Pelagius in Irland : texte und untersuchungen zur patristischen litteratur

431쪽

est, Sive quia Sciebat mult08 ad se uenturos esse' - D, Iὶ ostenditur 0Stitur.

fuerit ibi libertas spiritus, et anima n0n uincitur a garne Sed totum hominem spiritalem facit, ut et caro spiritui Seruiat . Amen Scire autem debes apud ebre08 in fine libr0rum unum e tribus 80lere Subneeti, ut aut amen scribunt aut relam aut salem qu0d exprimat pacem, unde Sal0m0n pacificus dicitur. Igitur ut nos solemus completis opusculis ad distineti0nem rei alterius sub- Sequenti8 medium interp0nere explicit aut feliciter, istius m0di ita ebrei que Seripta Sunt r0borant, ut dicant amen aut in Sempiternum et seripta et Scribenda commemorant, ut ponant relam aut transaeta feliciter pr0testantur pacem in ultim0 Sal0 notantes. Hse nos de intim0 hebre0rum s0nte libauimus n0n oppiniorumpei Sequentes neque err0rum, quibus t0tus mundus impletus est, uarietate pr0territi, Sed cupientes et Scire et docere que uera sunt'. Secundum ebreos paulus admirabilis interpretatur, Tim0theus beneficus: n0n est deficile admirabili et benefic0 seribere lprecipue cui uniuersa c0ngeSSa Sunt uitia. philim0n os paten8 vel 230 a. mire dilesitus id qu0d 08 pateat ad celestem panem. Deinde ad appiam id est continentem uel libertatem et ad archippum id l0ngitud0 operis qu0d habere debet, ut nunquam a sanct0 lab0re desistat. Onesimus qui dicitur re890ndens pr0 eo qu0d reSp0ndeat teStim0nium suum, nee n0n Epaphra qui et fructifer siue uidens, cui Specialiter epist0la dedi datur Salutare ad ubertatem credente et e0 id est marco qui interpretatur exstelso mandato qui factus per mandata sublimi0r Sit. Aristarchus munus operiSill0que qui per mai0ra opera in morte usque Succreuerit. DemnS qui dicitur Siliens ab e0 quoque qui p0suit custodiam 0ri Su0: qui ideirco i0rsitan laeuit, quia ap0st0lum derelinquerat. Lucas ip8ec0nSurgen8 ab e0 qui per Se c0tidie consurgenS audiat, dum euan-l. Irin Ut dum bis uenturos esse aus Hieronymus l. l. 616 I, 12-B, ci). 2. Eon ubi gratia bis seruiat nach Hieronymus l. l. 6ISD, II-I ). - 3. Honscire bis uera sunt sicher aus Hieronymus, remn auch nichi aus Philemonbries; der&hli s ron Secundum Ebreos bis auditur naeli Hieronymus Schio des Philemon-

432쪽

gelio eius orbis impletur et t0ties crescit quoties l0quitur et

auditur.

Finit epist0la Pauli ad Philini0nem

Epistola ad Hebraeo S. 23ia. Incipit argumentum ad Hebre08. In primis dicendum est cur apostolus in hac epist0la n0n Seruauerit m 0rem Suum ut uel uocabulum n0minis sui uel ordinis adscriberet dignitatem. Haec causa est quod ad e0S Scribens qui eX circumci8i0ne erediderunt quasi gentium ap0St0lus et non hebre0rum, Scien8 quoque eorum Superbiam Suamque humilitatem ipse dem0nstrans, meritum 6fficii sui n0luit anteferre. Nam simili m0d0 etiam iohannes ap08t0lus propter humilitatem in epi St0la Sua n0men Suum eadem

bre08 c0nscriptam haebraica lingua miSisse, cuius SenSum et ordinem retinens lucas euangelista p08t excessum beati ap08t0li pauli gresso Serm0ne e0np0Suit. Caput L. I: ' Acsi dicat: per multos, inquit , prophetas et diuers0m0do maioribus no Stris l0cutus est deus. nam sacra librorum testatur auct0rita8, per quem replet08 Spiritu Sanct0 uel Sacra sacerd0 tali ueste gircumdatur l. Signi8 atque pr0 digiis caelestibus adm0nit08 plurim08 propheta 88 e. aliter beatus greg0rius in moralia dicit qu0t m0dis n0bis l0quitur d0minu8: per Semetipsum etenim loquitur p8almiSta at . . .' testante: audiam quid loquatur in me d0 minus deuS; loquitur uero per angelum', l0quitur et per Subiectam creaturam, ut in nube inquit: hic est filius

