Aristotelis ... Ethicorum ad Nicomachum libri decem. Ioanne Argyropylo Byzantio interprete, nuper ad Graecum exemplar diligentissimè recogniti. Cum Donati Acciaioli Florentini ... Commentariis, denuò in lucem editi. ..

951쪽

prodest abstinentia & quies: sed alicui tame non prodest,ue luti in aliquo veheineter debili non erit obseruanda abstine ita & sic uniuersalia in medicina propter diuersas naturae co-plexiones no semperata odatur lingularibus. Hoc et infita magistris ludi,qui no eosde ludos omnibus pugilibus iniponui: & sic ferme in alijs facultatibus euenire videtur,quod id quod est in uniuersali no accomodatur statim singulari. vn de priuatae atq; paternae leges cuiq; propria: & accomodatae videntur. Scit enim paterfamilias naturam liberor ii,&pro prie acconio dare potest ad eoru educatione instituta sua. sed ne videatur quod Philosophus procedat contra doctrinam uniuersale, quam ipse profitetur & tradit,& quod irruat contra uniuersale facultatem leo una ferendarum quae pertinent praecipue ad prudente ciuilendeo dicit quod medicus habens scientia in uniuersali,ut theoricus postea descendat ad parti cularia adiungendo experientia optime tum poterit ac conimodare scientia illam lingularibus: fieri tamen potest,ut aliquis scientiae expers sine cognitione regulae univer salis, experientia quada aliquibus inciuiduis medeatur, ut aliquis sibi- ipsi: veru addit Philosophus quod ille qui vult fieri artifex &speculativus, debet eniti accedere ad ipsum uniuersale,& il lud cognoscere eo ni odo quo patitur natura illius uniuersalis. Quod adiunxiisse videtur Philosophus,quia sunt nonulla uniuersalia necessaria ut in Mathematicis:nonulla vero talia sunt ut cuncta coplectantur, id est eis quae coringere possuluno semper accomodetur: sicut de illa regula uniuersali dictu

est supra,' simpliciter febricanti prodest abstinetia ct quiesrna in aliquibus n5 valet,sed fallit.1imile est illud quod dicitur

in quinto. Fieri aute non potest, ut de quibusda uniuersaliter recte dicatur. In quibus igitur necesse estu niuersaliter dicere, fieri vero n5 potest ut recte dicatur: in his lex accipit id quod pleritq; fieri solet,no ignoras errore,& est nibilominus recta. Error enim no est in lege nec in ipso leoislatore, sed in ipsa rei natura&c. quare nitendum uniuersale ipsum cognoscere eo modo quo fieri potest,&quo patitur natura rer si de quibus est ipsum vnitier sale. Concludit postea Philosophus, resumedo illud quod superius dixit, quod oportet vnsiqueq; qui debet instituere aut paucos,ut paterfamilias: aut multos vigubernator ciuitatis, de quo superius intellit , aptii esse adfe-

952쪽

rendas leges.Nam paterfamilias habere debet facultatem legum feredarti,ut recte sciat & possit instituere liberos suos. Est enim optimum publice praeuidere ut iuuentus&homi nes bonis moribus itistituantur, & ad virtutes dirigantur:.

quod si publice negligatur,ut plerunq; in ciuitatibus fit, tuepriuati in patresfamilias debent cogitationem suscipere de moribus filioru,&operam dare via teneris annis sub optimis disciplinis &exerciti js vivere discat. Non enim parum, sed multum,imo totum refert, ut in secundo dixit Philosophus, hoc an illo modo ab adolescentia assuescere: sed multi 1unt qui hanc curam negligunt,contra quos inuehitur Plato dicendo φ quidam sint qui maiorem cura habent equorum vel alio xu brutoru quibus delectantur,suam filior v. Opor tet igitur ut paterfamilias,qui debet cura& diligentia sua facere alios bonos & studiosos, sit aptus ad ferendas leges ex quibus prouenit educatio & assuefactio bona. Et ipse praeterea ciuilis gubernator debet habere optimam facultate ferendarum legum,cum multis prouidere debeat,& bonis moribus ciuitate munire. quare paucoru gubernator debet esse aptus ad feredas leges, ut diximus,& inultorti longe magis, de quo praecipue&principaliterint edit Philosophus,&vult quod habeat facultate legum ferendam,quod in ciue&g 93 bernatore videtur esse praeciputa,ut in sexto vidimus. HAEC cum ita sint,considerare. J Aec est tertia pars huius ultimi capituli,in qua Philosoplius posteaqu&n ostendit bona educatione magnopere conferre ad acquirendas virtutes,&ad

