장음표시 사용
51쪽
fimum annum nato ipueripiebatur.
Nobilior atque acutior ingenii vis est in vocumsonis imaguinquavin exprimendis, ut muti characte res voce aequivocat uantur. Uctus est haec subtilitas celebrium Architectorum Batrachii ct Saurae, qui templo Oftivii adificando Romam vocati crant acioperam siuam sine ullo praeunio offerebant, modo liceret ipsis nomiana sua operi insculpere, quod cum ipsis Romana superbia non permitteret rationem eludem rei consequentiae aliam ab ingenio p tiverunt sic sidem omni basi,omni Zophoro templi instulpsere R
ΣAT PA significantur. Nccinia oc genere nostrorum temporimia ingenia defecerunt: Maris in Delphiniu Siculus amore nobilis sceminae incensiis, cui nomen gentilitium crat de Wrmibio,indicabatta ipsi amorem suum literis sine verbis loquentibus, quibus pictus erat
DELPHINUS in AQVIS MARINIS dc stupra SCOPULUM Rex
cum HAMO sicatorio, cui ela imposita erat VERMIS:volens ducere , durus amor verme ineshar delphthurei marinum. In summa magnum est beneficium loquendo loqui scribenita ut omnes lcgant pauci ilitestigant, & sententia utut interdum vulgaris,fiat pretiosa dum qVaeritur. Nonnunquam vero nec minus ingeniose nec minus seeundae sunt mutae GESTUS ARGUTIAE, quem autor noster non vocis in dicem ut literas, sed animi l8. interpretem vocat. Slauti enim in hominis sectu colligimus quid valeat, sic ex motii eius quid velit Vita hi postimus dicere verba esse gcstus sine motu,& gestus in verba sine strepitu. Loquuntur oculi cum oculli ,& nunc risum , nunc lacrymas pro vocibus, adhibent. Loquuntur supercilia si in i ando sic explicando. Loquitur os nunc siubridendo nunc stia
spirando, loquitur totum caput nunc annum do nunc renuendo ,
loquuntur pedes nunc prae gaudio exsilientes nunc QIum prae ira' percutientes, loquuntur brachia nunc iupplicia dc expansa, nunc mrecta & gestientia. Loquuntur manus, quicquid lingua proferre potest dc ars excogitare: omnes digiti sunt Alphabetum,totum coriapus charia semper apta ad novos Characteres recipiendos dc dele .dos. In summa nuras uiam Iideatur, quomodo mens ullum cogita- .
52쪽
Crais In bumentales Cap. II. astum possit occultum habere, quae tot proditoribus quot membris est cincta. Nee sine causa parasitus ille negabat se retinere posse ullum tecretum , cum plures quam cribrum rimas habeat.
Pleni rimarum sum, hac Atac perstuo.
Sicuti vero ex verbis Oratoriis alia sunt propria dc plana, alia me taphorica dc figurata, sic eri gestibus, alii sunt naturales S vulgares, alii artificiosi, faceti, salibusque figuratis ingeniosis argutiis antimati. . Unde Quintilianus argutas vocat Hortensii manvi , quibus non minus ac lingua argute loquebatur. Et Ciceroram vocat festum sententiae Oratoris accommodatum. Veteres Grammatici, etiam in gestu ct motu Soloecismum notabant. G Ilus metaphoi icus erat Plautini Palaestrionis, qui ingentes iraudes secum meditatus:
Pecim digitis pultat: cor credo evocaturus fo-
Apage: non placet ista adi cario - -
Quomodo observator servus hos eius gestus explicabat. Gestus me. aphoricus erat elatum illud stupercilium S asseciate siserum, S gra- viter ipεrbum Capuani illius Duum-Viri, ut oratore Romano interprete vulgo pers deret hoc supercilio Rempublicam se sustinere, ianon seus atore humeris suis estum Atlas. Metaehorae gestuum sint, etiam illae quas Ovidius amicam docebat, ut in pu sto convivio 'inter se tacendo loquerentur dc tacerent loquendo: -
M, secta nuim meos vultum, loquacem ' Excipe , furtivas se refer ipsa notas. Verba superciliis stne voce Aquentia dicam
Verba reges digitis, verba notata mero.
