장음표시 사용
631쪽
Plus sortasse lucis hinc commodari posset, quae viae ductes adfraderetur, nisi exedisset vetustas versum inscii oris penultinium, quo indicatum fuisse suspicamur, unde via ista vierit. Ex solo enim numero , qui passuum millia computat, parum de hac via certitudinis elicies, cum definiri vix possit, unde calculus iste coeptus sit deduci, neque tuta quaedam conjecturarum hane in rempra,sidia capiantur ex ITINERARIO ANTONINI, quod oeni Pontem quidem aliquoties memorat, verum ita, in haud facile reperturus sis, ad quam stationem vicinam numeros in isto lapide signatos recte reseras I 6 . Nos a tem viarum incerti jam in his extremis Gemaniae finibus, ad oeni Pontem scilicet, in liuerioribus Norici jugis positum, subsistimus. Nec enim post I lianum alius adparet Imperator, qui ex his viarum latebris in alias Germaniae regiones viis instauratis deambulare iubeat, & lapidibus viariis aliisque signis
1s Λdjicimus ipsos itinerum ductus, in quibus Oeni Pontem memorari reperimus. Occurrit primum p ra. ia itinere de Paraoniis in Gallias, ubi ea stationum vicinarum est series. Ouiarim.
M. P. XXVLM. P. XXXII. M. P. XXVIIII. M. P. XXXIII M. P. XV M. P. XX.
Easdem eadem sueeessione stationes designatas e spieimus in maere -- risco Rudideram par. 16. item a Lam iaco per medium Augusta madelicum a que Betaxtiam pag. Proxime his subjectum est. Iter a Ponte Oeni ad Castra.
Ad Castra M. P. CUM P. XXXXm. M. P. ram. M. P. XLIL
M. P. XC. M P. XXXm. M. P. XXVI. M. P. XXVLDeseripsimus integrum istum stationum ordinem . eo maxime consilio, ut feliciora experiantur ingenia, quantum inde conjecturarum. ad ex iurandum lapidem Iuliani milliarem. de quo valde dubii disseruimus, pocsit transferri. Tandem non possumus quin adnotemus, oeni Pontem in TABULA PE INGERIANA non exprimi. At notat eadem pag. 738. inter lsui istum & Bodat eum stationem nomine alias minus frequenti , ad Enam, quo intelligi Pontem Oeni. ex situ de seriptioni a similitudine fleue colligitur.
632쪽
Pa quidem nos vias Romanorum in veteri Germania militares , quas per agrandas nobis sumsimus, esse tandem emensos confidimus, & in eo jam stimus , ut pedem retrahamus. Quod utrum praecipiti nimis sestinatione an tempestive satis fiat , lectores inaui & eruditi dijudicabunt. At quando de suffragiis eam in rem perferendis cogitabunt, probe illos recordari & servare animo velimus, nulla amplius munitarum Romanis auspiciis in Germania vinrum vestigia , per universum a Juliano Imperatorum ordinem explicari. Et igitur viariam in Germania curam citius a Romanis abjectam, quam serta conjeceris, & temporum rationibus expensis, & rerum publicarum statu, &inde non infrequenti continuandae similis curae occcasione. Qualem licet non defuisse suspiceris, donee barbararum gentium incursione imperii Romani fines mirifice turbati , & ejusdem denique majestas penitus exstincta merit, aut certe victoriae jure translata in populos, non magis despicatui olim habia eos, quam λrmidatos post ea Romanis & exitioses r integro tamen sere λculo, quod imperii occidentalis ruinas proxime praecessit, mos esse Romanos
ista viarum per Germaniam instaurandarum occasione, unde confidenter evit,cas, haud reperies. otiosam nimis suturam arbitramur disputationem, quam eui jam instituendae adplicemus animum, utrum scilicet vere nulli amplius per Germaniam ducendae viae posteriores saeculi quarti Caesares auspicia lita dedo. rint, an vias eo referendas vetustatis aliorumque fatorum injuria crassiori quadam caligine ita obduxerint, ut illas nostra aetas idoneis monimentis plane destituta, ignoraret. Utramcunque quaestionem arbitrio tuo definiveris, ped. inde nobis profecto erit, & non incongrue positos esse commentationi nostrae fines, ultro largieris. Verum criminabuntur sertassis alii, male hic alia ejus generis opera esse praetermissa, de quibus plenius commentari decuisset. Umgebunt cum primis peculiari studio explicandas fisisse vias, per Germaniae re cium ordinatas, quas ITINERARIUM ANTONINI & PFUTINGERIANA TABULA designat. Neque dissitemur ex utro me isto quantivis pretii m nimento , cui par in hoc genere nihil, nihil te dum ad nostram aetatem transmisit antiquitas, certissima viarum Romanarum indicia , undiquaque se petere, & ex animi sententia uberrimam illam disserendi materiam, aliquam
