장음표시 사용
651쪽
non inani posthae desedandum ducere . Neque vero omnium omnino aeta- tum inde a ferali illo terrarum orbis diluvio, aut Japhetaeorum, ex quibus non postremos sese credidisse potuere Suevi, migratione septentrionem Versus di occasum ex oriente facta , nee nationum LIV. & plurium, in quas divisa gens Suevorum pervetusta scriptoribus JEthico, Straboni & Tacito celebratur, documenta quisquam a me expectet velim. Ad extimas enim illas Celticae Cis-Rhenanae oras, de ad mare Germanicum usque, quod a priscis accolis Suovicum Historicis audiebat, excurrere, nec temporis nec instituti ratio permit tit. Jubet autem utrumque eos intra limites consistere , quos Hermunduro
nim genti qui soli Romanis SUEUI dicebantur, & civitas ipsorum fida Ro
manis, sit magna alias, & si Cluverio credimus, a Salae confluente ad Danubium usque in longum protracta, SUEVIA decrepito in Occidente Romano Imperio ditioniis suae ultra Rheni Danubiique ripas ficilis protensio, & victor demum Clodovaeus, Francomiti Rex ad Tolbiacum una cum reliquiis Alemannorum, fidis tunc & fore ae & nominis sociis debellatae constituerat H: Eos scilicet, queisi WE A conclusa & artatum & migrationum ratione ii hira , non incommoti MEDIA audit, & qua septentrionem vergit, in amgustiores redacta est terminos, Francis ibidem novam condentibas Provinciam ;qua vero meridiem spectat, multum protensa utramque Rhaetiam & Helvetiorum Alemanniam c) ducis sab Imperia comprehendit. Ex eo autem hoc est, quod non alibi forte vestigia geutilismi tutius relegere , primitiasve Sueviae Christianae colligere liceat. Sentio quidem nec sic omnem ab opere difficubtatem sublatam & lateres potius duplicatos. Varia enim & diversa gentilium, Barbarorum nimirum & Romanorum sacra hic exponenda venient, propterea quod Suevia maximam partem de omnis quidem, quis trans Danubiim Gallianversus in ilicias Pinvincias divisa a Caesariim temporibus ad Bancorum usque aetatem Romanis paruit, patriosque Deos cum patrio cultu admisit, pristinis, quos a majoribus, qui vulgo Germani creduntur, habuere, abrogatis , reliqua , uti nunquam a Romanis subaω, in barbara religione persistente. Est autem & in his aliquis nobis Moses, & quod ex hac parte laborem reddet difficilem, ex altera, & tum ad citarescentis Christiani i seculum Deo duce
fuerit perventum, multum operam nostram sublevabit puto : quandoquidem, quae olim Romanorum castra ruere, postea Sion unde in omnem Sueviam
sonus Evangelii de Christo exim Ne tamen multum ita auctus labor in immensum ciaeat ,γoperam navabimus sedulam , & facile, quod spero, reii omnem laetos intra limites cogemus, si in adscribendis Romanorum sacris, pluribus di veteris & recentioris aevi Historicis tritis, non magis erimus Occinpati , quam antiqua jusserint Augustanorum documenta; in barbaris vero, non ita notis aut undique obviis, nec minus in Christianis utrique parti communibus, curatius aliquando versaturi. Dispescimus hinc omnem operam in Disesertationes duas, quarum haec Lectori Benevolo SUEVIAM nostram GENT LEM , altera CHRISTIANAM adumbratam sistet. Utraque ostendet I. ORIGINES IL PROGRESSUS. III. Illa FINEM GENTIUS i Me FLOREM CHRISTIANAE, religionum. Faxit Deus, feliciter l
652쪽
tiquitate hospes negaverit. Nec tamen facile cum iis stabimus, qui immanitate ita efferatos credidcre, ut per plura secula, & ad Roman rum usque in Germaniam transitum, sine Deo vixerint in orbe, ita ut ne suspicionem ullam, neve notitiam habuerint religionis a . Enim vero societ res gentis hujus bene & in primis constitutas , ac ab ipso Tacito b multum collaudatas, si e longinquo intueri datum nobis esset, vix aliter, ac Lacta eius olim sentiremus, qui religio/- ω tinmrem DEI δε- et , inquit, me radiat hominitan inter se focietatem e . Quae adeo vera sunt, ut ad vanam quoque extendi mereantur religionem. Ita enim alicubi Plutarchus de sua h. e. Ethnica religione r mihi videtur urbs citius sine sola, am respubliea Ane opinisaee de His aue constitui, aut constituta fervari. Nec juvat hic in comtrarium adduxisse Caesaris verba d , neque druides haberet Germani, primebur divinis prUnt, neque Dori iis student. Nam, ne dicam auctorem harudi alia prius, quam comperta satis habuerit, in suos commentarios perscripsisse, ipse Caesu commentum illud oppido absurdum paulo-post ita covellit: deorum