Metaphora cum a osa anthi est cori incta.suit illa Carthao.
Concrepuit digitis: laboratcrebro satin mutat: Eccere autem, edificat. Columnam mento su L lsuo.
53쪽
'ensis legati, qui cum Andromach rex navi verba faciens graecie lin- uae non satis peritus manum extendit atque supinam illam comvertit , indicaturus se civitatem ipsius eversurum nisi Corinthios Tauromino eiecerit. Sed eadem lingua Andromachus respondit manum itidem extendens S invertens hoc gestu intermin 'tus se naves ipsius deprcssurum,nisi celeriter vela vertat. Simili a te petulans quaedam foemina qVae nec precibus nec minis nec flagellis reprimi potuerat, qVin maritum fabulam civitatis faceret jam flumini siubmersa, ut sine cymba ad Plutonem trajiceret,Jam que spiritu dc voce se fiscatis adhuc duos digitos supra aquam e tulit, ut marito cornua exprobraret, ct manu significationem figuratam ederet. Quomodo igitur sexus ille taceat, qui sine voco adhuc loquitur Z Eadem ratione Neapolitanus Calabrum quendam sibi ungues praecidente ludibrio habuit. Segmen enim ungvis sumst y edi sito imposilit,quem attrahens, tanquam spasimo laboraret, clucere tacendo videbatur: Tu re magna bestia.Sed lepidissimum fuit ex metaphoricis gestibus colloquisi sapientisGraeci cum Romano stulto, quod Aecursius nobilis JCtus describit,hi enim nutu inter se loquentes se invicem ambguis interpretationibus fallebant, atque ex hac deceptione spectatorum voluptas nascebatur. Verba Accursii sunt
ad I ὰρ ' exploraret an Romani digni essent legibus. Hi consilio habito deletarunt. larium hominum stultum, Ut cum Apiente γε o sermonem conferret ervosuperato ι , abiret. Graecus istutatisnem orsus digitum unum sustulit,ne hviu, ἡ AgnificaretDeu a esse unums ct stultus putans eum sibi oculum velle erum L. iis duos sustulit, ct cum iis simul, ut naturaliter sit, pollicem, ut Graeco in
me . eou- utrumque oculum involaret. Credidit Gractu Romanum tribus is hosti,isil δε- Deum esse trinum, palmam porrexit as diceret: Omnis
.EA .b- coram Deo nuda est dc aperta. Stultu existimans eum veste δ' alapam ducere,pugnum, ut istum feriret , monstravit. Gracus imaginabatur tam dicere vesie, Deus omnes res qVasi pugno constrinxit, atque ita admiratus acumen ingenii Romani Rempublicam istam legibin diagnam judicavit. Haec Accursi narratio seu fabula sit, ut Budaeus vult, seu vera ut Forcatulus etiam JCtus quoniam antiquissimos Graeciae Philosophos mentionem secisse mentis divinar dc verbi dc
Spiritus yidemus a tamen id ostendit, gestum cum figura ingeniosa
54쪽
m aut ei qui iacit, au ei qui id interpretatur esse jucundis
simum. a. Ex hoc metaphorarum genere efforescit totaus Pontomutnorum, qui veluti simiae muto gestu repraesentant aetiis heroicos aut scurrilest inque omnis ipfbrum geuus sermo figuratus etiam surdis intelligibilis. Sed de hisce aliisque theatri ludicris, quoniam incidunt in argutias mixtas ex figura dc gestu, postea dicemus. Nunc
Venio ad . mutas ARGLI TIM CORPORUM FIGURATORuinquae duabus rebus, tit autor noster innuit, priores gratia vincunt:
primum in PICTURA cis quae rerum simulacra oculis objicit,4 s.
