장음표시 사용
521쪽
sectus edere, et inde hos motus in ordinatos et actiones immanes, a stimulis etiam levissimis, oriri, argumento
De Diagnos. ILL Us TR IssIM Us noster praeceptor Franciscus Home, de hoc capite, in egregio suo opere, cui titulus est Principia Medicinae, agens, Diagno sis,' inquit, est ea pars' pathologiae quae tractat de specifica morborum consi- milium natura et di Terentia. Sine hac scientia, nulla stabilis institui potest prognosis vel therapeia, et medicus adstantibus saepe ludibrio fit.
Extruitur diagno sis omnium symptomatum notitia, sed praecipue eorum quae semper morbum Concomitan- tur, et ob hanc character istica vel pathognomonica di- cenda sunt. Haec symptomata characteristica in diag- nosi semper enumeranda sunt Nec dubitandum est, quin, in multis morbis tractandis, diagno sis omnino necessaria sit. Nam symptomata morborum saepe consimilia tenus externa specie sunt, quamvis eorum naturae multum inter se discrepant, et plane diversae medelae parent. Sed, cum hic morbus tam insignibus, tamque diris, symptomatibus stipatus sit, ut nemo, qui nomen medici sibi vindicet, de eo ambigere possit; idcirco, di agnosin attingere, seu iterum signa pathognomonica exponere, supervacuum prorsus foret.
De Prognos. PosTQUAM symptomata hydrophobiae apparuere, salutis fere inanes sunt spes, et in universum nihil praeter
mortem miserrimam expectari potest. Sed, quoniam hanc sorta se cura et medicamenta quaedam tardiorem levioremque reddere, atque etiam aliquam salutis spem praebere queunt; certe ad extremum sic remedium decurrere, quam miserrimum aegrum suo salo penitus relinquere, praestat. Verum enim vero, exempla, quibus aegςr hoc morbo implicitus convaluerit, tam pauca et rara sunt, ut solorum Empiricorum insolentiae et audaciae e irrae natae,
cuilibet certam salutem promittere, videatur.
522쪽
mptomatum Ratio. UAM vis hujus morbi syptomata varia et multa snt, tamen ad pauca capita referri quae uni : Nempe, convulsiones, fluidorum deglutiendorum dissicultatem, horrorem, anxietatem, delirium, et immodi eum falivae profluvium; ex his, et earum causis, alia symptomata minora suam trahunt oi iginem. Conυusones. Ita constructu in ab optimo et summo Opifice corpus humanum est, ut ex internis insitisque viri bus, absque ullis stimulis aut potentiis externis, motu S et actiones persiciat. Haec interno vis procul dubio est animus, cujus imperio corpus subjicitur. Exempli gratia,
animus vult, ut certi musculi membraque in actionem Cleantur, eamque voluntatem motus statim sequuntur.
Quod ita sit: Animi quasi mandatum ad hos musculos per
nervos, velut inter nuncios, defertur. Cui rei idoneus animi simul et corporis status requiritur. At, si aut animus, aut corpus, aut ambo, male se haneant, tum, sine mentis
consensu, motus inordinati, qui involutarii vel spasmodici
vocantur, ex Oriuntur. Neque tamen in hoc, ut in altero
casu, hi motus non a sui di nervosi, sive potestatis nervo sae in musculos influxu, nascuntur. Cum diversae corporis nostri partes musculis, variis ossiciis subservientibus, praeditae sint; ita, si vis nervosa solummodo in musculos,
crura vel brachia flectentes, impellatur, membrum vehementer contractum fit, et musculi extensores longiores redduntur. Haec musculorum contractio violenta et invita, ex quadam nervorum laesione, vel quodam stimulo
