Pelagius in Irland : texte und untersuchungen zur patristischen litteratur

401쪽

nach: expositio. paru0 tempore - B, Id) Et c0rpuS . . . praeSeB8JΕtSi c0rpore . . . praeSens sum - C, 4) Tribulati0nibus persequentiumJ Dies ist iurans eu et semel et iterum; eu denmorten sed impedivit nos Satanas steht als Glosse: Ap 08t0lus paulus euangelium Christi predicans cum tesalonicenses uisitare u0luisset et per satan impeditum se e8se dicit, et ne quis putet ap0Stolum per diabolum inpugnatum u0luntatem subeundi itineris minime implere potuisse, h00 est qu0d ait: cum eorum fidem apud qu08 ill0 degebat tempore uult euangelii predicati0ne sun- dare, ideo se asserit impeditum, ne per absentiam Suam n0uella credulitate diabolus tempt0r euerteret. siue ut angelum misthachel pr0pheta adserit dixisse: princeps regni persarum restitit mihi

XX diebus; ergo si angelis impedivit, quant0 magis paulo deo permittentae inpedire prevaluit - C, 8ὶ laetitiaeJ et laeti

402쪽

390 non enim hac uice missus est sed prius - D, θ) Pro hac J In hac - D, IJὶ mirari J mirare - 86HA, I) Eceel hqe - in bis

pressuram J in seculo autem pressuram habebitis. 4-U. 866A, Jὶ Ne u08J Ut non u08 - confirmaret J firmaret - A,Iθὶ patiantur J patiuntur - A, I' Ι0b a Domino probaturi in Iob et d0min0 pr0batur. Et inanis fiat labor noster: Nune autem Si aliquem scrupulum patiamini; n0tandum 194b. etiam doctrina diei lab0rem - B, I) diligitis amatis - il B, θὶ quia uita bis e0nsistiti quorum uita in uestra firmitate c0nsistit

fratribus - peperit . . . cupiat J 00nperierit b0norum e0S . . .

et opere c0mpr0bata eStJ est opere conpr0bata. Item u0S autem dominus multiplicet et infra ad c0nfirmanda corda uestra inreprehensa in sanetim0nia coram de0 et patre nostro in aduentu

gressibus J ea ingressibus - ambulatet ambulate mansuetudinis caritatis et pacis omniumque uirtutum. Ut habundetis magis fides augeri debet J fidei debent augere pr0fectu - A, II)reu0cat u0gat - cum J cum etiam - ab semina bis mererentur ab omni femina preciperet c0ntinere, ut dei uidere presentiam mereretur - B, I) unusquisque uestrum J Dazu Erklupung Con- Siderandum, quia n0n eis perseetis sicut eh0rinthis seribit infirmis B, 3-5ὶ Simul bis infirmis fehit hier Ueil vophetaegangen - Π, δὶ fiatisi sitis - L, IIὶ c0ntinentiam et c0nsensumi eX con- senisu continentiam - aliquam bis circumferre 4 aliqua circum-195b. uenti0ne uim inferre - il Q δ quisquisi quisque - sediti facit - C, ci) Quae J Etiam nimia incontinentia p0test inmunditia deputari quq - Π0n permittit accipit ace. n. p. - C, 8ὶ Spem hane in eum J hanc spem - C, I2) N0n me bis Christus J N0n mea uerba dispicit sed eius qui in me l0quitur Christus et - D, 2)de tant0J hii qui de tant0 - indigebanti indigent - D, d u0bis

uobis ut diligatis - pro alterutro J per alterutrum - Π0B Suum

403쪽

391 erati n0n iusserat - D, Iθὶ ut iam J etiam - D, IJὶ Quidam l

Si h0c . . . quod sque non uidimuS - n0n ueniam J ueniam qui uidenti Deo J quia n0n uident idcirco - B, I) etiam . . . Suscitaturum Se promittiti ip8e . . . resu8citare pr0misit - Π, 'Ex Euangelii sententiat Euangelii sententia Semper ap0St0luS u. 8.w.

