장음표시 사용
141쪽
s EcVNDVS. quas,montes, saltus, praecipitia, magno ac difficili labore eodem contendit. Sic ueluti in reliquis scientris, ita S in Theologia ci-rius peritiam consequetur qui Methodum
tenet, qua quimagno labore citra ordinis rationem in lectione Bibliorum defatigatur, ut interim taceam huiuscemodi labosi maximum sastidium coitinctum esse. Cum contra amans ordinis, summa cum uoluptate idem faciat. Hinc est quod non inepte ueteres definiant Methodum certam tradendarum retum rationem SP uiam, qua celerurime ad peritiam deueniatur.
Quapropter constitui Methodum Theta
Ologicam conscribere, in qua rationem&interpretandi scripturam, formandi sacras conciones complectar, quorum prius faciet,ut sacilius alios interpretes intelli amus,& ipsi interpretandi formas teneamus quas sequi utile erit. Posterius uero,ut citra garrulitatem, dextrea copiose de re proposita disserere in coetu Ecclesiastico ualea
Verum priusquam ad has partes explicandas accedam, operaeprecium fore iudia ςO, paucis uniuersae scripturae Ecclesiae dia 'isiones quasdam recensere, ut cum partes cripturae observentur sacilius, tum usus
142쪽
LIAE EAE singularum partium in interpretandi sormis ac concionibus conspiciatur apertius
S C MI I Diuisio sacrae scripturae ulla Eb alijs autoriabaa traditur,nes id absurdum cuiquam uideri debet. Nam C earunde rerum interdum plures uni disperentis,pro quarum diuersitate disierimi. na diuisionum sumi possunt, et autores diuisionum formas constituere tales con ueuerunt, quae suo proposito potifimum feruire uidentur. Quare eum uariae diuidatur scriptura, ordine recitabo praeeipsas scripturae diuisiones, C earum usum subi cum,quo consticiatur huiM,4rientis utilia
latifima scripturae diuisi haec est,quod is
uetuso nouum instrumenta diuidatur, quae comicincta Graeca appestatione Biblia nominantur,idaqueo dormium Antonominan. Hae Biblia ideo instrumenidicuntur, quia fiunt orga sus darit per quae diuina uoluntas eu uerbum Decimabis adbertur, innotescit Epitheta uetu coauum a circumstanti s temporum desumpta Iuuti vetus quidem quod prius erat tempore, Nouum uero quod posterius.verum siqua faederum di uersi
143쪽
s EcVNDVS. versitate hoc discrimen desumptum existimat, non
magnopere refert, prior tamen ratio uerior erim accommodatior Caeterum qui ueteris in ui Testamenti appellationes libris accommodant, καπαχηSικως uoce Testamenti utuntur.
Vetus instrument a Iudaeis dicitur inta rix iis idq; a numero librorum. qam,' uebicitae autoritatis recipiunt libros,quos in quatua or partes,me classes digerunt. Quarum prima ab illis id est Lex seu doctrinia dicitur creontinet libros quins,nimirum Genesin,Exodum, Leuiticum, Numeroso Deuteronomion,quos 1 mul Graeci πεντα- χη nominant. Secunda
pars ab his imam rivis' id est Prophetae
priores,o haec pars quatuor libras nimirum Ioasue, Iudicum,Samuelis, o Regum absoluitur. Tertia parata imamns iden Proiphetarum posteriorum, inc tinet quatuor Itabros Esaiam, Ieremis Eetechielem e librum duodecim Prophetarum, quos minores appetitant, ut sunt eclohel, Amos, Abdias, Ionas, traicheas, Nahum, Baruch Sophonias, Hageus, Trebarias,Malachias. Quarta pars est et ramus scriptorum Hagiographorum, o contineta uncta
144쪽
LI BE Rundecim libros Paralipomena, Vulterium, proaverbia Salomonis, ob, Ruth, Ecclesasten, Threa nos, Ieremia, canticum canticorum, Esther, Dauniel Esdranio Nehemiam quorum postremi duo pro urro reputantur.Atq; ita habemu libros uetraris instrumenti indubitatae autoritatis in quaatuor cluJes digestos caeterum praeter hos libros habent buποκρουςα, ut uocant, id est secreta seu abscondis deos dicta quia non producebantur in lacem ad confirmanda dogmata. Huius generis sunt Iesus Dracb,Iudit Tobiau, libri Maccabaeoarum,Sapientia Salomonis,Baruch,Ieremiae scriba. Atq; haec ueteris instrumenti iuxta Haebraeos er Graecos diuisio est. Nouum autem instrumeatum diuiditur in quatuor partes. Prima continet q.Euuangelistas. Secunda Acta Apostolica Tertia vi.
