장음표시 사용
131쪽
ros Ne ora , se Vestissubeant Delubra diebus.
I sexsequere , 5 virgas gnans ex orditae casusAuotquot erun rra praecissamfulmine dextram Ciconio , sacras dumferro irruperat aedes Impius argentum rapturus, or aurea vasa ;a Io Percussumque caput Cottae, qui guttura patrIs
Iam senis inυast scelerato barbarus ense , Et tumidifrusta nudantem pondera ventris i
N o Y ae. Flagrantes perfusa genas, cui pIurimus unem Subiecit rubor , Ur calefacta per ora cucurrit.' Apul. I. Virginalis Simonid. api id Athen. lib. Iet. Verecunda ex ore emisit vocem Virgo . Hinc Plato. in Charmide recte insinuavit nullam pulchritudinem esse dignam laude , . nisi quae pudibunda : Ait Cbarmidem rubore ipso apparuisse pul- .chriorem , quoniam pudor decet eam aetatem . Tale quid etiam deducitur ex loco Virgilii supra memorato &c . .etos. Virgines, mulieresque fora nimis frequentantes , ac si pretio propriam castitatem prostituere vellent, damnantur. Eadem de causa e domo earum rarus egressus laudatur, qui vix antiquitus permittebatur; quin etiam jis locus remotior , atque editior in eadem domo ad habitandum traditus , & Gynecaeum , vel Parthenon nuncupatus , ut abessent a frequentiori populi tumultu , nec facile ab exteris
videri possent. Huc quadrat illud Eusebii apud Stobaeum :
ulter , nec alios videre , nec ipsa videri debet, praesertim , quae τἰeganter ornata sit ; utrumque enim ad res inhonestas incitamen tum est . . .etos. Et virga V c. Ex more circulatorum, qui Virgam prae
manibus thabentes, ea elata signant, S indicant populo adstanti casus , qui tela picta , quam exhibent, repraesentantur .ao8. Ciconio Ure. Nomen iniquit sint hominis furtis, & l trociniis , etiam ipsa sacra loca invadendo, assueti. 2Io. Percr6sumque caput Cotta S c. Cotta Iuven. Saty. s. I9. Eques Romauus, qui vixit temporibus Neronis , in
132쪽
Haec tibi mirificis poterunt augere. Aguris ais Argillam Aulispurcare coloribus apti, Dum linitur rudibus non cocta Adelia pennis
amicos liberalissimus , ex quo in maxIm 1 suit ex imatione . Cotta solebat. Elargiri
Et Saty.7. V. 9S quis Cotta herum λMartiali vero homo lib. I. epigr. 2 ., egenus lIb. Ist.
Epigr. 39. , fur,. iniquui lib. Io. Epigr. 88. , sordidus tandem convivaio 'lib. eodem Epigr. q9. Secta no autem est quidam impius Parricida , &incestuosus. 214. Haec tibi miri cis e . Argilla, terra summe tenaci utuntur figuli ad conficienda vala, & alia fictilia , quae variis coloribus potius conspurcant, quam pingunt. Hos Pictores proponit Sectantis Philodemo ad pingendam telam illam , in qua hae fabulae exhibeantur: nam quamvis figurae ,& imagines male pictae repraesententur, attamen satis lucri ex hoc ei eveniet, & plausus , plebe ad illas inspiciendas certatim advolante, quae minime dijudicare valet, quid in eis boni, . quidve mali , utpote imperita .
et I s. Argillam Auli UTe. Figuli, plerumque IneptIssimi Pictor .., opera , quae e luto conficiunt, coloribus pessime disepositis solent dehonestare . Qua de re ait Author telam istius Circulatoris bene ornari posse a figulis , ut putidis historiolis,
quas repraesentat, congrue respondeat. Non defuere tamen
Pictores celeberrimi etiam in fictilibus ornandis; sussiciatque pro cunctis unus Raphael Urbinas, qui vasa quamplurima mira artis excellentia decoravit, vilique argillae grande pretium fecit, ut videre est in Myrothecio Lauretano . Hodie vero,non sine maxima gloria,hujusmodi picturς clarescunt,ingenio, manuque Caroli Antonii Grue subditi clarissimi Viri Jo: Hieronymi Aqua vivae Ducis Atriens s in Brutiis , qui egregia , & pari natalibus virtute bosas artes colere , & fovere inmmopere stadat. 217. Ipsa
133쪽
DO tamen sient nigrae instrumenta moneta, Atque etiam plausus: positis nam currere cisis umbricium, Maculonem,Tongillumque υidebis,
et r7. Ipsa tamen erc. Vide notam praecedentem a Iq. 2I7. Nigrae instrumenta moneta V c.Idest,lueessum aliquod inde accipies ; exprimitque eleganter Poeta totum hoc sub nomine nigrae monetae, quae aerea & omnium aliarum vilissima . Locutio deducta est ex imitatione Mart. , a quo aerea lui temporis moneta nigra nuncupatur lib. I. Epigr. Ioo. ste Ca
Ut convivia sumptuosiora , to quae semel apparat anno Nigrae sordibus e tices monetae . Quam statim sub nomine plumbeae, ut censet cum Interpretum turba Gronovius, indigitat, subdens .