yirtute immutonis materialis intellectum in errorem gratum dc erro- rist. Poetineam admirationem conjicit, ipsum ad ratiocinandum inducens, c. a. hoc fluum est ver-. Unde etiam cadavera & quae viva horremus, c- mo- imitatione expressa 'gaudentes intuemur. Deinde in POESI, lestia --ἔVae imitatisne metaphorica corporibus depictis, quae sub visum ca- stic munt, utitur ad rem lignificandam,quam non videmus. ao. Quodsi- eor m Ligitur pictoris imitatio vehementer delectat ex admiratione, quod magismiso sit verus, multo magis poetica imitatio delectabit ex ad- ambresmmiratione.Wad ira verus sis homo fortis. Atque hic est scopus Emble- P matum omniumque symbolorum figuratorum dc metaphoricorum, denim i in qribus duo considerantur: eo 'rum qualitas eaque repraesentandi ιμ-μrs
inantum ad CORPORA,nullam rem,qua quidem materia- tiocin habet s' sub visum eadit, summus artifex ex coeco nihili sinu edu- r φνεἀxit, quin haec ars symbolica tanquam omnipotentiae aemulatrix stori aut penicilli acumine saxi aut teIae stiperficiei imprimat, & dolineet. Nam ut omittamus Pyramidum hieroglyphica, nummorum facies,emblematum imagines, nullum est ex CORPORIBUS L. Met.ια NATURALIBUS quae sub visum cadunt, quod non celeberrimis Heroum symbolis typis expressis de laudatis inservierit. Ex coria discereari. poribus coelestibus habemus Solem Philippi II. Lanam Henricita, Marchionis Piscarii. Esublunaribus inanimis Iphaeram elementarem rijus Academicorum secretorum Vicentiae, summam tangonae, o τι m ridem Thomae Episcopi Prussinonensis, scopulum in undis Porcedilagae, mare Thomae Martini monita fulmine idios Vespasiani Gonetam, montem Octavii Va Hu, adamantem in igne Colanthonii
55쪽
as causa Insh MMIω argutiarum. Cap. II. vimur, Caraecioli, pomum aureum Arigonum Inter animara roseam Mimnes Meunda Urimi, mliotropium Caroli Gomagae, qυerom Antonii Landrianusint, ut pia pinum Pignae, mala cotonea dissecta Cotiniolae. Ex sensitivis elephanmctora ct Emanuelis Philiberti, eanem ligatum Cicatae, eervum vulneraινο sis, Carolii Bo Omei, serpentem in junipero Cotiniami, bufonem .sjo,iam Francisci Medici , arvitam inter ugnos i ardinalis Gonetam, struthi rat eina, came m ferrum deglutientem Zampeschi, vitulum marinum Virgumur, od Dei Ilasini, deniqVe ex ratis Min de quibus quidam dubitant, hoe sis δε- utrum symbolis conveniant, infantem sciverum duplodentem Ba nabae Adornii, homin- ad leonis pedes ρrostratum Equitis Gotta dc ex veteribus Alexandrum Magnum ab Caesare Augusto pro symbolo usurpatum, tanquam diceret. Egosum Alexander.' Brevi, omne
corpus quCd sub visimi cadit, huic mutae scientiaepro lingua est citota natura tuterpres iae sententiae. e
Nec seli naturae partus sed artis quoque, quae eius rivalis est atque adeo CORPORA ARTIFICIALI A magna laude ab hac a
te artium non in nummis tantum sed in symbolis heroum, lama per Academias latis sunt adhibita, ut πmplum Marchionis Vastii, columna Caroli IX. lam Mihin Gonsalvi Peretii, rum Runal si Corsi, civitas in monte Baptistae Brembatis, navis Cardinali, GranUellant: etiam vilia dc ignobilia corpora nubilem sente tiam referre ab hac arte docentur ut pru Cardinalis Ferreti, incem
inculum farinaceum Academiae furfuraceae. Arcus adeo tensus ut rum
his verbis adjectis: AUT FE IRE AUT RUMPI Johannis
Αcunae. Quid amplius ZRex Angliae Edoardus III. ex cruribus matronae saltantis desapsa symbolum heroicum fecit, quod nobilis limi ordinis equestris aureae Periscelidis insigne dc ex profano quali consecratum est. Porro cum natura liberaliter parca multa hominibus concesserit, qVae oculis subtraxit, ut adeo sint CORPORA MATERLALIA quae sub visium non cadunt: ars iis homines ita donat sui non ibium iuvent sed etiam videantur. Tales sunt querulfuem
