장음표시 사용
151쪽
Marra fui patrioq;insemmat u et Aratrum. Verius hoc nemo Potor describitur Arcas, S o pecus umbrose didicit compelleresaltu A puero. At titulos Regina pecunia donat,
Duceris planid , velut Tytis ab Hercule Cacus , Et ponere foris ,si quid tentaveris unquam Hiscere , tanquam habeas tria nomina .
68. Marra suis ere. Hoc etsi per jocum dictum fierIt, le-pIdum quidem , salsum, de sane satyrico dignum foret . Quid
autem dicendum, cum Lectorem monendum velimus etiam lix ipso joco puram putam veriratem exhiberi Aratrum est insi- gne familiae Phi demicae , eoque ipse omnibus conspicientibus utitur , merito igitur hoc quoque adducit in exemplum Poeta ad comprobandam Philodemi ignobilitatem, quasi eodem instrumento, quod adhibuit ad vertendum solum , eo pro gentis suae insigui utatur . 9. Vertas hoc nemo ere . Ac si dixisset: Nullum ex Academicis Arcadicis verius Pastorem posse nuncupari,quam Phi- Iodemum et omnes alii,ficiis nomine , ac re,Pastores ibi nuncupantur ; Philodemus autem & dicitur , & est Pastor, quia aratrum exercuit, aratrum in insigni geitat , & a puero ovibus ex parentum imperio custos datus, ctim ad pascendum per Prata , & per Sylvas ducendae erant. I. pecunia σc. Posteaquam ostendIt Se- icta nus nullo modo Philodemum propter nobilitatem generis invidendum alicui; per it modo in eadem sententia , demonstrans , ne quidem ob divitias invidiae morsibus lacerandum et Consonat autem jam ab initio Ovidio Fast. 1. dicenti
In pretio pretium nunc Ui,dat census honores, Census amicitias, pauper ubique iacet . Et Horat. a. Sermo
Virtus , fama, decus , dioina, humanaque pulchrisDiυitiir sarent, quas qui construxerit, ille
152쪽
SΑτYRA III. LIB. I. 120 Et genus, ct proavos, Me ; parentis bouesat. Vera quidem narras . Fulvi imperiosa metalli
Haec datur in nobissemper, dabiturque potesas ;s s Ut velut facrum passim, multisque colatur Argentum, ct Pivi majestas splendida nummi.
Merito igitur Sectanus Reginam pecuniam vocat, quae titulos , & honores pro lubito dispenset, fatente Cicero: ad Lentulum, quod , quι opibus plas possunt authoritate plus υalent, licet eq iaepius , ut alibi idem ait, soleant pus ori conciliare, ς quod universu damnatur ab authoribus , virisque bene morigeratis . s. Ut eluti sacrum S e. Tanta divItiarum D It semper &ubique potestas , & majestas , ut plures homines sui idosatras j effecerit. Seetanus nostri aevi malum tangit, ac mordet, noni lectasiae sui temporis abusus carpserit Iuvenal. Saty. I. , ubi postquam divitem, Censori, Praetorique, ac etiam Consuli pauperibus praelatum, & honore , & aestimatione dolet, illud satyrice pronunciat. andoquidem ἰnter nos Sanct6sima dioisiarum jesto ; et unesta Pecunia templo
condum habitas, nullas nummorum ereximu1 aras s
i Ut colitur Pax , atque Fides , Victoria , Virtus . 6. Et Dιυι majestasere. Iuvenalis loco cit. asserit suis temporibus nullam adhuc Pecuniet Deς aram extructam fuisti: molter vero Author ulterius progrediendo scribit hac aetate nummum in Deorum albo refertum, quandoquidem nil magis a mortalibus ardentis limo voto colitur. Divum autem appellat, quasi ab hominibus turpi Idolatria Miter Deos relatum , quippe, teste Servio , Divi a Diis ita distincti fuere , ut Dii dicerentur aeterni , Divi autem, qui ex hominibus , & ex nominum decreto fierent, quemadmodum de pluribus Imperatorious certa abundant monumenta ; Nec omittendum honorem hunc ungulari ambitione a pluribus procuratum , ne
