장음표시 사용
91쪽
esi de luenda distinetione animi ac spiritus i ut suam de anima sententiam propugnei. Huius l0ei nun est exquirere quasnam n0liones subiecerint ambiguis formae, figurae, eorporis nominibus veteres illi qui huiusm0di sententiam propugnarunt. Nequis lamen putet, quidquam labis vel Irenaeo vel aliis orthodoxis it teloribus inhaesisse ob insolentes illas idquendi sermulas, bis loricam earum rationem cursim attingam. Res nimirum illis erat cum haereti eis omnino plurimis qui angelos h0minumque anim0s ex divina substantia manasse pronunciabant. His ut Meurrerent, pristi illi patres e0ntenderunt, angel0s h0minumque animos disserre prorsus a Spiritu. euius n0minst vel incircumscriptam Dsti substantiam, vel singulas divinae Triadis hypostases, vel pressius atque constantius tertiam a Patro ac Filio personam intelligebant. Inde stillum est ut iidem negareni, n0mine Spiritus appellari posse angelos human0squo anim0s qui spatio simul ac tempore circumseripli sunt 2. Π animadverso, mirum n0n esl, similem esse Tertulliani atque aueluris Philosophumenon opinionem de natura anget 0rum. quae tum pluribus omnino patribus communis suit a lum comm moratae de anima sententiae quodammodo innexa est. Uuare haec utriusque seripluris e0ngruentia novi cuiusdam indicii l0cο esso
non debet. - Levius illud est quod ex aliis libris in illo opusculo
memoralis duellur eo nomine, quod opusculi auctor aeque ac Tertullianus alibi distinetius do Christo scripserit eiusque iudiciaria polosi ale. 0u0d eo levius est quo plurium pr0pria suil vulgalissimi eius argumenti iraelatio. - Itaque ex iis , quae hactenus vi laximus, inserri quidem non potest, notam ex illo opusculo petitam Tertulliano repugnare , sed coneludi nun immerito potest, eam huiusm0di n0n esse quae Tertullianum indidet Philosophumenouauctorem. I IRΕΝ. - Ibiit. ν, 5, 8, 9 ; TERTdLL. - Ibi t. XI, XX. 2 Consulatur TEMTLL. - De anima XI, XVIII. ι De his suse loquitur PETAv. - De angelis 1, 23, III, 2.
92쪽
Ima reus ei cullistus. Reliquum est argumentum stilii l oritur e Tertulliani olaero e intra Praxean quodque saeile controversiam praecidere censendum esset , si sorte haec duo sibi e instarent. et unum Philosophumenon auctorem per id temporis implieitum fuisse iis diseeplationibus. ol reapse Praxean fuisse Callislum. Verum ipse scriptor huius operis testatur. plures alios tunc in Urbe suisse qui, sin minus doctrina de distinctione hyposlase0n divinarum. sermulis terit, quibus illa essertur . a Callisto pontisi tu dissidebant. Neque enim uni, sed pini ibus Callistus dixisse sertur: Δ hi: -: qui nimirum ut noelianae eoniraelioni obsisterent, Patrem ac Filiuni esse unum spiritum negabant. 0uum autem eadem a pluribus tractatur controVersia, qujs ignorat, Padem serme rationum munienta similesque loquendi serpullas apud eos reeurrere qui unam eamdem
que sententiam defendunt 8 Nihil igitur Perii exsistit, ad nostram controversiam quod allinet, ex cognati0ne quae intercedit inter aueloris ac Tertulliani diseeplationes. Praesertim vero quum auctor Philosophumenon assi et quidem . se Callisto contradixisse in Pontroversia de Trinitate, nuspiam lamen dicat se in aliis controversiarum capitibus eidem restitisse, quemadmodum catholicis restiterat Tertullianus. - Sed nimirum quae post animadversam Christi et Praxeae similitudinem e seri pluris huius pra termissione I lesi oboriri suspicio, paullo sane notabilior est quam ut Deile probari aut reiici te iter possit l. 0u0d non perindeaeeipiatur velim ae si romanae cathedrae obire 'latoribus novam
1 Eandem fortasse suspicionem volvebat Critieius quum scripsit: Da Montanistra, eae inmunies par te pape saliis Zephyrin, petit stire avx instigations de Calliste, alamporterent contre ι'E9lise de Rome cet. p. cit. pag. 260'. duamquam tamen contro ersiae praxeanae et callistianae similitudinem notasset libid. pag. 130ὶ, alium nihilominus suisse Praxean, alium vero Callistum eensuit libid. pagg. 23s. 295'.
