장음표시 사용
641쪽
TANNIS ROSAS AD MONUMENTUM EJUS DEFERANT, ET UU
EPULENTUR. De honorario tumula ad Moguntiacum in Galliae finibus modo dictum fuit. Sed Lipsius ad Taciti Annil II. cap. VII. illud monumentum in Germaniam ad Luppiam fluvium conatur transmovere, seu inter illum & Mi. num, ubi Tacitus finge sitam memorat, hanc vero cum monument fuisse conjunctam ait, quia publice ibi funiteatum esse Suetonius testetur. At frustra .llicitatur Eutropius, quia & Dio Cassius memorat bo res eoenotaphii ad ipsum Rhenum, qui sane alius locus est ab illa ara , quam Tacitus descripsit. Meruerat Drusus, ut memoria ejus locis pluribus coleretur, non tantum tum lorum specie, sed etiam pro more illorum temporum & hominum opinione ipsis etiam aris. Addo rogos per omnem Italiam redentes, quum Drusi funus transibat, quos Seneca ad Marciam cap. m. memoravit, & bene Lapsius de honorariis & inanibus rogis interpretatus est. XVII L De reliquis Drusi breviter quoque agendum. Uxorem h infit intoniam, minorem M. Antonii & octaviae, Augusti sororis filiam, ex qua tres liberos reliquit, Germanicum, Liuillam, Claudium, post imperat rem. Opera reliquit plura, in Germaniae limite posita, in quibus Cassius lib. LIV. duo castella memorat, unum ad Luppiae & Misonis confluentem, inerum ad ipsum Rhenum in Cattis exstructum. Auget admodum Florus numerum lib. IV. cap. XIL Drusu inquit, in tutelam prosinetarum 'insidia a que eustodias ubique dispinure, per Mosam sumen, per Albim, per Visurgim. Nam per Rheni quidem ripam quinquaginta amplius eastella direxit. Ex iis credunt antiquissima ad Rhenum oppida superesse, ad Albim quoque posta, d bitamus , quod longius is amnis ab Romanorum praesidiis remotus est, quam ut Drusus Romanos milites in medio barbararum gentium, desertos ab Rhen ius & ad Visurgim positis relinqueret, praesertim quum subito ab Albi spectro, de quo diximus, territus reverteretur. Credibinus de Visurgi est, qui m dius inter Albim & Rhenum fluit. Illae enim partes facilius defendi ac juvari ab Rhenanis praesidiis, quae numerosa erant, potuerunt. Cluverius huc etiam refert nobilem nunc urbia Cattorum Casellam, Fuldae appositam, octo milibhus passitum supra confluentem Visurgis sive Vierrae. Nomen ait, ut aliis e emplis constet, ex castello esse pravatum. Non improbabilis conjectma, quam vero silentibus tam geograpitis quam historicis vetustis in medio relinquere,
XIM Exstincto Druso, bellis reliquis in Germania Augustus Tiberium praefecit, de quo Velidus cap. XCVII. gloriose scripsit, peragratum v
sorem omnes partu Germania er fle eam perdomuisse, ut in formam pinne ηὐ endiaria redideret provincia. Ipse tamen Tiberius Taciti Ann. II. cap. XX Germanicum scripsit, se novies a divo Augi m in Germaniam missum, plura coninio, quam vi perfecisse. Sed horum multa ad subsequens tempus peninent, quae Drusus quidem paraverat, mox autem fiater perfecit, in quibus praecia Puum putamus esse, quod quadraginta millia dediticissem , ut Suetonius
cap. m Tiberii narrat, traduxerit in Galliam, juxtaque ripam Rheni sedibus collocaverit adsignatis. In his idem Vita Augusti cap. XXI. Ubios & Sicambros nominat in iis, quos traduxeris. Eutropianus numerus, quem lib. VII. cap. V. habet, nimietate suspectus est, similior veri, quem posuit Suetonius,. quamvis iecus videatur Cluverio lib. II. Germ. cap. XVIIL Hinc initia provinciarum in solo Gallico, superioris inferiorisque Gemaniarum,
642쪽
PHilippus Cluverius Germ. Antiqv. Lib. L Cap. 29. strenue asserit,
priscos Germanos unum, verum, artemum DEUM in Trinitate coluisse, sub Solis , Lunae & Ignis numinibus , siamque hanc sententiam comprobare nititur auctoritate Julii Caesaris, Lib. VL de B. G. c. LI. scribentis: Germani Deortim numero eos Blor dumnt, quos cernunt qu-um opibus aperta juvantur, Solem Vbicanum εν Lunam, reliquos ne fama quidem acceperunt. Ac per Solem quidem eos intellexisse autumat Deum Patrem, Lunam Filium. Ignem sive Vulcanum Spiritum Sanctum ; quia maxima illorum omnibus in rebus virtus atque potestas. Idem sensisse putat veteres 2Egyptios, de quibus Diodorus Lib. I. scribite Vettist os abunt in au pro mortatis, cum m-dum suspicerent, cunctarumque rerum naturam eum supore admirarentvir, duos esse Deos conjecisse, internos atque omnium primor, Solem ac Lunam: hos Deos muniso universum Tubernare statuunt, nutrientes D gentes omnia. Quem porro per intrepretationem Vulcanum dicere, er i um magnum Detim esse ex simantes, qui multum ad eunctarum rerum generationem exactumque increme
