장음표시 사용
681쪽
gravate se facturum polliceretur, Vigneum, ex Gallica nobilitate virum, ad Suleimanum designavit, atque per Monlucium legatum Senatui significavit:
M. D. XXXXV. A Gasiorum Regum pietate , ac reluione nunFuam se deis sexisse; societatem, argue amiciriam cum diarbaro A exere,ise, qua, si occasio sese objicerer, ad CHistianorum Primcipum commodum uteretur z id nunc usu υenire, ut, Caesare, ac Fbrdinando cum Fulcimano intaucias pacisci cupientihus , Veneum summis itineribus metantium contendere 1ub ret , quo tuto itineris babendi facultato impetrata, rmersus, Caesaris legara uua comes accederet . Hieronymus Adumus Ferdinandi nomine e Vienna urbe Per Daciam , ac Moesiam Bytantium proficiscitur, statimque pestilentia correptus excessit. Caesar Gerardum Velimcum , ininni eruditione, & linguarum scientia praeditum, ad Sulaimanum misit; qui Venetias accedens, una cum Monlucio Regis legato Venetis trire inibus Epidamnum devectus est. Adurno desuncto, Nicolaus Siccus a Ferdinando sussicitur 3 ei quoque triremes , quae iaIllyricum ducorent, a Senatu datae. Id vero Regum nominea Vmetis petierant , ut legato in mandatis darent, quibus- eumque pollet ossiciis, quae pro Caesare, & Ferdinando By- tantii negotia agitarentur, juVaret. Hoc Senatus amicis Re bus facile praestitit ; legatum admonuit, ut in iis peragendis summa prudentia, ingeniique dexteritate uteretur, ne, inclinatis ad suspicandum gentis animis, de Reipublicie mente hinstatio injiceretur ; cum satis constaret, non deesse qui Vene tis maligne obtrectando , Suleimano suspectos reddere conare 'ur, infidam illorum amicitiam . nutantem pacem asserentes, inde a barbaris cuncta Venetorum consilia, atque acta exactius observarentur. Sub ia tempus de finium controversis inter Ferdinandum . ac RempubJicam denuo agitari coeptum est, Caesare ad id cohortante , ut detersis undique simultatum causis, firmioribus nixa radicibus Pax, atque amicitia in dies incrementa suineis rei. Velle se, ur quae ad Maranum oppidum spectarent, ea ita
682쪽
ita componerentur, ut sitis Reipublicae fieret et neque ab eo is sFerdinandus frater dissentire videbatur. Itaque Regum fratrum nomine Antonius Queta Venetias advenit et Francisco Contareno , ac Hieronymo Grimano , qui Francisco Sanuto vita functo suffectus est, negotii pertractandi mandata dantur, ut ea , quae Tridenti agitata fuerant, perficerentur. Francisto Muchaelio fisti advocato, ac Iustinopolitano magistratui mandatur, ut cum Caeseris legatis de Histriae provinciae finibus de cernerent. Cividatis quoque Carnici magistratui, Vicetiae, ac Veronae praesectis, ut in eorum finibus idem efficiant, praecusetur. De Marani oppido in Caeseris aula disteptari placuit; quinque supra septuaginta aureorum millia , reliquis sublatis
controversis, Veneti ex Bononienti foedere se soluturos pollicentur . Haec Byrantium perlata, malevolorumque hominum vocibus, ac vanis, ut plerumque fit, rumoribus aucta, Tum carum animos permovebant, quod Rempublicam Ardinando,& Caeseri in eorum exitium conjunctam suspicarentur , Pec niamque ad cogendas, atque instruendas copias a Venetis C.