tisper delibandam , nulli dubitavimus seponere praefationi, quae libello huic praefigeretur. Factum est in ipso quoque opusculo aliquoties periculum, quantum inde illustrationis uni alterive viae commodari possit. Pleniora eri PE UTINGERIANA TABULA aeque ac ANTONINI ITINERARIO argumenta augendae libelli hujus moli subripere non expedit. Integras enim stati num per Germaniam successiones inde huc transscriptas exhibere, supervacuum di nullius pretii laborem habitum iri praevidimus. Perpetuis easdem comme tariis illustrare, utilissimum quidem at majoris simul conatus opus fore deprehendimus, quam cui & instituti nostri & aliae, quibus maxime adtendendum
erat, rationes sufficere viderentur. Quantum quidem luminis ex ejus modi opera, si qui futuri essent commentatores, rerum harum probe intelligentes, tantoque operi pares, antiqua semeratura λret orbis terrarum descriptio,
ejus rei opinor specimen dedit luculentissimum HELSERUS, quum duas TABULAE PE INGERLANAE schedas, quas e latebris suis eruere contigit, ante quam integrum illud monimentum repertum est, notis sitis &Volumen L. N n n obsto
633쪽
observationibus bonae Magis plenissimis illustravit. At majoris paene molis esse
videtur iste labor, quam qui unius hominis aetate atque industria possit exhauriri. Praeviderunt idem aut eventu consilii experti sunt omnes, quisquis ad perficiendum ejus generis opus animum adplicuit. Nihil fere praeter diversos scriptionis modos in plerisque codicibus obvios adnotare conatus est, qui
ATONINI VINERARIUM publicae luci dedit, editorum omnium studiosissimis, HIERON MUS SURITA. Alii eandem in curam intenti, ne SURATAE quidem merita exaequavere. Neque adhuc nacta est, quantum scimus PEUTINGERIANA TABULA , si duo illius fragmenta excipias, quae rata
studio explicata esse, modo memoravimus, probabiles commentatores, qui data opera, uti par erat, monimentum istud quantivis pretii lucubrationiabus suis illustraverint, eaque ratione amplioribus usibus effecerint adcommindatum, quantumvis per omnem fere aetatem, ex quo illud recte innotuit, tale quidquam sperare iusserint communicata subinde cum orbe litterario variorum
consilia & promissa. Fecerunt praesertim tanti operis spem avide haustam, at eventu plane destitutam, litteratissimi viri, & suo quisque iure dudum cel
herrimi , MARCUS VELSERVS, CLAVDIVS NICASIVS, CHRISTI NVS HENRICVS HENNINIVS , MENSO ALTINGIVS, AURIANVS
AELANDVS , quorum omnes & singulos utrum operis deterruerit dissicultas, quo minus tam pulcris conatibus insisterent, an graviora prohibuerint negotia, nec facile subterfugienda, fatorumve intempestiva necessitas interceperit, d cernendi potestatem mihi non tribuo. Futurum inter ea omine haud vano amguramur, ut & de communi patria, qualem aut nascendi fortuna obtulit, aut transigendae vitae destinavit electis, & de universa litteraria civitate praeclare
mereantur , si qui divise quasi operis labores istos subituri forent viri eruditi, eam singuli ex TABULA PEUTINGERIANA partem, quae ad patriam iniuscujusque pertinet, siamturi sibimet elucubrandam, quem ad modum plurimum eo nomine Britanniam IOANNI HOAraro suo, Galliam IOANNI BAPTISTAE NOMM, sive qui sub eo nomine latere perhibetur, MANNINI LAO DU TRALLAGE debere meminimus. Exspectat adhuc vindicem , illustia ae isti antiquitatum patriarum portioni operas suas addicentem, Germania, qualem ut tam & auspicato nanciscatur, ex animi sententia vovemus. Nobis hac vice, quum antiquissimos itinerum in Germania ductus, R manorum cura dispositos, singulari libello recensere animus fuit, in illis adquiescendum esse arbitrati sumus, quae ad investigandas vias conducunt, pro: Driis Imperatorum monimentis designara , quibus potissimum deambulare v
lupe fitur. Neque tamen, quod enixe nolim, suspicetur quispiam, eam nobis este hujus excursonis fiduciam, ut nihil plane praeterisse jactuemus, quidquid
viarum ejus modi habeatur in Germania. Fuerunt probabili sane consilio qua dam Romanorum opera omissa, quae huc pertinuiste, nonnulli fortassis opin buntur. Peccatum forte incuria fuit in aliis praetermissis, quae jure meritastassent perlustranda. Quem enim ita semper progredi posse arbitreris, ut nihil oculos, nihil animum effugiat in spinosis hisce salebris Nihil hoc nomine
delinqui crediderim in magnificas Romanorum vias, cujus invidia in posteristatis neglectum & temporis injuriam est rejicienda. Fraudi haec fuit & exitio, uti omnibus paene antiquitatis institutis, ita maxime viariis Romanorum c ribus , eaque sane de caussa illorum, quae minus recte in hoc libello su . Q losita, veniam faciliorem nos consequuturos , i esse confidimus.