meus dilectus in qu0 mihi bene conplacui; l0quitur aliquand0

433쪽

lucidis ut illud: si audieritis me quae sunt b0na terra c0medetis, aliquando uer0 obscurius iuxta illud: li gladius deu0rauit u0s; 231 b. imm0 uero aliquand0 eo iungint se eelestia cum terrestribus sicut in rub0 uel sicut per asinam c0nprobatur 2: Igitur filium dicit deum h0minemque; significat heredem eum, qui ex Semine dauid Secundum carnem Suam morte Sua credentium in se adquisiuit hereditatem laet0rum Seculorum, uerbum d0mini per quod cuncta creata sunt uel c0ndita; uel heredem uniuers0rum dicit, quia alii p08t mortem patris accipiunt hereditatem, hic autem uiu0 patre, et sepe qui 110n facit accipit et 8spe qui facit amittit: d0minus et facit et habet. 3 6 bis dicit: Igitur in qu0 dicit splend0r caritatis ostenditur ex patre et cum patre Semper e88e; Sed ne min08 esse credatur, ideo ait eiusdem nature atque substantiae formam signatam filii expressam, cuius maiestatis imperio gubernantur cuneta atque librantur. Aliter splend0r gloriae in8eparabilis, quia sicut Sol non Separatur a lumine Suo Sic nee ab ip80 8plend0r j 232 a. paternae gl0riae Separatur. Et figura substantiae, figura quidem pr0 di8tinctione personarum; portan8que 0mnia uerbo uirtutis Suae, p0rtat etenim sine labore id est nisi ab eo portaretur laberetur, penetrans Sine extinuati0ne circumdans Sine extentatione: filius meus es tu et0. etc. Beatus quidem agustinus dicit: In aeternitate Semper natus est. Cyprianus uer0 ait: filius meus, Secundum diuinitatem genui te pro parte carni8, siue in ren0uati0ne baptismi filius, ut illud: hic est filius meus diluetus: n0n qu0d aliquod pesseatum habuisset ideo ad baptismum uenit, sed exemplum nobis 08tendit. 6 ad 0rant bis 7: angelos suos spiritus facit id est ad 00 80lationem hominum, quemadm0dum raphael qui diditur medicina dei quia oculos tubi sanasse perhibetur. Et ministros suos flammam ignis, id est in uindicta sicut 80domam per angel08 deletam legimus et quinquagenari08 per heliam et eius precibus deuorat0S.8: Tr0nus etenim gressum est quod latins dicitur Sedes quam Christus sine fine presidet. Iuxta illud: dedit illi nomen qu0d est Super Omne n0men, ut in n0mine Iesu 0mne genu flectatur celestium terrestrium et infernorum et omnis lingua c0nsteatur, quia d0minus n08ter Iesus Christus in gl0ria est dei patris. Per

434쪽

uirgam etenim Seeptrum regni intellegimuS, Sicut enim rex p0 testate 232b. Sua ali08 c0ntempnit, it ali08 remunerat, ita et deus reddit singulis