seri ministrari dicerent, licet veritatis lumine quae Reipublicae
ossicere videbantur in . Ceterum magnis curis Patres solicitabantur, veriti, ne proferendi imperii cupiditate, quietis impatien- eis res Principum animi ad aliorum perniciem, ac praesertim Ita- aus nepromtiae eximio concordiae bono abuterentur ; cum Caesar se Aureliano Duci. Regis filio, Cum Insubrum dote neptem, aut fi- δε ιν liam nuptui daturum tandem statuisset . Itaque quo belli suspiciones ab Italia averterent, Byzantinis induciis caveri Cur bant, ne earum tempore Caeseri, ac Ferdinando Italiam armis lacessere liceret. Rushenus nominatim Venetis, uti Regis amicis induciarum legibus caveretur, se velle significavit. Si .ia, .,-- quis adversus eos arma movisset , is foedera violasse censere-
tur . Inde subobseuris illata sermonibus quorumdam animis dubitatio irrepserat, Venetos occulto induciis adversari r quae
res Caesarem permovit , ut ΜendoZZium legatum Tridento, ubi tunc erat, Venetias reverti juberet. Is Senatus auctoritatem, atque operam ad inducias perficiendas petiit, ut amicam Rempublicam Cariarem nominaturum pollicitus . SenatuS, erae i. ne Caeseri deesset, omne studium, ut induciae perficerentur ,
adhibeat, legato apud Sulcimanum mandat. Sed re Byzantii
683쪽
agitata, ad annuas tantum inducias deventum est, quibus ela. piis, denuo missis legatis, de iis prorogandis ageretur. Caesar suspicione Turci ci belli solutus, multa animo de componendis religionis dissidiis , de sedandis Germaniae tumultubus agitabat s cum eo res devenissent, ut, nisi constanter ad. modum , atque intrepide ingruenti malorum cumulo obsiste. ret , Divina omnia, atque humana acri disjecta tempestate petamixtum iri animadverteret; cum praecipui Germaniae proceres,& civitates, avita abjecta religione, sacris immutatis, liberta. tis specioso nomine illecti, a cervicibus Imperii jugum excutere viderentur et ac Caesar, qui, ut illos sibi conciliaret, Tri. denti Synodum haberi, non absque Summi Pontificis querelis, statuerat; cum nihil se profecisse ob id intelligeret, Didacum MendoZZium, apud Venetos oratorem, Tridentum proficisci jusserat . Quo frenum exultanti , cunctaque audenti licentiae injiceret ; elatos nimium, Romanoque Pontifici adversos animos coerceret ; alia via incedendum ratus, armis agendum esse censebat; idque eo facilius se consequi rebatur posse, quod, induciis cum Suleimano pactis, pace cum Gallis firmata, emtus jam in hoc bellum incumbere poterat. Sed Aureliani Drucis obitu, repente magna mutatio rerum omnium sequuta est, qui in aetatis flore gravi valetudine correptus intra paucos dies, incredibili Francisci patris dolore, extinctus est . qui temporis momento orbatum filio , magnis imperii incrementis se exutum animadverteret . Quocirca denuo recrudescere bellum, iisdem jactari fluctibus christianam rempublicam pertimescendum erat; ni bellum Anglicum , in quo ingentes thesauros Rex absumpserat, avertisset, quod hinc atque inde sessis populis haud diuturnum fore credebatur; jamque de concordia utrinque agi per certos homines , induciis trimestribus pactis, coeptum erat.
Ita quiescentibus armis , non sine adventantis belli suspicione, ac metu annus praeterlabitur, quo Respublica, pace licet frueretur, in Jaderensium finibus molestia vacua non fuit, cum finitimi Moesiae, & Clisi e p secti, male in Venetos ani mali , praedae spe ducti, partem agri Iadertini occupare nite rentur, in qua novem supra quadraginta pagi continebantur,
quo ad Nadini, & Lauranae oppida, nuper in Sulcimani pin
684쪽
testatem redacta , spectare Contenderent, atque incolis gravi fimis minis, ac poenis, ne ulli, praeterquam Suleimano obtemperarent , interdixerant. Nova haec, & inopinata Venetis cum rei ipsius gravitate, tum Iaderae civitatis tuendae causa fuere. Verum id jus Reipublicae iis in locis erat, ut cum ςircumjectus ager ad urbem, non ad minora oppida pertineret, praefectorum tantummodo libidini, atque avaritiae obsistendum esset. Recognita, Sulcimanus negotium ad Chersini praefectum, ac duos judices, quos Cadi Turcae vocant, rejicit, qui cum Venetis ea de re statuerent. A Patribus negotium Marco Antonio Franciscio, scribae a Secretis, Committitur, qui ByZantio a legato in Illyricum hujus ipsius negotii causa missus suerat et sed res diu multis contentionibus extracta non nisi post aliquot annos perduci ad exitum potuit . Hoc codem anno Petrus Landus, Princeps , senio consectus, nam quintum &Octogesimum annum exegerat, ex humanis excessit, magistratibus domi, ac foris integre, & prudenter perfunctus, cum sex annos , decemque menses Rempublicam gessisset : in funere a Michaele Barocio laudatus est, in divi Antonii Fano conditus e duae pro soribus illius marmoreae inspiciuntur statuae ; altera classis imperatorem , altera Principem exprimit. In defuncti locum Franciscus Donatus summo Patrum consensu Princeps creatus est.