e*trio secus applicato, oriri potest; illa effectus vehement ores diuturnioresque excitat; hic plerumque effectus fugaces edit, qui, causa ablata, statim evanescunt. Spalmi autem vehementissimi oriuntur, quum stimuli acres nervis summopere irritabilibus et mobilibus applicantur, ut in hoc morbo plerumque usu venit. Fluidorum deglutiendi dii vitas, manifeste a musculorum, deglutitioni subservientium, convulsionibus pendet; quibus efficitur, ut humores nulli in oesophagum recipiantur. Quare autem haec deglutiendi dissicultas solum inter bibendum nascatur, haud facile explicatu, et sorsitan clare et recte non omnino explicabile est . Oeconomiae et structurae corporis humani prudentibus optime notum est, certos stimulos nervis unius musculim sani
523쪽
fani applicatos hunc irritare, et in vehementes contra C-tiones spasmodicas compellere; cum eosdem stimulos, alterius musculi nervis applicatos, idem e flectus minime sequitur. Celeberrimus ille vir Isalle rus, de motus Animalis phaenomenis agens, haec habet b). Uidetur etiam, alias corporis partes aliter ab iisdem stimulis adfici. Itas Vesica ac rem urinam tolerat, injeream tepidam minus fi commode fert. Ventriculus antimonio ad vomitum cie- tur, quo oculi non irritantur.'Pari ratione, in rabie canina, ubi musculi et nervi a sanitate tam longe absunt, hoc mirabile phaenomenon pro sua causa, irritamentum quoddam, ab humoribus solis sup Petens, agnoscere potest. Illustrissimus Whrit, in suo egregio de vitalibus et in voluntariis motibus opere, multorum stimulorum mentionem sacit, qui diversis musculis ad mori varios et valde diversos effectus ederent. M Cold water, whici, is very agiee able to the nerves of the stomach, excites violent coughing as Often as it geis in to the
wind-pipe. Light, Which by irritat in g the retina occa- sons the contraction of the pupit, do es not adt sensib ly as a stimulus on any other part of the body. Althoughq an injection prepared with corro sive sublimate, occasions
considerable patia, when it.is introduc ed in to the ure- thra; yet raeither it, nor the urine, excite any convulsive contractions of the musculi acceleratores urinae, a S thesi semen do es, although it is of a sost unctu Ous nature, anil
posse sed of very littie acrimo ny c .' Cui opinioni longe stiversa invaluit. Qua ad humores
hauriendos majore vi, atque vehementiore musculorum acetione, quam ad firma devoranda, opus esse contenditur d).
Nec epigio itidem spasmo affici posse; hinc humoris pondus ad eam convulsionemque superandam, et epigio itidem, deprimendam non susscere; et sic paululum aquae trachearn intrare et suffocationem minitari, non est verisimile. E contrario, panis aut firmi quidvis epigio itidem deprimit, laryn-gem ac cuiate claudit, et absque ullo suffocation si periculo in oesophagum viam sibi aperit. Quae res in quibusdam casibus certiis me sese habet, ut sequens exemplum clarissime demonstrat e). Quae licet ita sint, nihilo tamen minus
d) Meari, neW edit. pub. Edin. 177ς, p. 6 I. e) Sic vidit Tui pius, in muliere quinquagenaria, post Vomitum, vertis ine , πις spalmum cynicum, tam pertinaciter resolvi deglutia tionis,
524쪽
in hoc malo multa et gravissima argumenta mihi persuadent, hauriendi humores dissicultatem, ex quadam irritatione, qua quida omnigena praedita sint, pendere. Primo, in morbi historia nulla cujusvis in gutture assectionis, priusquam liquores admoveantur, mentio sit. Sed, cum primum aeger bibere conatur, non tantum gutturis, sed etiam aliarum corporis partium, musculi convelluntur. Atque Pitchardo Me ad , Sativa gesto et aliis testantibus, multi, saltem sub morbi initium, nequaquam aquae visum CX pavescunt, neque a liquoribus abhorrent. As to the
ter, nor any a verssion to liquors. On the contrary, he
