장음표시 사용
431쪽
-- jn vincula agit, armatusique obsequium negat. Bearnitim, quae ditio Mon-PH L P cad ij etat, Anglus invadit; Gasto infirmior cum fide incolumitatis da-P V AV- ta se Regi sisteret, retinetur; ae vix multa pollicitus liberatur. Illico liber delusam fidem incusans, quae vi promiserat inficiatur deberi, iter timque militem ad vim repellendam conscribit. Bello instaurato intercedit Philip pus, litemque in Parium ciariam euocat , quando sibi ambo clientelam Hirallent; in curia multa in Eduardum conium cliosa com intemperanterestit dissset Mon cadius , Regemque Anglum singulari certamine proiiocaret; eamque ob rem accrbissimc Anglus quererctur ; Philippus rem arbi trio disceptans, damnauit Moncadium, ut verbis illatam iniuriam,excusa rei verbis & circiret Sic ficxis senibus,collo reste adstricto, ab Eduardo ve niam flagitauit supplex : demissione arrogantiam, & contumelia sua alie nam ob hic tans : ditio & iura damnato steterunt integra : Itque intra verba poena ut culpa, & Franci intererat , non ditari Anglum Comiti, spoliis. Edualdus Rex pro Aquitania praestitit postmodum clientelam. Ab iis turbis quietis aliquantum regno indultum est, Regique ipsi nouum con
iugium comparatum. Coelebs quartum annum agebat, castimonia magna,
RG M H- quod Principi in aetatis fiore inusitatum , suorum impulsu sit scepta uxori, ΑΛ h. ii cogitatione , Mariam selegit sororem Ioannis Brabantiae Ducis , corpori,sorma animique dotibus claram , camque Parisiis excζpit celebritate qitain maxima; praebitum omnibus Equitibus tum externis tum indigenis hos. pitium , epulaeque selemnes per dics octo , quibus urbs regia ludis conui Diisque se tradidit: Francis maxime omnium , in laetitiam Principum se
consor mantibus. Ab gaudio publico & alacritate ad religionem Philippii, transiit. Gregorius X. Pontifex dictus, post longissimam illam Cardinalium
altercationem,& ab extrema arcessitus Syria, ut & illi mora interregnum lsroduceretur, ad instaurandas Ecclesiae res amictas magno illo iustitio, octilia aptum Concilio Generali a Roge impetraucrat , Lugdunum com modissimam excipiendis S alendis Patribus ciuitatem. Venienti Lugdiuuini Pontifici Rex occurrit,& honorifice dedi acto praeter urbem aliquot cir cum castella tradidit, corporis stipatores , ad tutelam & securitatem, rediitque Parisios, cura Nauarrici belli iam a proximo anno suscepta Porro qida res momenti est maximi: tribusque dissicillimis bcllis implieuit Franciam, Hispaniam , atque Italiam ; ea operosius pcrtractanda. Si tamen semel pistatus sucro, in bellis Franco-Hispanicis, quae deinceps in no stra secula magno Europae damno propagata , vix conquieuerum ; me nullo gentis mcae asscctu , vel extraneae odio pcrscriptis rivo historiam , sed una veritatis luce , quantum asshqui potero , ex utriusque sciatis Annali bus rem indagaturum , gnarus suas cuique populo virtutes elle & vitia,necvni nationi scribi Historiam , sed Orbi terrarum. Nauarra in Hispania sita est , qua ad Occasium Pyrenaeorum iuga porriguntur: pars olim Cantabriae ; forrissimorum militum ferax : postea Vas. comam sedes , bellicae gentis, & supra caeteras ferocissimae. Inter Castellam veterem & Aragoniam posta,& per ipsos Pyrenaeos prolata intra Galliam, quasi eorundem regnorum vel para vel particeps, ipsorum Regibus cupiditatcua
432쪽
pidi atem obtinendi mouit. A Gothis Regibus, ante Roderici calami racem, cum Hispania caetcra tenebatur; pollea inundantibus Mauris &Hispaniam inuadeiuibus , montium beneficio & locorum asperitate destia sa est; donec haud multo post Garsias Ximenes oriundus c Franciae& Bigerrorum Comes, reportatis e Mauro haud paucis victoriis , regnum
instituit, quod Sobarbitat dictum est. Alii regni eiusdem primordia ad Ignatium At illam, hoc est martium atque bellatorem, aliquor annis inferiorem adlcribunt, eundemque Bigerrorum Comitem ; a quo ad Sanctium Foirem Nauarrae Reges prognati sunt. Ab Arista eodem Nauarrae mutata In lignia, ob victum clade ingenti Miramolium , Viridem nuncupatum: nam cum agmen hostium catenis se treis circumcinctum abruptis clati stris Perrupillet , eam ob rem in scutum rubrum catenas ferreas variis inter se