ipsam institutione requiri bonas leges, atq; ideo oportere ciuem aptum esse ad ferendas leges: nunc declarare intendit. quomodo talis potest euadere aptus, & videtur mouere du

bitatione,deinde soluere, postremo polli rise modii tra- dituru, quod facit postea in libris Politie a. Dicit igitur in primis quis est modus,& a quo potest acquiri talis ars atq; facultas,an ex sese, an ab alio:& si ab alto,a quo nam,&vnde.& incipit dicere quod videtur esse coueniensvi sumatur haec facultas ab ijs qui Rep. administrat.& hoc declarat , Sicut. Qin alijs facultatibus,ita in re ciuili& facultate legii ferenda

rum: sed in aliis fit ita, ut qui eas exercet & operatur circa illas, tradat etia doctrina tali hi facultatu, ut medicus medetur,

dc docet arte medicinae,& pictor eo de pacto,&alij artifices: ita

953쪽

ita etiam fieri videtur in re i pia & facultate ciuili,cuius praecipuli munus esse videtur, ut in sexto dictu fuit condere leges.

Aes non similiterin rei ciuilis.J Nunc videtur Philoso- s

phus declarare superiore sententia & similitudinem non valere,&ostendere eos qui Rem p. gerunt non esse sufficietes ad trade nda tale facultatem, quia non fit in re ciuili ut in alijs facultatibus,& huiusmodi artibus,in quibus artifices exercet sese,&eas etia tradunt: sedi qui in Rep. versantur,non do cent talem facultate,nec tradunt doctrina quandam uniuer1alem rei ciuilis,& praesertim ferendi leges, cuius rei facultas

videtur esse rei ciuilis maxima par S,exercent tame remp. ex

perientia quada. sed sunt ali jeconuerso qui profitentur se habere scientia huiusmodi facultatis ut sophistae,& tamen nurulam experientia vel usum habet tractandae reipublicae. Quod autem ij qui in repub.versantur non fuit sufficietes ad tradendum hae doctrina facultatis huiusmodi,probat Philosophus hoc pacto ,Ii qui non habet scientia in uniuersali, sed potius experientia quanda per qua fiunt aptiores ad gereda singula

in rep. non sunt sufficientes ad tradendu doctrina huius fa cultatis ciuilis,&legu ferendarum:sedij quian rep.versantur sunt huiusmodi: ergo tales non sunt sufficietes. Et hoc etiam patet ex eo ,quia id iam fecissenticu sit longe praeclarius scri herede ijsquam coponere orationes iudiciales vel deliberativas. Secuda ratio,Si ij quiversantur in repub. possent& suta ficietes essent tradere doctrina ciuilis facultatis, proculdubio traderet eam filijs &amicis, & ciuibus suis:at hoc non faciut,& tamen facerent,ut diximus.si pollent recte id facere,quia haereditate praeclaram relinqueret illis, & omni patrimonio praestantiore.& tamen ne videatur quod experientia parum conferat,& usus tractandae reipub. ideo remouet hanc obiectione,dicendo quod non par u conferre ad hoc videtur ex perientia rer si ciuiliti,cum etia per ipsam fiat homines ad agedam rempub.aptiores,& ij praeterea qui scientia ciuile habe re cupiui,indigeat experientia tali, sed non est inutile ad hoc propositu reducere ad memoriam ea quae dicta sunt in sexto de ciuili facultate,quae circa uniuersalia versatur,oc fert leges&praesidet,ut architectura. Alia est gubernatio, tuae&deliberativa esse,& versari circa singula videtur. Sophistaru autem. Declarat Philosophus isophistae sunt valde insufficie-