B, IIJ bis inueniret - B, II) Semper bis inueniret Fur diese

klurungi die als Theti der vorhergehenden gegeben ist, stehi: Hoc lueo ostendit, quia in die iudicii sub aduentu d0mini quicumque sanctorum in hac uita inuenti fuerint non prius adueniente d0mino obuiam rapientur in nubibus, nisi sancti omnes qui in superioribus retro temp0ribus in Christo dormierunt reSurrexerint, et tunc demum omnes simul occurri d0min0 in aera in nubibu8 adsumentur. ne quis autem ambigat et existimet, sanet0s in aduentu domini gustaturos mortem nec po88e aliquem hominum natum non morte des0lui, h0c dicitur adfirmante ap08t0l0: quia in morte

Christi baptigati sumus et c0nsepulti eum ill0 in baptisma in mortem - C, Iin m0n8trat, quo omnis demonstrat qu0d omnis

tunc - elementa mouenda sunt 0mnia elementa m0ueantur

exspectemus J intrepidi expectare p088imus - C, 6ὶ in monte Dominii in m0rtem dei - il II) Qui bis prim0 M0rtui qui in 19sb. Christ0 sunt primo resurgent - C IJὶ iudicabunt iudicabunt l.

Sanct0S prim08 resurgere ap0stolos dicit id est ad premia et adh0norem, quia tunc c0rpora Sanctorum Splendida erant magis quam nune, quia hic corpus quod corrumpitur adgrauat animam, iuxta ap08t0lum: et deprimit terrena inhabitatio sensu multa

c0gitante et cetera - D, Iὶ aeternitati si aeternitatis, esaia pr0pheta dicente: qui autem sperant in d0mino, mutabunt f0rtitudinem et adsumunt pennas sicut aquila et n0n deficient - D, Q laetis laicis instruanti Suis instituent in uerbis istis, de quibus dieit: n0lite disperare, sicut et ceteri qui Spem n0n habent. Caput VI-3. 868D, 7ὶ Euidentissima . . . edocti J Ex euidentissima ... edocti; previdit hoc beatus ap08t0lus spiritu sancto instigante,

404쪽

quod illi interrogaturi essent de temp0re n0uissimo et prevenit eos dicens - scieti scierit - D, IIὶ timenda bis exspectanti timendum est, quando a nullo timetur penitus - 8 A, IJ Sicut mulier bis effugiti Sicut illa d 0lores non effugiet partu ueniente, ita isti interitum repentinum. Aliter uerbi gratia: mulieri dulce 197 a. est cum concipit, ged d0l0r quand0 euenit ad partum; li sic et

h0minibus dulcia sunt mala quand0 sagiunt, Sed erunt amara cum repentinus interitus Superuenerit.

cecant oculos ita - delinquendii delinquendi 0beecans ocul0scordis - d0rmierunt etiam J obd0rmierant ut iam - sunt suil

c0n8tat, quam l0rici c0nparauit - L, IIJ salutis salutis: N0ncredentes in iram sunt p0siti, quia iam iudicati sunt. Item adh0e, inquid, in n0titiam nostri uenit Christi predicatio, ut recte agente8 n0n insti damus in iram eius, sed retributi0nem magis b0n0rum operum mereamur - B, I2ὶ In ira bis iudicati sunt Notandum est, quia et hic manifeste ostendit qu0d n0n 0mnes indisi iudieii m0rtui sunt in e0 quod dicit: siue uigilemus, Sive

dum - D, I) impatiens . . . 00rrigitur . . . irritaturi impatientia . . corrigit . . . irritat, quia patientia furorem mitigat et animam saluat.M-27. 870A, IJ caue bis n0n cred0J cauete, ne quis infirmior aut ignarus l. uicem mal0 reddat, quia ultro sacere ali