634쪽
quod eo fit luculentius, quo plura de re, quam inquirimus, mon menta adstat, minus clare aedificilius, si memoriae pauca Rerum tradita ἔ aut quae tradita, injuria temporim interierum. Alterutrum, nisi atrumque, est quod in panis antiquitatibus investigandis de claudii Dissmm-ica expiauisne conqueramur. Ex qua, quantum fieri potest, conet remus a variis annalium conditoribus sparsim de parce proposita. ' IL Fuit is Nere Cla.dius Au, uti in nummis vocatur, sius Tiberii Claudii Neronis, viri praetorii atque pontificis , qui Lucium Antoninum s quutus ad Perusiam, deditione a ceteris secta, permirifit in partibus, ac primo Praeneste, inde Neapolin evasit, sinisque filistra ad Meum vocatis, in Sicia ham profugit. Haec ex Suetonii Tiberio cap. IV. nobis constant, qui etiam adjecit ex Sicilia, inensium a Sex. Pompeio , in Acha m ad M. Antonium trajecisse, triumvirisque reconciliatum rediisse Romam, ubi uxorem silan OAviano tae sui petenti, tum gravidam dicitur concessisse. Haec Liriam. a erat, Drusi Claudiani filia, in qua fortunae mutationes de dubios rerum humanarum castis Velinis Paterculus miratur lib. II cap. LXXV. Livia mina hostem mariti Octavianum fugiens, vixdim bimum Tibinum filium unu g stans per avia itinerum pervenit ad mare, cum viro Nerone in Sicili u pedi Cher r. Haec autem Qus , quem vierat, uxor 1 stino in cuin δε-en L. N n n a maritis Dissili Gorale
635쪽
marito simum concordia & shmmis honoribus vixit, prima inter mulieres eius aevi, quae Augusta dignitate, lium xiveret, & post morem S a divinitate honorata in - , LIIL Haec dimissa a marito Druso Nerone, in Caesaris novi mariti d ino, tertio post mense, Neronem nunc Drusem peperit, qui una cum staris Tibet to nam & hunc adduxerat ab Octaviano Augusto magnis curis, nῬ
usis si ipsius essent filii, liberaliter est educatu . Ceyr m , ut Met
mus his te vita Claudii , licentius j sed occasionem μmanu dedit etiam alius sispicionis, quam silentio praeterimus, id solum quaesituri, quo praetextu Oruvianus orem Mulam a rita qua migerit abducere. . Res quidem injusta & detestauda, hum hullo modo 'eMusamus Romanis autem non illicita, nec antiqua istum consiletudine, sed legibus etiam probata. Pl tarchus comparatione Lycurgi atque Nun , 'quae Vitae Numae subjecta est,
legem hujus regis recenset, qua μα-s, -- esset ei copia liberorum, exoratus as alio ,- -- neret, Dis Mat ei uxorem, oum dimittendi eam prorsus commodandique alteri, 'atque finde recipiendi iam ἀHἰerium L ree.