numero eos stam ducunt, quor cerarunt, quorum opibus sperte juvantur. S Iem es Vulcanum D Lunam. Reliquos ne fama quidem acceperunt. Et absque
Caesare si essemus, sussiceret Cicero ex Epicuri libris e r quin es gens aut quod
genus hominum , quod non habeat flue doctrina t. e. anticipationem guandam de Go, quam non insitato aliquo, aut more, atii lege constitutam opinionem, sed instam, vel potius innatam deorum cornitionem appellat. Dio. nysius autem Halicarnassensis in iis Barbaris, patrior deorum er geniorum itur jam disti me fervant, nec quicquam in iis judicant immutandum , iris divina metu - - nee longa temporum serie adduci hactenus potuerunt, ut quin Dera patrio ritu celebrant , dediscerent, aut aliqua ex parte immearent, d, serte nominat x--rΣ, quorum nepotes si dixeris SUEVOS , a vero non aberrabis, cum uti alias notabimus, ipse Dionysius Germanos Celtarum n
mine non semel appellarit. Adeo, ut de prisco & idololatrieo apud Suevos cultu amplius dubitare nihil habeamus. Exigit proinde instituti nostri ratio, ut primum in hujus inquiramus
II. Ad has ut deveniamus rectius, fundamentum religionis universe consideratae ex S. Scripturis liceat repetere brevibus. IIL Constituunt hoc proxime tempora postdiluviana. Quanquam enim nec nos sentimus cum illis, qui toto illo primo mundi seculo nullam im ter mortales deastrum suisse venerationem, & ab ipso etiam Caino & nepotibus verum & aeternum Deum constanter cestum hactenus credidere , numero plures g ; nec cum Maimonide tempus Enosi, quo Idololatria coeperit,
653쪽
definimus. in his tamen minus tuto collocari statuimus, ex eo, laod vetus ille orbis diluvio interciderit totus, Noacho solo cum familia ejus servato a . IV. Ex hoc ergo Parente, qui ortum duxere filii, in censum hic no- his veniant necesse est, velut auctores religionis univeris : Sem , Cam, Japhet. Tres illi, quorum posteros in duas dispescere partes placuit Celeberrimo Vossio L e. Nec inepter enim vero DEUS, licet tamarem descendemtibus ex Semo, Abrahae & semini ejus fecerit gratiam, ut in pop'um suum clegerit, non propterea omni gratia destituit caeteros. Siquidem iis DEI notitiam non vulgarem, & quod mundum administraret, & colendus esset, &ciatores praemium, contemtores sua maneret poena, traditione servavit, cujus
titulo Chamei imprimis, & Japhetati extra & contra scriptores religiones suas palliare, & tueri sunt conati l , sed infeliciter , & quantum pre tabulas &aenigmata, quorum denique naturam induerat, licebat. Hoc conmi e Ceutas, prosapiam Japheti, postquam in Europam immigrarunt, ultro parum sinlicitos de natura rerum , quam tamen DEUS aliis, & qui humanitatem non tam exuerant, praeter traditiones, magistram in religione dederat, miserea Philosophis suis esse deceptos, ita ut imperiti non nisi corticem, & aenigmaticam acciperent Theologiam, nucleo & veris de DEO vero, ejusque essentia sermonibus in pectore & scriniis praeceptorum relictis. Mamvis nec hic satis tuto custoditos communis omnium postea docuerit superstitio. V. Interea ita esseratam plebem quis non crediderit, ut denique, quam laudatus Vossus Q merito primam omnis idololatriae causam judicavit, stupordi inscitia omnium occuparit animos, adeo, ut cum DEUM cognoscerent, eum tamen non cognoscerent ut DEUM, & ut plurimum ignoto struerent