405쪽

- in nobisi in uobis - habeaturi habeatur. Item: ne quis existimet hoe l0co, ex tribus h0minem c0nstare substantiis id est spiritu et anima et corp0re, cum geneseos liber ex anima et carne c0nstare hominem adserat; similiter et dominus in euangelio dicit: n0lite timere e0s qui oecidunt e0rpus et animam n0n possunt occidere. sed h00 l0co spiritum significat gratiam spiritus,

quam unusquisque Sanctorum Secundum operati0nem pr0meretur,

unde orat ap08t0lus sanctificati0nis gratiam in eis quam perciperent permanere. Spiritum autem Significare gratiam in superi0ribus ipse dem0nstrat dicens: Spiritum nolite extinguere. Aliter: Spiritus et anima et corpus cogitatio sermo et opus intelligitur, uel spiritus mens ratio intellectus et anima unum e8t. li Pr0pter 198b h0c quippe anima dicitur, quia uiuiscet c0rpuS et mens, quand0 cogitat; iam dicta anima intellectus, cum discernit, quid sit b0num uel malum. Spiritus quando de caelestibus intellegit. Ratio dicitur saepe anima, eum de trinitatis fide et de sutura uita intellegit. Sed alius est spiritus quem in baptismo accipimus, aliuSn0Ster. H0c ergo 0ptat apost0lus, ut et anima n0Stra quae multa habet in se et corpus et spiritus gratiae quam accepimus in nobis conseruetur, ut ne p0lluti ulterius uitia aus alterius uitium

sebeasert) a nobis recedat - D, IJ Qu0d promisit steht naehfaciet - pro nobis merzu die Ephlurung Id est quemadm0dum beatus iac0bus dieit: orate pro inuicem ut salvemini - D, 4ὶ non iurare non quidem iurare, quia a domino prohibitum est,

Ipso dicente: n0lite iurare neque per caelum neque per terram neque per aliquam creaturam.

Explicit epist0la pauli ap08t0li ad thesalonicen Ses prima. Incipit ad e08dem Secunda.

Epistola seeunda ad Thessalonicen 8e8.

Incipit argumentum. Ad thesal0nicenses secundam scribit ap08tolus et n0tum facit eis de temp0ribus n0uissimis et de ad-

406쪽

uersarii detectione; scribit hanc epi8tolam ab athenis per tythicum

diac0num et onesimum ac0litum. uersus CXCIII. Caput I.

credidistis B, 3ὶ regn0J in regn0 - ei tribuerunt eius esse c0ndignami putant e880 c0ndignam - I, 7ὶ c0nfirmantis sermo sermo adfirmantis si tamen laris p. i. iustitiai fons iustitiae potest iudicare - B, It requiem requiem p0llicetur. Iuxta illud: N0n sunt condigns passiones huiu8 temporis ad futuram gloriam quq reuelabitur in n0bis - L, IJὶ de caelo de

caelo: Hic manifeste ostenditur d0minum nostrum Iesum Christum secundo aduentu de caelo ad iudicium e88e uenturum, igne flamma circumdatum, ad uindictam incredulis inserendam et clarificatum in Sanctis suis. Hoc autem aduerSus e08 ualet, qui putant postl99 b. aduentum mille annos in terra it corp0raliter Christum regnaturum cum Sanetis eSse et p0St m0dum futurum esse iudicium. Quod enim aduentus d0mini iudieium habendum esse dem0nstret et non sicut arbitrantur aliqui conuersationem eius in h0c mundo cum sanctis futuram, manifeste et matheus euangelista 08tendit dicens: Cum autem uenerit filius h0minis in maiestate sua et omnes angeli cum ill0, tunc sedebit Super Sedem maiestatis Suae et congregabuntur ante eum 0mnes gentes et Separauit e08 abinuicem,

sicut past0r segregat 0ues ab hedis. Similiter et danihel prophetans d0 Christi regno iudicium domini futurum esse dem0n