9: Que tur quis unxit et quem unxit et de qu0 unti0nem accepit. Unxit pater filium uncti0ne Spiritus Sancti. prae participibus tuis': partissipem eum dicit in 110mine, quia reges et pr0phete in ueteri testamento christi nuncupantur, Sicut et dominus Iesus christus dicitur. Ergo si qui diuinitas Christi super 0mnes angel08 ita et humanitas Super 0mneS h0mines est. I9 I2: Principium etenim filium intellegimus per quem pater creauit omnia iuxta illud: omnia per ipsum faeta Sunt et sine ipso laetum est nihil. manus quippe id e8t uerbum siue uirtus uel p0testas designatur ut: ibi sessit deus firmamentum diuisitque aquas quq erant Sub firmament0 ab his quae erant sub firmamentum et factum est ita . Ipsi peribunt. Id est n0uimus perire aliqua in creaturi8 et deum permanere; et si permanent quaedam cum de0, quae laeta Sunt a de0, n0n manent in 233 a. Se Sed in d0min0 n0n recedend0 ab e0; li et angeli facti sunt sed in ill0 igne n0n peribunt nec sancti eius, sicut nee tres pueri in camino ignis et qui ipsi caeli dicti sunt qui enarrant gl0riam dei, per qu08 deus int0nuit, et p0rtant eum in c0rp0ribus suis. Soeundum ueStimentum tamen, id eSt Secundum e0rpus peribunt, quod dominus uestimentum anim0 110minauit dicenS: n0n est anima plus quam fe 80a et 00rpu8 quam uestimenta; et Si perit et corrumpitur exterior homo, interi0r tamen ren0uetur de die in diem, et si peribunt non tamen in aeternum, et si hoc sicut uestimentum mutat, ille semper idem est qui dixit: eg0sum qui Sum. Caeli uer0 caelorum Superiores firmament0 utrum

sit ipsi perituri sunt igni an hi soli qui etiam diluuio perierunt, disceptati0 est inter d0ct0res nee facile explieari potest. I3: Id est ideo a dextris dicit quia nihil est in regn0eeleste Sini Strum. Sub scabellum pedum 8u0rum inimic0s poni dicit', h0c est: ut penitentia purgati sancti efficiantur, Super qu0S humiliata superbia requiescere p0S8it: Sepe enim Scabellum pedum

dei scam ni e8Se 80ripturam testatur.

435쪽

Id: Haec dicens ap0stolus 0stendit, quia ad bon0s angelib0ni mittuntur, ad malos uidelicet mali Sicut mecheas propheta: Vidit angelos a dextris dei et sinistris. lj In dextera etenim dei 233 b. boni, in sinistra uero mali adstare dicuntur. Unde d0minus inquit: quis decipiet accliab γ aduersarium resp0ndise legimus: ego

decipiam eum, uadam et ero Spiritus mendax more 0mnium pr0ietarum eius, unde et psalmista dicit: In missiones per angelos malos. Boni mittuntur Sicut ad Zachariam et ad abraham uel ceteris b0niS.Caput LLI: expositio. aesi dicat: dum deus ita dilexit n0s, ut silium suum pr0 n0bis traderet etiam et angel0s in ministerium ad e0squi ereditatem capient salutis mittit, adtentius qu0d b0num est

0perari debemu8, ne damnacionem mereamur.

2 bis 3 salutem: expositio. Sermo etenim dictus firmus factus est, quando lex data fuit et adam praeuarieans preceptum dei atque diab iliis in superbiam Se eleuans lectus unuS a paradiSoalius e csto; quomodo n08 uindictam euadere ualeamus, Si mandata Christi n0n impleamu833 quae cum bis 4: Quae cum, id est salus, initium

ae cepi 88et, hoc eSt nouum teStamentum, quia cum iohannes

traditus fuit extude d0minus Ιe8us praedicare coepit: penitentiam agite, adpr0pinquabit enim regnum cael0rum. Ab his qui audierunt, id est ap0stolis; in nos c0nfirmata est: haec dicens ap0st0lus cum reliquis fidelibus il se c0niungit, siue iam dict08 234 a. ap08t0l08. C0ntestante deo, id est ut ipse dixit: sicut misit me pater et ego mitto vos. Signis id est presentibus; p0rtentis id est pr0 digiis de futuris scilicet; et uariis uirtutibus et cetera, id est: dedit apostol08 uel adimitat0res eorum potestatem hanc, iuxta qu0d ipSe in euangeli0 dicit: ite, praedicate 0mni creaturi quae Sub caelo eSt, et in subsequentibus inquit: dsm0nia

eicite, lepr0S08 mundate, mortu08 8uScitate et cetera.