954쪽

tes ad hane doctrina tradenda. Probatur ,Ii qui nesciunt facultatem ciuile quale quid sit & circa quod, no possitiat eam docere&tradere: sed sophistae sunt huiusmodi:ergo no possunt ea tradere,& suntvalde insufficietes. quod aute tales ignoret, Philosophus probat hoc pacto,Ii qui dicut Oratoria facultate esIe idem cu facultate politica & ciuili, vel no esse inferiorem eadem ij ignorat politica quale quid lit: sed sophistae 1unt huiusmodi: ergo ij ignorant qualis lit facultas ciuilis. nam oratoria est instrumentu ciuilis: ergono est idem cuca. Sophistae tamen id dicunt, quoru de numero Prodicii Chium,&Leontinum illum Gorgiam quidam fuisse tradunt. Probat praeterea Philosophus quod ii etia ignorant circa quod versatur faculistas ciuilis, quia dicut hoc elle facile ,&fieri facile posse si cogregentur leges,& magis probatae excipiatur.Itaq; in hoc colistere putabam facultate ferendarii legit: verum aliud esse videtur codere leges,aliud coditas colligere & selegere. Praete ea eliger et nagis p robatas leges videtur esse prudeliae,quae est in paucis,&cum difficultate acquiritur : sed leges videtur esse opera facultatis ciuilis,& qui habet talem facultate recte potest iudicare de illis sicut alij artifices de operibus suis, ut musici S. pictores, qui '; enim recte iudicat quae cognoscit, & eorum bonus est iudex ut dixit in primo. qui igitur fieri potest ut eligere possint optimas atq; exinde cosequi scientia ciuile,& facultatem fer endar u legu3cum prius habere debeant scientiam tale, postea codere leges. Nec etiam medici euadiit ex libris,sed qui habent scientia per principia sua, & experietiam

adhibent. Eo de modo non consequentur talem facultate ex

congregatione legit, sed bene fient sor sitan per hoc ad ipsas

coprehed edas aptiores, ut patet in textu. Haec culta sint,cudeclarauerit Philosophus quod neutri illoru sufficietes sunt ad tradenda doctrinam ciui lis facultatis, & legum ferendarum, profitetur ipse se tale munus suscepturo: R ideo hoc capituluvidetur necti cu libris ciuiliu . itaque expleta iam doctrina de moribus ipsum attulit: quasi diceret,haec quae de moribus tra didimus no conlistut indoctrina &cognitione, sed in actio ne. At hoc uo potest acquiri sine institutione quae fieri no potest sine legibus, &legii positione: quare oportet ut ciuilis sit aptus ad feredas leges pro institutione tali. Sed quomodo fieri potest istud 3 quis erit doctor Z an illi qui versantur in Re p.

955쪽

an Sophistae &Rhetores at neutri ipsoru sunt susscietes. quidio itur est agendu3 Dicit eroo cu haec tuerint neglecta a maiori ou S uostii, ,oportet ut nos aggrediamur hoc opus,& huius facultati, tradamus doctrina, ut activa philosophia ex omni Parte perliciatur.& hoc pacto,decimo huic & vltimo Ethico

rum hirem imponit. EPILOG vs LIBRI ET HI CORVM.

Ex pQ xτis omnibus ijs quae in hoc libro moralia declaratione indigere videbantur, nuc no inutile esse arbitramur ad hoc ut magis menti inhaereat ordo Philosophi, capita reru quae singulis libris cotinetur sunt malim repetere. Primu.cu,sentetia huius Philosophi, homo no habeat periectione innatam, ut ab initio diximus, sed egregias potentias habeat,quibus etiacosequi potest, decreuit Aristoteles viam patefacete nobis,qua ad eam acquirenda possemus accedere. itaq; hanc doctrina de moribus tradidit summo studio ac dilinentia, propones nobis felicitate humanam, mediaq; deinde ostendes,quae,sentetia sua, adeant perducut.Costituere enim

felice intendit quoad fieri potest, & humana quide felicitate, quae ultimus dicitur finis in rebus humanis. Primo igitur libro quaerit si est talis finis: & cu sit, quidnam, & qualis, & qua causa sit,& in qua potetia animae cosistat Ostendit aute in primis cum multi sint fines,& non sit processio in infinitum, ne cessarium est deuenire ad ultimum finem in rebus humanis ad quem nostrae intentiones & caeteri fines aliarum rerum nostrarunt laquam ad optimum referatur. Quo probaIO quaerit quidnam iste sit: & cum omnes in nomine conuem antquod sit summum bonum, quaerit quid sit ipsa res,&a fieri multas opiniones. alij enim honorem, alij voluptatem, alij item aliud id esse censebant quibus recitatis nonnullis quie earum posthabitis, illas tantum refellit quae confutatione indigere videbantur:& ipsam praesertim opinionem Platonis de summo bono abstracto,& idaea boni.quae vehemetius quam aliae eum urgebat, multis rationibus labefactare nititur . erat enim sententia illa ,& authoritate Platonis, & subtilitate rei ea tempestate magnopere celebrata. Post haec Philosophus affert talem definitionem felicitatis secundum sententiam suam: Felicitas est operatio animae per virtutem in vita perfedia. Cui definitioni addere possitnius h ac par siculam, summa

