장음표시 사용
51쪽
M E DICO APPARA TV s. non tempore confert: ad quam nos hortatur: ut similitudinibus omissis dissicultatibus omnibus superatis, quae nullum unquam studiosum deterruerunt, ad causam cognoscendam nos conferat mus. Cum interim non minorem in illis quam in cauta cognitione laborem tu eundum nobis esse testetur. Quae cum i ita sint, continere me non possum, quin medicinae studiosos impellem, Vt communia, SI Vulgaria omittant: ea, quae r condita sunt, SI a vulgi sensu remota aD sequi conentur. Nam porro quid tam vulgare,quam similitudines sectari,quas ne mulierculae quidem omnis eruditio- nis expertes n5 nesciunt Illa,quae sum- ma sunt cogitate, in quibus prosequeni dis ingenium prQbatur, industria laudatur, successus vero in coelum tollitur. Vbi ve ro capiadae sunt causae, nullae sunt tenebrae,omnes aditus patefacti, semitaes tritae, nihil est in quo quisquam modo studium, & diligentia adhibeatur) possit: ostendere. Hactenus de signis, & argumentationibus. Nunc de indiciis, quae .s ducunt nos in cognitionem sedis morbo
52쪽
ι IOAN. B APT.. DO N. assectς, verba faciamus.Notae igitur,quzmorborum sedes ostendunt, sumuntuc aut ab actione laesa, aut ab iis, quae maXime prosunt,& laedunt, aut ab iis,quae CXCernuntur , aut a positu partium , aut a propriis symptomatibus, aut ab iis,quae alteri superueniunt,aut ab iis rebus,qua:
ad nascuntur partibus , aut a causis, CK quibus morbi oriuntur, aut ex iis, quae ante praecesserunt, aut a totius Corporis dispositione, natura, aetate, Consuetudine, Victus ratione: aut a doloris specie, da eius magnitudine, colore, tumore,aut
denique sympathia. Actio laesa morbi sc-dem ostendit hoc pacto: Si ventriculus
morbo afficitur, minus belle cibos Concoquat necesse est,ti si parum cocoquit, continuo infirmus est ventriculus:quodit tρ δε praecepit Hippocrates cum dixit: Obseruandum corpus,& eius actio. Verum maxime Cosiderandum, num aliqua alia
praeterea signa accedant.Nam etsi dolor sit in postremis costis lateris dextri,is no' protinus morbus pleuriticus cst: nam . dolor huiusmodi non ad hunc tantumnodo morbu pertinet:quare sunt quoq;
53쪽
ME DI C. APPARA TV s. ssςaetera ligna perpendenda , & illud imprimis num pex custim aliquid excernatur, num quod editur album, aut rufumiit: his et ii signis adiunctis in morbum pleuriticum aegrum incidiste constabit. Quae Ledunt oc prosunt, larc solent medicis cognitionem haud vulgarem sedis morbo affect veluti in sanguinis vomitu, si is ex ventriculo prorumpit, acria maxime iuuabui: sin ex pectore aut pul-mqne, ea quae reprimunt: sin autem ex Capite fluat, vinum no recte datur. Quae autem iuuant,& prosunt,aut sunt medi-ς menta , aut cibus, dc potus; Quod φ A. AHippocrates animaduertit, cum docet nos non morbos solum, sed etiam mor-ς 3 par borum sedes ex iis, quae aegris Ostcrutur, cognoscere. Et libro de usu eorum, quae
humida sunt, Necesse est inquit uti in arte medica, non soldm iis, quae aliquid leuationis afferre solent, sed quae etiam
aliquid detrimcti. Verum ea debet Viro P, bd. rumque moderatio adhiberi, aut Vt pla- morb. vuLnς iuu Cnt,aut certe non vehementer heta Q dant.Eo enim animo ad aegros curandos
54쪽
s6 IO AN. BAΡ DON. fieri poterit, conemur ςgrorum morbos leuare:quod si nullis id remediis cosequi
