장음표시 사용
161쪽
i 3 8 S g c T A N IInoidies audire. Potentior auro Virtus,stre i ludium, orrbaeque voluptas Innocuae, genuit plebejo in corde venenum , Nec patitur nostrum subcrescere nomen in aut 8o Inde mali radix, nostrique pudoris origo .
Mentis inops, genio quantum blandiris inepte
Rual da dei duol interno certo segno ;Lι it m sero corpo diυien tale , c besar chesiuifrugga, esidii ecia . Apud Ovidium pallor, macies, livent, intabesiis, apud relἰquos macera, dilegua, saltido color,si di ruga, e si dii ccia , invidiae effectus optime designant, quod noster author unico verbo, liυida pectora, designari contentus fuit. 76. Potentior auro υῖrtus S c. Eadem dIx It Horat. l. I.Epist., nisi quod hic referat ad nobilitatem , Sectanus ad potentiam . Ita igitur habet Lyricorum princeps :
Vilius argentum est auro, virtutῖbus aurum .
Unde Stoici, Ne Cynici opes contemnebant , dicentes Virtutem nulla re indigere , & sibi lassicere ad beatam vitam : in ea quippe, si in gradu excellenti sit, plena Delicitas consiliit , etiam si aliorum bonorum mediocritas sit , teste Arist ib. .
77. Virtus , T rectistudium Te. Virtutem , redi I stud um , Se Poesim sibi potentiam , qua sibimet adeo blanditur, parare praesumit: Ex hac dlitinctione forsan audienti insinuare voluit peritiam Philosophicorum dogmatum duris prudentiae,& POE-sis . In his dum se maximum praedicat, plebejum cor eorum nuncupat , ex quo venenum invidiae contra se vomant det factores . Hic referre libet totum id , quod Philodemus nobili cuidam Matronae, in familiari colloquio quondam proposui si fertur, Sectatio prorsus ignotum, & idcirco suis Satyris res joco digna non addita . Dicam brevIuscule . De nobilitate , es honoribus sermo erat; Nobili Matrona se nobiliorem, atque honorabiliorem pradicabat Philodemus I seque facile proba
162쪽
SATYRA III. LIB. I. Hse tuo, vacuoque placent pendentia caelo
turum spopondit Invicto quidem , & InsolubIli argumento et
Rem statim aggressus, sic loquutum ajulit: Nobilitatem tuam generi, seu potius sorti, non tibi debes, eidemque debes, & divitias, quas eademinet, quae dedit, donavitque , statim etiam
poterit auferre : Pulchritudo, qua flores , alienum , non tu ulu bonum est, quemadmodum docet meus Bion. apud Laert. l.6.,
ipsaque brevi duratura, si damna aetatis spectentur, brevili me, si pericula aegritudinum, aliique frequentes casus, quibus non solum atteritur, sed penitus deletur . Vocis tandem suavitas , qua dulcissitne aures audientium mulces , quis nescit, tenui quavis raucedine, statim amitti, & auditui diisonam, & ingratam neri : Nobilitas mea autem, aut ait Saty. S. Iuvenalis , solae se atque uniea υirtus: Stemmata nil faciunt, nec prodest longo sanguine censeri, pictosque ostendere vultus malorum,& stantes in curribus Emilianos,& Curios jam dimidios, humerosque minorem Corvinum, & Galbam auriculis, nasoque carentem: nil denique ea caetera iactare, quibus gloriaris ,' ea qualiacumque sint, corporis, non animi,λrtunae, non virtutis dona sunt,
ut Iam monui; nil autem perpetuum, nil durabile, nil denique itabile , quod tuum est ; At quae in meo sedem fixit pectore virtus, nobilitatem, hulchritudinem, suavitatem , divitiasque mihi tribuit, eo pretiosiores, quo anima pretiosior corpore :Hae temporis injuriis non subjacent , suturaque saecula videbunt, immortalemque Philodemi gloriam servabunt; unde tota posteritas de me exclamabit, quod Iuven. Saty-8. Romam de Cicerone clamasse ait,