Non quidem Octaviani exemplum institutis Numae plane conveniebat, quia filios Neronis Livia a patre abduxit ad vitricum; tamen ut fieri selet, licentia hominum, potentionam praesertim, praescripto legum derogat & lamus useterpretatui, ' : s IV. Sie Drusus in domo Augusti navis, de curatiore institutione non
sinit nos incertos esse. elidus lib. R. cap. x . mi Claudiis intra seris penates enixa erat Livia; quod Suetonius etiam confirmetit in Claudio cap. I lingenio quo seditis a Matura dotatus, is diis adulti .ebus clarissi, me gestis manifes est, quamvis id morte praeventus non in omnibus, ad quod paratus erat, ostentare potuit. Iterum Velleius cap. XCVII. Ingenium
ejus. utrum bestiris magis opertibus, an emisibus f reerit artuus, in incerto est. Morum certe dulcedo ac suavitas, adversis amicos inqua ae par fui instimatis,
Distiualitis fuisse dieitur, Ex quibus protrum. est intelligere, non minorem in re pissilica gerenda futurum sume si pes fatali is , quam filii bello victoriis Bonitatem naturae. - ,ed am ni Rem an mod ad par 5: confirmavit. Permulnim mini potest indoles rite nutrita sub laustis penetralibus, ac omnino insitam n tutae & pectoris bHe nati vim juvat, erigitque recta institutio, & in maius motusque provehit; id quod in Druse Horatius laudat
- HEm Minitio utram sed in Druis melior natura Tiberii fiamsila calliditatem &necpiuiam propensi.
V. Praeparatos se doctrina privignos Augustiis besticis rebus admovit, B: primum , quod dux Diuius gesserit tu ur bellum Matticum: quibus tiro interfuerit, pineul dubio Augusti comes & sectator , non proditum qui dein iis historiis est, ex more autem Romamorum res ipse non potest dubitari. Suetonius militianus cap. I. δε μιμι ια p inra prauumsue honore δεν- Matiei, Diuitigod by Cooste
636쪽
α tiri, deisia Germ-iei seri r quod is dividendum est , ut in uestiarii, primo honorum gradu, Rhaeticum , in protra, quod etiam Dio lib. LIV. resere, Germanicum gesserit expeditione secunda. Sed prius de Rhaiso,
quod maecessit, est agendum. Velleius cap. XCV. μυεν inde Neronem c Tiberium Gών haud medioerem ritu molem experiri statuit, a tore opseris dato fratre ipsius Druso CD- , quem inera Caesaris penates enixa erat L via: grippe uterque di in parti MR res Vicaelisosque aderus, avitis urbiumis' castello-- cippvinationibus , nec non directis aequo ae acie feliciter functi, gentes Aris tuti mas, aditu dirarissimas, numero frequentes, feritare fruces , m jore cum periculo , quam damno Romani exerritus, piarimo eum earum Ianguinae
perdomuerunt. Id quod Horatius etiam diata oda cecinita Videre minit Astis sub Alpinis Sosum gerentem γ Haed si Monumentum ex illo bello posteriori etiam arvo siperfuit, Ans Dras, ut in Theodosiana tabula vocatur, inter Sublabionem & Tridentum situs, qui vid tur Ptole mari Drusma s esse, quam ipse in Martia quidem, ad fines vero Vindeliciae collocavit. VI. Felix se in Rhaetis, postea adversiis Germanos ab Augusto missus fuit. Lolliana clades occasionem hujus expeditionis dedit. V jus enim
eap. XCVIL hoc ordine connectis: Diam in hae parte omnia gemnor prooem: riane, aerepta in Geo ramis elades fas M. Lollis, homise in omnia peracutio, quam recte faetendi, rapidiore, εν inter δε--am vitioraxm dissu Iationem O tiosissimo; amisseaque legionis R. aquila , voemii as urbe is Gallias C furem Cuma deinde atque ovata Gemina ei lecti detegara m o Gaudia, 'atri Nemetris,
adolescenti tot tanta rex Me viretitum, quot γ quantas naeum morialis relis ἐ
υHod ria perficit. Intercessit tamen tempus non modicum, sed quadriennii forsan. Dio enim Lollii interitum sit, finem anni uinis DCCXXX L p suit: primam autem Drusi in Germanos expiauionem ad annum retulit DCCXLIL Tres autem expeditiones eodem Dione auctore lib. LIV. p. 344. adversiis Germanos si scepit, primam ante praeturam, secundam in praetura, tertiam, cui immortuus est, in contam.