modis implicatas, auro insculpsit,& ad depingendum Viridis nomen Smaragdus in medio resulgebat.Porro Sanctius Blancam sero rem in matrimonium dederat Theobaldo quarto Campaniae Comiti ; e quibus natus Theobaldus post humus, in Nauarrae regnum post obitum patris flagitatus. Siquidem Sanctio sine liberis decedente , cum regni ius ad sero rem spectaret, Theobaldus mortui nepos solemni legatione ad sceptrum vocatus , opulentam hereditatem adluit. Isque est Theobaldus,quem Blancae amoribus suauiter insanientem Annales describunt. Ab eo Theobaldus filius hoc nomine secundus, spectata Regum serie, regnum suscepit ; idemque decessit Drepani, dum ex Africa domum repeteret. Ipsi Henricus frater succellerat, ob pinguedinem alui Crailiis dictus; qui ducta Ioanna Artesia, Roberti Regis fratris filia, unicam prolem ex ea susceperat, Ioannam matri cognominem ; quam moriens adhuc biennem Reginam dixit, ma- rique impense mandauit , ut cum mors sibi contigillet , filiam in Franciam duceret, camque Principi Franco collocaret. Roge vita callo, matrem implendae voluntatis regiae cupidissimam retinebant Nauarri & ipsi in factiones ditas diuisi. Potior& validior vocabat Petrum Aragoniae Principem , altera infirmior Alphonium Caslesiae Regem; illius duces Sanctius Montacutus comitiorum suffragiis dictus regni curator , & Anmengandus Pompelonensis Antistes, religione auctoritatem publicam sanciente ; istius Garcia Almorauides, multae inter populares potentiae. Vterque Pi incipum iuris speciem praetendebat ambitioni Castellanus veterem clien- clam , a Nauarra Caslesiae praestitam , Aragonius adoptionem Sancti, Regis,qua Iacobo patri ius quaesitum , & quadraginta aureorum millia Theobaldo primo in expeditionem sacram mutuo data. Ius Principum ut amat fieri arma promouerunt. Primus Alphonsus Ferdinandum filium in Na- Iram cum exercitu mittit; qui aliquot oppidis occupatis , ob locorum difficultatem sese continuit. Nec lentior Petrus Aragonius iuri fulciendo &ipse Sosium ad regni fines cum exercitu progreisus, cum Nauarrorum pars maxima ad eum inclinaret , faciles habuit Proceres , qui ipsius filio Reginam virginem desponderunt,cum regno in dotem; quas si nuptias non assequeretur, penderentur ipsi centum quadraginta librarum millia,
in belli sumptus,quod in Castellanum suscipe Iet,stamcm in captis oppidis,
433쪽
necdum regni titulo abstinentem. Interea dum disceptant, praeda elabitur; quippe Ioanna vidua neutri partium se credens, clam abducta filia , profugit in Franciam , Regi cognato ac Roberto fratri regnum prolem - qtie committcnS. Sane dignum depositum , quod Francia Omni ope seruaret ; etenim in illa virgine Ioanna crescebat, tot artium mater, quae poli Regi nupta, Nauarrain in Francia tot monumentis ornauit Philippus continuo postqtiam virginem Philippo filio uxorein dc spondit, ut rcgno consuleret, ac factiones opprimeret , nobilem Equitem Eust..chium Bel mar-calium , prudentia clarum , Pompelonem mittit , praeficitque regimini, Montaculo exauctorato. Regis auctoritas Castellanum coutinuit, de factiosos aliquantisper coercuit ; donec idem furor cum accessione rc cruduit. Quippe duces quos antea partes seiungebant , Montacutus & Almora uides, nunc in Francum ceu communem hostem conciliati, communicatis viribus , populum concitant , & intra Pompcionem ipsam Francos se- citros aggrediuntur. I, sorte in seposita urbis parte habitabant, qua tecti& muniti tactiosi,s repellunt: eo repagulo prohibitus furor in proximos agros reuoluitur , Francorum villas funditus diruunt, vites revellunt, arbores ad radicem caedunt, atque ultra insanientes , nutricum uberibus raptos infantes saxis allidunt; effusi in liberos, cum