Tantum virtus contulit illi Nominis, TAtili, quantum non Leucade, quantum
Τhessaliae eampis OZIaυius abstulis udos Caedibus assiduis gladio ; sed Roma parentem Roma decus patriae Philodemum libera dixit. Si ainbitiosas has , nugatoriasque fabellas audiiset, aut certe
rescivisset Sectantis Deus bones in qui sales, qui joci,qui lepores eas in hisce Satyris comitati fuissent l.1.2. Vacuoquellacent i e. Dicunt & Itali fabricar Castelli
163쪽
Caerita, dr tenuisub ructae pulvere turres lPlenius, ac meliusscribit praeceptor Amillus,
2 3 pueri discant, cedro dignior esset
N o T aes in aria, cum aliquId Chymericum mente agItamus . 8 , Et tenui substructae tye. Nempe, nullo satis firmo sundamento solidatae; Proverbium Italicum est, fabricar ιu ι'arena , de iis , qui ambitione moti , & de propriis meritis ultra mensuram praesumentes aliquid agunt, quo se ad majora provehi posse autumant, non pensatis propriis viribus , unde saepius ab immoderatis cogitationibus suis lapsu miserabili , ridendo tamen, decidunt. 8q. Praecedior Amillus Erc. MartIali lib.7. ep. 6 I. vir quidam impurissimus , at Sectatio vulgaris P dagogus , forte a Graeca voce in adulabilis,aut ab 'ὰμ λα certamen ,conteu rio, dissensis , ac si dixerit de homine , nec ullius laudis, etiam adulando, capace, sed tamen stridulo, procaces, ac ad contentiones prompto, vel saltem inepto quidem , sed adhuc virtutis studio incumbente, Habent siquide Lexicographi αμιλλαν explicantque sudium virtutis ; nisi malis invidum designari , est enim apud Narian. . μι xxΓοθαι pro emulari, er invidere Erc. Et cedro S c. Antiquissima forma adagii, quam indi cant Pers Saty. I. Et cedro digna locutus. Horat. ad Pisonem:
Pers. Iterum ead. Saty. on quicquid denique lectis Scribitur in citreis. Ubi primo notandum Citrum arborem, IIgnumque esse magni precii, ut Romae eodem auri pondere rependeretur ,' Secundo ejus naturam hujusmodi esse , quae cariem non sentit: Unde Vitruv. l. 2. c s. scribit, quae ex cedro fiunt constare ad omnem Pene
164쪽
N o T ae. Pene aetern Itatem , S ante eum Plin. l. I 3. c. s. Matersae veristes ternitas. Cur autem tanta cedro aeternitas, causa deducitur eX amarore , qui ejus corpori inest, quo arcentur caries,& ear bestiolae , quibus illa gionitur : aliam autem dat Nicat drus in Theriacis, quod videlicet suo odore noxia fuget ; audi
Cedrus dentatis strigilibus derasa Incensa faculatur odorem fumantem,σ fugantem noxia Tertiam tandem Plinius c. .lib. et q. agens de cedri succo, quod defuncta corpora incorrupta aυis servat, viventia corrumpit ; quae non de hominibus tantum capienda, sed etiam de feris. Transtulit autem Plinius ex Dioscorrde lib. I. c. Io6. Virtutem merὸ
habet corruptrιcem corporum vivorum, mortuorum autem conserva
tricem . Hinc sensus Sestani, aliorumque , qui eo adagio usi sunt, aperitur; videlicet ea carmina perpetua esse digna memoria, a cedri aeternitate similitudinem trahens, aut potius beneficium , quandoquidem antiquitus ad conservandos libros oleo cedrino utebantur . Huc referendum Plinii testimonium lib. I 3- c. I 3. dicentis , libros Numae multum temporis perdurasse , quod cedrati essent, idest peruncti cedro, nempe oleo cedrino . Et de oleo quidem aperte Lucianus advers. indoct. Ungis libros croco , aut cedro ; laboscure vero Ovid. Eleg. I. l. e.