VII. Dio ergo Cassius expeditionem primam Ita des sit, quod primum cilias sic Germanos hic auctor vocat observam, quando maenum trajirerent, repulerit. Sicambros nominat, qui tum motum concitarant,
Gallis etiam ad desectionem sollicitaris. Ad inseriorem ergo Rhenum , Seprope Batavorum insulam, aut etiam in ipsa illa tum castra habuisse , non estruod dubitemus. Quo tempore etiam fossa Drusiam, qua Rhenus in Balamerivatur, & per Flevum lacum deinceps emittimr in oceanum, videtur secta fuisse, quia eadem expeditione Dio tradit, fecundU Rheno in Oeeanum deuectum, Hi s subegisse, & per paludem in Chaucorum fines provectum esse. Haud dubie enim per novam mssam illam delapses Frisiorum regionem petiit. Quae sententia etiam Philippi onversi est, lib. IIL Germ. antiq. cap. XVIL dice
ris i Caussa Druse agenda fossa nulla alia mi, quam uti elassem hae cum rere is ritu re superiore Meni prete in laeum M Oceanum deduceret, Fri s petiturus er Gaures, idque ex hoc Ipis Dionis loco , quem memoravimus, probari
637쪽
- s adveMrae, quam 'amisso m --, , ef in istones ae Reissae uus ossam, mi Drusian nomen, iurassis precatusque Drusum patrem, ues eadem aufιm libem reatusque exemplo ae memoria consitio um a re operum juvaret; laeas inde se Oeeanum inpue ad Ami am flumen securida navigation pereultu . Et Suetonis Claud. cap. I. Is Drusus Oceanum septemtrionalem primus Romamorum ducum navigavit, transque Menum fusas novi er inemens veris emete, qua noc actue Drusinae Ooeantis. Dum plurali numero loquiis
tur, & immensum opus vocat, videtur simul Isialae sive Salae alvei ampliationem significare, quia ipsa nova ista inter Rhenum atque Salam, octo tantum mil-hum est passuum. Cesiui nus quidem dubitat, Isaiam ad sessam illam pertis nere, putatque nec ex Taciti, nec Suetonii verbis id satis probari posse. At ter vero Philippo Cluverio videtur, operose sententiam suam probanti, quem doctissimus quisque & in his etiam Graevius ad Suetonium sequutus est, neque nos quidquam de eo dubitamus. VIIL Fost in em Drusus, saltem ex parte tum secie, quum Sicambros observans, Rhenum trajecturos, otiosum haberet milirem. Boni enim ducis est, semper milites in opere tenere, & si nullum Martis faciendum est, alio quod utile sit, eosdem exercere. Quum vero Germani non cesient molesti esse, trajecto Rheno juxta ipsam Batavorum infulam, in Usipetes primum, & exinde in Sicambros venit, eorumque regionem vastavit. Ex quibus intelli us, Usipetes propiores Rheni divortio, quam Sicambros fuisse. Tum demum secundo Rheno in Oceanum & Frisios enavigasse dicimr, mainterea ab testetis ibi militibus persecta, quum ipse in Sicambris essed Hispera , hieme iam appetente, Rinnam Drusus Gresses est. Et quamquam
ante jam praetorios honores acceperat, ακυνδο. est creatus.
IX. Insolens Romanis vox ἀμπνομφ , quam Dionis interpres Guae Xylander oraetorem urbanum vertit, alii aedium, quemadmodum Papiniani li-- singularis lege m. D. de Via publica sic deis bitur, ut ad aediles, eorum que ossicium Romana consuetudine pertineat. Dio Cassius autem alibi s-per praetores Warculi, aediles ἀγρον - appellat, ut dubium relinquatur, quodnam ατυνόμου magistratus genus notaverit. Et discrimen apud ipsos Gra
eos Rufe, docet Ulpianus Demosissimis scholiastes, in Timocratem p. 81ς.
Graecorum μυνιροι ab Harpocratione explicati, minorum rerum curam gerebant, quam ut Druse, praetoriis honoribus ornato, & tot gentium victori, id munus abhorrens ab Romanorum moribus imponi potuisseti Relinquitur ergo, ut vel praetura vel aedilitas signi iacturi Madian printuram, quia Drusus praetor iuit & in praetura res gessit, ut Suetonius Claudii principio refert, & Dio post paullo expeditione secunda Germanica meruisse Drusum diacit , ut proconsulari imperio uteretur, quando praeturam ad finem perduxissee.