VL Unde deinde facilis in contrarium lapsus & cultus Creatori debiati in creaturam translatio, satam instinctu suo ad haec non negligenter cooperante. Licet id definiendum hic nobis non sumamus, qua ratione Celticae,&in his demum SUEVI etiam nostri, vel ad daemoniorum, vel ad manium d functorum, vel etiam siderum culium a vero DEO deflexerint. To ob propalam ex lina producendis scriptoribus constati VIL Plures interim varias assignant ejus rationes; e quibus tamen vix ulla magis displicet, ac ista Cluverit e qua auctor est , falsorum numinum, solis praesertim & siderum venerationem, esse quandam quas hau editatem ex Caini nepotibus, uxoribus filiorum Noae, dum cum suis degerem, ante aquarum eluvionem contractam, & mente servatam, exercitam vero velut priscam,
simul ac arca cum viris sitis fuerint egressae, sicque ad posteritatem propagatam et suis nimirum, iisque non levibus dissicultatibus laborans. Verihmiliora autem sunt, quae observat Vossius, minimum quoad naturam corpoream in deos relatam. Homines, scribit f 9 terris terrestritus assueti, adduer vix
poterarit, ut esse crederent, quod non viderent, atque ut colerent, suod esse nou
putarent. His si junxeris Plinii illud g : Deus est mortali, juvari mortalem, habebis sorte, quae barbari omnes, di in maioribus suis etiam SUEVI, teste
Caesam ab OV. Hostas. Lib. I. Theolom Gratilis. e. i. b Vide Chemit. Exam. Om. Trid. p. r. pari ad. c crum G. A. L c. d) Lib. I. cap. IV. e J Subsam c.
654쪽
Caesare, in eoelis stulte sunt mirati, ae in diis manibus superstitiose venerati, sublimitatem scilicet siderum omnibus conspicuam & excellentiam, ut judic re poterant, humana sorte majorem; beneficia etiam utrinque cumulate ad se delata, solis digna diis. Id quod etiam testatur Max. Tyrius a , & exemplo est Isis Suevorum, quae ob id solum pro DEA habita fertur, quod agriculturae, oleae, vini, cannabis, lini, ac metallorum ostenderit rationem ι . Sunt quoque e Regibus Germanorum plures , quorum manibus ob bene merita in patriam honos hic habitus est e . Genios autem vel metu irae, vel spe sev ris pro ratione cujuscunque , sive bonus is fuerit, sive malus, a gentibus, etiam Suevis, cultos, si quis cum Vossio asseruerit, ad assensum pronus ero. VIII. Ulut vero haec habeant, certissima inde apud gemtes, maxime Barbaros, colliguntur fundamenta puto. IX. Quando autem haec SUEVIS nostris plenius innotuerit, in tanta discordia, & Scriptorum Germanicorum raritate certo constituere dissicilius est. Si tamen non nihil dicendum , videtur Metius, Tuisconum Rex VIII.& ipse a gente, cui de suo condidisse nomen probabile est , in Deorum n merum adscitus , SUEVIS suis a majoribus, Germaniae Regibus, acceptam,& hactenus ad posteritatem carminibus celebratam religionem de meliore coinmendasse d). X. Atque hinc tandem ad Progressus gentilitiae apud Suevos religioni de ad fusorum Numinum, quotquot apud probatos legimus scriptores , ore nium ac singulorum cultum, & sacra gentis antiquissima , eorumque pleni rem disquisitionem descendere possumus, si prius, quod polliciti sumus, vel vel bulo monuerimus, Vindelicos, Rhaetos & Helvetios sub initia Novi Faederis in Romanorum potestatem redactos, ritus victoris ejusque sacra coactos recepisse. Id quod Dionys Halicarnasia L ci de omni barbarorum gente victa & nos de his cumprimis asserere nulli dubitamus. De quorum ratione sim, liter in sequentibus.
XL In proxima igitur ab origine secula & in ipsam temporum barbariem cum animum advertimus, tanta prolidolor turpissimae Suevorum M.
& satanae in his terris odiosae mistiae incrementa deprehendimus, quamia mens pia cogitare non potest. Ingens hic Deorum turba, nefanda sacra, ct diri tutus oculis offunduntur, & a populo ferocissimo consecratum do tumque reperimus, quicquid fere impia omnium reliquarum gentium supersistio templorum areis arisque jam olim intulerat.