M. D. XXXXVI. OUi Principum animus , quive reipublicae christianae st,
tus esset, ineunte anno M. D. XXXXVI. ambigendi locus non erat s in Caesare, ac Rege , Aureliani Ducis obitu , consopita veterum injuriarum semina reviviscere coeperant. Spe
Mediolani potiundi Rex dejectus, Allobrogum Duci Subalpina oppida pernegare sar Germaniae tumultibus distineri,
iisque, ne statim in Regem arma conVerteret, remorari. Inter haec Pontifex Farnesiae familiae amplificandae desiderio aestuare et novo, atque inexpectato consilio Parmae, & Placentiae u hes Petro Alosso filio beneficiario jure tradiderat, ea conditione , ut singulis annis octo aureorum millia pensionis nomine Ecclesae penderet, Camertiumque principatum, ac NGPeI54s
685쪽
pe jura , quae paulo ante Octavius filius obtinuerat , eidem cederet. Quae adeo molesta Caesari fuerant, ut nullis ossiciis adduci posset ad earum civitatum titulos Petro Aloysio conia cedendos , quos ab eo Ponti sex, uti Insubrum Principe, petebat . Varia igitur animo agitare ; Caesari, ac Regi aeque suspectus esse; Venetis ea pericula ob oculos ponere, quibus Italia , inter Gallos, atque Anglos pace facta , Caesare Ratisponensibus comitiis Germanorum Principum perdomitis animis, objiceretur : nulla re magis imminentia haec mala averti , aut propelli posse, quam si consociatis consiliis, ac viribus cum sanctissima Apostolica Sede Respublica in Italiae incolumitatem, ac dignitatem incumberet. Atque ad prospensuim illius in Venetos studium declarandum , ut Petrus Aloysius filius legatum ad Senatum mitteret, Curavit. Fuit is Augustinus Lan
dus, per quem Petrus Aloysius initam dignitatem Patribus significavit, seque, & ditiones suas Reipublicae detulit. Utrisi
que gratiae actae. Ceterum sicuti ea vehementer a Senatu Pontificis consilia probabantur, quibus Italiae saluti, ac tranquiulitati prospiceretur; ita ab iis abstinebat, quae ad novas mSillius animum masnis aestitantem curis , atque ad evehendoS domesticos impensissime intentum magis incenderent I rerum usu edoctus , eam pacis retinendae optimam rationem esse, qua cum Regibus amicitiam servando, nulli plus aequo adhaereret, seduloque suas ditiones protegeret. Quapropter Guilo Ubaldus, Urbini Dux , copiarum praesectus, qui Gubernator vulgo dicitur, creatur. Quindecim aureorum millia, quibus centum cataphractos, totidemque levioris armaturae equites aleret I quinque vero millia illi stipendio tribuuntur e tempore belli dena millia insuper adjecta, ea lege, ut levioris armat r.e equites alios centum adduceret et ad alendos equos assignatae in menses septuaginta partes e tributis, quae ungulae libris quattuor pecuniae minutae Circiter extimantur . Is honore ii auctus Venetias accessit, atque in divi Marci basilica de more imperatorium vexillum ingenti populi plausu, ac laetitia a Principe accepit. Interea Caesar, Ratisponae indictis comitiis, Germanos v caverat, ut de iis , quae ad reIigionem attinent , ageretur. Verum quamvis ipse praesens adfuisset, ut Principes, qui Protestam
686쪽
testant- nomen usurpabant, eo conVenirent , obtinere non potuerat ; ita ut, colloquiis nonnullis in ea civitate habitis, irarito Conatu , magna cum acerbitate animorum , discederetur,
majoribusque in dies dissicultatibus religionis negotium impli caretur ; ac qui primo, Tridenti Concilium ut cogeretur, poposcerant, examinatiaue , & discussis controversiis, ab illius