Cinisules illius aratis rem dubiam declarant. M. Valerio & P. Sulpicio COSS. prima expeditio in Germaniam faM est, de qua diximus. Romam autem ex L emis profectus Januario mense, COSS. Aelio Tuberone & Fabio Maximo est fictus. Initio veris eodem anno in Germanos prosectus, Usipetes, Sis cambros & Cheruscos sabegit, usque Visurgim pro i, non autem amnem transiit, quia hiems instabat, qua ineunte Romam revertit, ovans invectus equo. tum demum Augustus ei proransulare imperium decrevit, sed non prius utemdum, quam maturam finiuste. Finiit autem novis consulibus, Iulio Antonio de Fabio Maximo, quo anno proconsulari dignitate ornatus, cum Augusto in Galliam processit, sed nihil eo anno contra Germanos susceptum est: i
sequensi, ipso inuis & Q. Crispino Coss. ultimam expeditionem inter Vi- . surgim
638쪽
sirgini de Albis secit, cui etiam est immortuus. Ex hae Dionis distributione
temporum Hucet, α νομί- non posse esse aliam hoc loco , quam prinimnum, urboam e cui non obstat, quod iam ante pratorios honoras habuerit,
quia praesertim stib Caesaribus, etiam aliis insignia & ornamenta praetoria, antequam praetores fierent, fuere auctoritatis ergo data, sicut proconsulare imperium ipsi Druso, antequam consulatum iniret.
X. Nunc de ipta expeditionibus, domitisque populis dispiciendumi
est. De prima supra actum , de secunda itidem Dionis descriptionem sequemur, quia ceteri scriptores neque annos, neque ipsas expeditiones distingunt,& brevissime de omnibus agunt. Ait autem, ramum transgressim ; Usip tas subjugasse, quod prioris anni imperfectam victoriam arrant. Deinde L. ia iste juncto in Suam os erupit, in per eos in Cheruscorum regionem, Msque ad nsurgim virum prae L Videtur quidem hare: superiorisanru itineri repugnare, quo juxta Batavorum insulam dicebatur in Usipetes progressus, inde in Sicambros, nunc vero circa Luppiam uterque populus dicitur habitasse. Sed superiori loco Drusus prope Batavorum insul A Rhenum trajecit, ut in Usipetes moveret, ipsum autem divortium Rheni illos attigisse noridicitur. Ex Sicambris autem movit in Cheruscos, quos dicit usque ad Visur gim coluisse , an vero illo tempore etiam trans Visurgis, Albim versiis, illageos habitaverit, nunc est inquirendum. XL Cis Visurgim , etiam usque ad sinistram ripam amnis Cheruscos olim habitasse, Velidus Paterculus Lib. I r. cap. cri & clarius Dio Casius verbis sit pra pro tas tradiderunt. Ille enim dicit receptos antea Cherus ras, quam transitus fuerit Visurgis, & utrumque faetium eo ordine conjungit, ut ostendat, post Cheruscos viciss Drusum traiecisse amnem : hujus vero verba erant, is Geruscorum regionem ingress usque ad Visurrim praeessit, quem ordinem etiam servat libro LVI, in Cia inrum regionem progressis est, Visurgim trajiciens ad arum usque pereenit. Posteriores inter Visergim & AD bim eos videntur collocasse, quod recentiores, tamquam certissimum προ hant, tque ita ex Tacito & Aminii bello rem dicit Philippus Cluverius co stare. Quod quidem pro temporum diversitate 3e populi multiplicatione fuste eonciliari potest , celebrius nomen ultra Visurgim fuisse, aliquod tamen etiam cis amnem. Usque ad.Albim vero eosdem coluisse, ex Taciti Germ. cap. XXXVL probatur, dicentis Fosis, qui a dextra ripa ostiorum Albis erant, eoneerminam gentem Cheruscoriun, & Claudiani de IV. consistatu Honorii
XIL Tertia nunc expeditio Drusi, eaque maxima est explicanda. Diode illa Lib. LV. ineunte tradit, . Drusum consulem in Cattorum fines ingressum, . Omnia subegisse, progressi ι inque ad Sumiam, quam etiam sibi subjec rit , victis qui repugnabant. Inde in Cheri os eonvisso itinere , VHurgim tramgressum , o uia populando My ad AlbimperdidiF. Hoc singulare est, quod Dionis verbis observamus, Suevos a Catus distingui, iis autem constitui prox, mos, ut a Cattis Drusus per Suevos in Cheruscos duxerit. Tacitus de Germanis cap. XXXVL etiam Cattorum Cheruscorumque vicinitatem probavit,