But then 1 oon wonders What mould be the re ason that he is not able to tali e it. He contrives wavs to do it, by en de avo uring to such through a quili, &c. but so on cries o ut, it is impossibi e . When asked, why8 He an - fruers it will not go do wn, it ltrangles him , and begs to be excused trying any more.' In nonnullis etiam cassi-bu S, aquae visum expavescit aegrotans, priusquam bibere conatus est. Hydrophobus ig) ille, cujus memin, it ce-ε leberrimus Sala vages, sensiat te non posse ferre conspec- tum aut attactum aquae, dum scyphos eluere vellet; jusculum tamen oblatum adhuc deglutire potuit, sed ε cum moles Lia Secundo, semper spasmos, humorem in aegrotanti S conspectum dando, inducere possumus. Quo sublato, illi brevi prorsus evanescunt. Tertio, causam proximam et aucta mobilitate ex irritabilitat Ction s musculos. ut ne guttulam quidem transmit ere possiet, licet nec dolor, nec tumor, nec ulla ipsam urgeret angustia; unde etiam septima die periit. Huic amne malum satis mirabile vidi in moliere quadraginta quinque annorum, Caeteroquin sanissima. Dum enim Ante novem menses optimo valens appetitu ni Andium sumeret, mirabatur, quod, absque ulla causa praegressa, subito imperii retur deglutitio : nullum tamen dolorem sontiebat, nullus tumor apparebat. Medici et chirurgi in consilium vocati tentaverant plura remedia, neu ue tamen integre potuerant debellare morbum : Manserat enim tale deglutitionis impedimentum, ut liquida nullo modo, solidas vero ost .s, imprimis majores, transmittcre in ventriculum possit. Sensim tamen eo usque in melius mutabatur morbus, Ut, dum me Consueret, novem iam elapsis mensibus a primo morbi initio, liquida potuerit quandoque deglutire. si uncias quinque vel sex limul et semel ingereret quam subitissime. Parvam vero liquidi quantitatem nullo modo deglutire valebat. Uan S i et . t Om. ii. com. in aph. 818,
525쪽
I Sbilitate systematis nervosi pendere, compertum habemus. Sic musculi levillimis stimulis, qui nullum e Tectum in
corpore sano edunt, convelluntur. Aer frigidus, lucernae lux, jubar, corpora plurimum nitentia et splendentia; forium inter aperiendum vel claudendum lonus, in nonnullis aegrotantibus, aeque ac aqua, eadem symptomata CX- Citant. Quos tamen omnes effectus ex quadam irritatione,
systemati nervoso applicata, oriri, haud ambigitur. Quae igitur cum ita sitiit, dissicultatem hauriendi, convulsionum ex aquae stimulo orientium, et minime spasmorum prius existentium, effectum esse verisimile est. Quaecunque autem causa hujus phaenomeni sit, squamvis prior opinio, nempe, irritamentum quoddam humoribus inesse, quod spasmos, &c. gignit, ad scopum propius mihi accedere videtur , humoris conspectum vel etiam
mentionem eadem symptomata excitare, non est mirandum. Animus enim mirabiliter actiones nostri corporis regit, et mirus sane inter corpus et mentem consensus est
Quo certe fit, ut idea eundem estectum, ac res ipsa, edat. Quam rem mille exempla, huic prorsus analoga, firmant. Multos, qui, postquam semel tartarum emeticum, i pecacuanham, aut alia medicamenta emetica sumpserint, semper postea horrore vomituque, ad emetici conspectum, vel etiam mentionem, corripi, neminem latet. Condiscipulus Zacuti caseum ita aversabatur, ut syncopen ab ejus odore saepe incurreret; a sociis per iocum oblato hoc cibo, stare tim cum livore faciei, steriore superveniente, cum pulsu parvo, mortis imaginem repraesentabat; at, spuma ex-
creta e X ore more epilepticorum, ad vitam revocatus
est sh .' I like cabbage very well now,' ait celeberri- mus Alston; but remember xvhen the sineti os one was hate sul, and disposed me to vomit si . 'Nec quisquam ignorat, grati et jucundi cibi odorem,