patribus arceremur. Imd in seipsam promota est rabies , dum Montaculum alterum ducem , nobilitate ac potentia principem , cum pertaesus tot caedium inclinaret ad Francos, nefarie peremit; poenas dantem quas ipse instruxerat. Renuntiato furore ciuium, Philippus exercitum parat, traditque Roberto Artesio praeclarissimo iuueni, adiuncto Imberto Belli, ocens Come- stabili: ij viginti quinque millibus hominum in expeditionem ductis, Pompeloni se admouent. Brevi pugnacissimis aggressionibus rebelles ad ex- trima acti , quanqhiam se λrtiter propugnarent, spe una Castellani subsidis nitebantur. At ea mox euamiit; postquam Almoraui des qui factionem alebat, noctu profugit, miscrosque deseruit, ad Hispmum secedens. Tum demum furor in metum deficiens, vincentium clementiam appellauit; acciues dum agitant de conditionibus cum Comestabili, Vascones milites praedae cupidi & vindictae , scalis admotis in muros euadiint , urbemque captam quam atrocissime diripiunt ; frustra repugnantibus ducibus; in corpora primum libidine, tum ferro saeuitum , postremo flammis in aedificia ; poena tam insontibus quam reis illata ; adeo male aequi persequutio bello committitur. Patrato supplicio Robertus Pompeio ne substitit, tum ad dc bellandas factionis rc liquias , tum Hispano ut inuigilaret; cui extemplo Rex sitas belli vices reserebat; nec sine merito. Nam Ludotii cus, quem in posterum Ob virtutes suas nuncupabimus sanctum , Blancam filiam Ferdinando Alphon si Castellae Regis maximo filio nuptui dederat; eam maxime legem stipulatus , ut Ferdinando Alphonsus pater regnum illibatum traderet moriens, exclusis liberis caeteris ; aut, si forte filius praemoreretur, eiusdem liberis ex Blanca susceptis regnum auus dimitteret; eamque ob rcm Ludovicus ius in Castellam quod ipsi per Blancam matrem obuenerat, Blanca: filiae , Fcrdinando coniugi, &suscipiendae proli con
434쪽
donabat. Contracto coia iugio, Fcrdinandus in regni spem & prope consortium ab Alphon se admotus, dum bellum in Mauros comparat , morbo corripitur, vir inque amittit; relictis ex Blanca duobus filiis, Alphon so& Ferdinando. Iis haud dubie ex conditione & naturae lege regnum debe-hatur ; cum exurgit Sanctius demortui frater, sibique regnum deberi contendit , qui Alphonsum patrem superstitem proximo sanguinis gradu contingeret , , quo nepotes longius amouerentur. Eo consilio bellum in Mauros suscipit, gnauiter gerit, fortiter conficit ; tum victor ad demerendos Proceresse impendit, comitate, liberalitate, blanditiis, iisque artibus quas ambitio forti magnoque animo subministrat. Nec frustra labora tum ; Procerum studiis sceptro designatiir, & ipse Alphonsus volens nolens abducitur a nepotibus , Sanctioque se tradit. At Violanta Alphon si
uxor , miserta impuberum , eos cum Blanca matre clam ereptos in . Aragoniam ducit, lacobi fratris committendos sidet. Verum paulo post LacObo mortuo, Sanetius cum Petro succcslare tam vehementer contendit, ut miseri adolescentes in Xatiua arce concluderentur, ne in Franciam effugcrent ε, matri Blancae aegre permis tum , ut remigraret in patriam. Sororis lamentis Philippus commotus, regium exercitum instruit, ducitque ad Pyrenari fauces , promoturus ulterius , nisi proditio vetuis let. Alphon siis accedentis potentia territus , Robertum Pompeio ne agentem accersit; vide ineunda pace rationem inquirerent; Robertus potestate facta a Philip po , Castellanum adit ; ac primum commodas impetrat conditiones. At subito Alphon siis postquam ei redditae sunt ab ignoto litterae, mutatus in alium , laeto vultu Robertum contuitus; Mihi , inquit, amici sint in avia Francia ; en his admoneor litteru , Philippum Regem in Franciam regredi , attri-ru ct imparibm ad bellum copiis I ea de re certiorem te facio. Ideo Robertus suspicatus datas a proditore litteras, Pompelonem redit, tum excurrit in Franciam , proditorem in supplicium vocaturus. Is erat Brossius, qui poe- La Brosse.