eum eonferat. Denique addit: Quemadmodum Sol apud Homerum, Macr hium aliosque , idem est ac Iupiter, Luna eadem quae Iuno , ex Iove autem ac Iunone natus est Vulcanus, velut antiqua tradit gentium Theologia, ita Spiritus S. a Patre ac Filio simul procedit, ejusque vis ac virtus ignea , festo , Pentecostes clare satis apparatia Equidem optarem, ut vera haec esset Cliseverit sententia, nosque certiores redderet de salute maiorum nostrorum, quos tamen profecto, si redire ipsis has in terras daretur, fruentes cum gemitu αlamentis audiremus, se a veri Dei cognitione & cultu toto coelo aberrasse. Nimirum complacuit eruditissimo & de Germania veteri meritissimo Cluvetio assentiri sis, qui abscondirum ac tremendum Trinitatis mysterium priscis etiam gentibus & Philosephis cognitum creditumque sitisse affrmant. Quo in arguis mento multum desudant Augustinus Steuchus a Philippus Mornaeus , morumen L O OO a Mutius Lib. II. de Perenni Philosophia tale toto. Ob De verit. Relis. Christ. Cap. 6. Disitirco by Corale
643쪽
Mutius Pansa e Athan. iarcherus d multique praeter Scholasticos alii, quos tamen humani taliquid passes esse agnoscunt Io. Bapti Crispus e Christianus Scholanus f Jae. Thomasius g Max. Rev. D. Andri Schmi λtius , ac plures , ostendentes hac ratione Theologiam revelatam paulatim degenerare in naturalem , derogari Literarum sacrarum perfectioni, hi queratiunculis doctrinam SS. Trinitatis hostibus suis eo facilius debellandam ac d ridendam propinari. Et sane mirandum, si mysterium illud sinctissimum priscis etiam gentibus & Philosophis, praesertim Platonicis haud ignotum suisset,
prioribus seculis, cum adversiis gentes ferverent disputationes, a Christianis Scriptoribus intactum id mansisse , aut ipsum Paulum Atheniensibus non Tr, nitatem potius in Graecorum Philosophorum scriptis latitantem , quam Θ iis, quem in ara sorte legerat, objecisse. Unde probabitur ergo, augustum Trinitatis , ratione inaccessum, Philosophis ignotum, Judaeis &Muli medanis invisum, Scholasticorum tricis implicitum, multorum haereticorum blasphemiis impetitum, Germanos veteres, rudes illos & literarum ignaros, rationis ductu investigasse ac credidisse Unde probabitur, Teutones Solem ut Deum Patrem, Lunam ut Filium, Spiritum S. ut Ignem, veneratos esse Θ Alia omnia significare videntur Caesaris verba, quibus tanquam tibicini
limititur Cluverius. Sosis Germanis Deos fuisse habitos , ait, quos cernerent. Divinitatis autem personam nullam cernebant, Solem, Lunam, Ignem cern hant, horum in se beneficia manu palpabant, in his igitur acquiescebant, s-tius levare mentem non poterant. Mo vero illud Julii, auctoris licet summi, de Germania tamen nondum recte informati, testimonium quam temerarium
sit atque suspeetium, non solum notarunt Vossus r, Montanus k, aliique, sed & ipse Cluverius tum generatim fatetur Lib. L Cap. 3. in Caesaris Commentariis imumeros esse de Germanis errores, tum speciatim Op. I 3. &a a. ejusdem Libri graviter perstringit locum hunc, ac Caesarem nimis neglia genter prodidisse ait, quod Germani neque Druides habeant, neque sacrificiis studeant, nullosque praeter Solem, Vulcanum & Lunam, Deos agnoscant: addit, Caesarem in Germania vix pedem posuisse, adeoque plurima ignorasse. Acutius ista perspexerunt, qui Caesare vixere posteriores, atque iis temporiabus, quae Romanis pleniorem nostrae gentis afferre poterant notitiam, claru runt, quos inter eminet Tacitus eloquentissimus fideque dignissimus, qui prae
cipuos Germanorum veterum Deos Deasque, Mercurium, Martem, Herem
lem, Isidem, Terram matrem & alios enumerat, eosque auspicia & sortes quam maxime observasse, & Mercurio humano sanguine qua immanitate nishil foedius, nihil execrabilius litasse memorat. Addunt sequentium s ecul rum scriptores, eosdem Venerem, Saturnum & plura coeli sidera, fulmen item ac ventos , animantes quadrupedes, serpentes & insecta divinis affecisse hono ribus , adeoque gentem miserrimam tenebris plusquam Cimmeriis immersam, non DEUM beneficentia optimum , potentia Maximum, non Unum in tribus personis, aeternum ac immutabile Numen, quale Deus ipse in suo tantum verbo se professus est agnovisse & eoluisse, sed nescio quorum deorum, spirituum ac daemonum portenta substituisse. In quam gentis suae ac patriae imprimis Sueviae hodiernae, nobilissimae nunc & olim Germanorum provinciae, caligi-e In Oseeso Ethnici & Christ. Τheol. e. 36. d In Oedipo AEgypti m. II.