Est enim haec flavities, quae chartae inducitur a succo cedrI, aue Oleo. Potuit tamen fie i,ut & in ipsis tabulis e cedri ligno confectis scriberetur, si genuina est illa Iuvenal. Saty.8. interpretatio ad illud jam supra relatum , Non quidquid denique lectis scribitur in citreis, de lectis talami, & eorum citreis tabulis cera Hiductis, in quibus noctis tempore, quicquid in animum veniret, statim notarent Veteres, ne vis ingenii periret . 86. Hircorum barba Ere. Carmina quadam Italica a Rullo arata , atque apud Arcades lecta, in quibus ut plurimum hirci, hircorum barba, capellae, & pinguis vlademia repraesen
165쪽
Bucolicis, xisque tui ermonibus. Ergo maffaedas Amsera noctu vigilante lucern t ,
Non minio po hac, auro nec perline chartas :
so Iidquid ct illud erit uallendum trade Ba
tantur. Rulli verba de hIrcis, quae irridet Sectanus, & ego ingratiam te ris pono, sunt haec Giu per li flecebiIe barbe intricano
GPhirsuti hecobi . 87. Bucolicis Erc. Ecloga quam Philodemus in Arcadia recitavit, & nemo percipere potuit; opus tamen ab eo,ut omiti sapientia, doctrinaque referta, depredicata , immo ut eminentioris Philosophiae promptuarium cuicumque bonarum artium amatori proposita. 87. FIuaisque tuis Ure. IntellIgit Sectanus de quibusdam , authore Philodemo, Philosophiae dialogis, per ejus asseclarum manus vagari, & celebrari solitis . Fluxos autem vocat, quia nullo lepore, nulla arte , & quod peius est nulla doctrina fulciebantur; adeo ut enerves , & elumbes turpiter fluerent in morem vilioris excrementi . 88. Vigilante lucerna Ere. Idest accensa, metaphorice ; vigilans enim proprie de homine non torpente , qualis est dormiens, sed qui in vigore suo est ; idem habent Graci, quemadmodum ex Platone discimus Epist. II. Divina insomnia vigilantibus supervenientia: De lucerna Varro Bimar: Noctiιώ-cam tollo, ad focum fero, inso, anima reviυiscit . 8s. Non minio posthac, auro ere. Libros tuos variis pigmentis ornes, ac auro desuper, circumque splendere facias arte Librariorum exquisita .so. idquid σ illud erit Urc. Hae tuae cantiones , atque carmina nil plus merentur, quam cantari per vicos, & plateas a caeco Bagoa, ut fit de vilioribus hujusmodi elucubrationi
166쪽
SΑτYRA III. L 1 p. I. I pInfans jam didicit,didicit muliercula Iudam, Strigoniumque canit residens in codice pellex;
Bisoriam tu conde noυam,qua notus in Urbe
Auriculas linias vulgi, os retia captes.
N o T ae. 9 I. Infans jam dἰdscis N e. Idest , per plures annos de Budae, quae Hungariae Regia , expugnatione per Austriacos facta carmen Romae decantatum . 92. Strigoniumque ero. Carmen aliud , scilicet , de Strigo nio capto. 93. Historiam tu conde novam S c, Historiolae hae iam ob Ietae , nec amplius a vulgo cum plausu excipiuntur: Tuum igitur , o Philodeme, erit novas , nec amplius a plebe auditas elucubrare cantiunculas, unde rei novitate concursus audientium fiat, qui tibi plaudant . 9ψ- Suffragia captes ure. Idest , omnium audientIum sententia praeferaris caeteris hujuscemodi authoribus , quippe qui lepidistinas cantiunculas scribas . Porro vox suffiagii ex antiquorum Romanorum more inducta, quibus suffragari fuit idem , ac favorem ferre , uti habes ex Cic. I. de legib., & aliabi . Sipontinus a suffragine dictum putat suffragium , sed quidquid sit de hoc, videant Grammatici. Certum illud, sum agi a nuncupari voces illas, quae dabantur In comitiis , et in tabellis describebantur, quibus unusquisque suam declarabat voluntatem de aliquo in Magistiatum eligendo . Paulo aliter sentit Budoeus , qui ait, fuisse modum geminum ferendi suffragii In conciliis, & sententiae dicendae in judiciis , interdum voce, interdum tabella eo munere functos. Qua liter autem suffragia ferri solita fuerint colligit Corradus in Brutum Ciceronis , quem vide , sicut & consule leges Gabῖ-niam, Cassiam, Papiriam , Coeliam apud Cic. in Agra. a. , &lib. a. de legib. Addo suis agiis Populi Romani captandis pro rei suffragandae qualitate evel Campum Martium , vel Forum destinatum fuisse . Phrasim autem,quam sibi imitandam Sect nus proposuit, habet Horat. a. Epith. 2. Bilviai sustula captas. 93. SEd
167쪽
s s Sed memisisse juvat,cum magnos inter Ephae
bos Enormisfacies, O stercorefoeda canino
Fulgebat populo spectante, O plebe togata, ceu fulget patulo ccus petasunculus auro Diυitis in coena Ulpiri, potoris Amalthi II oo Et convivalis purcatur lamina lardo.