153쪽
Haec mihi nota prius. Loculumsed concute, des, Ni onat hic, vacua ue insat vesca crumenas', Nec tantum fortasse tument , agilesque feruntur
minori insanIa postulatum . Exemplum dat V Irgil. aeneid.6. v. 389. de Salmoneo , de quo ait: Didiumque sibi poscebat Minores . Hu us stultitiam sequuti sunt Alexander , & Cal Igula . Authores primi, Curtius saepe, Arrianus , Plutarchus , &Justin. lib. 22., apud quem Alexander non salutari, sed adorari se jubet: Alterius Suetonius, passimque Romanae Historiae Scriptores: Addo tamen saepe promiscue acceptum Vocabulum Diυus,& Deus , ut habes ex eodem Sueton. de Domitiano , qui tormalem epistolam cum dictaret Procuratorum suorum nomine, sic coepit: Pominus , π Deus noster*fieri jubet; quod idem assirmat Aurelius Victor scribens : Major libidinumsa iis , ta plus quam superbe utens Patribtis : qui equi se Dominum , t 'Deum dici coegerit . Quo vitio nec caruit ipse Augustus , unde in eum Iuliani locus In Satyra : Inter haec Silenus , iste vero , inquit, optarum multa nobis Deorum tutelarium simulacra congessit. Vnde tis, ait Augustus, suu jocosum nomen mihi das ξ uidverὸ , inquit Silenus , an non sicuti iιli Nymphas , ita tu nobis , Augoste , e uxisi Deoi , quorum unus, ty primu , ecce hic Cae
37. Loctilum sed concute V e. Locutus pro sacculo , In qnci Pecunia servatur, qui .cαλάντιον Graecis dicitur , estque apud
Plato. lib. I. de Republ. τα' βαλαντια αποτέμνειν, crumenas incidere . Secianus Philodemum alloquitur , suadendoque , ut Crumenam concutiat , paupertatem ejus ita dicat , dum vacuam esse indigitat. 38. Vactias insat vesica lyc. Inflata qualis vesica, sed quae nil intus habet, nisi ventiam , & aerem . 39. Nec tanttim S c. Folles alibi diximus eosdem esse , qui vocantur hodie , Palloni, quique peli bus confecti , de aere pleni ad ludum adhibentnr . His a iiiiiii latur crumena Philodemi, qtiae contra Philosophorum mitentiam vacuum dari negantem , nil intus habet .
154쪽
N o T3ς. Agilesque feruntur sto. Ob sui levItatem ad mInImum manus , & brachii impulsum, vel in terram repercussionem . 6o. Thermarum G e. Intelligit de Thermis Antonianis , quae ad hujusmodi lusum destinatae fuerunt pro Seminarii Romani Convictoribus, & Alumnis, sub cara Iesultarum degentibus f quia sunt loca spatiosa , & a populi frequentia segregata , unde libertati consultum . Sumptuositatem , maximamque molem Romanarum Thermarum vetera monumenta , quae adhuc existunt , connotant' I hernias Antonianas ab initio tanta amplitudine praeditas non fuisse constat ex duobus celeberrimis marmoribus apud Gruterum, qui habent eas penitus dirutas, non solii in readificatas , sed etiam amplificatas ab Imperatore DIocletiano . En primam e marmore Nicomediaeetassis pag. Io79. n. 2.
C. AVR. VAL. DIOCLETIA. P. F. AUG. CVIVS. PROVIDENTIA. ETIAM . LAVACRUM. THERMARUM . ANTONINARV M. FUNDITUS. EVERSVM.SVA PECUNIA. AMPLIFICATVM. POPULO. SUO. EXHIBERI. IUSSIT. Et ne quῖs putet, bus hac in tabula litam , Roms in i
FLORENT.ET. PIISSID. N. VALEM AXIM
de Thermis Antonianis forte Nicomediensi agi basim propono licet undiq; seacta S col-psis Thermis Antonianis ei stam apud eum- quae sic se habet.