93쪽
calumniandi occasionem inde creari metuerem. Monuerat enim iam suo tempore Iohannes Clerieus , qui nihil tale suspieabatur. parum esse Tertulliano sidendum ubi sabellianum errorem Praxeae tribuit: quum iam tum ipse Montanum lueretur Praxeaeque Montanistarum indici iratissimus esset 1. Neque vero in pretio est illa Tertulliani disceptatio. quod summa cum fide sententiam adversarii reserat; sed quod invicte haeresim refellai quam sive imo sive iniuria adversario adseribit. 0uamquam recto in eam lucubrationem Pelavius animadvertit, audacissimo ibidem loqui Tertullianum de divina Trinitalo 2. Nihil igitur incommodi ex Tertulliano limendum est, si ea probetur suspicio: nequo demum sul id obiter nolemi si res ita se habereti quidquam esset nobis metuendum qui xeritatem unice studepius. Nolatu lamen digna mihi isa eslhuiusmodi suspicio, qu0d eum Hliqua veritalis specie alleg0riam hactenus ignotam simul proponere atque explanare , ideatur. Quaero itaque in antecessum quid caussae potuerii esse Tertulliano eur Callisti nomen obtegeret Num Callistum . insciis aliis. percellere voluit ut de illius recantasione deinceps gluriaretur Τ Aladiuncta illa, quibus Praxeas describitur a Tertulliano, aegre cum
allegoria componuntur quae romanos atque asticanos lectores sugero debuisset. Praeterea commentarius ille post Praxeae mortem Seriplus est; quippe qu0 emphalice porstringitur novellitus Pra-geae, non hodierni, sed hesterni. Hodiernos autem, ut alibi no- latum est, emphalide Tertullianus appellat vivos adhuc haereticos quorum novitali praescriptipe oecurrit. Num catholi eorum ac romani antistilis ossensionem cavere voluit Al segregatus a calli licis, extra Europam degens, ac Montani sectatoribus adiunctus nihil sibi iam a catholicis timebat Septimius. Num iter Sibi file nendum curavit ad hanc haereseon resul ali0nem graece compositam, qua catholic0s tanquam haereti eos callistianos traducturus erat ' Minus hoc a veritate abluderet, si liber contra Praxean scri- plus in hac haerese0n resulatione memoraretur. Nulla igitur alm
94쪽
paret probabilis ratio qua laclum sit ut Septimius in opere latino
adversarium suum iam accurate designaret ac nihilominus dignitali eius nominique pareitum Vellei. Quaero deinde qui sieri puluerit ui eam allegoriam non oriens modo. qu0d mirum non esset, Sed occidens universus ignoraverit Ignorarii, inquam, non dissimularii. Nam neque Sabelliani, sive Romae sive in Africa degentes, eam unquam eatholicis obieel runt, neque ea tholici Praxean haereticis adnumeraro unquam desierunt, etsi Callisti pontificis memoriam tantopero honorarent.