956쪽

eum loculitate,quia est coniuncta& annexa,ut in x. ostedit. p raeterea accomodare positimus hanc definitione tam activae quam conleplativae felicitati,si sumamus virtute in coniunt ut competere potest tam activae quam speculativae virtuti.quare definitio felicitatis activae erit talis: Felicitas activa est operatio animae secundu per festissima virtute activa summa cu iocunditate in vita perfecta: conleplativa vero est operatio animae secundu perfectissimam virtute cotemplativa summa cui ocuditate invita perfecta. Philosophus no videtur afferre eo in loco tale distinctione: sed colligitur postea in x. v bicopa rat istas inter se,& ambas declarat,& semper intelligatur quod de felicitate loquitur humana,&per tot ulibrii, praeterquam in decimo potius de activa quam de conleplativa loqui videtur .Hac diffinitione assignata nititur Philosophus trahere ad propositu suum quicqu1d boni habent illae antiquorum opiniones, ut intelligatur quod si quid cotinent veritatis,consonu est sententiae suae ut lit quasi cofirmatio quaeda diffinitionis allatae. considerat deinde a qua nam causa sit ipsa felicitas,& ostendit quod no ii a natura non a fortuna est in nobis ta lis felicitas. non enim esset in nostra potestate.&quauis corpus coeleste & natura cocurrere videantur quoquo modo ad dispositione nostram ob ipsam complexione, tamen osten

dit quod principaliter est situ in nobis, & omnino in nostra volutate &electione ea acquirere: no loquimur aute de Deo, qui uniuersalissima& principalissima causa bonorii omniusemper esse praesupponitur: sed de causa propinqua, quae in nostra ponitur potestate cum principiti sponte agendi liberumq: arbitriti habeamus. Quaerit postea Philosophus cuius nam sit talis felicitas,&ostedit quod est hominis n5 platae, nobrutorum o hominis praui, seduirime perfecti. Quare dicere possumus felicitate copetere propinquissime homini studioso:&si activam sumere volumus,dicemus eam copetere homini viventi secunda ratione & appetitu obtemperantem rationi.Si vero contemplativa dicere possimus eam copetere

homini viventi vita ut ita loquar intellectiva,& secundum eam potentia quae est nobilissima omni hi quae sunt in nobis, ut patet in decimo. Refellit deinde Philosophus opinionem Solonis dicentis fine spectare oportere ad hoc ut aliquis dicatur felix,&ostendit eum potius esse appellandu selice in quo

est fe

957쪽

est felicitas, no eum in quo iam fuit: sicut dicimus album eum in quo est albedo, no eum in quo fuit.&loquitur de felicitate humana,quae sententia nostrae fidei si ulla in hac vita ponatur non acquiramus hic felicitate talem ut eade fruamur post morte: sed lita est vestigiu, & quali similitudo quaeda sum mae & verae felicitatis illius quae est in alia vita id est fruitio det,ut sacri scriptores ostediit. Vlterius quaerit Philosophus quale bonusit ipsa felicitas.Bonii enim aut laudabile aut honorabile dici solet.Laudabile dicitur cum est ob aliud. laudamus enim bonum equit quia bene fert homine,& ob aliud. Deum vero, ut dicit Philosophusinon laudamus ob aliud,& proprie: sed veneramur & honoramus ob seipsum. felicitas igitur, quia est sumni u bonum humanu,& non dicitur esse ob aliud ,est de numero bonorii honorabilium.vnde honoscii dicitur esse praemium vi r turis, S ob ipsam vir tute,intelligendum est cum virtus est in operatione & actu. Caeter u cum dictum fuerit felicitate esse operatione animae statim Philosophus diuidit potetias animae pro talo cosiderans ea in quant v ad hoc propositu spectat,id est ut inueniat in qua potentia animae ipsa felicitas tanqua in subiecto consistat simul etia ut ex diuisione poten tiarum habeat sufficientia virtutum tam moraliu quam intellectivarii. Distinguit igitur partes seu potetias animae humanae bifaria,&dicit aliam esse rationale, aliam irrationale.Rursis irrationale esse duplicem,aut esse omnino remotam a ratione,ut est vegetatiua quam posthabenda censet, aut aptam ut possit obedire rationi,&haec est appetitus sensitivus, qui quoquo modo dicitur fieri rationalis no per essentia, sed per quandam participatione cum obtemperat rationi , sicut filiudicimus obtemperare pareti, aut discipulu magistro suo. Ad hanc vero obedietiam appetitus disponitur per virtutes morales. Rationalis au te &ipsa bifaria sumitur, rationalis, inqua, secundu essentiam & natura sua in , quia aut activa dicitur esse