decretis minime receinaros assirmaram , nunc Germanicae nationis Synodum flagitabant , qua peracta , liberum Tridenti Concilium haberetur . Ea res cum haud parum Caesaris animum commovisset, nullumque dissidiis exitum speraret, nisi armis ageretur, Pontificem libentius audire coepit, qui, ut se metu Concilii eximeret, ac filium in Parmae, & Placentiae civitatum possessione Confirmaret , haud exigua Cum pccuniae, tum militum subsidia, quidquid viribus, quidquid auctoritate posset, ad gravissimas controversas bello definiendas pollicebatur. Caesaris animum jam plerisque Principibus, & Germaniae civitatibus insensum incendebat ; generoso impetu ad Imperii dignitatem , quam infidi homines proterere conarentur , defendendam hortabatur : nihil praetermittcbat, quo stimulos per se incitato & currenti adderet. Verumtamen ex iis, qui circa Pontificem assidue versabantur, plerique maxime intimi
atque necessarii, nimium ardentes Pontificis spiritus sedare , atque a bello avocare nitebantur, Cum illius eventus in utramque partem versando, atque expendendo periculi plenos prospicerent. Si Caesari victoria amaret, timendum esse, ne tanta inde illi potentia, & vires accederent, ut Ecclesiae, atque adeo Italiae universie sermidolosus evaderet; cum ea sint nominum , ac praesertim Principum ingenia, ut nullis prosperis rerum, & quantumvis felicibus eventis ad majora adspirantis animi libido flagrans extingui nequeat . At si contra accideret , Verendum , ne , victo CU.re, ac profligato, feroci Isimae Teutonicorum gentis incredibili odio in Summos Pontifices debacchantis exercitus, jugis supcratis Alpium , in Italiam descenderent, illamque terrificis excursionibus percurrendo, Romam religionis caput invaderent. Verum ita Pauli Pontificis menti Germanica expeditio insederat, ut quidquid morae injiceretur , id omne victoriar Cum sum remorari arbitraretur. Caesar itaque cum Pontifice foedus
687쪽
adversus Germaniae Principes, & civitates iniit e eo vero Uenetos comprehendi obstinata adeo multorum adseveratione vulgatum fuit, ut Reipublicae legati, qui Ratisponae tunc erant, Senatui significaverint, Caesaris copiis quinque millia Venet rum peditum ad scri pia nominari. Pontifex , quod valde honorificum sibi esse arbitraretur, adversus Romanae Ecclesiae hostes bellum gerere, in ecclesiasticis ditionibus, gique in Hetruria delectus militum haberi jussit: duodecim peditum millia , equites quingenti conscripti fuere ; iis cum summo imperio Octavium Farnesum nepotem praefecit; peditum praesecturam Alessandro Vitellio, equitum Ioanni Baptistae Sabello tribuit . Copiae Bononiam convenere. Pontifici petenti, ut per Veronensem agrum in Rhaetos se conserre possent, satis a Senatu factum est. Commeatus abunde ejusdem jussu in itinere suppeditatus . Idem quoque iter Caesareanis militibus, Senatu jubente, patuit. Ad Caesaris exercitum variae ex multis regionibus copiae affluxerant ; ex Pannonia, Hispania, Gallia Cisalpina: complures etiam ex Germania, e Norico, Sicambris, aCSennonibus, ut ad quadraginta peditum, & quinque equitum millia conficerent. Eodem tempore Ioannes Adericus, Saxonum Dux, & Philippus Hessiae Lanigravius, foederis principes,
Germaniae Civitates , ac proceres ad socieratem solicitabant,
Copias parabant, Germanicam se libertatem tueri dictitantes ;ruos sibi adjunxerant, eos fideles Imperio futuros jurejurari