5: aesi dicat: n0n angelis sed Christo. 6-8 pedibus eius: Aliud est enim h0mo et aliud filiush0minis, n0n omnis h0m0 h0minis filius: adam filiis dei, Christus uero filius h0minis λ, eo qu0d de homine suscepit carnem. Adam

1. Von non omnis h0mo bis filius hominis aus Lasur vom Eorre tor.

436쪽

non est genitus neque ex homine factus Sed de terra plasmatus, Christus de uirgine sequndum carnem natus; p0SSunt et homines ante baptismum u0cari h0mines filii p0st baptismum filii h0mines Sicut scriptum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu Sancto n0n abebit uitam in Se manentem. Qu0d dicit: mem0res eius, n0n ide0 didit qu0d 0bliui0 Sit in de0, Sed de0 mem0rare adimplere est, acSi dicat: magnum est h0mini qu0d Suscepisti carnem de homine pro eius redempti0ne; pereussisti patrem Adam 234b. percu88i8ti et carnem, quam ueSti8ti it ex h0mine, sed hanc uisitas ii quando carne aecepta resuscitasti, uel uisitauit per angelum ut illud: angelus conlartans eum et factus est Sud0r eius Siqui gutta sanguinis. Min0rasti eum, id e8t pr0 parte carnis, quia angeli nee ex h0mine nati sunt nee carnem habuerunt, Sive per contumeliam crucis min0ra8ti. Gloria, id est in eius discensu

inseri claruerunt, honore cum uicit mortem, g 0ronasti eum: circumdatur Sanet0rum choro, triumphans redit ex infern0. Constituisti eum Super omnia opera manuum tuarum, Omnia

subiecisti sub pedibus eius: Id est, ut Sint omnia subiecta praeter eum qui sibi illa subiecit, quae in caelo et quae in terra Sunt, ut 0mne genu fleetatur eaelestium et terrestrium et infern0rumet 0mnis lingua confiteatur, quia d0minus Iesus in gloria est dei patris; uel subiecit ei omnia cum a Scenderit caelos. 8 Sehlusa: Ideo dicit nune omnia ei necdum subieeta esse, id est pr0pter heretic0s uel mal0s, sed cum tradiderit regnum deo et patri tunc omnia ei erunt Subieeta. 9: Haec dicens ap08t0lus 08tendit Christum pro parte carnis min0ratum, quem et gratiam dei u0cat e0 qu0d gratis 110n meritis n0stris facientibus a deo redempti Sumus. 235 a. I9: Haec dicens ostendit deum omnia propter semet ipsum fecisse, et apparet, quia nisi Christus passionem crueis Sustinuisset

nequaquam munduS fuisset redemptus. II IJ Ecce: Hic 08tendit secundum carnem ex una eademque massa et Christum esse qui Sanctificat et n0s qui ab eo

sanctificamur.

IJ Sohluss: Hic credentes in Christ0 n0n Secundum aetatem sed secundum inn0dentiam significat. Id bis per i 0rtem: H0e est qu0d dicit: quoniam sicut Christus secundum adsumpti0nem h0minis particepS n0Stri cor-

437쪽

poris fuit, ita et n0s credentes in ipso per c0mmuni0nem carnis et sanguinis c0ns0rtes eius efficiamur. Id Sehlusa bis II: Exp0sino. Aesi distat: ut destrueret eum qui m0rtis imperium habebat; Christus m0rien8 et resurgens ut uiuorum et m0rtuorum d0minetur in cruce destruxit diabolum et quoniam diab0lus decipiens euam per ipsam etiam c0ntra adam prqualuit. De cetero propter praeuaricationem demiserunt' id qu0d erant Secundum e0rpUS m0rtaleS permanere. Ideo dieitur diab0lus imperium m0rtis habere: li cum enim iusti reciperint beatam et 235 b. sempiternam uitam, tunc ce8Sat seruitus timore morti8.16. II: Aesi dicat: Ideo dominus angelicam naturam adprehendere noluit nisi Semen habrahae adprehendit, ut per carnem per quam peccatum admiSeramuS ipsi redimeremur.