XII. DEORUM agmen si respicimus , parum abest . quin e lum &omnia elementa Deorum matres ipsis extitisse dicamus. Ita sane Procopius d de Sueonibus, antiqua Suevorum gente et Deos ae Daemones plurimos colunt, coelestes Amul ac arros, semulque terrefres marinos, er nonnulla Hia Gm
655쪽
nia , - in fontiis fluminumque undis es traduntur. Nec dubium est , quin plures cum reliquis Suevis nostri communes habuerint. Germanos omnes olim coluisse Solem, Lunam & Vulcanum, supra audivimus ex Caesare. His post Dionysium & Strabonem, immortaliter de Germanorum gente meritus Tacitus plures & ex natura & ex animalibns, ut ita cum Vosso distinguamus, accenset, illumque Caesaris errorem, quasi Germani reliquos ne funa quidem ac γerint, ex prisco aevo & antiquitate convellit.
XIII. Ex illis quidem resert Mercurium, quem natio Gallorum Omnis, religionibus admodum dedita, Caesaris aetate Deum maxime coluit, Martem ct Isidem a , Terram Matrem sive Herthum , & Μatrem Deum e . Ex his vero Deos interpretatione Romana, Castorem & Pollucem, Tuistonem, Deum terra editum & filium ejus Mannum dὶ & Herculem e . Alii alios& plures praesertim genios recentent, de quibus prolixe Cluverius f Sch dius g Hachmbergius h de quem post fata merito colimus , B. noster Sagittarius a legendi. Nos in praesentiarum de SUEVIA MEDIA solliciti, in illos saltem inquirimus curatius, de quorum cultu in ipsa gente certo olim constabat. Fuere enim singulis etiam sui indigetes.
XIV. Hermunduri ergo , sive Suevi nobis dicti, praeter principia ista
hina, omnibus communia , auctorem boni unum , alterum mali, ex Noachinepotibus corrupta traditione derivata, nec inepte per fratres illos Juvenes ,
lucorum apud Naharvalos, Suevicam gentem, praesides significari aedita, geniosque plures, sed incertos, quorum olim simulacra deaurata in aede, postea S. Aureliae Brigantii ad lacum B amicum sacra, Gentiles adorabant, teste Ualafrido antiquitus cum reliquis ex animalium forte venubantur manes defunctorum , primo Tuistonis & Manni. Illum Deum terra editum
Tacitus nominat, celebratum carminibus antiquis. Sunt, qui veteres hoc nomine Deum, coeli & terrae Creatorem dixisse & coluisse contendunt. Et morito in his nomen meretur Cluverius, qui uti totus in eo est , ut Germanis nostris unius & veri Dei cultum asserat, ita & in his operosus, varia cum ex ipso Tuistonis nomine, quod idem veri Dei sit, & rectius scribatur Tuito vel Meusio; tum ex voce Minnus, qno Germanis vir I Tacito, filius Tuitonis, sive Dei designetur, qui non nisi Adamus ex terra a Deo productus esse possit, pro starentiae suae veritate argumenta deducit I r quorum ultimum ipsum etiam celeberrimum Vossium secus ac alias volebat, suspicari fecit m . Verum uti gloriam agnitae veritatis avitam majoribus neutiquam invideremus , si vel ad momentum eandem olim participasse posset evinci ; ita illam vanis verbis & rei veritati detrahendo, nunquam eis vindicabimus. Qucquid enim sit de voceri re, sive soli Deo illud competat nomen, sive etiam vi originis suae, qua sermone populari & antiquo Celtico virtutem, qualis heroum priscis tempor,hus credita, exprimit excellentem, conditori illustris alicujus gentis saepius o
tigerit, uti non abs re suspicatur aeremum Augustae decus, ill is Marcus Vel
serusa γ eap. LX. de mordas Germae. b e. n. ibid. e e. XLm ibid. d) cap. XLIIL cap. II. D eap. m. U IX. G. a. lib. cap. XX'. seqq.h gr. I. UIR de Diis Germ. i Germania Media dig. VIII. de r&igione Germanorum Mntili. in Grati mo es Chri liani o Thuringia ιὸ iamia S. Galli. M. L e. vl. apta Goldoim , Din. l. Scriptorum rerem at mannicarum ma G. d. lib. l. e. IX. x lib. I. c. XXXVul.