conspectum, vel etiam commemorationem h), salivae profluvium in jejuni hominis ore excitare, et ita quidem, Utppud vulgus haec nota res locum proverbio praebuerit, It ma es my mouth water.' Illustrissimus Boyle lj hominem memorat, cui diversorium, ubi casse a parata venalis erat, sorte praetereunti, haec, quamvis olim absque ullo incommodo bibi ab illo solita, vomitum moveret. Sed, en mirabile exemplum ad hunc scopum maxime pertinens,
526쪽
et quod nostrae opinioni certissimam fidem sacit m). Petrus ille Magnus, Russarum Imperator, a juventute tar vehementer aquam abhorruit, ut, absque sudore gelido et nervorum distentionibus, sumen transire nequiret. Cujus rei causa sit c memoriae prodita est; eum, quum quintum
aetatis agens annum, rheda cum matre prope flumen veheretur; cataracto vel aqua cum sonitu in praeceps ruente in matris gremio dormientem adeo perterritum, ut febre statim corriperetur, nec aliquot post annos vel stagnum, nedum sumen, absque summo terrore et convulsionibus
videre sustinuisse. Multa hujusmodi exempla n) eodem
pertinentia adduci possent; ted haec suincere videntur. Horror in variis morbis, praeque caeteris, in febribus occurrit. Idem saepenumero a frigore exoritur, et plerumque sensum frigoris comitem habet. Vehemens in tremorem tryn sit; qui pro sua causa paralysin aut partis aut totius systematis agnoscit, et nihil saepe aliud est, quam
certamen, ex continuata debilitatis et potestatis medicatricis naturae alternatione, oriens. Sed, in hoc casu, horror ex spasmodica vasorum extremorum constrictione, et
haec iterum ex irritatiotae, pendet. Rursus irritationis, qua horror excitatur, causa, humoris vel conspectus vel mentio saepissime est. Quae ratio opinionem antea traditam corroborat, dissicultatem, nempe, deglutiendi a convulsionibus, irritatione humoris effectis, originem du
Vomitus in aliis morbis alias causas agnoscit. Aliquando ex acri materia in systemate genita, ut in cholera morbo et putridis febribus, fit; aliquando ex acri materia in ventriculum assumpta; aliquando ex mera stomachi musculatium fibrarum debilitate, ut in syncope et dyspepsa fit; aliquando ex totius systematis atonia, ut in febre ivpho de incidit; idem denique e ventriculi spasmis, cum nullae aliae causae in corpore subsunt, Critur. Et, ni fallor, in rabie canina. qui ere mobilitate et irritabilitate systematis nervosi pendet, spasmus causa vomitus est. Anxietas autem sic mihi explicabilis est. Ut omnes corporis humani actiones facile, jucunde, et debito ordine perficiantur, nece se est sanguinis circuitum nulla in patiei inpediri. At, si sanguis ex qua vis causa, puta, e X fri
gore, m) Hist. RusT. Em p. under Peter the Great, Volt. VOl. i. P. I 28- n) Cullen 's praeleel. de Epilepsia et de instit. Med. Pari modo, inquit Halleriis, ut conspecta tabula lasciva, aut odor demum peculiaris ad venerem, et homines instigat, et demum animalia. Hallei . Elem. Phys. tom. iii. lib. 9. scct. q. P. 46 I.
527쪽
=gore, ingenti debilitate, spasmis, moerore et terrore in mi
nima vasa superficiei externae non impellatur, is circa coret pulmones accumulatur. Hinc anxietas, somni inquieti,
suspiria, debilitas, cordis palpitationes, spirandi dilucultas, et aliquando etiam mor S.
Eiatus oris sub morbi finem, quo tempore musculi vultus et oris, ob continuos et immanes spasmos, suum tonum penitus amiserunt, et quasi paralytici deveniunt, supervenit. Hinc maxillam inferiorem non suspendere Zegrotans potest ; quae ideo sua gravitate delabitur. Et fortast e stridor dentium, qui mordendi desiderium vocatur, subito vis nervosae in hos muscu los influxu, nascitur. E-que eadem causa, scilicet, musculis relaxatis, lingua extra