possimus , id certe magnoperC CaUCamus, necesse est, ne eos nostra Culpa in exitium praecipitasse videamur. Eorum Vero, quae excerni solent species conmderantur, aut Vt particulae sunt affecta rum partium, aut Vt partes in ipsis con tentae,aut denique Vi eXCrementa. Int stinorum aliquando membranulae de scendunt in dysenteria,suntque illis tunicis, quibus tenuia intestina Conteguntur,carnosa magis. Hae notae erunt Certet intus crassa intestina exulcerata esse. Ea quoqn quae in partibus continentur, exhibet certas notas. Nam Mitylenis adolescens secundum sedem Vulnus acCC-pit graue,& profundum: is primis tribus diebus neque cibum, neque potionem assumpsit: quarto vero die impositis antea remediis cibum sumpsit, ac bibit: vespere ite curatione adhibita urinae circiter quatuor heminas per vulnus eduidit,cum antea suppressa videretu r.Tum
vero idipsum onus pulcrὰ se deposuisse dixit,quod vehementer grauabat. Ergo
55쪽
M E DI C. APPARATUS. Trvulnerata vesicam esse constabat:quemadmoduinctim stercus per vulnus res ditur, plagam in testinis esse certum est: sic cum cibus redditur,ventriculo plaga
inflicta est. Eorum vero,quae CXCernu tur, aut magnitudo, aut locus, aut tempus , aut quantitas, qualitas, aut CXCC
nendi modus consideratur. Magnitudo quidem,ut si aluus magnam aliquam tunicam expresserit, qua superte tur intestina, Carnosam,& latam lcera in planioribus intestinis esse facile coniicies, Si vero parua sit & tenuis, in tenuioribus. Locus autem ex partium positura, & earum conformation e intelligitur,ut ventriculus & ab inferioribus partibus purgatur & vomitu. Renes vero, & vesica per urinam superfluaeYercernunt Cerebru multas vias habet,quibus quicquid expelli potest,facile elicit. Tempus
quoque Corum, quae CXCernuntur, maxime animaduerte lum. Etenim si simul atque aeger tormetum in dysenteria -- serit, protinus deliciendi inueniatur Cu-
puditas, inferius vitium esso ostendit: sici post aliquod tempus, superius : quant
56쪽
18 Io, N. i BAPT. DON. tace maiora sunt eaesuae excernuntur, si menstrua extra modum protundatur, si ex naribus magna straguinis copia profluat:eade ratio est urinatu, Vomituum,& eorum quae veter reddere solet. Qualitas vero aut in colore consistit alieno, odore, sapore, sono, aut calore, frigorC, humiditate , ac siccitate. Etenim si aucsputa crueia,auz Vrinae nigrae, aut ructus uidorosi, sudores male olctes, aut aluus liquida reddat,tanc ea que excernuntur qualitate aliena peccare dicimus. Sic Myinto d. Hippocrateβ. ea quae CXCernuntur c0n- 'rb- siderare nos maximo voluit, Unde prie manarinc, quado compressa sint, quantum e Xpuserint: eorum item colores,calores, falsiedinem, dulcedinem xe- . nuitatem, crassidiem, aequaliter, an inaequaliter,corpus,tempus,& tandem mu- tiones quales,ex qualibus habeant. Et alibi,Quae sursum erupunz,aC LOrquent, 'r' pinguia, sincera,spumosa, calida, mordacia, aeruginosa, Varia, ramentosa, foec lenta, cruenta, spiritus CX pertia, cruda, cocta, sicca, quaecunque circumfluunt,
eontemplanda sunt. Multa alia possem
57쪽
in mediu afferre, sed nihil necesse est, in singulis diutius immorari .Positus quoq; partium , sedem allectam ostendunt, Mcum dico positum, intelligi quoque velim,& Conformationem partium, oc corum societatem. Etenim durus in praecordiorum parte dextra tumor,non lie- 'nis, sed iecinoris assecti nota est. Praeterca vero si quid aliquando vomitu eiectu est,id aut ex gula,aut ex Ventriculo pro
fluxisse necesse est. Quod si tussedo,aliquid prouenerit: aut ex gutture, aut exaspera arteria,aut ex faucibus,aut denique ex pulmone erumpet. Positus partium cognoscitur , si naturam corporis nouerimus .Hinc illud Hippocratis,Na- tibia ue rura corporis principium est in arte meta M/b-- dica:/Et libro de spiritu, Locus in causa est, Vt morborum multae reperiatur differentiae. De societate inferius agemus; Inter haec annumerantur etiam ea, quae
morbis proprie subsequi solent. Nam ore ventriculi affecto, iastidium aegros urget: si vero iecur sit imbecillum, venter offundit quaedam, quae reserui aqua, in qua carnes nuper mactatae lotae sint.