IS: Ipse etenim temptatus est iuxta qu0d in euangeli0 dieitur: et regessit ab eo ad tempus, id est diab0lus usque ad passionem, ide0 et qui temtantur p0tens est eis 0pem praebere beat0 Iac0bo testante: fidelis deus, qui n0n patitur n08 temptari Super id qu0d p 088umu8 SuStinere. Caput LIL. I. 2 bis illum: Haec dicens ostendit dominum Iesum ob-0edisse patri usque ad m0rtem et fidelem eum ei fuisse, qui fecit illum, id est ex Semine dauit Secundum carnem; et n08 amm0net, ut capiti n0stro qu0d est Christus fideles pareamus. 2 sie ut bis 6: Igitur dominus Iesus Christus formam Serui 236 a

accipiens nihil adsumsit angelieae creaturae, Sed ex ma88a humanae substantiae h0m0 laetus et natus est. Hoc autem c0ntra e0S ualet,

qui putant pr0 peccato angelos animas esse et0s nascentibus humanis c0rp0ribus infundi. Uel usque ad finem dicit, Id est usque ad finem m0rtis iuxta illud: qui autem perseuerauerit usque in finem hi saluus erit; sive ut credamus Christum d0minum et h0mi

7. 8 bis c0rda uestra: H0die etenim pro toto temp0re uel spadi 0 uitae istius designat h00 l000; et ne obdurentur c0rda nostra n0bis praecipitur, israhel etenim pr0pheta duro corde praedixit, unde et stephanus inquid: duri ceruice et incircumcisi corde,

438쪽

et: qui habet aures audiendi audiat, et alibi: auferam a u0bis cor lapideum et debo uobis c0r carneum. 8. 9: Haec dicens ap08toli18 08tendit, quia pr0 eo quo ad aquam c0ntradicti0nis israheliticus p0pulu8 murmurauit et m0yses dubitauit, in terram repromi8Sionis e08 Π0n intra8Se, i. adloquitur plebem suam deus non 80lum illam plebem Suam quam n0n reppulit sed etiam omnem plebem suam id e8t iude0rum. Aliquand0 enim audierunt per m0ySen uostem dei, obdurauerunt corda Sua; m0do236 b. m0lle8cant corda ueStra, uos itaque nolite obdurare c0rda uestra, liqu0m0d0 p0polus ille in deserto temptauit d0minum et disciplinam accepit ad emundationem ut non esset desertus a de0. Ubi temtauerunt me patre S ue Stri, probauerunt. Acsi dicat: nolite e0s imitare, patres uestri erant; sed si non fueritis imitati patres uestri n0n erant, sed quia de illis nati estis patres uestri erant; et Si gentes uenerunt ad deum uestrum, sicut dicit hieremias: ad te gentes uenerunt ab extrem0 terrae, et dicent: uere mendatium c0lluerunt patres n08tri, cur u08, quibu8 tanta benescia et miseriq0rdiam praestauit, non uenitis, ubi ipsi iam per fidem undique 0ccurrunt 2 Et u id erunt 0pera mea. aesi dicat: XL annis uiderunt opera mea et XL annis eXacerbauerunt me, ante ill0s miracula in manu m0ysi faciebam et ipsi magis c0rda

obdurabatit.

10 Quadraginta annis proximus sui generationi huic. Quidem pr0ximus id est praesentaui me illis in signis et

uirtutibus meis et 110n unum diem aut duos sed XL annis proximus sui generati0ni huic. Et dixi: Semper errant corde. Hoc significauerunt XL anni, qu0d est Semper; quadragenarius enim iste numerus indieat integritatem Saeculorum, tamquam perficiantur saecula per hunc numerum; et Sicut illi quadraginta ann 08, qu0d Significat Saeculum, errauerunt corde et resisterunt de0, in illis uoluit 08tendere, quia non desunt usque in finem saeculi qui amariscent aus amarissentin de0. Et isti n0n cogn0uerunt bis II Sehluss: Sane l0qui deum 237 a. magnum eSt, quant0 magi8 iurare, et Si h0minum iuramenta quant0 magis domini, quia et iurationem adfirmati0nem u0luit esse. Ρer semet ipsum iurat, quia non habuit maiorem per quem iurat, per semet ipsum confirmat pr0miSSa sua et minaS sua8, et ill08 repr0bat0s n0s audiamus: illi igitur sunt pr0pter incredulitatem repr0-