MAXIM. AVG. N. DIOCLETIANO. U. COSSVB. FELICE. PROC. AUG. N. THERM. ANTONIANARUM
155쪽
USOSSIO FRUCTO. C. ISDEM. ET BELLICO. MARCELLI CVRA. AGENTE.TVRELLIO FELICISSIMO OB DEDICATIONEM. EIUS. DED. DECVRION. H.S. XXV. ET AUGUSTALIBUS.
SING. H.S. XXV. MUNICIBVSH.S. U. Ex quJbus collige instaurationem , & amplificationem hanc factam suisse anno Christi 18s. , quo secundum gessit Consulatum Diocletianus , ut docet Baronius fretus aut horitate Cassiodori & aliorum. Forte in jis construendis damnati actopus miseri Christiani, prout postmodum ann. 288. actum fuit in thermis Diocletiani, eod. : Maximiano; jubentibus,qui non contenti veloci martyrio necare milites , ut eo more servorum diurno labore fatigarent, ad opus, ut dixi, da inhvvere. Ultra has Antonianas habemus etiam Diocletianas satis a temporis in Juria vindicatas ; plurium aliarum visuntur adhuc reliquiae, ac vestigia , & quidem splendissima , licet aevo , utplurimum, cesserint . Hae porro in quem usum construetae fuerint a Romanis Imperatoribus , nomen ipsum ostendit ad calefaciendum scilicet ,& lavandum , quia frequentia etiam
balnea in iis inerant. De his abunde Historici , quos si libet,
consule. 6o. Pendula viscera V scera proprie loquendo sunt partes internae animalis, & non tantum exta,uti cor,jecur,pulmo &c. , sed etiam caro ipsa , quae est inter ossa , & cutem , ut ostendit Virg. r. AEneid. Τergora diripiunt costis , ty viscera nudant. In utroque sensu accepta vox haec ab authoribus, praesert7m Poetis, ad res inanimes translata . Quoad primum dixit Virgil. S. AEneid. de saxis, de scopulis , quae & terrae ossa nuncu
Interdum scopulos avulsaque visera montis Erigit eructaaI. In
156쪽
SΑYYRA III. LIE. I. Cumferulia nitus jam cessavere magi rae, Liberaque exultat permisci luce juventus. Non N
Tu a. promi iactavit OvId. a. Metamorph. de terra. Nec tant&mjegetes , alimentaque debisa dities Poscebatur hamus, sed itum est ad υiscera terrae . hoc est loca interiora , & penitiora . Ita Sectanus noster vIscera ad internas thermarum partes apposite , eruditeque retulit ex ipsius Ovidii imitatione,seu potius Iuvenalis Saty. z. ubi scripsit. Viscera magnarum domuum , dominique futuri.nc appellans collem Viminalem , ubi magna aedificia , & sumptuosas aedes fabricare meditabantur exteri homines , qui pa peres , ingenio tamen callidi Romam petebant. 6o. Lambunt eyc. Idest, levi confricatione , &contactu , quasi ea leniter delibent , translat. ab animali, de quo proprie lambere, idest lingua molliter delibare .
