장음표시 사용
171쪽
Atque aliquid tanta dignum novisse corona ;Verum ubi conticuit pressis aurita galeris
Turba , cavostertens Numen deducitur antro Pan
quentior convenerat Auditor , nec tantum numero, Verum etiam ordinis eminentia conspicuus .
Io7. Verum ubi conticuit ire. Factum silentiunt, quasi ad xem admirationis, & elegantiae plenam , qualis prorsus a Philodemi ingen Io expediabatur. moties aliquid grande expectatnr,de hujusmodi silentio ment O apud Authores : Sic Virg. lib. 2. AEneid. , antequam AEneas Didoni excidium Troa aenarrare inciperet , dixit: Conticuere omnes , intentique ora tenebant. Calpurn 7. Eclog . , Stabam deflxus eT ore patenti cunctaque mirabar.
Pindarus Pyth. Haerebant Heroes sirentis immoti . Homerus Odyssei 3. Sic dixit: Hi autem omnes taciti facti sunt silentio. Hanc autem silentii legem ita expressit Dionys. lib. 6. Antiquit. ante orationem Menenii Agrippae : Ita quie dierunt, errantum sirentium tota concionefactum est , ut locus ille a solitudine nihil dijerre videretur. Io7. Fressis V e. Optima expressio Authoris ; ponit enim ob oculos actum illum, quo populus proxime ad audiendum componitur . Presso si quidem manibus in cervice galero, ut sonitus vocis melius repercutiat, aures in dicentem tendit ;ideoque turbam auritam vocat. Hoc frequentius videmus in ipsis Templis, cum ad SS. Oratores audiendum convenimus ;ibique talis etiam permissa licentia caput operiendi non alia Credam ratione , quam quia vox minime vagetur , & circum aures ope pileorum colligatur. Io8. Cavo stertens Numen ta c. Pan Deus in ejus ecloga ex quodam obscuro antro prodiens repras utatur, stertentemque ideo vocat Author , quasi pene evigilatus fuerit e somno . quem
172쪽
s ΑτYRA III. Lia. Ι. I 9 Pan erat ille, vacans nimium, nec pocula dignus
quem conciliare solent obscuritas , &caecῖtas locI, & otium . Io9. Pan erat ille S c. Pan secundiun Poetas Arcadiae
Deus. Virgil. Eclog. Io. v. 26. Pan Deus Arcadiae venit .
Horat. lib. . Ode I 2. Peum cui pecus, ta nigri colles Arcadia placent. Idemque Pallorum Numen ' quo circa Horat. loco cit. peco rum Praesidem, & Custodem facit. Clarius Virgil. Eclog. a. V- 33.
Pan curat oves, ουiumque magistrat.1deo Homer. in hymno illi dat , montium culmina , est' saxosa iuga , quae loca rusticorum sunt . Item fistulae tribuit inventionem Virgil. Eclog. a. v. 3 2.
Pan primus calamos ered coniungere plures
Instituit cui consentiunt tam Graeci , quam Latini omnes. Ex Illis sat mihi unum referre Bionem non tamen Crateum contra quem hae Satyrae scriptae sunt, sed longe antiquiorem in Bucolicis: Fistulam invenit Pan, ut tibiam Pallas . Ex his Nemes. 3.Eclog. loquente ipso Pane. olli fas est insitare elautas , quas ego Maenaliis cerd coniungo Jub antris. Porro de barbara huju Dei forima , vide Herodotum in Euterpe , ubi illi dat , e nam faciam , hircina crura . Aliter de Pane sensere Philosophi, Deum siquidem totius naturae
esse finxerunt , iiqde a Graeca dictione Παρ , totum , vel omne nomen accepisse putavere , quod censuerint uno naturae nomine omnia compleeti. De eo praestat audire Macrobium Philosophum Platonicum, qui lib. I. Saturnal. cap. 23. ita disserit. Hune Deum Pan Arcades colunt, is euanter Ver ba ejus refero non blυarum dominum , sed universa subsantiae materialis dominatorem An care volentes . Cubus mare ria vis universorum corporum , seu illa diosna , sive terrena sint, componit essentiam. Eus Inoi Pan, di Inuus dicebatur , ut
173쪽
iso S a c T A N IIIo Lambere, quae cupido miscet Placerva Tonanti, . Si Calabro Vati patientes commodat aures .