656쪽
sem a ); quidqukl sit de Mmno, sive Adam, sive alius ex posteris Adami
denotetur; nobis certe Cluverit assertum temere Drolatiam visum M Qui enim verus Deus. terra editus qui filius ejus procul dubio naturalis hic intellige dus Mannus sive Adamus P quomodo Adamo tres filii , e quorum nominibus proximi Ingaevones, medii Hermioues, caeteri Istaevones vocentur Viderat quidem Cluverius Gordios hos nodos, sed videtur, nec ipsus intersui qum modo solvantur, modo sera exoptata impleatur. Unde & vetustate di gentis barbarie corruptam omnino judicavit traditionem, quam Tacitus ex antiquis Germanorum legerit carminibus, totamque ad sacratissima Mosis documenta quovis modo emendandam. Quod & conatus, feliciter, si temporum ill rum, & scriptoris Romani probata veritas sibi nec constare, nec Annales Germanorum vetusti ita vestiti, vel ulla sui pane sibi similes amplius esse debent. Satius interim nobis videtur non tam patriae amori, quam veritati in his i dulgere, & quod per Tuistonem non potuerint non coluisse virum v matis e cellentis , ammiare. P ter enim id, quod verustis carminibus terra editus celebratur, sone non ficulneae sunt rationes, quod homini Qui Manno jumgitur, pari cum illo honore afficitur, & ab ipsa gente Marti S Mercurio, semmis Diis, posthabitus recte creditur. Taceamus, quod unum, verum diaeternum Deum eos agnovisse, ne vel apice vetusta doceant monimem , nec
rationibus firmis id docere queant Cluverius Schediusque, ob tacilitatem suam merito notati a Cl. Vosio P de m. Omessio, Prost te in Illustri Norico. rum Universitate celeberrimo ex
XV. Qinnam autem fuerint Tuisto, Mannus huiusque tres filii, singuli
postea, velut gentium conditores Deo orii, in Deos relati, ut memorat Critiasius l. c. ex tanto temporum & historiarum intervallo certo non constat. Sunt,
ut pNximos Cerinanorum parentes, Gomerum scilicet & Ascenaram, filium lum, hunc nepotem Japhetis nominatos credunt, quorum opinioni temporis etiam ratio potissimum respondet d , Alii, in quibus Vossius, Hache bergius & plures causae nillil advertere volunt, cur hos apud Plinium habeant intelligere , & ex Taciti verbis reliquias veteris doctrinae de Adamo, terra edito eruunt, ut is sit Tuisto, item de Noacto, trium filiorum parente , ut
is sit Mannus. Alii aliter sentiunt, & nos in his obscuris quemque sito palliamur abundare sensis. XVI. Herculem adhuc inter animales miseramus, & hunc Suevis optime notum. Cluverius e quidem Herculem & Martem unum esse conte dit, atque hinc in naturalium ordinem referendum. Videtur tamen Taciti denuo iustoria nobis favere, qui non selum a Marte diversim docet, ubi de Germanis omnibus notat D et Ber km-Martem coincem animalutis maeane.
Sed & heroem gentis fuisse diserte dicit g r fuisse apud eos γ Hermum m
morant, primumque omium virorum Drtium ituri in pratia canunt. Cons
ratur Ammianus h Berosus & ex hoc Nillichius 1 Aventinus ex Stabis, Maximiliani L Imperatoris Historiographo F . Quis autem fuerit, an Micb Hotiranen I. Qq q uus,
657쪽
nus, an Lybi Herciam, an vero alius eximiae sertitudinis herosὸ non constati Thebanum Alpes ad Taurita a quo Tauriscos, postea Noricos dictos, nomen habuisse, Plinius auctor est tyranni perniciem transiisse, ipsique ab in .colis divinos habitos salse honores, ex antiquis scriptoribus ostendere nisus
est Dn. Omellius i. c. Verum frustra tax de Alemannorum Hercule, ut nos dicamus. Videtur enim Herculis nomen non a Germanis, sed rursus ,' ut plura alia a Romanis conditum, & vicino heroi inditum, iste quod non aliud rectius conveniat, non ex alio virtus incluta dijudicari melius queati Quin autem apud gentes postea obtinuerit eadem compellandi ratio, dubium non est, imprimis , qua proxima erat Romanis. Comprobant certe hoc pere iusta Sueviat de Hercule suo monumenta, non mistra ab Aventino, Stummo& Criuio in Annalibus tradita, in quibus primum, simulacrum illud Herculis Alemanni usque ad Maximiliant L aevum in Augia lacus Bodamici majori, d, vite post appellata, servatum, mox jussu Augustissimi Oetapontem deportatum rprout hujus rei oculatus erat testis laudatus Stabius. Est quidem Cluverius, qui