N o Y ae .ss. Sed memἰnise iuvat tye. CurIosam narratiunculam refert de Philodemo nobilium ephoeborum corona circumdato , cum inter Academicos Arcades quamdam suam ex Bucolicis Eclogam recitaret. Percipe lector, ut salse , atque perbelle eum pingat , Contraria contrariis opponendo , ut magis elucescant. Fingitur igitur ejus facies enormis , & foeda , quasi canino stercore illita , quod respectu nobilis coronae circumstantis , quam indecorum apparuerit , atque ridiculum ex se quentibus liquet. 96. Stercore foeda σc. Sectanus de facie, quodIuvenalis de atrio Saty.Iq.πὸ stercore foeda cansno Arria dkpliceant oculis venientis amici . 93. Ceu fulget patulo S e. Aptissima similitudo: Philodemus comparatur petasoni suillo, reliqui aureae , & magnae patinae; Si bene animadvertas , quam male conveniat petasuiI-culus in magni , & aure; lancis medio positus , certe displice-hit de Philodemus Inter tot illustres juvenes,plus quam petaso
Corrosus, niger, foedus, de aridus. 99. Divitis in coena urc. SententIam auget ; DIxIt Petasunculum male convenire magnae ,& aureae patinae; pergit ulterius, ac si diceret , etiam minus decere , quando induceretur
sic nudus, solus, & parvus in sumptuosis , ac splendidis coenis divitum Amalthi, & Ulpidii .
Ioo. Amalthi G c. Hunc Amalthum ex ipsa hujus loci Iectione vInosum, bibacemqtie agnoscis . Coeterum cum is diviti Ulpidio jungatur, non incongrua conjectura ea est, etiam
168쪽
Ipsem diu Illis abundare Ad id maxIme urget nomen ipsum
Hmalthus, quatenus derivare placeat a Capra Amalthea, quae proprio lacte Iovem infantem aluit, quaeqde ex eo inter sv-dera relata fuit,cornuque alterum Nymphis nutricibus datum, velut ossicii praemium , hac facultate eidem cornu adiecta , iit quicquid optassent, id ipsis ex eo largiter suppullularet: dictumque Pro erea copiae cornu, ac in adagium translatum, quando alicui omnia affatim superesse indicamus, assirmamusque, quod Graece ponitur, Auαλεέιαι-. Placet addere ingratiam Lectoris, veterem Comediam notasse Polyagrum quemdam uxorem suam ad quaestum prostituentem . Hanc coelestem Capram vocat ob immensum lucrum, ut testatur1'lutar. in comm. dc audie n. poetis, scribens : Fortunatus P Coelestem Caprum opes adferentem alens .
Io I. Illa dies stitὸforrosior Ure. Arcades simul convenere ad audienda Carmina, Eclogamque Philodemi. Eleganter dies pro Sole, id quod non insolens poetis. Plurimus in hac re imitandus proponi potest Virgil. AEneid.
Eripiunt subiiὸ niabes, coelumque, diemque .