aut speculativa,& sic inveniemus subiectum feli citatis, quae &ipsa est duplex, no quod suscipiatur in istis potentiis siue habi. tibias,id est ipsis virtutibus:sed collocatur in ipsisvirtutes etia, id est in activa potentia rationali ipsa activa virtus, ut est prudentia: in speculativa vero ipsa speculativa, ut est sapietia. Vt autem ad propositum redeamus,cum potetiarum animae aliast rationalis per essentiam,alia irrationalis secundum natura

958쪽

& essentiam suam, apta tamen ut possit quoquo modo seri

rationalis per quandam participationem inquantum dicitur obtemperare rationi. Ideo lecudum hanc diliinctionem non incongrue diuidentur virtutes, & aliae dicentur morales quae appetitiuae potentiae animae quodam modo perlecti-ui habitus 1 unt:aliae intellectivae quae in ipsa mente M intellectu ut per tectiones collocatur. Secsido autem in libro Philo1hphus cum iam in primo telicitatem proposuerit nobis tanquam lagittario lignum, viam & modum aperire incipit quo ip tum posiimus actingere,resoluendo diuinitione felicitatis secundit eas partes quae declaratione indiger evidetur: sed cum in tali distinitione 1unapta tu virtus tanquain praecipua pars,& ea sit praecipu a mediu quae noS ad tale telicitatem perducit, merito Philosophus incipit tradere docti tuam deiplis virtutibus sumpta prius diuisione earu secudu potetias animae, ut antea diximus. Incipit aute a moralibus,id est a notioribus nobis,ut seruetur modus doctrinae. Et primo quaerit non fi lii virtus, cum id iam patere videatur,prae1ertina cuantea ostensiim sit esse felicitatem,& esse operationem secu-duin virtutent sed quaerit a quo oriaturvel proueniat virtus.&ostedit quod virtutes morum non siint in nobis a natura, nec fiunt praeter naturam: sed lumus nos ad illas suscipi edas apti, degenerantur in nobis ex consuetudine bene operadi,& frequentatis actibus studiotis.ut enim ex cosuetudine bene citharizandi boni euadimus citharoedi: sic ex consuetudine operadi studiose euadinius studiosi,& ex singulis operationibus bonis frequentius repetitis lingulae generatur virtutes in nobis, ut teperatia teperatis operationibus, & sic de

aliis. Sic igitur potetia insita nobis est principiti effecti tu, &operatio instrumentu, ut ita loquar, quodda quo possiimus nobis habitu studiosum acquirere,& producere operatione

perfectam secundit tale habitii. Addidit postea Philosophus

quod significatio habitu u sumitur ex dolore , aut voluptate quae sequitur actiones,&quod moralis virtus versatur circa

voluptates &dolores. Post haec Philosophus inuelligat diligenter quid sit ipsavirtus moralis,& dem uassignat eius dissini tione talem,Virtus est habitus electi ius cosistens in mediocritate quae est ad nos determinata ratione, &vt sapiens ter minaret.Haec diffinitio copetit tantu morali virtuti:sed potest

959쪽

test dari coimunis diffinitio viciq; virtuti,ut sit habitus bonusque per Operationes eos equimur. Conueni ut enim in hist 1eddi stella postea per illas particulas quae addatur , id est electi uus,& in mediocritate coiistens,& reliqua. A 1signata diffinitione virtutis moralis Philosophus incipit afferre summatim species eius, discurredo breuiter per singulas virtutes mora-lei,&adducedo fortitudine,teperantia, liberalitate,magnificentia & caeteras alias,& ostendedo unaquaq; in mediocritate consistere,inter excessum scilicet atq; dete tum . ex quo sequitur probatio qiueda diffinitionis allatae per inductione: velit ii teperantia est mediocritas inter inteperantiam, & insensi bilitate,sortitudo inter timiditate & audaciam,&aliae simili ter:at istae omnes sunt virtutes, illa vero extrema excessiis vel defectus: ergo virtus est mediocritas inter excessiis & defectum,ut patet inductive.Vlterius ostendit Philosophus quo modo extrema opponatur medio, & quomodo cotrarietur inter se,&alter u magis quam alter u opponi videtur medio,