Classi XII. quae est de Theol. Hieroglypta e De Ethnici caute leg. Ρistrib. I. L. a. f) Heptaem. p. 3ra. Differt. s Programm. LII. D 9 In Disp. eui titi Ratio in Mysterio Trinitatis captivata. i ) De Orig.
644쪽
calluinem, non sne acerbo dolore oculos animumque advertens Vir juvenis natalium , morum ac doctrinae nobilitate praestantissimus politissimusque D. Jacobus Mulier, Philos ac Theol. Cultor solertissimis, maxime reverendi cologi & Ecclesiae Au 'stanae, quae Consessioni quondam Divo CARΟ-LO V. ibidem oblatae addicta est, Antistitis Senioris religiosissimi meritissimique, filius aemulus, perelegantem conscripsit orationem , cujus argumentum est, Suevias fina olim Drerum cultrix, ad quod prae aliis seligendum, ut dulcis amor patriae, ita diligentissima aureoli libelli, quem Tacitus de Situ Moribus & Populis Germaniae nobis reliquit, lectio meaeque ad istum prel mones eum stimularunt. Hanc Orationem, circa primam crastini meridi nam , Theologico in Auditorio recitandam, benevole ut audire velint Mam, ficus Universitatis RECTOR , Perillustris & Generosissimus LIBER BARO, Facultatum omnium DOCTORES Venerandi ac Celeberrimi, Nobilissimus item ae florentissimus STUDIOSORUM coetus, mini opere rogo , meoque α Oratoris nomine eximium ac singulare studium in omni inciorum genere
vicissim polliceor. P. P. Nidotai Non a. d. XXL Apri I MD CG
REbus cunctis inest quidam velut orbis, ut quemadmodum temporum vi
cra, ita regnorum terrarumque termini vertantur, & nunc augeantur nunc imminuantur. Quod di Velidus Paterculus confirmat, scribens , Gentium, visium, imperioram nunc florere fortunam, minc fenescere, nunc interire. Ac Polybius ait: Cujusque eorporis es' Reipublicae octio gwaedam es fecundum moram, deinde ειρον, postea diminutio. Sueviae certe veteris immensa quondam fuit amplitudo, utpote ad quam pertinebat, quicquid in o cidente Bojohemicis montibus, Sala, Albi & Τrava amnibus, sinu Codano sic mox mari Germanico, a septentrionibus mari glaciali, ab oriente Sinu a, bo , tam albo, Sinu Botnico, mari Codano & Vistula Maroque fluviis, a meridie Danubio includebatur. Inde Vialus Suevus, & Mare Ballicum Sumicum mare olim appellabantur. Quin & Sueviae tam late protensae ant, quarum gentium ac populorum nomina a Tacito aliisque scriptoribus numera tur aliquot & viginti, Hermunduri, Narisci, Marcomanni, Quadi, Marsi gii, Burii, Semnones, ac plures nationibus multo amplissimis distincti. AEthbcus Cosmographus, quem Caspar Barthius in Adve, iis seculo Theodosiano vixiisse autumat, nec non Orouus, gentes Suevorum in universiam quatuor de quinquaginta fuisse tradunt. Unde Caeser Suevorum gentem longe maximam ct bellicosissimam vocat. Tencteri etiam atque Usipetes Germani a Suevis s dibus sitis pulsi, ita loquuntur apud eundem Caesium, Me tinis Sumis eliso dere, quibus nec Dii quidem immortales pares esse possint, reliquum gaidem interris neminem esse, quem non supera e possint. Plutarchus dicit, Praestantummos Germanorum Suevos, Florus appellat maximam & ferocissimam gentem, alibi fortissimam & validissimam. Hodierna vero Suevia fines habet multo angustiores, ab ortu nimirum Bavariam, a septentrione Franconiam , ab occasii Palatinarum inferiorem & Alsatiam , a meridie Helvetiam & Comit tum Tirolis. Veteres incolae, praeter Hermunduros, ac vastae illius gentis roliquias exiguas apud Nicrum , nec non inter Danubium , Rhenum ac Moenum, Alemanni; circa Licum Vindelici; ac ea, quae versas meridiem est, parte Rhaeti fuere. In Sueviae hujus, prout ab hodiernis consideratur Ge graphis, profanum olim ac seperstitiosum Deorum cultum nunc inquirere, &
645쪽
pro ingenii mei modulo, quantis illa gentilismi, ut loquuntur, tenebris immersa fuerit, antequam fidei Christianae lux eam collustrare coeperit, ostendere constitui, lectione cumprimis Taciti, illustrissimi Germaniae veteris Scriptoris, & amabili antiquitatum patriarum studio ad id allectus, incitatus, stim latus. Q d dum facio, a Vobis omnibus, Auditores eruditorum optimi, de optimorum eruditissimi , ardentibus & submissis contendo precibus , ut per breve temporis spatium, benevolas benevolarum aurium aedes mihi locetis, a que meam hanc oratiunculam, brevi stilo & filo contextam, nullis quidem figurarum luminibus illuminatam ac peroplitam, nulla arte limatam, vestro favore ac benevolentia sublevetis, quo his veluti secundis subvecta ventu, quem sibi proposuit portum, facilius consequatur.
