - Nam
1.' unicus ust, imino esse debuit mundi auctor - 2.' Si Deus unicus non osset. babemt filii stra ualem : non usset rerum Omnium caussa eniciens unalis et exemplaris; nee tami omnino independens; quae dici nequeunt de Diali' inlinito persecto - a. ' Singularitas est de resentia natura necessariau - Hinc l .v natura divina nequit per productionem multiplicari - 2 V Deus, set Solus D us, est Sila essentia . 336ΛΗ r. ll. Dissi ultates. Unilas importat miliudinem - 0n repugnat aequalis plurium pors elio in o dem nere' - Pluralitas nullam adimit impia Metionem . Sunt in Deo livs Personae infinitae et Requales - Si Deus non possui pmdueere ens inlinile perseelum. non haberetur terminus adaequatus inlinitae eius potentiae, nec effusio conveniens bonitatis ius - Responsiones . Aliquid de populorum consensu in polyllidis inop stiendo , et do miraeulis. quae apud tentiles patrata dicuntur. V. a s
449쪽
Aur. I. Des phystea Dei simplieitale. Pnop. I. Deus αι physiest simplicisci- itimus: nempe non est in Deo e positio essentialis, nec aeriuentsuis nee quontitativa, neque ultu stin vera eon inito - Νam l.ο Deus estens a Se - 2.' est sens necessarium -3.' est indissiondens et psi primum ens - 4.ψ Εns unicum inlinitu in neque ex inlinito Ilersectis partibus, neque ex imperiectis coalescere potest - uino Deus nec est corpus, nec constat ex spiritu et corpore - nullum in Deo est aecidens a substantia distinctum - Omnes aetus Dei cum eius substantia identificantur . IIo, sit cavillatio retunditur - Trinitas personarum Deum compositum
ΛnT. II. De immutabilitate Dei. Ρnop. II. Deus est absolute et in omnibus immutabilis - Probatur l.ο ex absoluta Dui nee,ilat - 2 ex infinita elus persectione - Hinc non est in Deo ulla poeuntia an actu distineta; multo minus plures potentiao - nulla in eo habetur actuum successio realis relationis fundamentum conlingsens in Deo nullum osse potest mutari tamqn possunt relationes eius extrins eae . . 313AnT. III. De metaphysica Dei simplieitate - Ρn p. III. D us est metophysico simplex et uetus purissimus - Νam t.' in Deo nequit esse compositio ex genere et disserentia: quia non est sui3 ullo gendre - non ex Ruyposito et natura; quia Deus est sua propria natura - non ex resentia et mae; quia essentia entis a se in statu possibilitatis concipi nequit -
sectissima, seu actum purissimum: Deus autum est suum esM et Suus aptus - Quomodo aetus igin purissimus tam diversa, immo et opposita, distinctisquo temporibus agore possit, quin mutetur .. Distinctio inter actu A divini entitatem uiusque terminationem - llaec mutari potest, non vero illa - Res similitudine solis illustratur - Rulatiundi omnes inter Deum et creaturas sunt intrinsecae ex parte rerurn creatarum, et extrinsonae ex parae Dei . . 341Anr. IV. De distinctione rationis inter divinas perfectiones. PROP. IV. Ouam vis haee ita se habeant, potest tamen, atque adeo debet hvmnna Natio divinus perfectiones et operationes inter se distinguere, distincιione quam duunt rationis rotiocinatae . Νam l .Q huius distinctionis sum, mentum extrinsecum prael ,ent multiplices et diversae relationes quas res eruatae habent ad aetum illum purissimum - 2.9 ea distinctio steri debet ab humana mente, quia limilata est; - nulla est in ea salsilas
tur absurda . . . . . . . . '. . . . 316
ART. V. Dinyeultates. Deus cognoscit res modo futuras, modo praesentes, modo praeteritas - mutat Voluntatem, quum V. g. placatur, aut preces exaudit - mutat operationem, quum de non creante si creans . Impossibile Videtur, unum eumdemqu8 actum essu simul actum amo. ris et odii, veniae et vindicino etc. - Si relationes Dei ad res erealas sunt extrinsecae, Deus non est realiter creator et dominus - Necessario concipi debent in Deo actiones sueeessivae: non enim potest ' g. vello
aliquid, nisi illud prius intellexerit . In divina incarnatione Deci Ver-hum factus est homo, cum prius non esset homo: ergo intrinsece mutatus est . Subduntur responsiones . . . . . . . . l. . . V. 318