rum. mirabilis dicit iuxta illud: mirabilis deus in sanetis sui8 -

D, δὶ Quia multi bis credidistisi fellt - D, II, inueniaminii

407쪽

possimus ut per n08 quod - 908Sumu8J p08Simus. Caput ITI-7. 872A, IIJ sum certiust certus sum - B, I) ut ut illud - concurrant etJ c0ngregabuntur - B, ci) c0mm0ueturi Hieran schliUst dire t mit Item eivjuhri die Erklurung nee signae0s terreant B, 7ὶ bis seducat - B, 8ὶ dialecticae u0s dialecties fallacis B, IIJ Poterant Ρ0terat - n0mine intitulanturi nomina titulantur - B, II) hic bis illiet ecce hie est Christus aut illic - C, I) Nisi AntichristusJ H0c est ap0stasia antichristi, qui et ipse discedit et ali0s a fide Christi ap0statare facit iuxta illud: habundauit iniquitas et refrigescit caritas multorum. Item nisi antiqhristus - C, 3ὶ discessi0nem discessio - refugiumi eum refugam - ll R0man0J roman0rum - dieit c0ntinetur - scitisset 200b. Scilicet, quia nondum aduenit tempus eius - si s) Qui eum Filium perditi0nis e0ntra filium qui est uita, filium peccati c0ntra filium iustitis quia eum - C, IIJ et aeternitatem se iactabit, ut

iactabit se aeternitatis et culturae . . . dicat ad diuinam culturam et . . . dicit - D, 2ὶ reficerei aedificare - 0mnesque legis caeremonias omniaque legis ceremonia - Iudaeis iude08 Deil in dei - D, 6-Io) Beide Herae ein Ganzes mit Glosse H0geSt, qu0d nondum aduenit tempu8 eius, quq m0ra est ut ueniat - D, I2ὶ praeuium iaciunt iteri breuem faciunt inter

dieit J dixit.

δ. δMA, IJ D0nec J H0c est quod dicit: cum r0manum, inquid, ceSSauerit imperium et, siqui propheta danihel ait in X,

A, I) reveleturi reveletur. Aliter: qui nune tenet, teneat, donec 201 a. de midi0 fiat. hie paulus ait. alii dicunt: subtiliter de Derone

bis 9ὶ Iehiende Misehensare non Hoc est bis surget indet sich in I . mit dem syrungsaeichen Gg. so: id est cum cessauerit romanorum imperium ut prolatatum est si sicut Daniel prolatauit in .X. fuerit regna diuisum, tunc ante- christus exsurget D. 26 α). Auch hier gelten die oben S. 385 Anm. zu Colosser II, IJ cingestellien Erwliguncten.

408쪽

intellegi uolens dum dicit nam misterium 0peratur iniquitatis, ut loco intersecti0nis Suq occasi0nem n0n daret, pr0pterea adiungit ut qui nunc tenet teneat d0 nee de midio fiat; acsi dieat: qui imperat imperet donec de midio fiat, h0g est d0 nec deficiat et

auferetur secundum theronimum dicentem: Ρriusquam diuiditur roman0rum imperium, duo Sint imperat0res Unus in r0ma alter in c0nstantinop0lim, non ueniet antisthristus. Augustinus dicitiam misterium eum 0perari iniquitatis, quia multa membra antichristi modo in presenti et in occulto cernimus, unde et i0hannes:

filioli mei, n0uissima h0ra est, et multi antichristi facti sunt; unde et subiciens ait: utinam perman8issent n0biscum. hse dicens ostendit, iam misterium iniquitatis operari e0S, quia opera i Storum prefigurant opera ipsius antichristi. Sive qui nunc tenet teneat id est fidem in perseuerantia, d0 nec de medium fiat id est sub temp0re antichristi, donee tollantur membra eius de medio ecclesis, quia tunc sancti dei separatim in fide erunt, infideles uer0 cum antichristo separandi sunt - 373A, Sin caelestii celeri - solo lstatu sol0, quia futurum est ut antichristus ueniat in montem oliveti, unde d0minus ascendit in caelum, ita ut ipse se dicatas stensurum, ibique d0minus Spiritu oris sui interficiet eum, id est per angelum erit eiu8 interfectio - A, 7ὶ solutis bis per ignem 201b. 80lutis per ignem c0mmotisque elementis, ii uel inluminatione et p0 testate aduentus Christi potestas destruitur antichristi.