Vox ratica et insonora, hanc explicationem recipit: Ut vox clara et harmonica sit, opus est musculos et laryngis cartilagines justum intentionis humiditatisque gradum habere. Quoniam vero, ex sympto matum historia, haec organa citissime et frequentissime convulsionibus assici, ad discitur ; ideo muscularium fibrarum tonus perit. Mutaculique pene paralytici, et ex dissicultate, tum alius cujusvis humoris, tum salivae deglutiendi, aridi deveniunt, et
Delirium auctores plerumque omnes, auctae actioni en- cephali vasorum, vel cerebri aut ejus membranarum inflammationi, tribuendum esse contendunt. Eaque causa in variis morbis, praecipue febribus inflammatoriis, certe subest. Caeterum, in quibusdam aliis, res non ita sese habet. Et, quod ad hunc morbum attinet, delirium non ex inflammatione aut vasorum avida actione, quia hic non semper subest, sed per intervalla solummodo, Cum aegrotans humore et caeteris irritationis Causis urgetur, reverti
solet, oriri verisimile est. Ob quam causam, nostri celeberrimi Cullent, majorem vel minorem cerebri cerebellique excitationem, delirii causam judicantis, doctrinam sequendam arbitror. Si quis autem de hac re certior fieri Velit, eum, ut praelectiones Culleni, vel disiertationem in auguralem de intermittentium causis ab eruditissimo, et nuper in hac acadernia studioso alumno, medico Bouillae editam, ubi haec theoria fuse et eleganter exponitur, Per legat monemus. Quod cum ita e se videatur, tamen sub morbi in hoc casu sinem, inflammatio aut vasorum cerebri
aucta actio delirium exsuscitare potest ; si quidem, continuatis musculorum spasmis, sanguinis circuitus impediri,
528쪽
ipse in vasa cerebri magna copia impelli, ct hinc inflamamationes, distentiones, et delirium Oriri, possunt. Fluxus saliυae auctus ut explicetur; ni fallor, salivae seia Cretio non revera multum augetur; sed tantum res sit c sese habere videtur, quia aeger non deglutire potest, et quod spasmi et oris hiatus ductus excretorios glandularum salivalium comprimunt, et sic excretionem adaugent. Unde saliva diu ore retenta, ibi agitata et aeri commista, spumae speciem prae se fert.
Medendi, vel potius curandi, methodus. T TU Ius morbi curandi methodus in duas partes recte dividitur. Prior apud auctores Prophylactice nominatur, et Omnia, quibus venenum in systema receptum et sanguini admissum prius depellatur aut dometur, quam suas vires exerat et symptomata rabiei moveat, comprehendit ;posterior ea tractat, quae ad symptomata tollenda, aut saltem levanda, maxime pertineant.
E quibus methodus prophylactica hic maximi momenti est, et in ea spes salutis praecipue sita est. Loque de ea fere solum hic agetur. , Prophylactices duo consilia sunt, I. Ex systemate venenum quam primum expellere; quod, si feri non potuerit, I. Ejus viribus obviam ire, et sic effectus noxios prae
Primo consito multa et varia remedia respondent, sed quae magis ad chirurgi parteis quam medici pertinent ; ita tamen ut medicus, remedia, tempora, et eorum administrandorum modum scire debeat, praecipiatque; quamvis illius mandata exsequi chirurgi sit. Multi medici, tum antiqui fo), tum recentiores sp), ut quam primum totus locus, cui venenum admotum sit una Cum vicinis, vel excidatur, vel magnis profundisque scarificationibus pertundatur, quibus magnae et valide trahente cucurbitulae admotae sint; dein vulnera bene muria, ex sale, aqua, et acido composita, foveantur, praeceperunt.
ο) Galenus de sectis, ad eos qui introducuntur, cap. 8. Chart. tom. ii. p. 293. Dioscorides Theriae. Cap. a. p. 424. Celius de
Medicina, lib. 3. CAP. 27 ... -- π
ρὶ Palmarii de morsu canis rabidi lib. cap. 3. P. 336, 3 37. danus Centuria r. Observ. Chirurg. 27. P. 66. BOerhaavius, aph.