Eam proseelo neque intellexit neque rescivit Hieronymus, licet Soptimii vitam studiosius sorte quam alius quispiam indagari l. Namque inter volumina, quae Septimius specialiter adrersum Ecclesiam teruit, libros recensuit de pudicitia, de persecutione, de
ieiuniis, de monogamia. de ecflasi, librum vero adrergus P Tean non recensuit. Imo Vero ne existimasse quidem videtur
Soptimium Callislo superstilem fuisse vel certe opera memora ludigna post Callistum edidisse l. Εam allegoriam aeque ignorarunt omnes oecidentis haereseographi ut ans nurnus firmonilianus, ut Augustinus, ut Philastrius. ut priscus auctor eatalogi haeretic rum qui eum Tertulliani Praeseriptionibus neeli consuevit. Eam denique nes ierunt Pacianus atque Optatus 2 qui ambo non secus ac memoriali nuper haereseographi Praxean inter haerelleos ablegarunt. duae Sane vel strum ignoratio, si Prax ad cognomento Callistum politi Tertullianus . eo ineredibilior accidit quo Vulgaliora suerunt scripta Tertulliani quoque n0lior eiusdem ab Ecclesia discessus. 10gro igitur cum lania veterum ignoratione suspicio illa componi potest. Sed praestat notas conferro quas Praxem Tertullianus et Callisto auctor Philosophumenon affingit. Ubi illud primo nolatum velim, graeeum Praxeae voeabulum uti nomen haud raro oceurre-
95쪽
re uli appellationem nuspiam reperiri. 0uare hoc ex capite nulla oritur ne pessitas n0minis quaerendi quod sub eo vocabulo sorte lateat. Deinde quod allinei ad illa Tertulliani xerba: late Praxerat primus eae usis hoc genus perrersitatis intulis romanae humor ea si accipiantur in obvium Sensum, haereseos iuxta ei Praxeae prosectionem ex Asia significant, nec proinde eadere in Callistum possunt. Licet autem obseurior illa interpretatio de asiana haereseos origine non omnino abhorreat a Tertulliani obscuritale, ad planiorem lamen intelligentiam contextus ipse narratiouis legentem inclinat. Hae siquidem ratione intelligitur ut Praxeas falsa de M0ulano ei Prisca et Maximilla, deque Isiue et Phrygiae ecclesiis adsererasse dicatur. Uuare in hanc partem erili ei omnes eam Tertulliani locutionem acceperunt. Expendamus iam martyrii rationem quam Callisto ac Praxeae eommunem fuisse, aliud agens obiterque Doel lingerus notatil. Instulus exhibetur Praxeas de laetatione mar lyrii. Non item Callistus in criminosa hac narratione ob peractam fidei consessionem elatus dicitur. Instatus vero Praxeas inducitur ob sola vi et simpleae es breve carceris taedium. Atqui Callistus praeterea dicitur, contumelias et verbera ab Iudaeis accepisse primum, sagellis deinde a Fusciano caesus. lumin Sardiniam deportatus ibique in metalla datus suisse. Non solum igitur nec simpleae eareeris laedium passus fuerat Callistus, ulconcedamus brevem appellari potuisse istiusmodi poenam ad biennium vel quadriennium productam. Controiersia quidem quam eum Praxeanis agit Septimius, plane gemina est illi quam auctor Philosophumenon eum Callisto fuisse sibi commemorat: quando uterque scriptor noelianam haeresim adversario tribuit. Sed praeter ea: quae alibi notabuntur de discrimine doctrinae Tertullianum inter atque auctorem huius resulationis . aliquid de Praxea resertur a Tertulliano quod a nostro aue iure de Callisto non dicitur. Caverat nempe pristinum doetor Praxeast de emendatione sua, eiusque rei manebaι adhuc apud psyehicos lealh0lieosj ehim-
96쪽
ymphum poSi Praxeae mortem, dum scriberet Tertullianus. Tale vero nihil a Callisto actum nolat auel0r qui teteroquin Callisti vitam dedita opera exponit. duin etiam id quod subiicit Tertullianus, haereseos praxeanae semen aliquandiu per hypocrisin subdola risacilale tulitasse, non bene Callisto accommodatur. Doctrina enim Callisti tum pusi tum ante susceptum ab eo pontifiealum eadem ab auctore dicitur, qui Callisto haeresim noelianam assingil: praxeana vero ure trina inde a Praxeae emendatione latuisse dicitur a Tertulliano ei denuo p0sl Praxeae mortem erupissequum Tertullianus eam refellendam suscepit.
Uuid de Sabellii apud Tertullianum praetermissione diem, de
lust omissi0ne Praxeae apud auctorem Philosophumenon Non arbitror. ad suspicionem illam sirmandam haec admodum valere, quamvis ad moVendam valeaul. Tertullianus enim non Sabellium modo praeteriit, sed Aurium etiam ac Ν0eli discipulos Epigonum et Cleomenem: quod nimirum Montani studio in Praxeam invectus de Praxea refellendo unice cogitaret. Auctor 1ero Philosophum non Praxeae mentione non indiguit tum quod ille de emendatione sua per chir raphum iamdiu carerat, tum qu0d idem fortasse a Tertulliani opere magis quam ab haeresi mem0rabilis suil.
