장음표시 사용
441쪽
Ied insentes , cst insontium vindicer , ct Diuina instrumenta iustitia ; in plures pug bimus , sed in sicario , iam conscientia scelerum exagitatos, in reos humana diuinaeque iustιtia r atque utinam pιam plurimi aissem I utinam omnes furios illi carni res e Sicilia conuolassent , ut uno simul pratis , ct poenas fontibus con-Aceremus , cst tarentaremus easorum manibus Z I Ost haec dicta , suos ad praelium ducit, sed incompositos , hostem ut falleret , & confuso de industriae agmine. Petrus e specula exploratam turmam , praedam ratus , suos disponit ad latera , & in Francos magno clamore infunditur. Illi extemplo contracto agmine , postquam sagittarum grandinem exceperunt, effusis equis liuiecti in pedites , clauis & gladiis hostem disiiciunt; tum in equites directis lanceis irruentes , quanquam atroci praelio victoriam parant.. Aragonius Rex praeliabatur egregie, sed ictu lanceae discerpto ore, equi habenis abducebatur captiuus, cium repente loris ense abscissis, equum calcaribus praecipitauit in fugam , seque eripuit; caeteri vel in pugna caesi , vel in fugam acti. Eo praelio Geriindae muri cum propugnantium animis conciderunt ; detracta spe subsidij , & fame miserorum corpora depascente, victor admissus est ; uec tamen sine Fuxiensis proditione. Nam in urbem ad pacta concilianda ab Rege millus, Raὶ mundo quem renitentem plurimum assirmabat deditioncm persuasurus, cum discilla omnia fingeret, impetrauit conditiones opudentas deploratissimo militi, quem fames proximo triduo enecabat.
Gerunda capta, Catalaunia pateb. at victori, & iam Philippus de promouendis armis cogitabat, cum lustrato exercitu aduertit imminutas copias , desiderari magnum militis numerum , infrequentem in legionibu peditem, tam rarum equitem, iumenta deficere; uno verbo exercitum nouae
cxpeditioni imparem esse. Quippe morbi, aestu solis , atouc soli intemperie contracti, maximam militum patrem ablumpserant, languentibus qui superstites erant, .lcsormato vultu , & infit missimis viribus. Illa in riviiij noxa , haec impruduntiae & temeritatis ; qua Rex ultro clallem debilitauit, dimissis Genuensibus & Pisanis , quorum naues stipe conduxerat; ut sumptibus parceret quos hauricbant nauigia , perniciosa parsimonia reliquias militum rapiente. Nam Rogerius Laurea celeberrimus ille mari victor, Tarento in Brutiis expugnata , Aragonio Regi opem laturus cum clasIeaduolat, naualique praelio cum Francis commilib , quos auxilia iam destituerant, capto Admiratio Enguerrano Balliolo , cum trirc mibus quindecim , haud aegre vincit; aliis duodecim in Rhodopensem portum confugientibus. Nec illarum sers melior, quibus ipsi Franci iniecerunt ignem ne occuparentur ab hostibus , recepto milite , & Gerundam abducto. Hae clade mutat vim Regi consilium , statutumque in praesentia reuertendum in Franciam. Autumnus iam adolescebat, morbi plerosque Principum amictabant; Rex ipse febri correptus ceperat de se sollicitus et se ; ideo Gerunda munita iter per Pr renaeos versius Franciam captum. Scribunt Hispani in sacrilegij poenam hanc pestem amatam ; quod Franci Ditiorum templa violaticiat, diripuissent donaria , & Narcissi sepulchrum , qui vibis Tutelaris est, disturbassent. Institutum iter in sua pericula incurrit. Insiderant montium
442쪽
rium sitices Aragoni j, e superiore loco infestabant valles , modo , tergo, Ρhi Li,