Has postquam aequissimas pependit, Philippus denuo de Hispanico bello
cogitauit ; Blanca urgebat , nepotes in Aragonica arce claudebantur, Salustius regnum iam capellebat; propterea nouo exercitu ad Bearniae fines in stritistiis contendit. Res ad arma spectabat, cum Eduardus Rex Angliae, qui nuper Eleonoram Alphon si filiam uxorem duxerat, agens deprecatorem, impetrat ut Reges amice controuersiam disceptaturi colloquerentur. Eam in rem Philippus continuit copias, ac Marsanum venit , Batonam Alphonsus; sed Sancti, artibus metuentis ne detrimento suo pax coalesceret, discesserunt Reges infecta re. Mox annitente rursus Eduardo, Tolosam Francus & Aragonius conuenerunt; sed Aragonio adhaerente penitus Sanctio , nihil perfectum est ; imo nec impetratum, ut captiui iliuenes soluerentur. Hac spe abrupta, tunc demum belli studia Philippus instaurat, & exercitum vorsus Hispaniam ducit , exacerbatis Francis Proceribus , & Sanctii artes ferro resecturis. Cum nouam machinam e coelo euocat Castellarius: ea Nicolaus III. Ponti sex, ex Vrsinorum familia, qui Francis infensus, veritus ne sorte Castellam subigerent,& ferociores euaderent , auctoritate Pontificia bello intercessit , diras Tota. I. H h h commi
435쪽
A conmii natus Philippo , ni arinis abstineret; abstinuitque mitissimus Prin-0 ceps , maluitqtie gloriae quam religionis iacturam facere : quanquam ea ' integra suum uis perseqtii, & alienam iniquitatem premere licui iter. Ita
Plerte de la Blosse. Brassius acinc M. M.
Sanctio fuit impune flagiti una, pupillique Principes steterunt in custodia,
Francicae gloriae non letii macula. Porro atrocissi inum cum Aragoniis bellum imminebat, quod priusquam aggrediar , iuuat fortunae lusuin cum Blossio, diludii instar Tragicis actibus interserere. Petrus Brossius vili & plebeia origine, Ludovici sancti primum Chirurgus , Philippo filio , nescitur qua arte , ita se insinuauerat, ut primum
beneuolentiam, mox suminum imperium in eius animum aflecutus sit. Ipsius commendatione iam a Ludotii co rebus supra suam sortem adhibitus cum studium & industria in exhibuiiset , statim a Philippo mox Rege cubiculo praeficitur,animὁque auidissimo administrationem capessit omnium. Duobus intendebat potissimum ; primum vi auaritiam per omne nefas impleret, tum ne quis alter ingratiam Regis irreperet; in cam quasi arcem tutissimam recipiens se, unde in totum regnum usurparet imperium. Donec coelebs agebat Philippus, nihil erat pertimescendum magnopere ; at postquam Mariam Brabantiam duxit, & blandimentis uxoriis emollitus est sensim , timere coepit serio Brossius, ne uni succumberet feminae, qui tot viros depulerat; neve amor riualitatis impatiens amicitiam pelleret. Metum ciuimodi incendebat odium ; cum Regina, &ipsa aemuli forsan impatiens, aut miserta regiae seruitutis, vel indignans in vilissimo capite ali tot scelera, palam obtrectabat potentiae Brossis, eiusque crimina Regi deferebat intrepide. Illeisitur de salute sua sollicitus, in Reginae perniciem totus incumbit; gnariisque nihil nouercae priuignis odiosius , eam inrendit machinam ad patrandum nefas. Erant Regi ex Isabella priore conita geliberi ; sparguntur voces per em illarios Broili, , quibus Reginae in eos odium declaratur; cam cum familiaribus conqueri, & deplorare miseriam
tuam ;=jira se nupsisse Regi nisi Regem pariat, se fore pro dimidiata uxore,
ct concubina propemodum, qua primis liberis clientes procreet; sanestio suo, sem
dinum pepererat, ex Rege nato deberi imperium, non aliis quos Phidippus priuatim S subditus genuisset: in eam rem congerebantur exempla, & praue acta describebantur in legem. Iis rumoribus crimen comparatum aggreditur Blossius , & execrando facinore fulturus potentiam , Ludovico regiae prolis maximo propinat toxicum. Statim improuisa mors , certaque indicia signabant venenum ; in praecipiti morbo, stomachi resolutio , conuulsiones atroces; mox in cadauere punctis liuidis curis maculata, & corruptio