in laetere, inquit, Gaurerum Cattorumque, Cherusi nimiam ac marcentem diu taeem Macessiti nurrierum. Suevos autem, quos memorat, dubium an a Ca
Dre habuerit, qui Cattos inas, in toto φαει ili' Suevos mi 'inat. Forte
639쪽
invaluit postea Cattorum nomen, Sueuorum in his partibus deminutum, ,eantum omne exstinctum, iuccedente Cinorum appellatione. De ceteris a tem Mevis in varias gentes distributis, sed trans Albim fere omnibus, racitus cap. XXXVIIL seqq. consulatur. Deinde bellum trans Visurgim ad Albim inque prolatum fuit, atque etiam transiturus Albim filissct Drusus, nisi sp ctrum a conatu hoc deterruisset, statutis ergo tropaeis inde abscessit. Dio jam dicto loco : Conatus transire Albim non autem potuit, sed tro a
XII. Cur non potuerit, caussim de spectro adfert, mulierem qua dam majorem quam pro humana Aora, Druso occurrisse , & exprobato in. tiabili cupiditate disse, no- tibi fatis concessum Me omnia υidere. Eadem refert Suetonius cap. r. Claudii , non prius Druyum desiit e hostes insequi, suam peries bari se maineris, humana αmplior, υictorem tendere ultra fermωM L opris iste. Addit Dio, nuntiasse etiam: Deesse hinc, jam enim e vitis in t tibi terminus. Phasma illi apparuisse, quod tam cordati scriptores memorant, non negamus, quale illud fuerit, dubitabundi admiramur. Credebant deorum cultores, cuilibet regioni seu genti deam praesidem eodem no mine adesse, quod simili ruin exemplo etiam Plinius Lib. VII. Epist. XXVII. adfirmat. Ego, inquit, ut esse phasmata credam numen aliquod pauli ante dixerat inprimis eo dueor, quod audio Meidisse Cartio Rufo. Disais nilue es os urtis obtinenti Africam comes breferat, inclinato die spatiabatur in porticae, inertur ei mulieris Mura, humana r Mior pulchriorque, perteretes, Africam se futurorum praenuntiam dixit, iturum eum Romam, bonoresquete Hrmaque etiam eum fummo imperio in ea dem proviseiam reversurum , ibique m
riturum. Dicit Plinius de approbat, haec omnia ita laeta esse. Non autent Inium humanum fulse, quod musta vidit, figurae magnitudo , ut credamus, suadet, quiun nec Romanus tam grandem sormam simulare , nec barbarus latine loqui potuisset. Nec facile id somnium filisse persuaseris, quum neque Suetonius, neque Dio nocturnae visionis mentionem faciant. Quod si ergo his auctoribus habenda fides est, spectrum aliquod ibisse, vel ideo videtur probabilius , quia malignum spiritum variis lusibus cultores deorum noviemus decepisse, ut in errore illos obfirmaret.
. XIV. Tropaeis constitutis, dicit Dio, reeessisse. Ad Albim fuisse posea, hinc est credibile, quia amnis ille fuit terminus expeditionis. Varia 'a tem suerunt antiquorum tropaea, ex arboribus truncatis facta , aut lapidibus congestis educta, aut arae forma religioni consecrata ne destruerentur; nam arcum fuisse, qui etiam aliquando por tropaeo fuit, vel ideo nolim credere, quia in barbara regione , tantaque festinatione, ex terrore orta, Vix tempus aut locus magnifico operi videtus superfuisse. Ptolomaeus Lib. II cap. XI. in
climate, quod sub septemtrionali Ginmaniae posuis, latitudine LIL graduum cum minutis XLV. ad Albis fere ripam longitudine ducente, habet Δρου , Tropo Drusi, tamquam oppidi nomen, quod dubites a Druso vel aliis post Romanis constitutum esse, aut si iuerit, non everitan & deletum a barbaris. Qui enim, ne religionem quidem veriti, aram Druso erectam ad limitem Romanum disiecerunt, ut Tacitus Ann. I. cap. VI. refert, hos mul to minus credas alia monumenta in interioribus Germaniae passes fuisse conse Vari. Quodsi oppidum omnino filii ejus nominis Ptolei ues aevo, ex castris Drusi postremis videri posset ortum esse , quibus si tropaea propinqua forte fuerim, loco illi vel oppido id nomen ab Romanis servari potuit, licet probari non possit, Ptolamaei aetate Romanos usque ad Albim Germaniam posse