mox a fronte , lentos urgebant, properantes arczbant, nuiq0 m non λli b v s Av quo in festinatione cursus intercepto. Gestabatiir infirnaus Rex a lecticarii S; λ hinc rupes inter abruptas, crcbras insidias, hollisimque incursus, agitatione de siccelsit lecticae, morbo aucto, Perpiniani animam emisit; vitae anno mν itur. quadragesimo, tanto apparatu in tristissimum tauus desinente. Erat hic na- Atino risue. tura miti, de prona ad hauriendos pietatis sensus ; ideo patris thudia aemu latus,abstinentiam,castimoniain, & asperitatem in corpus exorctiit; sed virtutibus regiis multum impar , Brossio obnoxius, de indole ad alienum ductum molliore. Audax appellatus est, seu confidens ; nullo quod scribatur Leseculiari facinore, crediderim quod in ea naturae mollitudine , intrepide intelli pericula sese obiiceret. Extemplo Franci Gerulida caeterisque oppidis relictis, securitatem cum Aragonio pacti, se in Franciam receperunt, nullo taliti belli operae pretio, praeter Regum funera. Nam inente proximo , Petrus febri ex vulnere concepta interiit. Aragoniae regnum illibatum ad fi- p ιν. lium Alfons in peruenit; Iacobus & Fridericus secundo geniti Siciliam ni3 mori. deinceps obtinuerunt, propagato in ultimam stirpem impcrio. Ita unus annus praeter Pontificem tres Reges extulit, in aestu rerum, dolore, spe dc metu, qui vehementissimi sunt affectus, perturbatos atque agitatos. Dixeris apii examina furore caeco pugnantia,quas iniectae terrae pugillus compescit. Philippus filius, ducta matrimonio Ioanna, iam Naiiarrae Rex, intinctus XIV. est Rhemis , aetatis anno decimo-septimo, vel vicesimo, ut volunt alij; 'Pulchri nomen ob egregiam oris corporisque sermam a siccutus,magna ca' o v s IVra ab AEgidio Romano optimis litteris initi cutus. Eo adhortante creditur PVLeui Regum primus Pallamenti Parisiensis designa lic formam : nam cum AEgi- dictu, ditis habita oratione, grauiter de litigantium miseriis, & Iudicum iniquitate conquestus ellet; Philippus constituit, ut Par lamentum , quod hactenus arbitrarium fuerat, constabatque ex Proceribus regni, in posterum fixa Parisis sede , ius petentibus diceret, appcllabatque ipse ex Praesulibus atque Proceribus quotannis Iudices. Ac prii num non toto anni cuisu ius pronuntiabant, sed post festos Paschatis dies & Sanctorum omnium celebritatem, binis mensibus in singula tempora designatis ; ac Postinodiim Palatio Regis ad Sedem concelso. Idque Partamentum est, seu Iudicum curia, de quo in posterum tam frequens mentio , quodque a Sagatis ad Togatos transiens, a regni curis ad litigantium tricas, tamen dignitatem Senato- Iibus dignam alteruit,pro regni incolumitate contendit, & Cinctissimoriam Iudicum ferax,intaminatos Magistratus omni aeuo exhibuit. Constituta Iustitia Philippus a bello Aragonico alienus ; seu quδd eo fratri Carolo quaererctur regnum , ingenti Franciae detrimento ; satis habuit cura de sedulitate libertatem Caroli Claudi Neapolitani Regis conficere , qua tandem anno tertio post aerumnas multas perfecta; ab Anglia bellum repente exarsit, quod Flandricum postea, tristissimum foetum luci dedit. Belli causim gens A/ altera in alteram confert: Anglus Francum accusat, quod duas naues ad Normanni littus delatas diripuissent Normanni, ac constitutam pace primi infregissent: Francus Anglum insimulat,quod Pictunum Santomimq; oras
443쪽
peruastasset, & Rupellam clandestinis consiliis occupare tem allet, sane occaso letiissiara fuit, & in speciein nullius momenti. Duo Nauicularii,quorum unus Angliis, alter Normannus, in Aquitania exscenderant, aquandi gratia; rixa primum oritur, dein committitur pugna ; mox aemulatio &vitio gentcm utramque committunt. Ego crediderim causam bc lli utrinque quaesitam, & cupientibus animis arcessitam. Eduardus Angliae Rex ob Siciliae regnum collatum in Francos iam ante flagrabat initidia ; accellerat odium , ob Richardi patruelis necem a Simon ς Monsortio illatam, Carolo Rege Siciliae spectante, nec vindicante, haud dubie captabat Opportunitatem bellandi. Hactenus distinc batur variis bellis cum Scotorum Regibus, quibus multa gloria fluctu ubere tandcm impletis, nam Regcm Scotis dederat, intus parta securitate se ad externa convcrtit; hocque consilioco