DEUM esse, natura notum est, non solum ex interno conscientiae te stimonio, sed & ex contemplatione rerum matarum, earundemque sapienti ordine , admiranda varietate, justa persectione, decenti, in quem singula res runtur, fine. Quis est tam vecors, qui cum suspexerit in coelum, Deum esse non sentiat Deinde ex communi omnium populorum testimonio, totiusque orbis consensus hinc Cicero scribit: Nulla gem tam barbara, immansueta πω que fera es, qua non, eis ignoret, qualem habere Deum deceat, tanisu babendum
fetu. Sic AEgyptiorum veterum Dii erant Sol & Luna, priorem Osirim, posteriorem Isidem nuncupabant. Mauri J iam, Asel Neptunum, incedon es Gabyrum, Persae Mythram, Rhodii & Massagetae Solem, alii alios sibi vindicabant & colebant Deos , ita & Germani veteres, hosque inter Suevi, suos olim habebant Deos, sed fessos proh dolori Et si quidem teste Tacito,
Capite Germaniae II. eelebrabant earminibus aintiquis Tuisionem Deum terraeditum, ν filium Moom, originem gentis eonditoremque. Alii Tuisonem
hunc nominant Tuistonem, unde nomen populare die Tuigiem I vel a Te sive Teutate die Teutf m. Per Tuistonem intelligebant forte Adamum,
quem terra editum fuisse perceperant, quique in Genealogia Christi apud Lucam, vocatur filius DEI , ac Mannum fortasse cum Noacho confundebant, cujus tres filios Semum, Chamum & Japhetum, orbem inter se divisisse vetustissimi annales tradiderant. Hinc & Tacitus dicto capite pergit: Manno tres
filios adsignant, e quorum nominibus proximi Oceano Ingaevones, medii Her minones, ceteri Mavones vorentur. Ad Manni illius honores pertinere ν
detur clarissimum illud apud Rugianos simulachrum, ad simi tudinem Iani, qui non alius ac Noactus dicendus est, affabre inctum, quod Saxo Grammaticus Historiae Danicae Libro XIV. fuse descripsit. Ves sub nomine Manni hujus, ex aliorum stillentia, Herodin sorsui ac bellatorem strenuum, qui suos per vastas solitudines in patriae laturae sedes traduxisse aedebatur, bellicosa
haec natio cecinit. Speciatim vero Suevi procul dubio inter conditores & h rora illos carminibus Gebrabant Suevum, Regem Tuistonum csi Crusio aliisque credendum octavum , a quo de nomen Suovis inditum. In universum cervi. vero de Germanis porro ait Tacitus, fuisse . d illos Herculem, quem primum virorum fortium ituri in pratia cecinerint. Sed qualis hic Hercules Θ Utrum
Hercules ille fuit Thebanus, qui Alpes transaendae mmorauit Plinio dc u sti di de quo Petronius in Satyrico:
Alpibus a ris, ubi Grajo nomine v assiendunt es, nee se patiuntur adiri,
646쪽
An Hercules Omius, quem Galli Celtia, Gomanis finitimi colebam an Alamannus ille, Bojoriun conditor Θ vel alius inclytae fortitudinis Heros, cujus gesta fortassis canebant Germani in praelia ituri , quo milites exemplo ipsius accenderent Istud saltem hic silentio haud pretereundum , quod Aventinus Annalium Bojorum Libro III. literis prodit de Theodone Bavarorum duce:
edo lucumjmontem proxime Regi suetaem Dinabis imminentem, more mainborem, AIemanno Herculi, victori- Eorum prindi dediemit, ejus ne nomine appellari jussis, ubi saeris ritu patrio operari e te. Ac Libro I. idem memorat, aereum Herculis signum in Rictavia, coenobio Suevorum, hactonus servvum, suaque aetate a Joh. Habio, Historico Catiareo, iussu Augustissimi MAXIMILIANI I. Oenipontem translatum filisse. Cujus Alemanni Her
culis simulacri etiam Stumpfius & Clusius in Annalibus meminerunt. Amplius de universis Germanis acutissimus Tacitus in Libelli de Germanorum Moribus cap. s. perhibet, quod Deum maxime Mercurium coluerim , eique renis