Herculem hunc Alemannum vesut ridievis a vani o ut nominat γ juxta aemotissimo Amis Vitreriens in falsis suis fus Beresi nomine commentariis eomexplodit, ratione hac potissimum usus, ruod Alemonorum nomen Aura demum Romamis imperitante fuerit natum e quasi haec obstarent, quo minus postea lis incolis Alemannis Hercules, velut indiges, Alemanno nomine, auta reliquis distingui, aut Mod minime absonum, in nominis sui honorem degentis gloriam ita compelibi potueriti XVIL Plures praeter hos ex hominum genere, ut jam dirimas, re-eenset Crusius a , quibus post ista, vel ex mandatis Regum , vel ex an plebis honor is habitus. Suevis praeserim Mevum carum iuide credibile est. Quod vero quisque eorum ex instituto lagaevonis sub certo sidere, & Manuus quidem sub Luna, uxor ejus Sunna sub Sole, ipse Inga n postea, vel ut Dei nuncius ae dator lentiae & eloquentiae sub Mercurio, L son sub Marte, Hermion sub sidere ursae, sive eo, quod vulgo dicitur uberemimmagen & ita poris iuerint ciues Θ restem praeter Crustum producere nequimus. Si tamen, quae communis sere est sententia, Sol masculum inter Deos, & Luna staminam sive Deam denotavit, fibula se istin confundit. XVIIL Careeros natura progenuiti Coelum quidem in immensum
patens superstitioni campus erat. Praecipua tamen in veneratione , mi omniabus Germanis, ita procul dubio etiam Suevis nostris iuere sidera erratica, quae Planetas dicunti Nec tamen sua aetate distincta genealogia aut latina interpretatione , vesta Romani & Graeci considerabant, sed promiscua siderum ae Deorum nominatione, modo per inrcurium, modo per Martem, Jovem aut Solem intellexere, uti id exemplis ex antiquitate non obscure docet Clarissimus Hachmbergius b) Ze historia Taciti ipsi loquitur. Enim vero , quos Caesar velut ommbus Germanis communes refert Deos, Solem & Lunam Tacitum aut latere oportuit, aut necesse est , Mercurium & Martem, quorum utrumque, quamvis ut recte judicat Vossius, diverso tempore & occasione etiam sub
nominibus aliis , de hunc quidem His, forte & Erici Erit 1 illum vero Teuthi, Teutanis, Uodanis, Nudani e maxime deorum cultum d &
658쪽
Ηemundurorum genti inprimis aestimatum Bibit a , eosdem, quiles etiam gentium Theologis creduntur, statui cum Sole Caesaris , deas autem, si quas recenis, cum Lima convenire. Unde nec abs re esse videtur, quod magna in his nomina, Cluverius, Vossius & Schedius ih cc. Macrobio & ait, in partes vocatis, pro hac sententia prolixe sci ipserunt, ac Soli, summo Deo a variis vinutibus & effectibus varia a mortalibus nomina & numina in sidere vario tributa esse existimarunt, ac asserti veritatem partim ex nominibus ipsis, eorumque nativa significatione, partim vero ex muniis, quibus uterque ex suis perstitione praeerat Deus, singulis non alii magis, quam ipsi Soli convenientibus, eruditissime adstruxerunt. Ad quos etiam in hac causa B. L. remisisse nunc si ciet. XIX. Num Suevi reliquos etiam ex maribus Planetis Deos admiserin audacter non asserimus. A Saxonibus certe, Cattis reliquisque septentrionem versus spectantibus populis Iovem & Saturnum sub Thori aut Taranis quod antique est Tonantis & Crodi nominibus cultos meminere scriptores. Et potuere sane iis vel fama saltim eorum innotuisse sacra , quibus etiam accepti erant dies omnibus planetis hebdomadatim sacri e MXX. Certiora interim sunt, quae de Luna memorat Caesar. Ad hane
omnium dearum nomina pertinere contendit Cluverius, ita ut non solum V nerem, 2Ehorum Matrem Deum, quamque etiam apud VII. Suevorum nationes, quae proxime oceano accolebant, cultam testatur Tacitus i. c. & He thumi. e. Terram Matrem, sed&Isidem, de qua Tacitus d t Ara Suevorum Uri fuerifieae, eandem cum Luna esse scribat, &ex variarum gentium The
logia asserti veritatem probare nitatur. Quam bene in singulis, alii quibus plus otii Deus fecit, videant: de ultimis duabus nos hic non nulla dia