Oiliavit Magonii: Comitis Achillis Lauronis, s hara it- Andreae Bolani,coelum Regis FranciscI II. qui arte Spretio Dissilia su by Coral
56쪽
erase In Numma es m PQq--. e p. II. otio senem Syracusanum vicit m hic globum coelestem vitro, ille gemmae incluserit. potentia huius artis magis actue triumphat. Res incora poreastitutaris haec maga pretestigiose incantatione corpore induit:
eum, vitiorum artium, scientiar- , temporis,fortuna, mortu, uun
angelorum, daemonum. Deus ipse,cujus prima est gloria,quot in luce non tam oculorum pupillae quam intelledius oculo inaecessa habitat, quacunque forma ab hae arte appellatur,eadem nobis offertur declivina sua attributa cognoscenda praebet, iusque ex Deo tithmmo. Talis erat Herculis Atestini , quae incie mulielis achiis complicatis horologii tempus contemplabatur, liberabeis carii quae hominis specie tenebat duo vata alterum aqua, alte rem fructibus plenum, ex quibus aves adfoIatites istimantur. I, Risia Willhelmi Ducis Mantuani, quae velo oculis obducto gladium vagina vacuum tenet dc libram aequaliter suspensam: Vi uria Augusti palmas dc corc nas porrigens et fortuna explicans vela Caroli Αust iaci, atque omnes se ae abstractae Divinitatis, dignitatum, provinciarauim fluminum rae inter imagines aut in nummis ingeniose exhibentur, Opra a fiant hujus artis, quae ex omni re im ginabili imaginem facit. Sed omnes hae res reipsa tamen existunt, assiungimus nunc illas, ras solus intellectus Vi imaginationis producit ut FABULOS E IMAGINES POETARUM, quae abhac.ni.
holorum magistra eclcctae semiano docent, mentiendo verum dicunt. Talia fuerunt Emblenina Argi. Datri, Phaeti tu ac inter celebrata symbala heroica vellus aureum ducis Burgundiae. Preasis Dulcis, A Ssorcae Pallavicini, Herculos Monem prosternera Alberii Ducis Bavariae. Tales sunt imagins cactestim a diaci tam variae, totque occultis significationibus plenae,ut magnus ille circulus vucleatur sinitum heroicis symbolis 6c illustribus emblematis depromendis elaboratum , ex quo Gἡ- - , arietem, leonis, d σολα- Boreale- dc mille alias poeticae philosophiae . partes in sua symbola transtulerunt, quibus secreta animi sensa oculis subjice.
QVin tanta est hujus artis Recunditas, ut nec ingeniorum libido, nec Africae lascivia monstra adeo monstrosa generet, ram
57쪽
εν Causa Cap. II. haec in marmoribus S. scutis producit. Talia sunt CORPORACHIMAERICA dc monstrosus erat homo- asinus Pyr mi dum AEgyptiarum, scemina- serpens in scuto Palladis, sphinx foemina- leo in scuto Polinicis , mimara draco pra,in galea Turni , Capricorniu , in nummis Octavii Augusti dc symbolo Cosmi Medicis , ut haec scientia naturam invertere funditus videatur miscendo substantias, quasilla dili8enter separavit. Huc peninent
corpora naturalia Chimaerice comunctar talis est Delphinus anchorea involut- , cancer papinonem a sexin utrumque Augini inventum- scorpi- --m constringens Anyillatae, penna ramo lauri alligata in monsio earumine Petri Folligerii: ara sacra ad duos terminos catenis adstrina Cardinalis Pii, sagittam nerans crevaemcthic dictamnmem c-edens sub palma Ferrantis Carassae , saxum rotundum A momesupra saxum arbor lauri infirmis radicibus quam triplicis venti fiat-
sustinet, Francisci Turci. Hae sint species corporum figuratorum, quae possunt constutuere argutias symbolicas, atque sic, symbola heroica. Nimiarum corpora naturalia visibilia, corpora artificialia , corpora mat
Halia invi ilia, corpora abstracta, corpora fabulosa, cor ara ci-rica. de quibus suo loco agemus, cum de perfectis symbolis Heroucis quaerendum erit.