Et pro vilissima accipit, sicut & lib. Io. EpIgr.74.
Centum merebor plumbeos die toto .
Ad differentiam aureae monetae, quam fulvam dixere teste eodem lib. I q. Epigr. II. Hos nisi de fulυa loculos implere monet δ in decet, argentum vilia ligna ferant . Fortὸ argentum sub denominatione albae expressere, quemadmmodum etiam hodierno usu receptum,quo dicimus idem signa, tum moneta bianca : Sensus autem eth, ex hac arte posse Philodemum accipere a vulgo circuitante,& ejus ineptias ridente
a I9. Umbricium tye. Umbricius Iuven. Saty. 3. In princ. optimus Aruspex, virque celeberrimus: at Sectano exima plebe homo; ex jis scilicet, qui fructus, aliasque hujusmodi vilissimas merces in cistis humeris superimpositas vendunt ; ut& Maculo ,& Tongillus ; vulgo m. 2I9. ia faculonem V c. Nomen viri divitis , sed sordidissimi apud Iuven. Saty. 7. v. q.
Et septem veteres tui sodales Constemus tibi plumbed felibra. Et
134쪽
aeto uique nrum , dulcesque nuces, ct coctona
Succensus recites , Maculonis commodat aedes.
2I9. Tongillumque lyc. Idem quod Maculo , & Umbri- crus . At de Tongillo narrat Iuvenalis Saty.7. v. I 29. , quod fuerit pauper causidicus, qui tamen simula vetit se esse divitem I ideoque ait lectica assidue vectari , lavarique solitum magna clientum turba stipatum : refert pariter , quod nasutus fuerit instar Rhinocerotis . Iuvenalis versus sic se habent . Exitus Me est
Tonguli , magno cum rhinocerote lavari isolet, T vexat lutulenta balnea turba , Perque forum iuvenes longo premit assere Medos Empturus pueros, argentum, rurrhina, villas.
Forte Tongillus idem , qui Tongillianus Mart. lib. I .Epig.D. Pol praeter najum Tongillianus habet . Nam & huic Poetae nasutus , quinimmo, ut ex EpIg. 32. lib 3. etiam causidicus. 22o. Quique nrum , dulcesque nuces es e. Proponit demum Author omnes quoscumque vilioris plebis homines max;mo conatu ad audIendum Philodemum accurrere, puta Vendito . res pyrorum, nucum , coetonorum &c. In nucibus aliquantisper sisto , nam in hujus vocis sensu haereo ; nomen si quidem generi cum est , ut definit Athe. lib. 2. , dicens : Nucem voeant communiter Scrotores Attiai , ex alii fructus inclusos putamine imgnose: Inde fit , ut hujuscemodi denominationem sortitae sint nux avellana, nux amygdalina , nux persica , sive moliusta, apud Macro, lib.3. Satur. , imo & nux castanea apud Virg.
Eclog. 2. V. I. Ipse ego cana legam tenera lanugine mala , Castane que nuces , mea quas Amaryllis amabat .
Sunt ergo ultra nuces proprie dictas alia nucum genera. Verum quidem est peculiarius castaneas ipsas appellatas esse nuces , uti habet idem Athen. eodem lib. Nuces vocabant,quas nunc castaneaι iterum ex Mnaspheo , Nucum, aut castanea-
135쪽
rum nam utrsque modo dicuntur di illi est ventrἰ digestia . Caeterum quidquid de sensu loci Virgiliani judicent, Icenseantque Grammatici, nuces a castaneis distinguunt Ovid.2. de Arte.
erat aut uvas , aut quas Amaryttis amabat, Et nune castaneas , nunc amat illa nuces.
nec non Plinius lib. I . cap. 28. , ubi: Futamini clauduntur nuces, corio castaneae . At haec distinctio non impedit quominus castaneas inter nucum species dinumeremus; Quotquotl eaedemtim sint inter cibos vulgares , vilesque recensentur, suadetque Plaut. in mili. glor. act.2. scl. 3. V. 63 .
Non ego nunc emam vitam tuam vitiosa nuce .