traxit astinitates,quibus vota facilius promoueret.Tres filias tribus Principibus nuptui dedit; Eleo noram Henrico Barri, Duci, Margaritam Ioanni Duci Brabantiae , & Ioannam Gilberto Glocestriae Comati . Guidonem Flandriae Comitem pari vinculo nexuit, pactis eius filiae nuptiis cum Eduardo filio : Praeterea ut Germaniam deuinciret, Adolpho Nailbuio Imperatori centum librarum millia mutua dat, inito foedere utimi addici Franciam. His instructus opibus,ingcntem classem appa lauit, in speciem ut in Palaestinam mitteret, & Ptolemaidi a Saracenis obsessae suppetias irct. Verum capta Ptolemaide & cuersa, cum instaret nihilominus classi in strii e-dae, & praetextu amoto pateret consilium , ab co Franci quali a certo hoste
cauendum putarunt. Inde direptae in Normannia naues, vastata ora Santo ianum, ac demum bellum illatum inuicem ac rupulsum. Id antequam prorumpat, Philippus ab Anglo Flandrum dirempturus, cum in Aulam arcessit cum filia,ut saltem in speciem, ipsius collocandae facultatcm a Rege posce-rct. Ille ut commodius falleret, in Aulam vcnit; sed extemplo in custodiam mittitur,nec ea se luitur,nisi repudiato cum Anglis foedere; filia in pig-gnus fidci dctenta cst ; altcroque pbst anno dolore contabuit, quod nuptiis& Diademate prohiberetur. Armis etiam iura pia E. scriant, dictaque Regi Eduardo dies, ut se ad Par lamentum sisteret, ob persidias patratas in D minum , & ille Edmundum fiat rcm Parisios misit , morbum excusans qui
nauigationem vetaret. Franciae Pares excusatione rei cista, cum ipsum Rogem praesentem exposcerciat, ille larua deposita reponit ferociter, se ditiones clicia tela res Franco abdicare , quas bretii compararet ferro, suaeque sortitudini non vili obscquio acceptas referret. Ideo a Par lamento contumax &rcbcllis pronuntiatus cst,omni 'hie Aquitania regno adscripta est. Scio scriptores Anglos ingentem victoriam hic refiric,quam RobcrtusTiptostus suae classis Praescistus nauali praelio reportasset; cuius nostri Annalcs cum non mora inerint, crcdiderim tumultuario praelio Francos victos, cuius ut fieri solet, victores exaggeraueritu gloriam, victi imminuerint. X V. Par lamenti sententiam cxequutus Comest. bilis Ncstius, in Aquitaniam 3 viam is ducto exercitu , si iniit ut visus est Burdegalam crepit. Rogerius Bernardus inquirama. Comes Fuxiensis fomitem prompto inccndio apparauerat. Ille scu proditio uis ad Geruudam eluendae cupidus , seu innato in Anglos odio , clam Burdceta
444쪽
Burdegalensium animos sollicitauerat , ut abiecto Anglorum iligo inὶ- Ρisi iiU pote inius dominantium , se permittetem Regi. Occupata Burdegala, PQL- tota propemodum regio se vincenti tradit. Angli in duas arces Garum' e u s R. n. e impolitas, Rioiuina & Potens acum sese recipiunt , eatque omni se Rion si P licitudine muniunt, dum ab suo Rege instruuntur auxilia. Et ille domi re- telisae. bellione noua perculsus , Vallis Aquitanorum exemplo deficientibus, postquam irae sit aliqliandiu dubius in utram partem conuerteret se, tandem domestica externis praeferens , subigendos Vallos sibi seposuit , de Ioannem Britannum cum Tipto sto classis Praesecto in Aquitaniam misit. Iamque Franco ab Germania decesserat metus , Brabantino Duce emortuo, & excitato in Adolphiam Imperatorem Alberto Austriaco, qui in aena hilum odio, & cupidine Franciciae pecuniae, molestissimum ac funestu in bellum comparabat. Rex praeterea ad classis hostilis famam nouum scribit exercitum , quem Carolo fratri , Valesio dicto ob Ducatum Valesium, tradit. Verum classis Anglica praeuertit exercitum. Ea postquatriRlicam in Santonibus Insulam impetu primo diripuit, Burdegalam accessit; unde repulsa Nestis fortitudine,milite exposito,oppida late grail inscircum
invadit, quorum caput Sara seuerinum ad Laturrum amnem ; ac Batonam Sever.