viscerum. Nec de occultando flagitio laborabat Brositus , modo auctor latore t ; imo postquam indubitata signa percepta sunt, primum suspicionem in Reginam mouet, dein adornatis testibus ipsam accusat. Contra. Regina parricidium regerit tu auctorem , Brossiumque appellat; rapi in quaestionem postulans , qui ministrat sciat aegroto. Verum Brositus artibus prauis sic animum Regis implicuit, ut opinio venefici, in Reginam unam inclinarct. In iis animi angustiis Rex audit, Ni ucllae in Flandria unam elle in caenobio Virginum Beguinas vocabant in 'triae Occulta expromerer, ac nuntiaret
436쪽
tiaret sutura; ad eam consulendam Petrum Baiocentcna Epi optim , &Matthaeuira Abbatem sancti Dionysii legat. At Episcopus Brotho assinis, occupat primus ad Virginem ire, rogatqtie pol lauam audiuit parricidae nomen , ne id socio proferat; ita aduenienti Abbati nihil certi dictuni, S: Regi renuiuiauit Episcopus , se reum a confitente Virgine acceptile, nec eum prodi sine flagitio polle. Rex indignatus in Praesulem, iugatos alios ad Virginem mittit, quibus illa tacito parricida, immunem ab eo scelere
Reginam a firmas , iubetque Regem ab ea suspicione liberum agere. Ioai nes interea Brabantiae Dux Parisios aduolat, seroris innocentiam contestatur,&accusantibus duellum intentat. Attamen perstat in his Procellis Brosiij gratia, imo in nouum turbinem perseuerat. Robertus Artes ius postquam ab Alsonso discessit, & in Nauarram regressus est, audit Regem soluto exercitu rediisse in Franciam , & causas accuratius sciscitans, comperit commeatus penuria tantum exercitum defecisse , corrupta pabula, detractam annonam , & vastatam Bearniam ne milit cm alat. Ex quibus signis feram , ut credibat, indagans, Parisios venit, & Brosium proditionis accusat,quod cum Hispanis communicaret consilia, Sc perdidistet exercitum. Verum cum testes ad conuincendum deficerent, emergebat reus periculo,&in notra crimina consurgebat; nisi casus , aut prout lor casuum iustissimus Deus argumenta criminis subministrasset. Quidam nuntius Meloduni morbo correptus, Abbatem accersit, eique epistolam tradit, quam uni Regi ut Obsignata erat deferret ; tum vitam morte subita claudit. Abbas,ut rogatus erat, rem praestitit; Rex litteram resignatam Consiliariis legit; nec de ea
rescitum est aliud , nisi quod Bros Iij sigillum praeferret , & ipse statim apprehensus, paulo post necatus est sus mi adio; spectanti biis & summopere
laetantibus Ducibus , Burgundiae, Brabantiae,& Artesio Comite; quos semper insenses habuerat; seu tuo merito plura ob scelera,seu more Procerum nouis hominibus inuidentium , & sibi credentium eripi quod non alie- quuntur.Nunc ad Aragoni uin bellum me conuerto , vesperasque Siculas, quae quanquam celeberrimae , de omnium intextae Historiis , praetermitti a me sine incuriae & negligentiae nota non postulat. Huius tantae cladis originem in dasanti, una occurrit , Caroli Regis
caeca prosperitas; ab ea quippe Nicolai metus, Pctri Aragoni j cupiditas, Francorum licentia, Ioannis Prochytae vitio, & furor Siculorum , simul orta & propagata sunt. Prospera Carolo in secundissimis rebus fluebant omnia; locupletissimo regno fruebatur; Vicarius Imperii dictus Senatorque Romanus, Romae ac caetera in Italia agebat principem auctoritate; ingens erat potentia, fama percelebris; ut v viis in Europa potentissimus haberetur. Tot fortunae dona vastum animum nondum impleuerant : iiis
Icrosolymitani regni altequutus , a Maria Friderici Antiocheni Principis filia; ambiebat Constantinopolitanum Imperium, quod obtinebat Michac Paleologus quaesito iure a Baldii ino secundo, cuius filiam Beatrice mortua coniugem duxerat. In eam expeditioncm, clat scin ingentem Neapoli S Messanae instruebar. Nicolaus Pontifex in hoc rerum cursu primus Remorana riganti fuit: vir summus praeclarIsque dotibus ornariissimus,diu potetiam
437쪽
pti iii, suspectam habebM ; siue priuatim affectus iniuria, ob repulsam assi s . , AV kῖς potem caesuis; sive publicis rationibus , sedi Ponti fiet aetantam auctoritato in incommodam ratus , eundem ergo impulit, ut vica-