58쪽
Et in urinis quaedam subsident, quae erui
speciem referunt, cum in eodem sit CX- citata inflammatio. Huiuscemodi urinasti πο δε excreuisse Hippocrates vidit Nicostratia j I VXOrem. Idem quoque morbi horam,
sextod tempus , dc propria accidentia Considerari oportere tradidit:& animaduertCn-M,ia. i. dum esse alibi testatur, quales in uno- p r quoque morbo humores excitent assc-ctiones. Neminem fugere arbitror multa morbis superuenire, quae si ab affectu separari non possunt , proprie morbis subsequi dicentur: sin minus, ne sedem quidem affectam ostendent. Quatuor
autem modis aliquid.superuenire dicitat , tur. Aut enim morbus ad morbum aCCedit , ut ad tecinoris.inflammationem febris, vel ad morbum symptoma, Vt ad febrem capitis dolor, vel ad symptoma morbus, ut ad ciborum cruditatem lienteria,aut symptoma ad symptoma: ut ad vigilias vehemens capitis dolor. Quinetiam ea, quae in partibus nascuntur sC-dem affectam demonstrant: vim Cnim, naturam earum rerum, quarum furit proprietates,ostedunt: quemadmodum
59쪽
MEDIC. APP ARATVS ci fungi oriuntur , si capite fracto meninx fuerit astecta: sic autem appellatur mem 'brana quς cerebrum continet.Idem obseruauit Hippocrates lib. .de morb. Vul. Ophthalmiae humidae, longae, diuturnae c--3. pax cum doloribus. Adnascentiae palpebrata' ' γ' rum, internae & externae Visiones corrumpentes,quas ficus nominant: nascebantur & in aliis ulceribus multa,necnoin pudendis. Causae etiam qine morbos excitat,sedem affectam ostendunt,quod ex Galeni libro de Constitutione artis medicae satis patet. Vt autem dc ad causam,&ad causae principium perueniamus, nos sumimopere hortatur Hippo- e Crates in praeclara illa curatione famulae
Idumaeae. Et alio in loco, Animaduerten- Sexto ridas nobis causas censet, ob quas morbi nos occupat. Pertinent etiam ad sedem σ3 affectam noscedam quaecunq; ante prae- Cesserunt, unde Hippocrates, Interroga- --ρ but,respondebant ipsos frequenter repleri cibo,& potu .Et, Praeterita dicito, prae- τrimo lesentia cognoscito,futura praedicito. Has
Hippocr. προωταπεις appellare solet, qua- stuam derum nequam omittat diligenter debet ' θμευ medic ιε.
60쪽
IO AN. BAPTDDON. medicus ex eiusdem praeceptis anima M' uertere. Quarum alias ea coniectura a Dsequimur, quam arte niti antea dicebamus, aliae Vero absq; vlla ratiocinatione cognoscuntur. Corporis vero status,natura, aetas, consuetudo, S postremo Victus ratio potius indicat causam morbi, . & morbu, quam sedem affectam, de quibus cum ad causarum tractationem P uenerimus copiose agemus.Color idemo endit: nam iecore a tacto alius fit Color, atque liene, quod morbi regi j genC- Secundo de ra perspicue detegunt. Hoc Zc Hippo- 'i' crates adnotauit,Morbi regij,inquit,qui' ex iecore excitantur , colorem habent subalbidum , qui vero ex liene nigri Orc. et ἰῶ. δε Et alibi, Coloris mutatione maxime ob b m p 3 seruandam esse tradit. Et quibus lien intumescit, ijs colores fere deteriores fixit. Frimori Et, Colores emorescunt. Huc accedunthmi & tumores de quibu s diligentissime scripsit& Galenus,& Hippocrates. Tumor in pube ortus vesicam affectam ostedit, in dextris praecordiis tumor iecur affectum indicat. Olitoris etiam Uxoris tu-e; Ilan i. mor infra umbilicu sedem affectam de monst.