640쪽
disse. Si numeros Pomprii recte eomponimus, tropaea illa in Marchiam cudunt Branὸenburgicam, infla Tange undam, circa Stenditum, quousque Drusus, si recte posuit Ptolen iis, victricibus armis progressu filii. X V. D. Reinsheimius V. CL in Flori lib. IV. cap. XIL in Boistimum
e tropaeum videtur deducere. Flori enim verbis r Marcomannorum spoliis insignibus ruemdam eritum ει--m intre imo π Drusus exeoluit; at cit interpretationem, ut primum Dionis verba , mufum se sera conatum AD bim era sire, tropais consituris recessisse, huc applicet, deinde de suo addat: itur Marremami tum temporis ad AIsim eoluerint , quod ex Tacito relligas
Germ. cap. XLIL Sed Dio, qui Drusi bella cum cura scripsit, nihil de Ma comannis memoravit, neque Suetonius aut Tacitus, & ipse Uelirius historiam illorum persequutus, posterius multo quam Drusi mortem, bellum habet in comannicum. Vide cap. CVIII. seq. Deinde si vera simi quae Aorus narrat, ct ex eo repetit Orosius lib. VL cap. XXL ad secundam potius , quam tertiam expeditionem, qua ad Albim ventum filii, referenda essent. Vide utriusque ordinem. Est in Bojohemo quidem Albis, sed recens natus & adhuc imotus Romanis: Nec tacitus Marcomannos ad Albim locat, sed in sede Bojorum.
Incertum etiam tempus, quando Maroboduus in Bojohemum Marcomannos traduxerit, quod Vlarius cum Tiberii expeditionibus videtur conjunxisse. XVL Quum ita in Albi recederet Drusus, ad Romanum contendens limitem, antequam ad Rhenum veniret, in morbum incidit, ex quo in aestivis castris mortuus est. A principio morbi nuntius ad Augustum, tum in Galius agentem missus est, a quo Tiberius ad fiatrem ablegatus , spirantem adhuc dicitur invenisse, quae Dio Cassius, ex parte etiam Suetonius dictis locis narraverunt. Corpus non combustum Romano more, sed odoribus dissertum, in majoribus, quam vulsares erant, honoribus ritibusque servaretur. Ex c stris, ubi exspiraverat, quae inde feriae ea dicta sunt, per tribunos & centuri nes portatum in hiberna, quae haud dubie ad Rhenum erant. Unde est, quoacenotaphium milites, id est honorarium rumulum, ut Suetonius interpretatur, apud Moguntiacum excitaverunt, ut Eutropius refert lib. VII. cap. VIII. Inde per Galliam Italiamque a singularum civitatum, quas via tangebat, primoribus susceptum, Romam tandem delatum est. Suetonius dicto loco: Compus ejus per municipiorum coloniararoque primores, fuscipientibus obviis feriri rem decuriis, ad urbem devectum sepultum tu in Martio eampo. Id honoris fili. quod corpus sepulturae datum, non cineres, non reliquiae. Auxit honorem progressio Augusti Ticinum usque, ut ipse fimus per Italiam praecederet, ut Tacitus amis. HL cap. V. Τiberii verbis memoravit, deinde gemina paremeatis. Tiberius ister enim in foro, ubi corpus expofitum oculis erat, iaud vit ; Augustus in circo Flaminio extra pomoeria, quod cum exercitu ab urbe prosecto, non sis erat intrare in eam, antequam cetera. peragerentur, quae redeuntibus majorum more erant perficienda. Utrumque Cassius edocet. Haud dubie ingeniorum etiam certamina accessGunt, ut vel ex ista ovi dii ad matrem Liviam elma manifestum est. Senatus Principis aemulatus pietatem , quod numquam iactum erat, post funera cognomen Germanisi decrevit, etiam in posteros propagandum, &auctae sunt eius statuae, & arcus marmoreus hon
ris & memoriae caussa erectus. Iterum Suetonius: Senarata inter alia eo tam marmoreum arcum eum tropais via Auia duravit, Θ' Germanici eognomen ipsi ρηὶ erisque ejuLX VIL me in urbe & prope eam ornamenta, extra illam plura eam in Italia, quam in provinciis. tavennae sane, quod Claudii Caesiuis inlatiintione probAr, monumentum quoque accepit ceu cenotaphium. Claudius