humanis quoque hostiis litaverint. Atque in Annalibus testatur speciatim de Hermunduris, quod victores illi diversam aetem Marii γ Mercuris Der erint. G. III. Ac Taciti quidem temporibus, ubi nondum parietibus cohibebant Deos Ger- 1'mani, neque in ullam humani oris speciem assimilare, ex magnitudine coel stium arbitrabanntur, Mercurium illi sola mentis reverentia Deum credebant, eique statis diebus litabant humanis hostis. De Mo horrendo aἐν πελσ-ι ritu quid dicam, non invenio; sed maxime miror, quod tam barbaris tam immanes fuerint nosti i, ut parricidium suum, i. e. tetrum atque execrabila humano generi facinus, sacrificium vocarent. o dementiam insanabilem l e
clamat Lactantius, quid illis dii isti amplius facere possent, si essent iratissimi, quam faciunt propitii Θ cum suos cultores parricidiis itinuinant, orbitatibus mactant, humanis sensibus spoliant Θ Quid potest his esse hominibus sancti Θaut quid in proianis locis facient, qui inter aras Deorum summa scelera com mittuntὸ Haeccine sacra sunt an arae Busiridis Θ an epulae Thyesteaeὸ Nonne
satius est pecudum more vivere, quam Deos tam impios, tam proianos, tam sanguinarios colere O stas hominum mentes , ε pectora einea f Procedentis bus vero temporibus simulacra Mercurii, aliorumque Deorum, sensim in Gemmaniam devenerunt a vicinis fortasse Gallis, de quibus Iulius Caesar, Deum, Inquit, maxime Mercurium eorunt. Aut irrepserunt forte simulacra illa pere. ι λα Romanos in Germania passim habitantes , quam conjecturam contanant Inscriptiones illae Romanae, limensulae, Mercurii aliorumque Deorum imaginis. hus adjectae, donec tandem per mediorum seculorum decursam, ingens De rum Dearumque numerus, crescente superstitione influxit. Illud interim d his caret, a Suevis, civibus ac popularibus meis, Mercurium quondam cer
tis sub simulacris cultum fuisse, quorum aliquot Augustae Vindelicorum repedi. 'in spectari possunt in operibus nitidissimis illustris Marci Uesseri, vixi inter arva, quae in aedibus Peutingerorum cernitur , inrigo Merciuii repraesinatatur corpore nudo, nisi qnod a tergo pallium sestinet, sinistra caduceum gestans, 369-4on dextra capiti hirci pedibus adjacentis injecta, adstante gallo gallinaceo. μιιus hic vigilantiam significat, quae amica lucrum sectantibus e bircvi, seu quia
Penelope Pam ex Mercurio in hircum mutato conceperit, seu quod mercium involucra & marsupia ex pellibus conficiantur: reamma, quam dextra te- .inet manu, designat mercaturam et eaduceus, quem sinistra gestat , eloque
tiam. Caduceus ille serpentes vel dividit vel conjungit: Eloquentia di scordes dividit, quando prohibet, ne alter alteri nocere possit i conjungit, quando concordiae uera eorum lites componit. Eleganter Vugilius
647쪽
- - In pomis eum rape morta est seditio, seritque animis ignobile vulos; ' tum pietate omem ae meritis si forte virum ρο- conspexere, fiunt arrectissis auribus ad axis ille regis dictis animos, ae pectora mulcet. Nuditas Mercurii nobis indicat, ne obsciarii verborum cestone, nec tenebricosis involucris insudantiu mentis operationes, sed nativa sermonis pulchritudine fulgeant, si casta intendatur oratio. Exstat etiam prope Forian & C
MERCURIO AUG. SACRUM M BASSINIUS
Ubi Mercurius dicitur Augustus, quomodo aliis in lapidibus Iupiter, Neptinnus, Mars & Apollo etiam dicuntur Augusti, ex adulatione serim aut veneratione CaesMibus Romanis exhibita. Clarissimus B erus, in Thesauro ex Thmsium Palatino collecto, statuam quoque aeream exhibet antiquitatis & raritatis venerandae. Resin illa Alamarmum, Deum Germanorum , a Maximiliano Imperatore in pago Alma prope Constantiam anno i o7. inventam. At mannum hunc esse Mercurium existimat laudatus Begerus, dicens: Alium non esse, vel ipsa statua evincit; in capite pileum cernimus, non obscuris alarum
vestigiis, dextram extensam gerit, sinistram deorsim inclinatam, plane qualis marrupium & caduceum gesta consuevit, imo dae inferiorem ciauces partem adhue superesse videmus. Nunc & illa, quae de Germanis in universum T