Nocti go Phoebe medium pu*aba Obmpum s ,& lib. I 2. V. I II. Postero. vix summos spargebat Iumiae montes Orta dies
Apertius Claudianus, & Lucretῖus . Hic Itieida tela disi, Idest
Solis : Ille in raptu e Merserat unda diem quem a contrario sensu , magis quam alIos, ImItatum esse Seianum videmus , quoniam de ortu, non de occasu Solis agit. Miror phrasim hanc etiam extra poesim aliquando adhibitam: certe diem pro Sole dixit Sene. Rhet. controv. I 6. Emicabant densis undique nubibus fulmina , ur terribili fragore borridae tem pestates absconderunt diem. Io 2. Et
169쪽
146 S E c Υ A N rLumina, ct umbrosis adfarunt collibus omnes Orcades attoniti , vomeret dum carmina rauco
Ioz. Et timb. adstarunt colliatii e . In hortis Farnesianis in Monte Palatino positis , quo a Regiis jam translati Ar
IO S. Arcades attoniti ere. Artem nostri SatyrIci mIrari ola Ceat, quemadmodum Letitoris mentem praeparet ad audiencium aliquid grande de Philodemo , inducendo Solem die illa solito clariorem ortum esse, ut tale spectaculum honoraret simili, B: inspiceret; & ipsos Arcades attonitos, ta etiam in ipsa ex-Pectatione aures arrigentes ad audiendum . Io 3. Vomeret dum carmina 'rauco ta c. Tantae expectatIoni
primo male respondit vox recitantis, secundo dῖcendi gratia, que plurimum in Oratoria ad comparandos animosAuditorum vat et: De illa dixit rauco gutture; pro hac posuit , vomeret , quasi per os ventriculi subversione eiceret carmina &c. non lingua proferret , & prata pronunciatione proseqtteretur is Oiun istius homo Philodemus meminisse debuerat re Dein si euem , prout habet Plutarch. in eius vita , voce ,-Gnguae ,
laborasse , ob qu.e non mediaerster ejus ιurbaretur oratio , nec M. ens eius intelligi posset Incie S Jaepius orando caPsa proptereae deci issei: At intelligens quantum gratiae , Ur ornatus pronunciatiaosta locutioni Ueνret per dies singulos domi privatim gestum , ac motum corporis fluebat, vocemque exercitabat , ex quo inter Gracos oratores principatum meruit; ita ut celeburrimus
Or*tor Eschines mirantibus Rhodiis auditoribus, atque haerentibus , quomodo vir tantus ab illo superatus cessisset , non potuerit Iton respondere , teste vitae ipsius authore apud Phot. Bibl. Cod. 61. Si bestiam ipsam Demosthenem nimirum feratuo ellani audissetis , non utique haesitare:is . Si sic se ad dicendum parasset Philodemus , Sectani , lino & populi audientis ejus iri pronunciando dissicultatem, atque invenustatem san- nas Pita det. Sed sorte Demosthenis nomen, ac gloriam, quia ai: qui poste desperavit, saltum ad ejusdem emulationem ita Iud besti m , sibi voluit, nemine ex auditoribus disientiente , usurpare , ut aliquam cum celeberrimo inter Graecos Oratore
170쪽
SΑΥYRA III. Lit. I. I, 7Gutture, obscoeno cruciaret verba palato.
Ios Credidera oli manare poetica mella , Atque
N o Tpartem , & assinItatem habere v Ideretur. Interim non om It tendum , quod attinet ad vocem Vomeret , eam spectare apud antiquos ad contumeliam , & convitium erga homines impuros : Sic ex Plaut. discimus in Mostel. ael. 3. scen. I. Absolυe hunc quaeso vomitum a nὐ hic nos .
arcebat febris, senium, vomitus , pus . de quo videantur authores cum suis interpretibus sec. Ioq. Cruciaret verba ta c. Omnia , quae nota praecedenti diximus , hic etiam quadrant . Unice addam hunc locum ad majorem expressionem ,& emphasim pertinere : vi enim , qua verba emittebantur, eadem cruciari, atque torqueri videbantur : Metaph. de palato dixit, quod proprie de hominibus fertur contra reos saevientibus, aut potius de ipsis tAmentorum
instrumentis . Ios. Credideram soli manare G e. Fatetur Sectanus se quoque in communem toto caetui errorem incidisse , ut putaret se
aliquod admirabile auditurum , tantaque corona dignum 'Io S. Poetiaa mella tTe. Suavia ,& dulcia carmina: Sic di Mart. l. II. Epig. s. ea dixit Hyblaea . Mella subes mblaea tibi , vel Hymettia nasci . eleganter a pustu ad auditum dulcedo mellis trahitur. HI ne noster Satyricus Horatium imitatus est , apud quem illud Poetica mella legitur : Cςterum phrasis haec non raro apud optimos authores repetitur: Aristoph. in avibus μελιγω των 1πεων idest, mellitorum carminum , Tertii l. de anima : Mella facundie, Petron. in Satyric. mellitos verborum globalos , ad quam conditionem , melleum sonum edens Venus , & mellei coloris Sophocles
in Epigrammatibus appellantur, hinc &-qui voce sunt mellita, ac dulci Homerus Iliad. a de Nestor.