abia Astula , vel virga signi ent Inpertas in habitu Attinis expressimus cap. 2 i. hujus libri scripsit γ Fistula ordinem spiritus
inaequalis ostendit ' quia venii , in quibus nulla aequalitas est , propriam stimum de Sole substantiam : Virga Solis potestatem a Ferit , αἰ cuncta moderatur ; quod in Caprae pedes desinit, hac argumenti ratio est: quia materia , qua in omnem substantiam Sole dispensanie porrigitur , divinis de se corporibus assectis , in terrae fluitur elementum . Ad hujus ergo extremitatis signum pedes huius animalis eIecti sunt: quod V terrenum esset, er tamen semper peteret alta pascendo ,sicut Sol ' vel cum radios superne demittit in terras , vel cum recolligit , in montibus visitur. Haec ex Macrobio retuli, ut
non solum Pan ad Deorum supremum Solem referri, hoc enim ipse toto pene opere probare etiam de aliis Diis disserendo intendit sed Sc rationes, quibus talis relatio nititur in . patulum afferrem: nisi magis placeret addere, quae alii ex Philosophis de significatione Fistulae dixere; ea , videlicet, imparibus calamis simul cera conjunctis a Pane composita , Coeli armoniam denotari, sicut a Caprinis pedibus terrae soliditatem. Iam ad Philodemum rewmus, quem probabile. est in hac sua Ecloga , ut Philoso; im scribere intendisse ;quandoquidem eam ad unum apicem sublimibiis arcanis refertam pradicat: & forte pro Pane ex antro obscurissimo in lucem prodeunte, naturam ipsam significavit jam pridem in suis
operibus obscuram, 'nec adhuc penitus revelatam, nunc tandem novi Philosophi sapientia patefactam, & in lucem productam . Utinam non parturiant Montes, & nascatur ridicu
Io9. Necto Ia dignus lambere N e. Ambrosiam , quae Di qsuperis in Coelo gustanda praebebatur. Hac autem potione Pan hunc privandum esse censet in poenam delicti, quod Calabro
174쪽
SATYRA III. Lin. I. III Post haec indignis Virgo religata catenis Inscaenam trabitur; dextra tenet illa tabellam, nemus , ct cultas glebas, qua sumina , Urbes r Is Ce
labro Oratori tam faciles, otiosasque aures praebuerῖt, ejusque ineptias tam patienter auscultaverit, I Io. MiDet PIncerna Tonanti e. Ganymedes TroIs filius, de formosissimus puer; quem cum Iuppiter deperiret, aquilae in inister;o in Coelum rapuisse , & sibi a poculis fecisse repudiato ministerio Hebes , que ante Illius raptum miscendo nectari praeerat, fabulantur Poetae. Ita Iuven.Saty. II. ubi con-t naens priscis Rculis , ante Iovis aetatem, fidem , & justitiam viguisse in hominibus , addit .
Nulla super nubes conviola Coelicolarum , Nec Puer Iliacus, formosa nec Herculis uxor Ad Crathos, es jam siccato nectare tergens Brachia Vulcanus Liparae. nigra tabernάe
Prandebar sibi qui que Deus ta c. . inod & Satira s. v. 39. indicat salae , arguteque.
Respice eὐm sities ideli, nigrum tuum pincernam ex Getulἰa et agit enim de si plici cliente praesente Domino bibituro . Huc etiam reserridebet Mart. Lb. S. Epig.39. , ubi de Domitiani palatio , quod Coelo assimilat.
Hic aurire decet sincrum, Germanice , nectar sEt Gandimedaeά pocula mixta manu . Esse velis , oro , serus conviva Tonantis , a.