X XL Hermum quidem sive Matrem Terram quod attinet, non possumus, quin eam cum Vulcano Deo, h. e. igne Elementari e quem idem ille , quasi cum Marte eundem, at male, judice Vosso D inter siderea e tulit, utpote in eo iam a Marte diversiam , quod Caesar ipsum ex mente vulgia Sole distinxerit coelo deturbatam in sublunaribus Diis censeamus. Matrem quidem Deum vocari non inficias imus g : at, quod inde colligit Cl verius h vanum est; nimirum, quasi eum fuis fuerit probatum, Terram
Matrem eandem esse Lunam, quum enodem γ-rrem Deum esse patuerit. Pra
ter enim id, quod plures in orbe nationes cum sole de luna, elementa quire crediderint Deos, obses vavit eruditissimus Vossius ι quod in his anteia tellus illos obtinuerit honores, & prope omnium opinione fuerit misi a Marer, quam coelo, quod in rerum generatione matrem referat, nuptam dis xerint. Quam autem utrique & Lunae & Terrae, magnae Matris Deum nomen conveniat, erudite ostendit, & quod illa in coelestibus, haec in elementis primcipium totius naturae passivum designet, pluribus deduxit ε . Et qui quaeso dubium erit a Germanis ipsam Terram, velut Matrem Deum, cultam , qui potentissimos Deorum terra editos celebrarunt, generisque sui ori es ad terismis en L. Qqci a rama arat. lib. XVI. e. GlI. Munita. lib. I. e. XVIL e ex. 1 c
659쪽
ram renilerunt, ut supra ex Tacito vidimus. Patrii annales si sibi eonstarent, Crustum producerem, qui traditionibus acceptam resere a terrae, quae materfuerit Tuistonis, & ab Ingaevone, Germanorum Rege III. in deorum numerum relata , famam more veteri ad posteritatem propagatam esse , sed cum hi incertis & sere fabulosis videantur inniti fundamentis, iis rei veritatem diniam non reddemus. Ad Isidem progredimur.
XXIL Isis quamam fuerit, non convenit scriptoribus. Domestic' AEgyptiis Deam filiae, Diodorus b &Plutarchus e testes sum An regina fuerit Agypti, videant alii. In Germaniam cum filio, Hercule Lybio ad Gambrivium tigem venisse, ipsi nupsisse, primamque ibidem frugum inventricem pro Dea habitam iuisse, ex pervetusta Calletis Hisp. inscriptione,
quae tamen Grutero conficta aeditur, rescit Cresius d nescio, an non inbellis fabellis. Sacra interim ejus, licet peregrina, in Germania erant, teste Tacito e quamvis VOssio aliter fere videatur fγ, ut qui dissiculter in aniamum adducere potuit, Germanos vetus Isidis numen, cujus sera adeo notitia Graecis & Romanis ab IEgyptiis accepisse; ideoque in seperstitione tot sec lis intermortua conjecturae locum reliquit, quasi Germanis hic quoque fuerint reliquiae primaevae de Adamo & Eva traditionis, quorum ille Mannus Germanorum , haec Isua fuerit, quae interpretatione Romana sit Isis. Non enim perspicere licet, quomodo celebratissimi Viri conjectura conciliari aurat cum istis Tacitii PAS Suevorum I di facti eat. Unde vero fuerint allata, non una est sententia. Cluverius certe , Isidem eandem prorsus cum Luna salso
persuasus, non fuisse peregrina judicat, sed una cum ipsa gente ex Asia in Emropam immigrasse g . Sed obstat, puto, Cornelius verbis iam adductis, nisi etiam hoc ipso, quod peregrinum simam diserte diciti Penes quem in his merito est fides, judice illusi Conringio b . Forte igitur potiores , qui ad Suevos ea a Pantionibus & Graecis, Istri olim accolis , ad hos a Syris , ad Syros ab ipsis AEgyptiis manasse arbitrantur, quibui etiam, posito, quod sint Peregrina, pollicem premit Vossius L c. XXII L ricile autem se datur intestigere, quinam ex Suevis sacratae peregrina iusceperint. Et sane non alii magis , quam qui proximi Istri
oras antiquitus tenuere Hermunduri nostri. Ad hos enim advMo flumine, ει sic mari, navigio omnino potuere advehi, quod ex Taciti vestis velut necessarium iaculpere nisus est Cluverius L c. An vero fluminibus trajeira adeeliquos etiam gentis socios deverarint, ita ut ex ipsius Isidis nomine varia condita sint urbium nomina, qualia hodienum sunt Ise cum, Umberga, Ist via M. curare nosti m nunc non est num vero ex hoe ipso Taciti l o
Augustae Vindelicae , & confiniis Isidis cultus commode a Schedio i de asse. His addicatur, plenius hic dispiciemus.