Et magis favet vetus inscriptio apud Gruter. pag.a I- , ex qua discimus nucum distributionem pueris plebeis tantum tributam fuisse ; quandoquidem Quintilius inter publicas largitiones , quas quot annis faciendas testamento disposuerat, eam inscripsit, ut pueris plebeis sine distinci ione libertatis fieret sparsio triginta modiorum nucum . Ita habet marmorea ta
bula ad finem : PUERIS PLEBEIS. SINE. DISI INCTIONE. LIBERTATIS. NUCUM. SPARSION . MOD.
XXX. &c. PRAESTITERINT . Placet tamen addere maxime appetitas esse mulieribus , Se pueris etiam ingenuis. Pro illis itant Virgilius , & Ovidius supra relati; pro his autem Iuvenal. Saty. S. V. 03 Viridemque thoraca iubebit erri , minimasque nuces σc. Ad mensam quoties Parasitus venerit infans . Unde bene Persius Saty. I. v. Io. posuit nuces relinquere apro vir fieri, & ex ephebis excedere , dicens Et nucibus facimus quaecumque relictis . Idest, sumpta virili toga , & relictis nucibus, puerilibusque nugis ; nucibus siquidein ludere frequentissimum apud puerulos &c. Bene igitur ad morem hunc respiciens noster Sectanus dat castaneas inter pueros per Philodemum distribuendas,Sa . 3 .v. 2o8. , ubi, benigne Lector , si libet, notam hanc re ais mere ex temetipso poteris . I 2 o. Coctona vendunt σe. Coctona Syriae ficus peculiares, de quibus Iuven. Saty. 3. V. 83. Advectus Romam, quo pruna , tr eo Iona vento t
136쪽
SATYRAII. LI p. I. II 3 me tantum, Philodeme , tu perare jubentur Ingenii vires. majora parabis , Non deerunt ventris crepitus faetaque cachinni In faciem, crebras imitataque dextera vulvas.
MartialI dῖcuntur Coctana lib. II. EpIg-23. Si majora forent coctana , sicus erat . Item lib.7. Epigr. 32.
Parυaqur cum canis venerunt coctana prunἰs .
Nec quae coctana parva gerit .
Ab hoc Poeta distimus nostrates ficus esse forma ma)ores , quam coctona Syriae,quae uti vides minimae molis sunt. Sed in his nequaquam immorandum ulterius est , nam per se patent. 22 I. Hoc tantism Philo me N e. Hanc praescribit Phil demo metam, sapienter , atque prudenter se gerendi, quia . ejus doctrina , prudentiaque , & ingenium ad majora apta minime sint.1zz. mo sim sera I c. Si quIcquam ulterius tentabis, utpote tuis viribus, ingenio, ac prudentiae impar, temerarium opus suscipies, ideoque poena dIgnus fies . I 23. Non deerunt σe. Scilicet Sannae , atque IudIbrIa,e. g. crepitus ventris , & cachinni in faciem &c. Tria apud veteres sannarum, seu irrisionum genera praecipua fuisse reperio , de quibus testatur Pers. Saty. I. v. 38., inquiens. O Iane , d tergo quem nulla ciconia pinsit, Nec manus auriculas imitata est mobilis assas , li-, quantum sitiat canis Apula, tantae. PrImum Igitur fuit, manu ciconiam significare, idest dextrae digitis in modum rostri ciconini coactis laevam pinsere: Secundum , apposito ad tempora poli Ice manus ad Instar asininarum aurium movere : Tertium denique linguam longissime exerere
quod Saxones vocant caput Leonis imitari non secus, ac P canis
137쪽
dani, siticulosa in Apulia calidissima reg7one degens. Porro aliud sannae genus ponit Hierony. , videlicet, quae ab occipitio , distorto ore , 8c labris contractis fit, anteriorum dentium ostentatione . De his omnibus nulla apud nostrum Aut rem mentio , quandoquidem hodiernis plebis moribus se accomodare studens , duo tantum retulit, quibus vulgares, obolaresque sanniones utuntur. I 24. crebras vulvas Ere. Vulvas dextra Imitari , est pollicem inter indicem , & medium interpositum extensi manu alicui ostendere , & objicere; genus iamiae, injuriae, contemptusque &c. Hoc tamen , quod loco convicii Romae, Malibi passim accipitur, in Urbe Neapolis cedIt in urbanitatis ossicium , & erga illos usurpatur , quos bene valere, ia fortunis optime frui gaudemus.