ων-αν. citus sis ungit, perpendemus. Martem, ait, eoncessis animalibus placalant, . , brutis nimirum, quae Historicus hic prudentissimus humanis opponit victimis, intelligens boves, oves, hircos & equos, quales a Romanis asisque nationubus Marti mactabantim Mars communis omnium ethnicorum Deus a Pom- L .ne. . ponio Mesa salutatur, ciuem Romani Hesum, Germani vero absque termin, si dedi tione Romana vci appellare consueverunt. Hunc etiam Hermun-- α duros coluisse, antea ex nostro Annalium Scriptore percepimus, quando di- 33 vem aciem Marti atque -curio ab Hermunduris sacratam fisisse testatus -- ι Ae Tencteri apud eundem, praecipuum Deorum vocant; ubi legatus il---Iorum lume in modum Ubios allocutus fertur: Rediisse vos in eorpus nomen e
Germanis, eommuniatis Deis, sed principuo Deorum, Marti, gratias agimus.
Nec dubium est, quin inter priscos Gemianos Suevi, utpote prae ceteris ει mi bellatores Martisque filii, Deum hunc religiose coluerint, atque autumant nonnulli, uti Merseburgium Milaiae, ita in purgum in Episcopatu Constantiensi, a Marte nomen accepisse. ordo nune ad I dem nos deducit; de quasn- αν. Cornelius noster ita disserit: Rura Suisorum ae I fore eat. Quae & qu lis Isis haec fuerit, non convenit talptoribus. An regina fuerit S. gypti,' alii viderint; utrum per Isidem Ceres, Luna, Minerva aut Venus sit intelligenda; an Dea una, diversis nominibus a variis gentibus insignita fuerit, adhuc sub iudice lis est. Dominicam AEgyptus Deam suisse, Diodorus & Plutarchus testantur. Sacra interim ejus, etsi peregrina, in Germania celebrabantur, teste Tacito, qui peiot L cit. Unde causa es' origo peregrinossero , pa
648쪽
Aere advectam religionem. Malumus itaque cum Tacito ἐπεχων; aut si secu
dum Coleri aliorumque sententiam per Suevos hie intelligendi sint ii, qui ad
Istri ripas habitantes, cum Sarmatis ad Pontum usque Euxinum saepe excurr bant, suspicari liceat, ad Suevos istos Danubium accolentes, peregrinum hoc Isidis sacrum fortasse a Pannonibus & conterminis Graecis, ad hos a Syris, ad Syros ab AEgyptiis manasse, quemadmodum hinc per Graecos ad ipsos etiam Romanos cultus Isidis advectus est, ac Dea civitate & templis donata, secum dum Lucani illud : Nos in tempti tuam Romam recepimus L . Aventinus Libro L Annalium Briorum : Sarea I dis, inquit, ad iniserabantur a Gemmanis, quippe Isis, mater Libi Herculis , Regina Puapti , post eadem mariti
interitumque filii in Germaniam ad Gambrivium venit, frumenta temere incornua mortalibus inter ceteras herbas reperit nascentia, ferere, molere, terere aeinde panes eis ere docuit, lanifieii D' olei Er vini Uum monstravit, ob id Macredita, Sumique eam eonsecrarunt proque Dea coluerunt. In Augustano etiam
Chronico , quod Joh. Pistorius inter Scriptores Germanicos edidit, traditur capite tertio, Festum honori Cereris in Rhaetia & Vindelicia agitatum fuisse, ibique arcam stetisse publicam, in qua frumentum Cereri sacrum devotumque custodiretur. Et Crustus in Annalibus Sueviae , cum vetustatem Campoduni, P. Loppidi hodie in Suevia imperialis, probare nititur, ducentis ante Natum Chri- αλα- stium annis, & cum nondum oppidum sed pagus esset, Cisae ibidem sive Isidis fimum fuisse scribit. Verum bona cum Cresii pace monere liceat, tum temporis imo & Taciti adhuc aetate nulla Deorum simulacra apud Germanos fuisse, nulla templa. Posteriore autem aevo , quo in Suevia hodierna ac speciatim Augustae Vindelicorum Mercurii colebantur simulacra, uti antea audivimus, Isidi sorsan ibidem quoque sacrificabatur, quia Isis antiquitus credebatur in curii filia; nam I dem multi Mercurio natam perhibent, inquit Plutarchus. Equidem Augus dis cives atque majores suos Isidem veneratos esse , argumentis nonnullis Conradus Peutingerus in Sermonibus Convivalibus colligit, templumque Isidis stetisse, ubi nunc Augustae praetorium conspicitur, collem p. anque ibi publici carceris selibregi quasi montem Isidis appellatum. Verum
opinionem hanc refellit illustris Vellatus, & collem hunc a Cisae templo nomen p. a Mas. invenisse negat, addens r In Cen alibus Reipubliea libris elistis ilis inter Γ,
ime Curiam, eidus originatio a pullico carceres aperte Germanica, visum Db-
Rituere, quod Cisam eandem L dem es remminissemaetum. Interim tamen ει Vel- p.