CAPUT II. DE IMMENSITATE ET AETERNITATE DEI. ART. I. De minipraesentia divinae substantiae. Quid significet Deum eno immenAnm - Tripliet modo ins reris in loco esse potest, nempo per potentiam, per Praesentiam et per essentiam - Sum tantia exsistere potest in loco vel eireumferip inst, vel per eontactum risiuria, idqu0 vel
450쪽
delinitive vel non - Pli OP. I. Divina substantia in omnibus rebus est et in omni loco . Nam Deus in omnibuq rebus immediate et intime agit - Hinc debui esse in omni loco - est etiam in spiritibus - Deus est lotus in singulis quibusque mundi partibus . . 330Λn T. II. De imanet uale. Divina substantia talis est, ut inlinitis terminis praesens in se pinsit; - nulla lamen in ea est potentialitas - qum ioci Su habet ex parte terminorum - Ιmmensitas est attributum Dei nec Sarium, et ab vhiquitate distinguitur, estque persectio positiva et absoluta - ΡnoΡ. Il. Dilua est immensus - Probatur ex Dei omnipotentia, ex infinio eius perlaetione, ut absoluta necessitate . 352Λnr. Ill. Dillieultates. Quae ex Dei simplici late et immutabilitate opponuntur genuiniim ex expositis theoriis evertuntur - Ut momentum indi. visibilo nou totust rufo in diversis temporibus, ita nec indivisibile permanens in pluribus locis - 0uod est totum alicubi, nihil eius est extra illinia locum - Indiguum est Deo rebus Medis ut vilioribus inessu - Deus dicitur esse tu mulo, in templo, in iusiorum animis, Dic. non mi πεο in omnibus locis - Si Deus rei actu immensus, exsisteret quoque in spatiis imaginariis, quae nihil sunt - Enodantur haec Obiecta . . aban IT. t V. De atriernitate Dei. Aeternitatis definitio . Aeternitas non debet concipi ut tempus aetu inlinitum - Tempus nequit haberi ut pars aditernitatis -.Λeiurni las eo, XSistit Omni tum pori, sed non coextenditur cum tum eoru - aequivalei tamen tempori indesinita . desinitio aeterni. ialis a Bi istio tradita expenditur, et ud priorem reduci demonStratur-PROP. lΙl. Deus esι aeternus. Nam 1.' Deus non habet initium : quia usi ens a se, absolute ne Marium, ut prima omnium caussa - 2.' non habet linum; quia est absolutu necessarium, eι deliciendi ratio in eo nec externa nec interna inveniri polint - 3.v in eius exsistentia nullaret Successio, quia est ens immutabile ut inlinitu persectum - Opp. ω- ternitas, utpoto indivisibilis, unicuique aen oris ilisserenitae tota cite. xiStit: ergo unaquaeque creatura toti aeterni lati existit - Responsio. 355 CAPUT III. DE iNTELLECTU DIVINO. - Λ m. I. De sciensia Dei. Scientia Dei non continetur actibus successivis non est ratiocinio paria - non coalescit idearum comemthione et divitat Onu - non ussiicitur acciduntalibus I rceptionibus et anstractionibus. non est habitus -- t autum simplicissima, in ulli bilis, immutabilis, inlinita - et est hiem ac divina substantia eι essentia . Obiectu ut divinae Scientiau primarium ut Secundarium - Divisio scientiae Dei iunecessariam, liberam et medium - in scientiam simplisis intelligentiue, visi is et medium - in speeulatiram et praeti m - Quae scientia Dei, et quo aenin rerum caussa diratur . 358ART. II. De scientia necessaria. PROP. I. Deus seipsum intelligi ι et adaequale comprehendit - Nam s.' divina insontia est in tolligibile persectissimum, et divino intellectui intime praesens - 2.. divina intelligentia est, ut divina essentia, influita, et ista semper in actu . PROP. II. Deus Omnia possibilia monoscit - Nam l. v scientia Dei est infinita - 2.9 Omnia pinsibilia Sunt divinas essentiae similitudines - 3.ψ Deus debet cognoscere quidquid facere potest - Deus enunciabilia omnia, et omnia
Λnr. Ill. De scientia ribem. PROP. III. Deus caenogeit omnia mιura ue cesSuria - Nam naturalium caussarum irtutem adae uale gnoscit 8ἰ: uine ullam Iutura necessaria conditionata in caussis cogi OScit aquinust quae per accidens a caussis suis dimanabunt - PROP. IV. Deo perspecta sunt omnia futura libera . Nam l. ea cognoscere Inagna αι persecti O - 2.9 si non essent Deo ab aeterno perspecta, cognoscerentur, quum praesentia liuiit, quod repugna ι-3. V Deus ab aeterno cognoscit omnem Ieritatem - 4.ψ Deus in sua aeternitate Omnia aequo sibi praesentia habet . 5.M Idein communis omnium gentium conaei us - t historia mitarinat . 3 ia