Et tu roperas, Iuppiter i e veni . . , Habet & Homerus Iliad. 2o. cosm superi rapuere , Ioυῖ , ut m*ceret . Ad quem locum respexit Macrob. lib. 3 ' Saturn. : Vates Ganymedem Iovialium poculorum Min 'rum in Caelum ae Diis siti tum refert , velut θεωπρειον, idest decorum. a ra. Virgo re gale catensi Virgo nestio quae catenata
175쪽
rs a Q. Sac TANI Is Cernere erat; pedibus nudis animosa Virago IGNit globulo . Loquere, ὀ Philodeme, voluptas Magna oritur nobis, densique adfare videmur, Parva ubi venali pendent anabathra tigillo ,
In Philodemi ecloga secundam personam agit, tabulam seographicam manibus tenens , nudaque pedibus , globo insi-irens . Mysterium aliquod , & hanc reserre ipse praedicat , at non est hic locus prophetam agendi , divinandique quid sbi velit. II 3. Anἰmosa Virago ure. Virago idem, ac mulier sortis: uti ex Ovid..Metam. discimus .
Hue usti perτenit bello metuenda virago . Haec autem Graecis est ἀντι-ἰρα; Homer.Iliad.v. I 89. de Ama-2onibus , Venerunt amaxones Viragiaes . y masculae bellatrices.
116. Loquere ὸ Philodeme V c. Melius exprimi non poterat voluptas eorum , quae scripta Philodemi exhibebant , quam ex ulterius ea audiendi impatientia; illa siquidem, ut ait Tertuli. est summus impatientiastimulus. Haec tamen , ut & alia aronice dicta .ri 8. Partia ubi Oenali es c. DuplIci ex capIte Authoris nostri summam in dicendo artem collige: Primo, Philodemum usque ad sidera laudare videtur , quod ea , quae narrat , tam ad vivum exprimat, ut videre , ne dum audire narrantem putes ; Secundo , laudes hasce eodem tempore ita jocis miscet , ut bene animadvertas ab ipso antiquos Satyricos,si tamen non superari, certe aequari. II 8. Pendent anabathra σc. EX Iuven. Saty. 7. v. q6. deductum , ubi. Et quae condino pendent anabathra tigillo . Vox autem ex Graeco idiomate derivata, qua pulpitum , scala, gradusque superior scansilis denotatur a verbo , ἀναc ων ςUcendere: ita Iuven. loco citato de gradibus theatri, & orchestrae intellexit. Noster autem Author pro ipsa st na posuit ; de quidem parvam dixit, ex eo quia in ea non veri homines
176쪽
SAYYRA III. Lip. I. Ait cisque manu, risu excipienda, moventur Izo Corpora, quae tenui quam Uis sint pendula AD ,
Non anima credas humani aut υoce carere.
Haud alitersulto miscens contraria nexu, Apponis variosumantem pulte catinum,
midicula ueracis cora altare Auras ,1rs Umbra quibus defunt, O vox quoque con
Sed melius Scurrae, IVimi, Pupaeque loquuntur,
mines com diam agere debebant, aut soliti erant, sed tantum ad personas repraesentandas Inducebantur parvae qu .dam fictae , sed affabre ei rmat e figurae , nos vulgo appellamus liBurattini quae per aliqua fila manibus moventur , gestu 'que ac si veri homines essent, agere coguntur , prout pallim videmus , quotidianusque docet usus .ieto. Pendulamo σc. Hasce fisuras ad oblectamentum excogitatas , etiam antiquitus iri usu fuisse apud Authores reperio . Praecipue vero Lucianus narrat in Sacris Deae Siriae 1blitum esse obscenam Priapi figuram hastae impositam ope filorum a Sacerdotibus moveri . Iaa. Haud aliter ire. Idem, ac si dixIsset, euis opera tanta rerum sibi invicem contrariarum mole consarcinara esse, ut ea I utasset , dixissetque Hispanus uisilia potrida ; quae eit fercuum ex multῖplici leguminum, carnium, aliorumque excuten, torum genere compositum. Ia . Ridicut que facis Ure. Scilicet Pan numen , & Virginem catenatam dixit ridiculas ad denotandum insulsa Philodemi carmina verbis assiatis confarcinata,& risum moventia, utpote quae personae reprehesentanti, & in sc nam adductae parsim consonae.. I 26. Sed melius Uc. Maiorem eloquentiam tribule scii