' ria tu Imperii ac Senatoria dignitate sese abdicaret, assirmans iam electo Im- Alino I 178. peratoic Rodulpho , frustra Vicarium superesse, ac Romae Senatorem praesente Pontifice superuacaneum. Ea res Caroli hostibus ad eum impetendum visa opportuna. Illorum capitalissimus , quanquam in speciem vilis Ioa et Pro- & aspernabilis, Ioatuaes Prochyta , insciendi mali stamen contexuit. Ille cista. patria Salernitanus, vir λlerti callidoque ingenio dominus Prochytae quae in Puteolano situ Insula est, Friderici Regis primum vi scribunt Medicus , dein Mansredi atque ipsius Caroli Consiliarius, constuprata a Francis uxore ; exorsus proditionem , & deprehensus , fuga se eripuerat, facultatibus omnibus spoliatus. In Aragoniam profugus, Reginae Constantiae gratia in Aulam admillus est , ac vindictae fice inflammante ingenium, Sisilia. com mcntus est in Francos & Carolum quid tentaret. Sicilia visa est scena furori aptissima. Eam Praesecus administrandam dederat Carolus, quorum auaritia& negligentia miseri Siculi opprimebantur : ij maxime procacem Francorum libidinem incusabant, quibus nullus virginum pudor, nulla castimonia matronarum illibata foret aut intentata. Conceptum consilium Prochyta cum Petro Aragoniae Rege communicat ; ac tametsi ille id primum reiecerit, tamen impellente Constantia uxore , & paternum rcgnum ut assirmabat ab inuasoribus repetente , in eam penitus mentem se induit,
parauitque sedulo quae necessaria forent. Visium & Prochytae noua praeterea arcellenda praesidia. Viterbij Nicolaum Pontificem conuenit; impetratque allensem, & Aragonio ius regni Siculi ; tum Constantinopolim prosectus , Michaelem Imperatorem iam apparatu Caroli perterrefactum , ad conspirandum cum Aragonio impellit; ita rem partitus, ut pecuniam Graecus , classem A: militem Hispanus sussiceret. Nec omisit Siciliam, principes ad defectionem inflammans , modumque t Cadens excutiendi imperij. Haec omnia mita calliditate & solertia obita , Franciscant veste operiente perditissimum caput, quam de industria usurpaverat, ut Francos falleret; alioqui mirabilem in modum improuiclos atque dilIblutos & temere supra fortunam si iam prae fidentes. Spectantibus ad exitum singulis, improuisa
Anno rigo. mors Nicolai turbauit consilia , non oppressit. Martinus IV. in demor- Ni ι Μερο tuta loeum suffectus est, qui natalibus Gallus, parum aptus ad susceptam sis videbatur. Et tentatus ab Aragonio , adeo non facilem aurem praebuerat, ut ab co vectigal quod Aragonia Sedi Pontificiae pendebat exigeret. Nec ideo Prochyta despondit animum , sed instauratis ad scelus Siculis , Constantinopolim iterum aduolat, atque ingenti a Michaelepecunia ad bellum donatus, eam ad Petrum defert, iam instruentem copias ct validissimam classem. Is apparatus cum vicinis Principibus suspicione in moueret; amrmabat Petrus in Mauros Africanos bellum adornari; earn que in rem, vi a pluribus scribitur, a Philippo Rege quadraginta librarum millia mutud sumpsit. Attamen cum urgeret Pontificius Legatus , quam partem Africae , quamve Mainicam gentcm appeteret , respondit se
438쪽
ξnterivim indusium flammis traditurum , si arcaruim suum &rte exploras sit. Et vero summa dignum est admiratione, rem propemodum vulgarem, tot inter capita participatam, tribus annis continuis , latuille Francos , nec
ulla rima deprehensam hanc lucem; adeo caeca est confidentia, tecta dc oculata cupiditas. Sed iam aderat designatus facino ii dies ; nempe ipse Paschatis, vel ab ipse primus aut secundus , religiosissimus Christianis, Scmaximo Laetitiae sensu celebratus, cum a meridie , campanis ad vesperti Has preces pulsatis , furor tam diu comprellus, ceu signo dato , Panormi primum, & continuo per uniuersam Insulam erupit. Duces coniurationis adiuraeha plebe, proclamantes Francorum tyrannidem extirpandam , eost ximum qui in vicis aut compitis occurrebant con diunt ; tum in singuorum aedes inuadentes, nulla lexus aut aetatis ratione, promiscuc viros, infantes, senes , matronas, virgines , furore in fano conficiunt, miseratione omni restincta. Et eo prouecta est caedentium rabies, ut ipsas etiam matronas Siculas , quae Francis nuptae conceptum utero istum krrent, ipsi affines inaudita barbarie ferro mactauerint, uterumque ad extrahendum partum secuerint. Imo in aedes sacras ac religiosas dira vesania penetrauit;