138쪽
ARGUM. Philodemus, mutato consilio non amplius superbire de Satyris, sed invidiae tribuere coepit. Illum itaque amice alloquitur Author , perpensoque Natali, Censu , ac Doctrina, nihil sane reperit, quod invidiam mereatur . Deinde ad comminatum Sectano, sociisque exilium , ac triremes pulcherrime divertit; variaque nectendo , ineptias Philodemi jocose pungit. E Cce iterum ventosus ades Philodemus,'auras
N o T ae . RI. Ecce ἰteriam tiro. Ex imitatione Iuven , qui Satyram quartam eodem modo incipit, inquiens . Ecee iterum Cri pincis. Ubi ejus Scholiastes habet principium hoc abruptum,ia satyricum, x particula hac, Ecce, nos uti in rebus mirabilibus , impro- vitis, ut & illud Virgil. AEneid.2. confirmat. , Acco autem gemini . Tenedo tranquilla per alta rc.
139쪽
Lrucctat omacbo crudus. Date pocula, Musae, Cardyaco, tumidam quae diro e corpore pestem
N o Y ae . Favet& Idem VIrgIl. lib. I et . , penes quem hac particula no-Vum πιι αδι ον inducit ad excitandam Turni conquaestionem z
Ecce autem flammis later tabulata voIuturAd coelum undabat Dortex .
Unde recte Pedianus infert, tam Virgilium , quam Ciceronem recta ea usos in re inopinata , & admiranda . I. Veniosus adest e e. Metaphorice dictum , id est vanus , gloriosus, inanis gloriae, aurae popularis captator , In hac significatione frequenter vox haec ab authoribus accepta . Virgil. II. AEneid. v. n tibi Mavors ,
Ventosa ta lingua , pedibusquefugacibus sit
on ego ventose plebis Resagia venor . Quibus consonant Livius lib.qa. , quosdam ventosum ingenium , quia Perseus magis aurae popularis erat, & Plinius in Paneg. superbiebat vento , ty insolens natio : Hinc Graecis κενοδοεtα nuncupata , ideit gloria ventosa , a quibus mutuatus videtur Vir- il. I .cIt., ex utrisque autem Satyricus noster. I. Et auras ta c. Flatus , qui ob cruditatem stomaco peros emittuntur, & ructus a Latinis appellantur. Prosequitur loqui sub eadem metaphora . a. Eructat stomacho crudus G e. Cruditas In stomacho fatus , Ventositatesque producit, quae ex nimio , indigestoque cibo oriri solent: consulantur Medici. 2. Date pocuIa Musae N e. Musas ad curandum infirmum Philodemum vocat, ut medica arte compositas potiones eidem Praebeant, quibus tanta pellis ex ejus stomacho valeat eXpurgari . 3. cardyaco . Morbi qualitatem patefacit, quo laborat Philo-
140쪽
SλτYRA III. Lia. I. II 7 Expurgare queant. Medicae non insius artis 3 Ipse quoque accedam collyria pauca daturus . Eia age, fer calamum, Ligurinet, en Tertia furgit Pagi-
Philodemus ; Cardyacua enim dolor est, quando cor palpἰtat, di assipitur stomachi vitio ab humore acri, & vellicante , cui
mederi optimi vini usu, insintiat Iuven. Saty. s. v. 3I. Calcatamque tenet bellis socialibus υriam ,
Cardraco nunquam cyathum missbrus amico .
Huius morbi meminit Cice. lib. 1. de divin. s. Colirria pauca daturus N e. Pro quovIs medicamento inrum genere ad sanandum Philodemi morbum apto et proprie Vero collyria, medicamentum oculorum, uti refert Dioscorid. lib. . Veteribus authoribus , quod sciam , semper in hoc sensu usurpatum : in testimonium duos celeberrimos Satyricos tantummodo afferam: Horat. lib. I. Saty. . IIJe oculis ego nigra meis cest ria lippias
Et Iuven. Saty. 6. v. 377. superstitionem illam Astrologicam exagerantem , notantem, & irrIdentem, qua, si vel angulus ocelli fricando attritus, prurit, prius aegrotus inspicit ilium nativitatis thema , vel geniturae suae calculationem , &tum demum oculorum medicamina assumit: ex lib. si quidem medicar. regular. , ut testatur Salmasius de annis Cliniacter cis, quando,quave hora cibus, & catharmcon dandum esset aegroris , & quidquam rerum in vita agendarum auspicandum colligebant. Verba Iuvenalis hac sunt. Siprurit frictus ocelli AnguIur , inspectae gens coIIstria poscit. Adde Authorem tale genus medicamenti forte posuisse , uenaturali Philodemi morbo , quo laborat, succurreret; Unde jam Saty. r. ait de ipso . Taboque oculis stillantibus aeri . 6.-σe. Vox adhortantis Mart. lib. 2. Epig. 64.
6' Fer calamum Fe. Ad conscribendam medIcamentorum seriem , quibus medeatur Philodemo, vulgo ricerta . s. Ly-