ris , idcit, iis, qui risum ab audientibus captant, non habita ratione verecundiae, di dignitatis; Mimis, nempe illis, qui
177쪽
las S E C T A N IPantobalo ue docet , quaesint discrimina vitae fMortalis, quae t vitanda,quid utile, quid non, uuam tuus ise 'Deus, cui molles rumpere somnos
intra , vel extra se nam gesticulationes exercent, Imitanturque dicta, facta, mores , 5e naturas hominum; & Pupis , puellulis videlicet, quae adhuc infantiam transgressae non sint,& verba recte proferre nesciunt, quas πωδισκα' i et Graeci di
I 27. NotIissimi scurrae nomen apud Horat. in Satyris , ex quo ad quemcumque Mimum translatum la nostro Seetano . I 27. Quaesint discrimina tye. Nullus est , qui nescIat Co- mxdiam esse fabulae genus, civilis, privataque vitae imaginem , velut in sp*culo , repraesentans ς Huc ab initio ejus re- lspexit institutio, nominatim etiam vitia, vitiososque homines perstringendo , ut eorum odio , atque horrore duori mortales lin melius mores efformarent; idque longo temporis intervallo viguit; Verum, clim eo genere licentiae Poetae nimis petulanter abuterentur , atque optimi cujusque nomen invaderent , lese cautum est, ne hoc poematis genere cuiquam in posterutri uti liceret. l
Et in veteris Cometdiae locum , nova succellit , in qua licta ar- igumenta tractare coeperunt , contenti humanae vitae similitudinem , veluti pennicillo quodam , exprimere . Atque haec mansit consuetudo , usquequo in jis componendis Poetae mentem , calamumque applicuere: Verum Histrionica arte indu - eta , fictis argumentis tantum manentibus , quantum ab antiquis hujus Rculi Comcdiae nostrae distent, fatis ipsae per se indicant; quandoquidem omnia in eis contenta potitia ad corrumpendos , quam ad etarmandos mores inserviunt; non antiquus lepor , non prisci sales, non decor ordinis inest, & quod pejus est nullus personarum honos servatur . Atqui hos hiitriones melius moralem bene vivendi scientiam docere , quam , t Deum illum Philodemi ex antro eductum ad vitae civilis, a
178쪽
, SATYRA III. Ibi E. I. Is si Io Niseris. I Balatro , atque homines imitare puJlos , Ut ridenda minus recitare poemata possis . Hactenus inυidiae non es, Philodeme,daturus
Carmina, quae passim laudat studiosa juventus;
Nullus enim turpe aciem , corrosaque mure13ue Inυidet ora tibi, censum, patriamve genusve, Non calamum, vanaeque tuae deliria mentis:
Niforsan Sancti,stiui ub Judice mores Impia N
Philosophῖcarumque artium praecepta magistraliter tradenda hominibus , opinatur Sedianus . IJo. I Balatro S e. Balatrones pro nullIus pretii hominibus accepti et Varro de re rust. lib. 2. cap. f., cum ait: Videbo jam vos Balatrones: DIcti autem ita putantur a balatia , & vaniloquentia , quemadmodum habet Porphyrion in illud Horatii I. Serm. Saty-Is Mendici , Mimae , Balatrones , hoc genus omne Messium, ac sollicitum est cantoris morte Tigelli. I 3o. Atque bomines imitare Quos vulgo appellari diximus Is Buraitini: e 1 scilicet ratione, quod si ineptias, ridendasque nugas dixeris, facilius ab audientibus excuseris ; &sorsan eorum more loquendo, dicendoque meliora , majori plausu digna canes , quam nunc scribas . 132. Hactenis; invidiae G c. In epilogum contrahit ea omnia , quae fusius antea dixerat, ad probandum nullo ex capite Philodemum invidiae subjacere potuisse, non ob virtutem sarque doctrinam , non respectu divitiarum , nobilitatis generis , aut patriae. Examinandum modo suscipit, an ipsi sanctitas inorum , vitaeque in culpata innocentia probitas nocere potuerint apud impios , qaeis aliena rias, quia probro
est , despicabilis. 137. Ni forsan Sancti I e. Sancti hoc loco iidem, ac puri , v i i de in-
179쪽
Impia crilegae revocantnsidia plebis.