ginti unam Epistolas Apostolorum Pauli ει uri
annis 3. Petri α lacobi unam G Iudae unam. uar
ta pars,Apocabs in Ioannis. Porro omnes hi noui instrumenti libri .n canone sunt praeter Epistolas, fecundum Petri, secundum a tertiam Ioannis,σEpistolas Iacobi e ludae cum Apocabpsi. Nonanusti etiam Epistolum ad Hebraeos extra camoanem ponunt tam pauca dijcienda uidentur de usu memorata distinctionis Parum enim prodest accurate distiuguerrinis quid inde capias utilitiatis antinaduertas Proden igitur Primum haec dias io, ad recte iudicandum de scrorum uola
145쪽
sECUNDUS. urbium autoritate. Omnes enim ueteris o noui
Mnstrumenti libri indubitatae sunt fidei, adeoq; lant ad constri id dogmata,praeter ea quae dixiqppellari ἁπόκρος et, quae quidem,cumfructu is gi possent, sed ridi puditionibus de dogntalibra non punt adhibenda Soli enim illi libri indubiura sunt autoritatis,qui Mosi,Prophetis, Euangelistis, Apostolis uere tribuuntur. Quare cum de autoriatas Apocophorum dubitauit primitiua errauarior Ecclesia, recte rei ciuntur, quando aduersus scripta Prophetica er Apostolica producuntur ab aduersuri s. Est emalia utilites huius distinctionis. Prodest enim ordiu habere certum, ut studiosi partiri possunt lectionem Bibliorum in certa tem .pora, prout commodum ipsis ad libros sacros es.scendos uidea r Tertia utilitas est, ut ratio certa haberi Vit siue conclauerissuem scholis sacra scripta in. terpreteris,cutandi ue adegandi testin via scrupturae,ut lacus te in iij quasi digito monstretur, nominato autore scripti.* capite libri.
ui S IO. Scholastici Theologi cum ueterita tum noui in astrumenti libros secant in legales, Historicos, Saηpientiales Propheticos, ut vetera instrumenti
146쪽
cabaeorum libri duo. Sapientiales,Psalieris proverbia Ecclesiastes,Canticu Canticora,rapientia, Ecclisiasticus. Prophetici 1'. Prophetae supra enua Merati. Ad hunc quos modu,ut magus eorum mafitia appareat, noui instrumenti libros diuidunt, ut legales se quatuor Euangelistarum libri,Hi. storiali, si liber Aciorum Apostolorum, Sapienstules sunt Epistola Apostoloruia, Prophetialis fit Apocalusis Ioatinis Elaec diuisio nullo eolare excusari potest. Est enim pro M absurda, quate. nM libris ab inis accommodatur, ruris rebra accommodarent hanc suam subtilem diuisonem, quemadmodum ueteres fecilbe existimo oleranda forte esset, Sed quia manifeste falsis prout i. bris accommodatur, nolo in re a 'm lanatorem confutationem in lituere. Porro u qui diuisionis prout rebMisca commodatur formis hic esse poterit,ut distentesilate legendum,prudenter inter historias,leges et prophetis Cy sapienter dicta distentant.