Jam vero omnia haec corpora sex DIUERSIS MODIS oculis possunt subjici in symbolis argutis S heroicis conficiendis, nimirum typo PICTO, typo SCULPTO, prototypo MORTUO, prototypo ViVO,PERSONA significante:ACTIONE ignificante. . inantum ad PICTA simplicisiimus sed idem valde argutus a re ingeniosus Symbola pingendi modus est per SIMPLICES colores sine ulla figura. Atque haec est antiquissima S nobilissima iα,
vestribus similiis insignium ratio , atque hinc in vexilla chlamydes S galearum fastigia translata, qVae res, ut dicemuS,ad prima ssymbola, quae in scuto resplendent, referuntur Nobile itaq; S ing niosum fuit inventum Elis septem coloribus omnem heroici animi
indolem exprime refulvo, albo, caeruleo, viridi, rubro,purpurest est nigro.
Significatione vetet GPhilosophi iuppeditarunt,a quibus fulvum toti,
bum lunae, ea leum ovi, virideUeneri, rubrum Marti purpureum seu violareum Mercurio P- Saturno tribuit .Hinc vetcres picior es planctae Disiligoo by Cooste
58쪽
Cans Din inventicles argutiarem. cap. II. planetae cujusque vestitum , secundum eruditam hanc Varietatem .sblicite expresserunt. Hinc natae sunt colorum in symbolis significationes, siquidem 1. utpote ilari indicatur sangminis um 'undin albo hinari es ct innocentia, eaeruleo , ut Joviali ritae cteoelestu cogitationera. viridi Venereo Drata aus impetrata voluptarm. m.
bro tanquam Martiali vindicta O rabum purpureo Mercuriali ars ctim Hsriar nigro Saturnino tristre profunda cogitat κω. atque ex limrum Cogitatorum mixtura etiam mixtio nascitur colorum invexit.
Iis, armis, signis , sagis, qvorum quaedam simplici colore imbuuntur ut adhuc hodie videmus in duobus nostris Amedeis, alterius tCta miridia , alterius tota rubra insignia , non alia nisi hostilis ferri acu scutilIta. Quaedam sint Variis coloribus divisa, ornata, separata, & petii bus murinis distincta, veluti proditum est, dominum Cotii cum trishus aliis equitibus fi Bero Saracenorum in terra sancta duce, ad singulare certamen proVocatum , nec lorica munitum ex pallio pelluhus murinis. suffulto in quatuor partes discerpto sibi pectorale induisse, reliquasque tres partes sbciis suis donasse, quibus pro insignibus usi sunt in virtutis oc fidei monumentum. Cum victores discedentes uraverint, se nunquam aliis coloribus insignia sua ornaturos esse, qualibus quidem adhuc hodie uti cernuntur. Campus itaque ruber coeruleis pellibus innidius, in scuto nihil aliud significat
nisi heroicam hanc sententiam evirautem bellicam in patiam corii prae me fero. Et revera veteres memorias replicanti satis constat, si
plicium colorum in armis usum S significationem maxime nata esse in expeditionibus in terram sanctam, quarum milites a Papa Uin no II. cruce rubra pectus fuerunt insigniti, quo significabatur ce tum propositum eum cruce illa dimicandi ad ultimum san inis spiristum, oc quilibet miles suis sibi propriis insignibus sios etiam genero-sbs sensius expressit, quos posteritas ipsbrum conservavit. SuccesStare postea Guelphorum S Gibellinorum lactiones Friderici II. temporibus, quae ex iisdem coloribus dc insignia dc cognomina rubrorum, Candidorum nigrorum, cepere. Hic itaque simplicistimus est symbola pingendi modus. Antiquior tamen cut diximus suit iste mos corporeis imagunibus symbola figurandi, quod pri lcis Gallis in scutis receptum fuit. Hoc modo aliquando res gesta in pariete depicia, argutissimum symboluin iacit. Sic Rex Attila Mediolani ut icribit Barbarus elegan-
59쪽
causa In a mentals armiarus L cap. II. ter iocatus est , qui cum videret in ro Gothos ad Imperatorum pG des prostratos , quo symbolo victoria Arcadii dc Honorii de Natico significabatur , id deleri iubens in nus locunt Imperatores Romanos ad Hunnorum pedes prostratos pingi curavit ob turpem p cem , quam Valentinianus, Martianus ab ipQ redemerant. Hoc erat penicillis bellum gerere , dc mortuos occidere , imo penicilli pro calamis erant, siquidem pictura altera perstrinxit Gothos , altera
eosdem defendit adversus Romanos. Ambae erant mutae dc met, phoricae argutiae. Hoc modo ingeniosis inventis exornantur com. ciavium, coenationum, storum parietes oc testudines, quin dispius acus pictoria aemulatione penicilli delicatis serici coloribus cogitati nes in telis S staminibus depingit , ut eadem Pallas ad symbola iacienda dc explicanda concurrat.Sic apud HomerumZonae Alcidis arte phrygia intexti erant leones, hydrae, antei, civitates eXpugnatae, legiones prostratae, ut ipse adeo trophaeis suis vestiretur, dc dormiendo quoque triumpharet. Quid pIura 3 etiam sine coloribus nudae, carbonis aut pennae delineatione symbolum designari potest, dummodo ingenium stuppleat picturam. Sic Troiae expugnatores digiato vino immersis mensis siua symbola inscribebant: ,
aliquis posta monstras fera praelia mensa
Pingit 9 exiguo Pergama tota mero.