o obstringentes, quod Carolus per Vim occupare, ac suae ditionis facere niteretur. In hoc Cunctis, & Germanicae praese tim genti pergratum libertatis nomen facile consensere ue Vitem bergae Dux, Comes Palatinus , Augustae , Argentorati, Ulmae, Francofurti, Norimbergae civitates . Ulmae comitiis vocatis, legatorum undique magnus concursus fuit e de belli a paratu actum ; nec multo post copiae Donavertum ad Danubium prope Noricum tanto numero convenere , ut ad peditum octoginta, equitum decem millia a derent ; tormenta bellica centum ac trisinta numerarentur. His subnixi Caesaris vires frangere posse sibi persuadebant, tantumque in nonnullis spes sese offerebat , ut imparatum, atque immunitum
nullis prope Germanici roboris copiis succinctum , Germania prorsus exturbari, de excludi posse arbitrarentur. Atque
688쪽
Atque ut externos milites, ac praesertim Italos averterent, ad Senatum literas officii, atque observantiae plenas Ulma comitiorum nomine dedere, quibus ab amica Republica , quam summo semper studio a Germanis cultam fuisse testarentur, peterent, ne iter per suos fineS iis copiis concederet, . quas in eorum exitium Caesar ducturus esset, ut Germanicam non m
do gentem , sed cunctas provincias intolerando jugo servitutis opprimeret. Iis literis Senatusconsulto responsum est; peragratam nobilissimae gentis, ac Principum Venetae Reipublicae amicitiam semper extitisse, atque in posterum fore ; paribus itilam benevolentiae , atqRe honoris officiis coluisse. Ceterum quod planae, atque apertae Reipublicae ditiones sint, ni magna armorum Vis adhibeatur , transitum militibus intercludi non posse ; id tantum adversus hostes iacere Rempublicam consuevisse . Ac paulo post Saxonum Principis , & Philippi Lanigravit literae, quas Balthassar Alcherius, Britanniae Regis a secretis, Patribus detulit, supervenere, in quibus arma pro libertate se induisse assirmabant, centumque aureorum millia mutuo a Venetis petebant. Ad haec Senatus, omnia Principibus felicia, ac prospera se optare ; ne quae flagitabant pec niae subsidia praestaret, pace, quae cum reliquis illi intercederet Principibus, quam conservari omnino vellet, detineri : si
secus se ret, atque ob eam cauiam bellum subiret, eisdem pro illorum in Rempublicam benevolentia molestum futurum. Per eos quoque dies ab Augusta Vindelicorum civitatis nuntii cum literis urbem adiere, quibus mercatoreS, ac negotiatores suos, quorum complures Venetiis morabantur, & quotidie ob Germanicos tumultus frequentiores, ut sibi, rebuLque suis tutius consulerent , confluebant, enixe Commendabat . His perbenigne a Senatu responsum est, Augustanos cuVes, Germanosque omnes haud vulgaribus benevolentiae offi-
Ciis eXceptos, atque uti Venetos semper habitos fuisse ; idem in posterum se ficturum, & publica aequitate, ac liberalitate
His foederatorum Germaniae Principum literis , aC nuntiis nonnulli in suspicionem adducebantur, Venetos, qui nimiam Caesaris potentiam vererentur, occulta Principibus de ratione
689쪽
cauta, quod sub id tempus Sulei mani nuntius, quem iam situm vocant, Venetias accessisset : quamobrem & German rum procerum, & Turcarum Caesaris infensissimorum hostium viribus ad illius auctoritatem , ac nimium sese extollentem p tentiam obtundendam, de debilitandam uti Venetos, falso jactabant. Obrepsit quoque ea suspicio Caesaris animo, qui R tisponae Bernardo Naugerio, ac Dominico Mauroceno legatis ad se vocatis, ea omnia exposuit, Perque MendoZZium oratorem Senatui significavit. Verum haud dissicile fuit maligne inustam Reipublicae notam detergere ; cum Caesaris hostibus de