ἡ Clim fiunt vacationes a Scholis , unda
Icholaribus ferula magistralis timenda non est; Ferula porro, ut noris ma res est , baculus , seu virga , qua puerorum manus feriuntur , vulgo: Hunc Iuvenal. Saty. I. nianus ferulae subducimtis 'Pro jis , qtii non sunt amplius sub disciplina . Item MartIal. lib. Io. Epig.62. Ferulaeque trisyes sceptra Paedagogorum Cessent ex Idus dormiant in Octobris: . Valent , satis discunt . Qii bus innuitur vacationes antiquitus fieri per aestatem ad Idus Octobris , quibus remissus est calor. Addo Epig. So. lib. Io. ejusdem. Inoisae nimium pueris , grataeque Magistris Clara Prometheo munere ligna sumus . 62. Liberaeque ere. Idest , jis diebus , quibus ad animum recreandum ad Thermas juvenes a Iesultis ducuntur , necnoi Iad fruendum aere aperto, quo optime corpus nutriatur eorumsqua pene reliquis in diebus domi , & in scholis, veluti quodam carcero , clauduntur ad studia peragenda: ad litteraim
157쪽
autem permsi luce , idest facultate in publicum prodeundi ad imitat. Cio in Cat. majo' , qui habet: 'Sec υerὸ ille in luce
modo , atque in oculis ciυἰum magnut , sed ιntus denique praestantior. Idem habet alibi pro Dejot. υιιι rer n. Non tibi sunt caligaeta c. Miserabilis Philodemi condῖ-tio sorte nimis exageratur , ut neque ei sint caligae, neque vestis , nec quicquam aliud ad quotidianos usus necessaritim :exageratio tamen hac maxime Satyro convenit , atque huic loco aptissima , ubi ob divitias in invidiam cadere eum noli posse defendit. 63. Geminae πc. Cantharus vas potorium utrInque ansatum , prout testatur Virgil. Eclog.6. v. ubi de Sileno. Et gravis attrita pendebat cantharus ansa . scribitque Fulvius Ursinus in Append. ad Ronian. Tricli. , advocans antiqua marmora , & numismata . Cateriam cantharum fuisse pridem Baccho sacrum vas cunctis veteribus scriptoribus in consesso est , habentque expresse Sidon. Burg. de de Triumpho Bacchi. Cantharus , in tΘrsus dextrὰ , ἰ ἀque feruntur . Silvis q. loquens de Baccho .
Dextraque pependit Cantharus Plῖn. lib. 3. cap. II. in fine, Valer. Max. lib. 3.c. 6. R Macrob. lib. s. Saturnal. cap. ar. ; Quibus addo S. Hiero. contra Vigilan. Libere proclamabis te esse Libertim Tatrem , pro ebrietate , T cuntharo ex humeris dependente lyc. , & Arnob. lib. 6. In Liberi dextera pendens potorius cantharias .
6q. Nec toga brumalis G e. Togam scilicet , sive sericeam ponderosiorem , sive e panno consectam , qua hyemali tempore induaris ad arcendum frigus . Sensus est neque tibi est veitis brumalis , quam possis aestatis tempore pignerare, ut Plures faciunt , ad subveniendum suis necessitatibus . 6ψ. mam femina e re. Scalas Montis PietatIs occupant quotidie fiequentes Reminae , quibus traduntur, quacumque ab
158쪽
6s Conducenda obolo scalarum in limine . β dis Longa nimis foedi celebrarent Sabbatha Uerpi, Deficerent, crassusque calix, viridisque patella ,
ab aliquo pignerantur , eaedemque pignore confecto , & pecunia accepta illi reportant, solitamque oboli mercedem recipiunt . 6s. Conducenda σc. Optime dictum de faemina , quae pretium accipit pro pignorationis labore suscepto; siquidem Conductor proprie est, qui precio opus aliquod faciendum suscipit, ex Cic. ad in Frat. lib.6. 66- Longa nimis tyc' Augct sentetitiam , acriusque pe ,- stringit Philodemum , inquiens , quod si nimis longa sorent Hebrsorum festa , majus etiam esset ejus malum; quandoquidem cum nil possideat , suod apud Montem Pietatis in 'ignus deponere possit, eos adire cogitur , quibus quaelibet etiam viliora panni, sericique frusta accepta sunt. 66. Sabbatha tye. Pro qualibet Iudaeoruin solemiaitate , inter quas praecipua Sabbathum , ut alibi notavimus . 65. Verpi erc. Id est , j idem Hebraei, qui dicti Uerpi fuere,sve recutiti, quia verpam , hoc est mentulam habent praeputio nudatam , circumciduntur siquidem ex praescripto legis . Sic eos appellavere Iuvenal. Saty. Iq. Ad fontem solos deducere Verpos .
Et Marti . lib.7. Epigr.8 I. 'Delapsa est misero fibula, Verpus erat. Item lib. II. Epig. Verpe Foeta sapis. Idem , ut innuimus & recutitus, quia ei a glande resecta cutis , de quo consule Sidon.
Fert recutitorum primordia Iudaeorum .
Et Mart7al. lib. . Epigr. 29. de Coelia scorto .
Nec recutitorum fugis inguina Iud orum.