Biblieae Deliones eonferuntur auctoris Philosophumenonae Tertulliani. duum indicia hactenus expensa nun tanti esse videantur, ut obieetae dissicultates in comparatione posthaberi debeant, inqui rendum superest utrum iisdem argumentis momenti salis aecedalex eontenti0ne lectionum bibli earum quas haec haereseon resulatio ac latina Tertulliani opera obtendunt. Itaque praetermissis, uti par est, iis Biblioriim testimoniis
quae eonsona reperiuntur receptae ulg0 scriptioni versionis ale xandrinae vel eommuni novi Mederis lex tui, haee sunt Seri plurarum lora quae in operibus nuper memoralis eamdem praeserunt
97쪽
lectionem. duo in censu tonstanter ordiemur a reserendo Seriplu- rad testimonio. quod apud Philosophumenon auelorem occurrit. sacrorumque librorum ordinem in pereensendis testim iis sequemur. A. Commemorato Sethianorum placito de legis distribulione in prohibitoriam se πε-E, J. permittentem ἐτε .nx. v , aestima linriam sitan. Nae t . u auctor e Sethianis affert in exemplum tertii generis tria doealogi praeestpla hoc ordine digesta: οὐ μιχεύτεες ed ργευοε ς ' ρ -i, quae in Vulgaliori graeca versione sic iaceni: οὐ μαχε τε ς : -- α αυε Niet 2. Utrum lamen levis illa variatio Sethianis debeatur. an lectioni seri pl0ris pr0priae an demum huius arbitrio, definiri non potest. Priusquam enim ad certam methodum theologicae tractationes exigerentur, saepe usuveniebat ut aliter atque aliter sive praeestpla sive sacramenta sive quae sunt alia. pereenserentur. Ubi notandum est, apud Mamcum ipsum evangelistam eodem ordine tria illa praeeepta censeri atque apud scriptorem Philosophumenon: o μρ Πυτε et ' οὐ ρουε σε c. Ο xy.b εἰς a. - Tertullianus ter ea praecepta refert alio prorsus ordine disposita. illo nimirum quo lum in hebraico textu lumin plerisque versionibus enumerantur: Non oecides: non adulterabis svel non moeehaberisi: non furaberis ivel non fraudaverisin Φ. Idem nihilominus alibi contendit, praeceptum n0n adullerandi post praeceptum honorandi parentes esse collocatum . . Quo in
loco incertum est, utrum Tertullianus ordinem se alum ab auctore Philosophumenon an potius ordinem versionis alexandrinae tenuerit.
B. Septimus versiculus psalmi XXI apud auctorem Philosophu
καὶ ἐξαυhivημα λαού. duae Seriplio reperitur in vetustissimo eodico
98쪽
alexandrino atque ex hebraico textu expressa est. Reliqua exemplaria graecae interpretali 0nis, aeque ac latina interpretatio, loco Bhρωαου, hominis, habent plurali numero Ghρωτωv, hominum. Auctoris lectionem constanter sequitur Tertullianus ac praeter eum Cyprianus, Eusebius caesariensis, The0d0relus l. C. Vaticinium Isaiae XL. 7. 8 sic legitur in hoc opere
sionis datinae, item arabiem ac Syriacae . nec B0n paraphraseos chaldaicae. Auctoris lectiunem sequi videtur alicubi Tertullianus hunc spectans locum his verbis: Sermo autem Deus: et sermo Domini manet in aevum a. Sed idem alibi diserte appellans Isaiam seribit: Verbum enim. inquis Esaias, Dei nostri manet in aerum LCeterum quum heic agatur de 10cabulis, quae facillime permulantur , non est cur eam Variati0nem e singulari auctoris ac Tertulliani lectione repetamus: praesertim quod ea scribendi natio pluribus patribus regione ac lingua dixersis communis sueril 5. D. Iohannis baptistae denuncialio, quae . apud Matthaeum et Lucam si legitur. his x orbis ab auctore allegatur 'EIIbς. .. xi libri παρὰ τὰς ρίζας et si ei, ρυ ... duo loeo vulgati evangeliorum codices habent 'ρὸς et tu pico τω θλῖρωu e quo congruit Vulgata inici prelatio latina. - moad Vocabulum et:υ Ziυξρου cum auelore consentii vetus codex ms. apud Velestum . itemque graecum exemplar a Pagnino Versum , interprolatio aethiopica et Syriam. Rusinus, Chrysostomus, hucior operis imperfecti in Matthaeum. Pl