qui Franci ministrabant altaribus a colle sis suis perempti sunt ; religiosi Sanctorum Benedicti , Dominici ac Francisci adscripti familiis, a fratribus
suis interfecti crudeliter ; ut iam nullo humanitatis, affinitatis aut religionis vinculo, in odiosam gentem cuncti saeuierint. Ita duarum horarum spatio per Insulam Franci ad octo millia intersccti, & carnificina saeuissima per sontes & insontes grastata est : expuncta quidem sanguine foeditate libidinis, sed maiori crimine, cum scelus infra poenam foret. Vnus Lothi instar, ab dira strage seruatus est , & virtuti suae donatus, Guillelmus Porcelletus in Prouincia Phocensi nobilis, quem Mamertini venerandum mo-Tum probitate , ereptum periculo, naui imposuerunt securum tot inter funera , quem inermis virtus stiparet. Quae hanc cladem sequuta sunt, Mes sanae obsidium , Petti in Siciliam aduentus, singulare certamen Oblatum Carolo, Petro prouocante, eodesuque eludente inane & irritum, Caroli Claudi vincula, ipsusque Regis tot inter aerumnas molestissimum funus; narrant quibus Neapolitanum regnum materia est : ego ad Franciam meam me admoueo propius. Sicilia in posterum, ut ab Italia quondam mari avulsa fuerat, ita a Neapoli surore caeco distrahitur, praemiumque turbarum Aragonio stetit. Sed unius Dei est regna de imperia, vel in praemium tradere vel in poenam, & in seris nepotibus auorum delicta plectere. Sane Petro Pontificiis diris a filato Sicilia haud laeta obtigit, non multo post in Aragonia sua, imo tantum non aliena , pereunti. Carolo Rege Siciliae morte rapto, Martinus Pontifex aliquanto post vitam clausit, cui suffectus Honorius I V. pariter odium in Aragonium, dc beneuolentiam in Francum suscepit. Ideo instauratis in Petrum execrationibus, quem δe regno deiectum Martinus significauerat, ne litania serent
fulmina ad Philippum legat,& Aragoniae regnum Carolo secundo filio , genito ex Petri sorore Isabella donat. Evocati Proceres a Philippo admittendum id censent, quando Aragonia stipendiaria seret Pontificis, isque
439쪽
sonaret cui supremtim imperium ellet. Magna celebritate Carolus in atr-guratur in Francia , chira iani Philippus frater Naua irae Rex ducia Ioanna virgine diceretur. Ab quaesito iure ad usurpatidam pollessionem vires impcnsae sitiar. Conscriptis copiis, omnibus Cruce signatis, seu ad sacram expeditionem , & prae se iue Legato Pontificis , Narbo urbs in extrema Occita lata designata ; ac sub signis conuenerunt peditum millia octogitata,equitum cataphractorum viginti, stab mque in anchoris naues ac triremescentum & viginti. Hic apparatus non Aragoniam modo appetebat, sed Castellam iptam, quae Ferdinandi liberis restitueretur ; nam auus Alphon sus diem obierat, ac testamcnto nepotes haercdes scripserat, Sanctio filio ex haeredato , S paternis diris deuoto. Ad ea exordia accessit Iacobus Aragonius Petri stater, Balcarium Rex, qui capitali in statrem odio , vltro ad Philippum descivit. Petrus interea ut se in tantam potentiam communiret nihil praetermiserat; ideo Francum abducturus, in Nauarram arma intulerat , vique omni Tiidelam urbem impugnauerat. Sed Ioannis Larae Praefccti virtute ab ea depulsus, vastata regione Caesaraugustae sese abdiderat. Inde Principes in auxilium implorabat , Rodulphum Imperatorem , &Sanctium Castellae Regem; istiam ob commuire periculum , quia & ipse Francorum armis designaretur ; illum, Gibellinam factionem excitando quae potentia Pontificum exscinderetur. At ij rogati sc singuli excusabant;
Castellaniis, quod bc Ilo Maurico distineretur , nec vellet Francum exacerbare,quem mulcere admodum cuperet; Germanus & suo in Helvetios bello implicabatur, nec iis erat viribus quas in Romanum Pontificem Francorum fultum alictoritate exereret. Ita Aragonius uno se in tantam potentiam
nitebatur ; nec despondit animum, aut omisit quidquam quod sortitudo desideraret. Ager Ruscinonensis primus Marti obiiciebatur , praesidia in
oppidis eius imposuit, tum exercitum ultra Pyrenaeos in Catalauniam reia uocauit, primum Francorum impetum hoc praeclaro aggere repreIsurus.