439쪽

bati, n0s intramus pr0pter credulitatem; illi qui crediderunt intrauerunt in requiem, quia n0n reppellit d0minuS plebem suam. Ira etenim nec obliui0 nee ignorantia n0n cadit in de0, sed iuxta eius uindictam psalmista designat.12-I : Igitur h00 l000 specialem auctoritatem et d0minationem ostendit Spiritus sancti, Sicut pluribus l0 eis ap0stolorum

elect0s. Usque ad finem. firmiter initium substantiae eius retinere dicit, id est ut credamus, qu0d ille qui c0aequalis est patri initium sumpSit eX matre. II I9: Bloss Text Ohne M lurung. Caput IV. I - 3 requiem meam: Igitur admonet ap0stolus fideles 237b. gentes uidilicet et iude08 ut caueant ne preceptum dei praeuaricent neque in mali8 0peribus duricordi sint, ut in requem dei ingredi mereantur; quia illi, qui de egipto exierunt et per mare rubrum tran8ierunt habentes intellestium atque aetatem istam a XX uidelicet annis et infra qui u0cem d0mini audierunt et praeuaricantes n0n 0btemperauerunt, in terram repr0miSSioniS non intr0ierunt.

illa repromissi0nis, quam deu8 p0pulo lsrahelitic0 pr0miserat, figurabat uiuentium terram, de qua pr0pheta adl0quitur dicens: credo uidere b0na domini in terra uiuentium; Sabbatum, quem ipsi praeeipiente d0minum e0lebant qui requies interpretatur, significabat sabbatismum fidelium id est requiem requiorum; et sicut exasservantes i8rahelite deum in repr0mi88ionis terram non intrauerunt, ita qui n0n obediunt euangelio Christi, non intrabunt in requiem ipsius, quod est uiuentium terra. II. 12 bis gladio ancipii: Aesi dieat: summ0pere ei obtemperemus et, ut requiem eiu8 percipiamuS, n08 praeparemuSeumque timeamuS, quia qui tunc uindicabit' p0test et m0do ulcisei iuxta illud: serm0 quem l0cutus sum ipse u0s iudicabit in n0uissima die. Efficacem eum dixit, id e8t acutum, atque

440쪽

ancipiti eum didit penetrabili0rem gladi0', id est qui uindicat inc0rp0re uidelisset et anima presenti temp0re et futuro, ut illud: eum timete qui p0test animam et c0rpus perdere in gehennam.

238b. I2 et pertingens bis 13: li diuisi0nem aninis ac spiritus

dissen8 08tendit Christum posse discernere inter animam et Spiritum; alius uer0 nullus ista inter ips0s ita disgernet, sic et paulus distincti0nem inter animam et spiritum posuit dicens: deus autem sanctificet uos per omnia ut integer Spiritus uester et anima et 00rpus sine querella in aduentum d0mini nostri Iesu Christi Seruetur, et alibi: ut sit Sancta et c0rpore et Spiritu, et illud: benedicite, spiritus et animae iustorum, dominum. C0ntra hereti-c08 uer0, qui obiciunt dicentes aliud e88e animam aliud spiritum abemus te8timonia multa quae per e08 repudiemus; de h0c quippe in ueteri testament0 dicit: et Spirauit in eum spiraeulum uitae et laetus est adam in animam uiuentem; atque hisdem paulus inquid: testis enim mihi est deus cui Serui0 in Spiritu me0, prophaeta uidelisset sic loquente: ego se ei 0mnem statum. Quod autem dieit: nuda et aperta sunt 0culis eius, 08tendit qu0d in omni l0q00duli d0mini speculantur bon08 et mal08. I - θ: Haec dicens ap08t0lus 08tendit d0minum Iesum n0n239 a. pr0 Se Sed pro Salute n0stra tentati0nem uel passi0nem ii sus- tenuisse, et ide0 digit: ad quem nobis Serm0. aesi subaudiatur est uelutsi dicat, ut sciatis de isto qui h0c p0test facere et talis quemadm0dum dixit est, uobis predicabatur qui et temptatus absque peccat0, idem qui e0nceptuS de pesteato Sicut nos n0n fuit. adeamus eum fidustia ad thr0num, id est uita illa beata futura, uel e eclesia Saneta presente thronum gratiae dixit iuxta illud: thr0nus dei decem milibus multiplex milia letantium. Et gratiam inueniamus, id est ecclesia sancta iuxta illud d0mini: qu0rum remiseritis peceata remittuntur eis. In auxilio quippe 0pportuno dicit ut ibi: adiut0r in oportunitatibus in tribulati0ne. Caput CI-H: Haee digens ap0st0lu8 08tendit saeerdotibus uel ponti-