pecunia minime commodatum esse Constaret ; immo iter Cinpiis per Venetos fines concessum fuisset e Sule ani vero nun. tius , ut de Illyrici finium controversiis cum Patribus ageret, Venetias venistet ; quibus intellectis, magnam animo cepisse voluptatem Caesar visus est. Dum summa contentione, ac studio utrinque ad tantum bellum necessaria compararentur, repente rumor undique pervasit, Caesarem concordiam cum Germanis iniisse, pro qua conficienda missis ultro citroque nuntiis, agitatum fuisse certum erat. Inde suspicio non levis Patres incessit, cum repletam magnis Italiam copiis animadverterent, quae reliquis Italis Principibus imparatis , quoquo se
Verterent, magnos motus, rerumque perturbationes essent editurae. Itaque ad omnes eventus comparare se, atque instruere. Pontifex, quo Patribus omnem hujuscemodi iuspicionem depelleret, Reipublicae legato ostendit, se Italiae tranquillita
tis , ac quietis studiosum semper fuisse ; illi noctes , diesque
animum, & operam dedisse, quaecumque ad incolumitatem, atque incrementum Reipublicae spectarent, sedulo meditatum: de sua igitur voluntate minime ambigerent ἱ communibus cogitationibus , & consiliis utrasque tum Ecclesiae , tum Reipublicae ditiones , atque adeo universam Italiam conservari posse. Verum negotio pacis turbato, Germani , qui Protestantes V abantur, ut Italorum copias, quas adventare in dies aikrebatur, Germaniae itinere intercluderent, ex Augusta, Ulma,& Vitembergicis ditionibus, Clusam, inter montium angustias sitam arcem, contendunt ue quae statim deditione ab iis rece
pta est, praesidioque illi, & Fiessae , quae duo omnino viae
690쪽
M AURO CENI LIB. VI. 6 arsunt, quibus ex Italia in Germaniam iter habetur, imposito, discessere. Sed Pontificiae, ac Caesaris copiae, itinere ad O nipontem verso , in Noricum se inserunt ; inde Ratisponae
reliquis Caesaris copiis adjungunt . Caesar Cum universo exercitu , ac trigintasex aeneis tormentis adversus hostem , qui tunc circa Ingolstadium morabatur , proficiscitur : oppidum occupat s loco oppomino Castrametatur , atque prope adeo ex utraque parte Caesaris, atque hostium castra erant, ut ad tormentorum jactum consistentibus , justi praelii minime periculo facto , minutis tantum certaminibus dimicaretur, magnaque globorum vis hinc , atque inde terribili fragore jaceretur . Hoc ingenti totius Germaniae tumultu , ac dissidiis exortum bellum eum exitum habuit, ut cum paulatim hostes debilitare, quam certaminis aleam subire satius esse Caesar arbitraretur ; terrorem saepius incutiendo, nonnulla oppida vel deditione, vel vi occupando, eo foederatos adegerit, ut vel pecuniae dissicultate , vel tributorum acerbitate dissentientes jam laborarent, ac pristinum vigorem remitterent. Cum vero Ferdinandum , a Mauritio Saxonum Duce adjutum , I annis Federici ditiones cum magna militum manu ingressum nuntiaretur , tantus terror hostes affecit , ut ingens illorum exercitus , compluribus signa deserentibus , ac dilabentibus, concideret . Inde cunctarum fere civitatum , & Principum animorum mutatio consequuta est , qui incredibili Caesaris
felicitate fracti, veniam delicti deprecantes, sese illi subdidere, ut quatuor mensium spatio potentissimae gentis fastum retuderit ; Smacaldicum sordus disjecerit ; Imperii decus , ac
dignitatem non modo constantissime retinuerit, sed etiam felicissime auxerit . Inde pontificiae in Italiam copiae revertuntur. Alexander Farnesius, Cardinalis Legatus, Romam proficiscens, Venetias accessit, eximiaque in se publicae, ac privatae benevolentiae, & singularis in Pontificem voluntatis a gumenta tulit. Ceterum tam brevi parta, atque omnium populorum concelebrata vocibus Caroli selicitas Pontificis animum varie agitabar et modo Venetorum consilia ; modo rerum eventus se