XXIV. Verbo autem mentem exponimus t minime. Neque enim
vindelici Suevis prius accensiti, quam ab ipsis sunt subacti. Quod autem
660쪽
Muns erus a quem in subsidium vocat Sehedius, satiat: metrimi etiam pari
morem s aut novam, & ut tempore Bancorum constituta est, intelligie
Sueviam, aut iudicio suo turpiter lapsus, quod ex consensu veterum, & vinmitibus Sueviae antiquae haud difficulter ostendi posset, nisi crederem omnibus, qui modo limina Geographiae antiquae tautarunt, satis nota. XXV. Neque tamen id propter Isidis sacra his Provinciis arcita pro sus, aut cum semel fuerint suscepta, pulsa iterum dicemus. Novimus enim quod difficulter admodum his cesisset conatus, & frustraneus etiam Roman tum hic fuerit labor b . Habuit certe Isis in singulis suos cultores, etiam superstitiosos, id quod docent monumenta illa a privatis in agro Norico posita,& annalibus ab Aventino illata e); templum etiam Deae in pago Helvetico, vetanga, ubi nunc coenobium est situm ad flumen Limagum, Romanis olim ibi imperantibus, a quodam Lucio Magiano, Vitaquens, extructum, teste Stumpsiod . At quo tempore coli ibidem coeperit, forte non tam patet, patebit autem, quando certas gentilitiae religioni in his oris constituerimus peti dos, singularum rauones nunc brevibus ducturi. XX VL Tres autem praecipuas patria nobis sistit historia. Prima erat, cum siti juris viverent Rhaeti, Vindelici & Helvetii, prout Celtarum nationes reliquae. Secunda, cum jugum Romanum rigida cervice subirent singuli, desieris & moribus & liguae Romanae commercio imbuti. Tertia demum cum terga hostium sequerentur Suevi, & trajecto Danubio atque Rheno, castra de domicilia sua in Provinciis a Romanis derelictis collocarent. Quae temporum in singulis discrimina, supra jam notavimus. XXVIL Ad primam quod attinet, non superest probatum documen tum, quo certi reddamur de Iside tum temporis in his terris culta, nisi eam velis vel ex lunae vel ex terrae cultu, quas Isidem alias significasse plures credis derunt, & nos verbo saltem monuimus n. XXIL colligere. Est quidem Cr sius, qui cum vetustatem Campoduni, oppidi hodie in Suevia I aerialis,
probare nititur e , ducentis ante natum Grassum ainis, cum nondum oppi
dum, δε pagus est , Cisa ibidem, vel L dis fanum fuisse, scribit. Quale quid etiam tamentum historicum multimodis interpolatum quod interdum inscriptionem praesert Historiae Galliae, & a Conrado laetate vis, Abbate Urspergensi, ad verbum fere in Chronicis est relatum , at acerrime, nec temere tamen, velut spurium per paginas plures notatum ab Illustri Vel sero fide ligneo Cisae Deae templo, quod Augustae post deducta' Romanam eia niam inviolatum manserit, donec tandem vetustate collapsum colli dederit -- imen, prosere. Verum omissis aliis, quae digia se legi possunt in opta e eximio Vel seriano, duo insignes in relatis novi naevi hic obs in merentur, qui singuli sufficiunt ad confundendos Isidis Suevicae in Vindelicia Patronos. Primum quidem templorum Isidi Deae in Germania structorum utraque pagina membnit, & tamen Tacito teste majores nostri non habuerunt templa, uti id inferisus demonstrandum venit. Dein Cisa Vindelicorum , quae, si tamen topica