6 . Desicerent urc. Sensus eii , quod si hujulcemodi praesidium ab Hebraeis non haberes, non tibi esset, quid insumeres ad necessitatem diurni victus .
159쪽
Tunc manibus Baccon caderet ,seu raq; doleres o Dilectum Roma nimium distare Tarentum. Vix igitur Maculo, que ornice nata Suburra Enixa es meretrix ultro vulgata pudorem , tamque locat nasum purgandissaepe latrinis , Diυitiasque tua inmagnos invidet ortus.
s Invenit tandem, qua livida pectora fervent,
N o Y67. Crassus ealiae G e. Pro vilI, noli crystali Ino, nec argenteo, sed vitreo, & forte argillaceo; Calicem pro vino ponit, indeque intelligit pro vino vappam . 67. Viridisque patella U c. In eadem sententia permanet , ει sub viridis patellae, quae etiam Prasina , & vulgaris, quodli-het cibi genus, vilissimum tamen ,comprehendit. Se de patinis ex viridi Prasina fabrefactis latius at ibi . 68. Qua tibi cognatas ta c. Caules, de quorum condimento, & cibo egimus in Saty. praecedenti in not. ad vers.98. Dixit autem cognatar, quia homunciones e Regno Neapolis proni sunt in hujusmodi dapes, & ad illas vescendas natura fe
I. Vix ἰgitur tyc. Conclud It ratIocinationem: nullum esse , vel vilissimum hominem , uti est Maculo, & ille alius latrinarum purgator, cui sit ejus sors invidenda . 7s. Inυenit tandem erc. Quasi fassus fuerit Philodemus, neque nobilitatem , neque divitias fui ste , quae sibi invidiam conflaverint apud Smulos, Inducitur modo, quasi dixerit, quae sit vera causa, propter quam ejusdem morsibus per has Satyras adeo dire exagitetur . Ipsum alloquentem statim audire praestat: ibi, potentior lyc. 73. Livida pectora Te. Lividus, qui ex ictu plumbeum co-Iorem In parte laesa contraxit, sanguine ad cutem diffluente . Quoniam vero, qui invidia laborant, hunc colorem , quia se dolore exedunt, contrahunt, lividus saepe, pro invido ponitur, quemadmodum, di livor ipse, pro invidia accipitur ; lividum a
160쪽
dum, pro invῖdo dixit MartIal. lib. I. Epig. gr.
ducis vultus, eτ non legis ista libenter , Omnibus inυideas, listae, nemo tibi. de lib.q. Epig.27. Saepe meos laudare soles, Auguste, libellos ,
Inυidus ecce negat lyc. nigros corroAit lividus ungues e Dae, Caesar, tantὸ tis magis, ut doleat. I'ers. Saty. R. V.36. ponit tabescere, pro livere . Magne pater Diυiam saevos punire irranno Haud alia ratione velis, cum dira libί - eris ingenium fertienti tincta υeneno 2 i Virtutem videant, intabescantque relictae .
sicut & Mart. l. s. Epig. 6 I. . Liνet Carinus, rumpitur, rarit, plorat Livorem autem pro in v Idia habet idem lib. II. Epig. 34.
necnon lib. Io. Epig. 33. i iu, si viridi tinctos erritae versus ne malus liυor dixerit esse meos , . Utfacis, a nobis abigas ure. si simplicis notae metam excelserim, ferat patienter lector; non enim facere possum, quin reseram ovid. lib. a. Metamor. sic
invidiam dei cribentem Pallor in oresedet: -aeses in corpore toto: Nusquam reha acies : liυeni rubigine denter , Pe ora felle υirent: lingua GD usa veneno , , . obes ; nisi quem visimo diere dolores : Neefruitur somno vigilanibus excita curis edea videt ingratos, intabescitque videndo Successus hominum : carpitqiae, carpitur unis:
Suppliciumque suum est tyc. Et Sana retariana, qui Italico carmine cecinit .L'inoidia AI-ι misse fessa macera , Esi dilegua come agnel ser fascino ,
Tandemque poetam quisquis ille lit,qui eodem idiomate scrIpsit de invidia. In pallido color tinge la faccia