99쪽
li ηScriptor De laude martyrii aiens: Iam securis ad radicem arboris posita est l. Vistissim quoad vostem τὰς eum auet 0rst e0ncordat eo lex Eusebii vereellensis. itemque quatuor apud Sabati eram codices. nec non arabica interpretatio. Hilarius, Ambrosius 2. Tortullianus hunc speelans locum ipsam auel oris lectionem sequi videtur ubi christianum hominem his alloquitur verbis: Tui ordines et tui magistratus et ipsum curiae nomen ecclesia est Chris i. Illius es conseriplus in libris vitae. Illic purpurae luse san- quis Domini. et clarus Iulus in cruce ipsius. Illic securis ad caudices lat. caudicem arboris posita. Illic rirga eae radite Iesse a. Sed nestio an potius ex praescripto contextus. quam ad normam graesti exemplaris ea verba allulerit, quemadmodum seripsit libros nilae. quamquam Seri plura constanter librum ritue eomme-m0ret, ac pro radicibus caudices appellavit. Cum lectione auctoris plane consentit Origenes Hieronymo interpretet scribens : Mee securis ad radices arboris posita res i. R. Verba Iob. l. la quibus renati homines exhibentur ut qui ειν. .
auctore in hunc modum leguntur tamquam seripla de Christo c
πε ths. Hae enim antithesi pΡrstringit iliso Simonem famari lenqui se Christum esse lael bal: Simo non erat Christus . . , sed h0mo
erat . . . e Sanquinibus atque e cupiditate earnis. quemadmodum et
reliqui, generasus . . dum evidenter ad eam lectionis varie talem resertur. Iam Xero exploratum est . eadem Iohannis verba de Christo accipi a Tertulliano qui proinde simili ratione Valentinianos mord0l. tanquam si germanam ieelionem ad spiritales Valentini
100쪽
9l homines significandos ipsi detorsissent 1.dua in lectione Soptimio prastixerunt Iustinus atque Irenaeus: eundemquo seculi sunt alii plures. ut Pseudathanasius. Ambrosius, Augustinus. Sulpicius Severus 2. Dissert nihilominus a lecti0no auctoris lectio Tertulliani. II ic enim legit lς α νιτ:ος eae sanguine, ut legit uterque syrus interpres a. Pamphilus m. , Hilarius. Vigilius lapsensis, alii. Ille vero legit ες αἱματ is, eae sanguinibus, ut seri Vulgatissima scriptio. quae illo multitudinis numero permixti 0nem sanguinum significanlius esseri. F. Christi pronuntiatum, quod Iohannes retulit c. III. v. 5 sic
quadam lenus eum eo e0nveniat. Vel enim αυπίε, hii reddit pro Yευνηθη, ut est in aliquibus evangeliorum eodicibus et apud aliquot patres; vel uli seri communis lecti0. το5 hε:5. l o mu': - ρα, δ' legit.
G. Precatio Pauli ad Eph. III. 1 -18 in hunc modum ab au
ἄδρω' ... duam interpunctionem a aegyla discrepantem quum graeca quaedam exemplaria. tum interpretatio arabica et syriaca et aethiopica praeserunt. - Ε scriptoribus ecclesiasticis eamdem amplexi sunt Tertullianus. Pseudolus linus. Didumus alexandrinus, Hilarius vulgo Ambrosiaster . Pseud0b ilius. Chrysostomus, quique hunc sequitur Theophylaelus. Pseudieronymus. Augustinus. Theodoreius, Victorinus . . alii