serus concedit, Cisam sive Ziaam , ut Deam Topium a Vindelicis olim cul-tam. Unde & doctissimus Hachmbergius in Germania Media tradit, post riore aevo nomen Cisae sive Zisae apud Germanos religiosissimim fuisse, quod ad veterem illam Suevorum Itidem maxima literarum cognatione accedat, unde nomen esse datum urbi Cisarae sive Etiam in Noricis finibus, Abbas Ursipedigensis in Chronicis ad annum Christi MCLXVII. assi sti Verim enim vero, quomodo illud Julii Caesaris accipiendum, quando de Germanis in universum
dicit, eos Solem, Vulw---Lunam Deos folos duxisse, retiquos ne fama stoedi tis. ναρ dy Ad hoc respondent eruditorum qui lam i Caesar sive in Gallia sive in B. G. c. a Germania hoc percontatus fuerit, aut non recte illi narratum est, aut ipse non satis inquisivit. Hunc ejus errorem ex prisco aevo refutant Diodotus Siculus, Strabo & Tacitus. Alii cum Vossio & Cluverio existimant, Solem & Lunam diveris tempore & occasione etiam sim nominibus aliis in Germania cultos
fuisse, ac sub Lunae nomine Isidem, cum & AEgyptii & Graeci per Isidem significarint Lunam Solem vero sub Mercurii ML leni nomine adoratum
649쪽
fuisse. N eos certe, Vindeli nam vicinos , Belenum olim ut Deum v neratos esse, Tertullianus testatur in Apologetico , scribens: Urimique prse inneia Θ' eisitati suus Deus es, in Θν- artes, ut Arabia D ares, ve risi Belenus. Neque exploratum adhuc est eruditis, quale Numen Apiarinis Granni titulo aestimatum fuerit, cui in agro Augustano aevo juniore aliquot inscriptiones & monumenta dicata ob oculos ponit saepe laudatus , nec tuis unquam lavdandus Vel serus. Non jam dicam, religiose cultum apud Rhaetos ΘDoum, quem territorii tuendi ratissa lacte in templo demulserunt: silentio praetermittam Plutonem atque Proserpinam , quos antiqui Rhaetiar Sueviaeque incolae divino prosequebantur honore, testibus Crusio & Vessero. Tacebo
effigiem lapideam Medus vetustissimam , aedi sacrae Divi Udabici praefixam, cujus formae adscribere possis illud Lucani: I a fetentor gaudentis rella Medus;
Surgunt adversa subrecta fronte colubra , Vipereumque fluit depexo crine venenum.
Quid Θ quod idem Vel serus Augustae & in Provincia, sacra annua Iovi Regi,
Drra matri , Genioque Coloniis, sive Cisa fuerit, sive alius, facta esse rece set, eaque postea affulgente Christianae religionis lumine, in Deum O. M. Virginem Matrem & coelestes Spiritus tutelares, sanctiore ritu versa interpret tur. Ubi per Terram Matrem forsitan illa venit intelligenda , de qua Tacitus verba facit in Germaniae capite quadragesimo, dum de septem quidem Suevorum nationibus Oceanum accolentibus ait: In com une Heruum, i. e. Terram matrem esunt, eamque intervenire rebus hominum, invehi popuIis arbitrantur.