. . . elect0SJ Sedueantur multi . . . electi. - A, I9ὶ mendacibusime u Expositio. ide0 mendaces quia per diab0lum sunt futura

B ' salui fierenti Hiernaoh als Glosse Quia ueritatem n0ndiligunt, diligunt uanitatem - L, 4ὶ Satanae satanae. manifeste

hoc loco m0nstrat ap08t0lus iude0s antichristum credituros', sicut dominus in euangelio dicit: Ego ueni in n0mine patris mei et non suScepiStis me, Sed alius uenerit in n0mine suo illum accipietis

1. Der nichi nur in rei. sondern auch in 'ri Migne, PL. 68, 649 A, 8. 93Ρhlende Zusata von manifeste bis credituros indet sich Wb. 26 a mit der rvrungsmarhe Gg. so: manifeste hoc loco demonstrat apostolus iudeos in fine gasculi in antechristum esse credituros. Es gelten von iam die oben S. 385 Anm. tu Colosser II, II angestellien Erin ungen.

409쪽

Ipse autem dominus noster Iesus Christus et deus paterno Ster: C0ntra arrium qui ideo patrem mai0rem putat quia pri0r in Scripturis 80leat nominari. Item c0ntra arrium qu0d interdum pri0r patri filius n0minetur. Qui dilexit nos et dedit e0nsolati0nem aeternam: Etiam eum n0n meremur pr0miSSa ut mereamur, Sive quia animam Suam p0Suit pro n0bis, siue Spiritum c0BSolat0rem, qui greste paraclitus appellatus. Et spem bonam

410쪽

in fine posuit, quia hoc signum heretici in epist0lis suis non

Explicit epist0la II. ad Te8SalonicenseS. Epistola prima ad Timotheum. Incipit argumentum epist0is ad timotheum. Timotheus episc0pus fuit et discipulus pauli ap0stoli. Huic aus Hunc) per 203b. littera8 auct0ritatem ii dat c0rrigendi omnem ecclesiasti eam disciplinam et ap08. 'ebesseri in ep08., Ees episeop08ὶ et diae0Π08 ordinandi. Praeterea instruit eum, quomodo pseudoapo Stolis respondeat retrahentibus paulo, reddens rationem quod n0n Sit mirum Si ipse ex persecut0re Saluatus sit, cum Christus peeca-t0res uenerit liberare, et ad extremum aliter d0centes m0net e88 euitand08', scribens autem ei a nic0poli per tythicum diaconum.

Versus CCXXX. Caput I. I-I6. 875A, 2ὶ Auct0ritas etl Auct0ritatis B, Iὶ Qui-bUS . . praedixerati Qu0S . . diXerat - qui gregi n0n parcerenti non parcentes gregi dei - Deuter0seisi de uter0sim - d0centes . . hominum habentes . . falsa8 - B, 7ὶ scientiami scienti l - Π, I9ὶ ueteres c0ntrarietatest deuter0sis ut heresis c0ntrarietas 204a.- Sollicitudines superfluasi 80llicitudo superflua - il C, 2ὶ ueritatii caritati - Fides bis esti Est enim fides ficta - C, 9ὶ firmare firmare; n0n intellegere e08 dicit, quia auct0ritatem non habent, unde h0c quod proferunt adfirment neque de libris eorum neque de ali 0rum - C, II) pr0 bis sicuti pro temp0ris qualitate unde et - appellatat appellata b0na, si spiritaliter eum intellegas

abiecti si ab istis - reu0 caret reu0care. Iniusti et n0n subditi Sunt, qui derelinquentes deum ad id0la se uertuntur; impii qui