529쪽
Alii ), unguentum mer uriale, caustica medicamenta r), imo etiam ferrum candens, laudaverunt. Nec insicias ibo, quin haec saepe corpori venenum ademerint vel ejus vires penitus perfregerint, et si C alterutra ratione morbo efficaciter occurrerint. Cum vero saepe accidat, ut homini, qui contagium susceperit, non adsit chirurgus, et saepe partibus haud extirpationi aptis morsus inciderit ; et talis medendi methodus multum porro doloris et dissicultatis ad se at ; ideo nunc, eoque magis, quod medicamentum tam esse a X tamque simplex nobis in promptu est, ab omnibus opus Chirurgicum tandem fere rejicitur- Adversus autem scarificationem et cauterium, sive potentiale, sive actuale, hoc insuper urgendum est, quod nihil, nisi statim, post morsum applicata, prodesse possunt. Ve' num subtilissimum tam cito systema penetrat, ut nullo Chirurgico auxilio, nisi membro reciso, quod doctissimus et peritissimus hujus seculi medicus commendavit s), amoveri possit. Ρerpaucos autem remedium tam crudele, tamque dolorificum, praesertim si membro majori virus sorte admotum sit, passuros esse, scio. Quin et in primis dissicile exploratu est, cum animal vulnere aut saliva alteri rabiem inferre visum sit, an ipsum ante morsum pro certo rabidum suerit. Et, si hoc vel maxime explorari posset, tamen etiam ambigi potest nec liquido apparere, quin rabidus ille, puta, canis, sic mordere potuerit, ut nulla veneni
pars corpuS alterum penetraret. Sed recidere tamen membrum, quamvis crudele ac terribile videri poterat, nihilominus, priusquam id remedium, de quo postea dicetur, exploratum est, Optimum ex omni copia erat. Alii lavationem frigidam frequentem laudarunt, alii calidum in coelum, pro remedio prophyla Glico, quo consilio dicere nequeo, tulerunt. Ex omnibuS vero, longo et quotidiano ulu edoctus, nihil unquam profuisse compertum habς o. Sed haec hactenus. Jamque restat, ut ad ea, quae secundo consilio respondent, viribus, scilicit, veneni obviam ire, et sic ejus effectui occurrere, veniam US. EO-rum quae ad hoc consilium spectant, de virtute multa jactantur. Quae utique egregiis illis laudibus, quibus elata sunt prorsus indigna esse, experientia satis constat : Quorum vires quoniam Magnus Boerhaavit18 tam eleganter. tamque breviter, in aphorismo Ii 47, commemoravit, ita haud abs re mihi visus sum totum eum apholismum hic re
530쪽
ritare. Hactenus vero nullius ea comperta fides, cuI credi queat salus miserrime periclitantis hominis, quum nul-s luna sit notum, cujus experimenta certa ; sed vel spe- culationi ortum debent, vel des criptis ex alio confi- sum fuit : Nec Aeschrionis apud Galenum et Oriba - sium arcano de cancris combustis; nec Scribonii Lar i famigerata optata ad rabiem Sigulorum ; nec Perigrini consilio de pelle hyaene ; nec Aetii, Rufi . Possidonii, o cinere crancorum cum theriaca nec jactata Palmario ς medela ; vel nimis laudato playerno, Gre W, et venato- ribus, stanno cum mithri alio ; nec in insomniis sacris revelata radice cynorrho donis, aliisve in coelum elato lichene cinereo terrestri, pina pinetia, jecore rabiosi canis 6 exusto, et similibus, exceptis.'Hinc nullum certum remedium pro phyla fit cum dum vitali fruebatur aura Boerha avius, innotuisse, apparet. Neque tamen, ut ex aphorismo II 6, colligi potest, egregius ille vir remedium esticax, aut, ut aiunt, specificum, olim inventum iri desperavit. Mentis fere ejusdem est editoto peris illustrissimi st) Senac O nimium felix huma-
num genus, si talia adversus alios morbos specifica e si- nu suo protulisset natura i Manet forte nepotes hacc se- licitas.'Quod dictum, nempe Boerha a vii, tempus tandem firmavit. Jam enim remedium eis cacissimum praeparatum est, quod per triginta annorum spatium felicissimo et faustisti
mo eventu, per totas septentrionales Angliae regiones, usurpatum est. Hoc medicamentum, nisi omnia me fallunt, ex creta, b Olo Armena, alumine, et enulae campanae pul-Vere, constat. Quae omnia, Creta excepta, ad compositionem larvandam, et vulgus specioso medicamento fallendum, adjecta sunt. Eosis et administratio ejus simplicis sima, et haec sunt: Quum primum homo morsu vel quovis modo venenum in suum systema recepit, quo citiu , eo melius, misturam'e X, Pulveris cretae, J D. Boli Armenae, 5 ili. Aluminis, gr. X. Pulveris Enulae campanae , 5 i. olei Anisi, gut. Vi. Omni mane ad sextam vicem capiat, ex aquae cyatho, cui lactis recentis paululum admistum est. At, si ventriculus totum haud serat, partitis vicibus sumatur. De operandi
modo hujus medicamenti antea dictum est , et, si qua
t) Senac de recon. Feb. Intermit. tum Remit. nat. praes. p. 16.