Philippo opportuna primordia contigerunt ; Perpinianum Ruscinonenia sum primaria urbs illico lacobo Aragonio tradita, ab eo Regi in fidci pignus commilia; tunc properatum est ad oppida caetera expugnanda; nec ullum praeter Elnam squam appellant Gennam alij j repugnare ausim Eam vir fortis spurius Ruscinoncnsis propugnabat ;& spem fecerat Aragonius immittendi subsidii; attamen incumbente toto exercitu , vi capta est; & litatum Marti omnium sanguine. Vnus fato ereptus sipurius quem dixi, tum suae sortitudini tum cIc mentiae regiae salutem dc buit; quippe in
campanariam turrim cum se recepisset, pugnabat tam egregie, ut Rex admiratione virtutis vitam non roganti donauerit. Nec se ingratum vis sortis cxhibuit . Pyrenaeorum fauces atque aditus sic obstruxerat Petriis,& destiadebat sciccto milite , ut penetrandi ulterius spe sublata , Francus otiosus citra repagulum ageret. Ruscinonensis seruatus moram abrupit ; gnarus locorum Francis nouum iter aperuit, & pcr rupium an-
stactus callesque invios , coqtie secti ros, quod paticissimis admodum ex plorati forent, ultra montes exercitum fide summa deduxit, obstupuitque Magonius imminere hostes c montium iugis, quasi volatu aut Magica arte
440쪽
illibatis praesidiis vecti ellent. inare suis iam metu perculsis, praestolari
non alisus ii uegros, robore militum in Gerundam iniecto, in interiora regni se recepit, bellum ex occanone capessiturus. Franci ex molitibus in Emporitanum agrum effundi intur, si ibi romae impetu urbes obiectas in potestatem redigunt, Petram latam, Figucroam ; atque maritimas EmpuriamRliodopenque; in hanc ad milia classis commeatum omnem suppeditabat, alebatque exercitum, deportatis e Francia luculenter cibariis. Vna urbs
Gerunda scopuli instar , felicem cursum pertui bauit, ac postremo nausia-gium intulit. Est Gerunda in colliculo posita , circum effusa agri planitie ; superiora XII.
urbis templum ornat mimitque, turri eminente quae sit arcis instar, Ge- ω da A rundellam vocant, . in decliui priuatorum tecta exurgunt , in seriorem urbem amnis Thera cingit, ripis praealtis atque arduis transitu; oppidi ambitus validis muris faxcisque turribus communitur ; defendebat interiora praeter lectum militem Raynnindus Cardona: Vicecomes, peritissimus militiae dux , & hoc rerum statii Aragoniae fulcrum. Franci postquam castiis positis urbem ob vallarunt, tune admouent ad murum machinas. Versim Raymundus crebro vi be erumpens conturbabat omnia; incensis plerumque machinis aut eversis , & castris varia strage confusis. Erumpenti faciebat animum,& parabat opportunitatem Rogerius Comes Fuxiensis, iam
Bearni j Dominus socero mortuo ; ille Raymundo affinis, & Philippo clam
insensus ob priorem noxam , recentiori memoria poenae quam veniae,communicabat cum obsesso consilia , aperi bat per occultos nuntios Francorum commoda atque incommoda ; ut nunquam erumperet nisi magno Regis detrimento .Per has moras cum prolataretur Obsidio, Porro Regi cre- p. ωι R ictus est animus , modusque defend cndae urbis quaesitus. Selectis peditibus pugnat. bis mille, quingentis equitibus, loca inii diis opportuna inlidens , urbemini cr& portum Rhodopensem, commeatus intercipiebat rationem belli disturbabat: virgultis, tectus latebrisque convallium,vel toto exercitu erat impetendus , ita sol hiebatur obsidio , vel diuisis agminibus , qtiae si infirma erant profligabat; si validiora, continebat se saltu. Rodulphus Nessius Comestabilis tectum latebris frustra eliciebat ad pugnam , nusquam progredientem nisi viribus superiorem. Tandem Comestabilis cautum de callidum intercepturus,trecentos e toto exercitu Fbrtissimos equites siligit, educto D que castris ita alloquitur.Selegi vos,commilitones fortissimi,ad liberumda c. istra, profligandum hostem ct ignominiam einendam.Nec imminuam perlauli magni α-
dinem , trecentos dumtaxat in Petrum Aragonimn , copiasque ex Aragoniis lectas duco, or prouocaturus. Audistu latronem hanc viam insedisse, grassiri in nostros, ct commeatus diripere. ReEla in elem tenduntu; imus eduEtum grassatorem δlatebris, veteres nou Uiue iniurias vindicamus. Nam ij sint Sicu issi sica, si,qisi confoderunt populares nostros UT Uines. Ogent etiamnum cruenta cadaucr.t, tore insontium funera reposcitnt vltorem , ut pndeat nondum elii tam nostri nominis maculam. Iam nos circumstant morientium anima , praestolamur ultionem aquissimam, inflammant ira iustissimiim fomitem uturae nobis in clypeum, sciasqne certaminis. Facessat in numero tam impare meim , pauci quidcm pugnamim,