id est quod virtus magis videtur propinqua esse uni quam alteri,n5 quia participet aliquid de illis: nam est forma simplexqtiae dicitur mediu per negatione extremorii,& nullo modo per par iicipatione,sed quo ad nos,quia videtur habere minorem di similitudine & distantiam ab uno quain ab alio: ut liberalitas minus dista revidetur a prodigalitate,quam ipsa auaritia. Postremo docet Philosophus quona pacto cosequi vel attingere medi u posIumus, tuos asseredo modos. Vnu ex parte nostra. nasi quis est pronus ad alterii extremor u quod percipietur ex voluptate aut dolore, tuc flectere ipsum in cotrariu oportet:visi quis sit procliuisa lauaritia, declinet versus prodigalitatem, ut logius a delinquedo recedes medium inueniat. Alterum modum ex parte rei vel ipsorum habituu:con- sideranda est enim conditio ipsorum habituum,& videndum

virum extremorum magis opponatur medio,velini auat ilia

magis distat a medio, & magis ei opponitur: ergo magis est recedendii ab illa,& omnino ab quociiq; extremo quoci magis aduersatur medio. &sic erit facilius medium ae rectum ipsum attingere. Tertio in libro Philosophus csi antea ingenere virtutes attulisset breuiter eas tangedo & enumerado,ut

diximus in secsido, conseques videbatur ut statim in specie&particulariter de unaquaque doceret virtute: sed praecedebat conside

960쪽

consideratio quaedam de principijs operationu nostrarum quae erat multis de causis necessaria.Nam cum dictum fuerita Philosopho felicitatem a virtute proficisci, videre oportuit aqua nam causa fieret virtus: & cum ostensum sit in secudo eam ex operationibus prouenire, rursus oportebat c6siderare ex quibus orirentur operationes,ut fieret quasi resolutio quaedavsque ad prima principia,ex quibus oriutur operationes,vnde postea generatur virtus aqua demu proficiscitur ipsa selicitas, ut estet a primo ad ultimu ordinata cognitio. λccedebat praeterea quod oportebat Philosophu refellere opinionem quorundam qui dicebant virtutes esse in nostra potestate, no autem vitia:& ad hanc opinione reprobandam requirebatur necessario principior u doctrina quae sunt causa nostrarii operationum,& consequens ipsorum habituum,ita ut in nobis & nostro arbitrio collocatum sit vitia vel virtutes acquirere. Acceperat praeterea Philosophus in definitione virtutis ipsam electionein quam declarare oportebat.Quare

multis de causis,ut diximus, hac consideratione de principiis operationu nostrarum aggreditur Philosophus:incipit autetractare de principio sponte agendi: postea de cosultatione, tum de electione, quae dicitur esse effectus consultationis proprie dictae: dentu de volutate docet ea quae necessaria sunt,declarando ista quatuor principia operationum nostraru, &distinguendo ea inter se: quae qui de principia sunt in nobis per quae possiunus ad arbitriu nostru bene vel male operari. Vn

de Philolophus statim post haec refellit opinione eoru qui dicebant virtutes tantu non auteni vitia esse in nostra potestate

collocata ostendedo manifeste positu esse in nobisvirulibet, id est vitia vel virtutes acquirere cusimus domi ini operationunostrarii, ex quibus deinde ipsi habitus fiui in nobis. post haec incipit determinare particulariter de unaquaq; virtute,&primo de fortitudine &tuperantia,quia sunt circa affectus communes,& qui praecedulamis externos, ideo doctrina etiade habitibus qui sunt circa tales affectus praecedere debet ea quae est de habitibus qui se extedant etiam ad externos actus, ideo incipit ab ijs, simul etia quia sunt quoquo modo istae virtutes

nobis notiores cum versentur circa ira&cocupiscentia, qui duo affectus maxime percipititur u nobis. Incipiendu est autea magis notis nobis,ut saepius dictu fuit.Docet igitur de forsita