uniuersu scripturas res subiecta confideresi ruinossim diuiditur in historiam doctri nam, quae duo diligens Iector studiosi quaeretis sacrorum librorum lectione . Est autem historis plex,ue Gnoia vetvi quidem corvinet hi florus
147쪽
sis rem tes etias EcvNDVS. foris omnes inde uisa principio creationis reorum, Us ad conceptionem Domini, seu initium Euangelicae historiae. Haec historia orditurius
xhquidem a prima rerum conditione, o contianuaturis ad Gri Moitarchiam. Postea sequvn. tu hebdomadae Danielis, usq; ad Christum occi. sum. Porro anuorum computationem in hos uersi. los memoriae gratia redegi,quos subsciam. M. D.C. L. v. post Adam mundus inundat. Post undas ad Abram, ducent nonaginta duo Exo hucsequitur quingetos quius per antros. Exodia ad Ba lonatangent decems recesset. Post Babel ad christum, o L. trib X. daturum s Hos annos coniungasababebis ter mille nonagentos et quadraginta quatuor annos a conditio. ne rerum uis ad christum exbibitum, quem nua merum his uersibus complecti soleo. Te misi Er nonpent,quauer X vo bis numerus
ripvi adest nobis, gloria uim suis. Porro noua historia ab Euangelistis describi,
tur raee de conceptione ratiuitare,circumcisione, oblatione, exilio, dissutatione, bapti mo, ieiunio, tentatioue,doctrina,miraculis,morte,resurrectioune et sicensione Christi m coriam, Item de donatione Spiritus sancti m cte Pentecostes, emde Ecclea si primitiua emei per ecutioni Minstituitur. Ad
148쪽
LIAE E RAd hae enim cupit noua historia revocabitur. Atq; hactenus de historia. Dcctrina sturgitur per omnes libros ueteris o noui instrumenti, a diuiditur in doctrinum
rerum signorum. Rerum demde doctrina in Legem Euangelium,Signorum doctrina contione ceremonias e Sacramenta, de quibus copioα
uinoo es hic dicendi locus. Verum usus huius doluictionis non est 1implex Historia enim sacra, si eculum uita christianae elye debet. Non contiane plurima uerae pietatis, confestonis, sidet olearantiae uocatioim erc exempla, recenset proiia poenas obedientis iobedientia erga Deasm,plurima testimonia de Deo continet. boctrinae uero distinctio, facit ne temere cura
Papistis Legem Er Euangelium consiundamiu, qui Euangelium nouam legem somniant ed suduntur. aliud docent Prophetaeo Apostoli, quam Moes, tamets in modo tradendi maxima es diuersitas.
Nobes enim doctrinam a Deo: putribus rana quam per munus traditam scriptis commendat, quae perfectum Dei cultum continet, Sed obstuarior es Prophetis, Prophetae Moses fiunt interpretes. Nam quod Most quas aphori in quiboduini
notat, Prophetae integros concionibM explicanti
Sed quia quod Prophetae praedixerunt,id Aposto si coram uiderunt, facti sunt Apostoli clariores η hac, Mob crprorientam interpretes. Η di na
149쪽
sEcvNDVS disertae qui obstruat, miori cumfructu MonProphetarum π Apostolorum scripta leget. Quo autem Ioco sint habendi Apostolarum discipuli et ut sancti scripturarum interpretes,dicara infra, ubi deformis interpretandi agetur.
I SI O. Esto alia diuisio a Graecis tradit sibitae pr.etereunda Verbum enim Dei salutem hominiabus asserens,diuiditur m ο ικοὶ, γ Si. Ad asοτssai Moli pertinent hortationes,cona solationes, minae, obiurgationes, quae omnia sunt in menta quaedam ad uerbum audiendum, avi. plactendum eis obtempera'sivi. vo S coapars est, iii, cultus Dei,Legis, Euangea iij ex Sacramentorum scientiam continet, cuius itome est, ατηχWiςPostrema pars ad actio, item pertinet. Nam cognitionem sequi oportet obedientiavi cordis o uitae invocentiam, fides enim ut Paulus inquit debet esse cruποκρ:rde Usica per charmi Maecatagio eo pertinet,ues craescripturae usum scias,hoc est ut hortanti ob. Imperes,docenti credas,er fecunduci ea quae cre 4 agas. Dignis enim quentadmodum Agape bus
Dit me is est, qui nihil indignum Deo agit,
150쪽
LIAE EAE sed sentit quidem quae Dei fiunt oquitur uero qga sentit N facit qui loquitur.
RATION M. Dicturus de enarrationum formis quatuor ordine expediam, quibae praesidi s instructus esse debeat futurm usus interpres, quaesiit enarratios num cause,quae interpremidigenera piis com mentariorum Uius.
S. Q nod utilis interpres in tractus esse debeat liberali doctrisu, iotifimum cognitione artiuum dicendi,nemo est qui dubitare poteλ. mare ad alia quaedam prodia, quibM cauetur ne inaterpres a pietate aberret,me conferam. In nosteariis iraique sacris tradundis, quadruplex pol fumum cura isti incumbit, qui se ab errore Iiberum, ex ab Haereticorum imposturi fecurum specu pit. Primast cura, quaerere Deum uoluntatems ipsius in scriptura cum timoreo humilitate, utinum uere agnoscat vi Domino nostro e u Chri/jio. Altera sit cura acrum Dei uerbum pro regu la habere huc cura coniunctu cum superiore fa ciet ut ne arrogantia σολοvom inscriptu ra uerseris, ne stulta temeritate operarii, sed potius implores erus opem humiliter, quem in