Credo equidem; roseo nam te non pellicit ore
et o Telephus , cdi Cithiso delibas oscula tantum
, & Innocentes. In eadem significatione bIs usus V Irgillus lib. II. AEneid. Tuque o coniux idest castissima
Felix morte tuά Et lib. I 2. Sancta ad vos anῖma , atque stas insita eu0ae Dejcendam ara quoque notat Macrob. Salum. lib. 3. cap. 3. , quem non pigeat audire ita disserentem , atque loc loca Virgilii ita explicantem. Sanctum est ut Trebatius lib. io. Religionum refert interdum idem, quod Jacrum , idemque quod religiosum : interdum aliud , hoc esse , nec ja. rum, nec reιuisVm est . Φοd ad secundam Deciem pertinet .
d qn enim jacro, aut religiose ejus anta a tenebatur, quam Sanctam , hoc est incorruptam voluit ostenuere , ut in illo quoque ;Tuque ὸ banctissima conjux Uyc. In quo castitatis honorem incorrupia uxo ἰs amplexus est . Unde σsancta leger , quae non debeni poenae sanctione corriampi .
I 37' Et tuti sub Juaice V e. Quos dixit modo Sectanus mores Diatos, hos jam & sub Iudice tutos appelIat: Mire quidem se explicat in designando Philodemum , non solii in ab omni interna labe immuncm , sed etiam a crimine , quod sit publicum, pr. scriptaque a legibus poena subjaceat; quo niam. qui tutus a Iudice , is nec criminosus , nec alicujus publici , magnique delicii reus; in Phrasi autem imitatus est Ovid. I. Metam. ibi. Sed erant sub Oindice tuti . I 39. Credo eqtiidem σc. Suae credulItatis IndicIa salse , satiriceque auert Sec. anus, dum interim vitia Philodemi etiam excusati do detegit, S carpit. I M. Delibas oscula lyc. Iam a Gentilium tempore sibi invicem
180쪽
SATYRA III. L 18. I. ISTOgitai causά ; nec palpitat uda lacerna,
Furtivo quoties contrectas pollice vultum Implumem, ct crebro levem siue pumice malam.
mn sceleris purus violas secreta sodalis, 1 3 Nocte
vIcem obv7antes sese osculo salutabant In signum amIcltἰae , teste Xenophon. lib. I. P diae Cyri, & Herodot. in Clio , quod frustra vetare conatum Tiberium scribit Sueto. In ejus vita . Philodemus sorsan ad hoc officium videtur retulisse oscula, quae impingebat Cythi . At irridet Sectanus , qui lasciva non oscure innuit , ironice siquidem eum loqui luce meridiana clarius est .a I. Ocec palpitat exe. Ex lascivo pudendorum motu . I qa. Furtioo tyc. Totus hic locus sumptus videtur ex Nart. Epigr. 2os. lib. I A. Sit nobis aetate puer, non pumlae IeυD . Antequam per partes explicem, morem tan o . Pilos vellere, non radere ad luxum pertinuit , id fiebat volsella , si a mento evellerentur , resina autem , si ab alis: Tertullianum assero, qui tract. de pallio : Unde apud hsrtos , Ur ιίrsutos tam rapax ab atri resina , tam furax a mento volsella . Capitoli. in Pertin. Vasa calefactandae resinae disellendis hominibus : hinc resinati, &Juven. Saty. 8.quid resinata su ventus.
Vulsi autem levigabantur ; qui Plinio pumliati , Senecae Vos, tr expoliti. Hinc quia levigati, leves didit eodem Mart lib. a. Epig.ψ8.
Et grandem ptierum, diisque levem .
Hinc ex antiqui moris imitatione Cythisi facῖem non levI a- tam , non pumicatam adhuc fuisse dicit, sed natura imp mem, & sine arte levem . Quod porro implumem spectat, translate ab avibus, qui nec dum plumas emiserint, ita a simili de pueris , & ephoebis , qui prima barbε lanugine careant.1-- in Aeterii purus ine. Dixit de Horat. lib. I ' Ode 3. Integer vitae, Iceleri que purus homine probo , & a quovi, crimine , di culpa immuni se