Aut intelligi potest Cybele sive Vesta, vel Ceres fiugum Dea, de qua supra
jam disserui. Ac dicendum jam foret amplius de antiqua Georum consecratione, quales luci in ipsa etiam Suevia erant consiti, a Francis postea magnam partem excisi i dicendum esset de sortilegiis & auspiciis , sine quibus nihil d mi , nihil publice gerebant Germani, virgam arbori frugiferae decisam, in se
culos amputantes, eosque notis quibusdam discretos ui per candidam vestem temere ac fortuito spugentes: dicendum de majorum nostrorum L. nimia κω iππο μιν-α , quando avium voces volatusque interrogabant, & equorum
praesagia & hinnitus experiebantur; dicendum de duellis & dimicationibus e rum singularibus, quando in re ardua sed ancipiti, duos invicem adversos congredi jubebant, publice pro bellis, privatim pro litibus & controversiis decidendis ; dicendum de Mulieribus fatidicis , divinationibus Daemonum, idque genus aliis horrendis superstitionibus & inquinamentis , quibus proh dolor i hodierna quoque Suevia olim contaminabatur. Sed pertaesus tot s perstitionum profanarum, jamque lassus majorum meorum erroribus, ista e caligine me tandem evolvo, ac beatissimam Christianae fidei lucem respicio; Deo immortali immortales agens gratias, quod sero quidem, ac secuto p tissimum octavo , post Natum θυίν9ρωπον, tenebras paganismi non solum prorsus excusserit, sed & s ulo sexto decimo, post exhibitam in Comitiis Amgustanis Protestantium Consessionem, Sueviae partem maximam purioribus a hue salvificae doctrinae radiis illustraverit. Nullius est tantum flumen ingenii, nulla Bibendi aut dicendi tanta vis, tanta copia, quae non dicam exornare, sed enarrare tam praeclara Dei beneficia valeant, quae non quia digni, sed quia indigi, nobis hac in mundi faece exhibuit. Non igitur Mercurium, non Martem, non Herculem hodie veneramur, sed Deum ipsaen, Conditor derratorem rerum omnium, qui non modo vitae hujus hacem ac us
650쪽
ram, qua Baimur, commoda Vbus utimur , spirirum quem ductam, benigne nobis concessit; sed misso quoque Filio Divinae naturae participes nos reddit, solus invocantium gemitus videt, miseros solatur, jacentes erigit, E. sietos reficit ; cum illa veterum Numina vel nunquam vixerint, vel jam pridem in nihilum redam evanuerint. O felicem Sueviam, o fortunatam nimium Germaniam, bona haec sua si agnoscat, si magni iaciat, si sponte non abjiciat, pravisque moribus & vita scelerata non repellati Serva porro, o DEUS, non tantum in Patria mea dulcissima, sed & alibi terrarum puram Evangelii doctrinam , serva ac tuere Ecclesiam tuam sacrosanctam i Serva nos Domine in veritate, Sermo tuus Veritas est i Da, precor, ut retineamus sincera coeli dogmata, sine infidelium & haereticorum sordibus atque inquinamentis, fidem certam ac firmam, sine dubitationum turbulentis animi jassitionibus, pietatis ardorem sine frigore ac tepore, & fac tandem, ut finem dei nostrae , qui est aeterna animarum silus, feliciter obtineam . . .
Ueviam nobilissimam, & nunc & olum nesse principem totius serme Imperii Provinciam, Principum quondam & Imperatorum Germaniae Matrem foecundissimam, monumenta ejus cum Gentilia, tum Christiana ordine lustraturus, multis licet itineribus ab ea nune sim dissitus, & quod primum videtur, aetate longe inferior, quam qui aut pridem senescentia, & quo merito laetamur omnes, in ruinis suis alte abscondita Gentili sint rudera atting re , aut reliquias cunarum Christianismi Suevici spectare valuissen, demum cum paucis quibusdam, & saepius vix semidoctis scriptoribus , aut iis certe, qui patrios annales faciles nimis & obsequiosos habuere, conflictaturus, dum ingredior, otio forte & ingenio meo iniquum suscipio laborem. Succurrit autem in hoc negotio, quod memini apud Virgilium me legere: Visere amor patria, STUDILque immensa cupido. Et sane, cum post sacrum non aliud magis studiorum genus animum meum alat, non aliud oblectet magis, ac antinuarium historicum, illud etiam mihi tacile sum passiis persuaderi, quod nulli satis in hoc videantur eruditi, quibus domestica sint ignota de rem dignam judicavi, in qua erubescerem , in urbe propria si reperirer hospes, & in patria mea peregrinus audirem. Unde & illud mihi, ut si alicui argumento
temporis non nihil esset dandum, in patrio isthoc, dissicili quamvis & multum laboriolo, jucundo tamen patria enim quid jucundius ac, quod puto, Holu men I. P p p a non