- AtqVe hae sunt argutiae paea, majorem vim habent SCULPTAE 'Vo magis sentitur eminens quam plana superficies. Huius generissimis nbola quae petrie inciduntur , ut hieroglyphica Egyptiorumtaut imprimuntur metallo , ut facies nummorum aut findunturis anaglypha, ut utum AEneae, in ovo Vulcanus Romae fata aureis Hieroglyphicis indicabat: aut sculpuntur in marmore , ligno , eb re,ut scutum Palladis,quod divina manus Phidiae fabricavit.Ηoc modo sculpuntur sj inhola in honorem triumphatorum in arcubusrinis 'templis, in columnis, historicis aut rostratis, cum imaginibus aue: inimicorum caloratorum, aut fluminum provinciarum ve ibact rum , aut urbium eXpugnatarum aut coronarum inflexarum aliis que simulacris, quae inter fercula triumphorum S mysteria lacrarum pomparum serebantur: inae omnes sunt mutae argutiae,metaph
rae sculptae, symbola anaglrpha ad gloriam victoris aut Numinis ctantia
60쪽
'Instrumentietis aristin 1-. C p. II. stactantia. Atque hac arte Virgilii ingenium clegans heri sui expeditiones inseulpere meditabatur superbissimo illi templo, quod sine marmore, sine labore,sine ullis sumtibus ipse animo fabricabat, profundamento subjiciens voluntatem suam; pro scalpris sitas cogutationes, pro Architecto suum ingenium.
In foribus pugnam ex auro solidoque elephanto, Gangaridum faciam, victorisque arma GFLrini: Atque hic undantem bella , magnumque suem
Nilum, ac navali surgentes are colum/icis Addam urbes Asia domitas, pulpum e N phaten Adentemque fugaParthum versisque sagittis Et duo rapta manu diverso ex sese trophaa
Stabunt S paris lapides spirantia signa.
Nonne vides tot symbola in Augusti laudem tot metaphoras hie caelatas esto,quot sunt versusi Nonne videre tibi videris non pomtam canentem sed Phidiam iculpentem 3 quam pulchra mom menta habuisset Roma, si lingua Virgilii scalprum, charta marmor aut ebur suisset' Hujus generis sunt mira illa Architectorum in navibus adornandis symbola, cum metaphorica nomina mimo
rum ardorum, balanarum, mutuantur, tanquem mari his monstris
ci Uinibus isto nomine minantes. Uus modi sint facetiae Archule rum in Vphoras, proceribvi, A fervis, Mutulis, quibus aedificia non elegantia fiunt minus quam solida, utS: tueantur inquilinos&delectent. Ingeniosa it primis fuit metaphora illarum Columnarum , quae figuram referunt palli itarum matronarum qVas Grais Vocant. Cum enim culchris Cariae civitas ab omni Graecia oppugnata quod communem Graecorum hostem adjuvisset, dirip retur dc solo aequaretur tibiis matronis vita hoc pretio stat coucin