iam validissiciuam niagnique momenti , capto Aspremontio urbis Praefecto peragitata cum ciue consilia occupat. Vasconiam dum Angli insident , Carolus Valesius transmittit Garumnam , Nessioqire adiunctus, Anglos vicem suam pastos campis pellit; ac castella quae proxime Burde galam iii se stabant, Rionum & Pontensacuin, expugnare aggreditur. Ea decimo quinto supra Burdegalam milliari, geminam Garumnae ripam premebant opposita , & immisib Vasconum notio praesidio exquistissimam defensionem instruxerant. Franci duces partiti militem , vir.unque simul arcem impetunt machinis , Rionum Valesus, Potensacum Comestabilis. Et hic primi is caltio potitus est, tutac adiunctus Valesio, vi Rionum expugnat ; Vascones trucidati, Angli ad redemptionem seruati ; arces solo
dirutae, monumenta victoriae ipsa victoriae uertente. Dein festinatum ad Sanie uerinum , quod in mensem tertium obsidionem extraxit. Eo capto
Batona una supererat quam Angli tenerent , citin Carolus Valesius reuo catur, Roberto Artesio in eius locum suffecto ; Edmundo Eduardi fratre pariter in Aquitaniam misso : at noui duces quid cgerint haud certo constat, nisi quod Ednat indus diem morbo obiit , 5 induciae in aliquot annos contractae sunt. Quarum interuallo Rex Comites Fuxiensent δρ Armania--, cum, idrorios, gr.uies inimicitias exercentes , a ducllo abstraxit, S litem A mahia)ab armis traduxit ad iura. Ii Gastonis Mon cadii Bearni, Domini filias in eanciliati. matrimonio habebant, Margaritam Fiixiensis, Amatam Arinaniacus; Gasto testamento Constantiam natu maximam quae mapserat Regi Aragonum heredem scripserat,eique substituerat Margaritam, si sine.liberis seror moreretur. Impleta conditione, Fuxiensis Margaritae cnoiux hereditate totam adiuerat; Armaniacus eam diuidi postulabat, Se quoniam obstabant testamenti tabulae, eas falsas a firmabat,& a Fuxiens co fictas. Hac iniuria Fuxiensis ve-
vehementer offensius,in certamen Armani acu prouocat,quod Par lamentum
445쪽
aliarum probationum defectu admiserat ; iamque Gi sortii spectante Rege
in arenam descenderant; cii in ipsi Rex saluti consulens tam illii strium Procerum , vi pugnam dirimit, inuit Osque abducit ; publicis litte iis a duello prohibitos coiit e status, litemque ad tribunal Iudicum reuocat, Comites iram habuerunt in potestate; quanquam sero cisiuni animis. Et vera generosiitas tam affectiam domat quam inimicum. Pacem interea unius virginis mors abrupit; Philippa Guidonis Flandrensis Comitis filia , quam dixi retentam Parisiis , aegritudine animi desiit vivere. Tunc pater, sublato pignore ratus fidem liberam , &instaurato in Regem odio , faedus clim Anglo renouat , spondetque Isabellam alteram filiam iis quibus ante conditionibus, uno foederis scopo ut iunctis viribus capitali bello Francum impeterent: Et Adolphus in partem belli adicitus, Germanos plurimos conscribebat. Flander his munitus praesidiis , superbiam primum atque audaciam in Regem armat; nam quod hactenus inauditum erat, perfecialem bellum indicit, nulla clientis in Dominum reuerentia. Rex vehementer hac protervitate ostensus, postquam Rhementis Archiepiscopus Flandrum anathemate percutit, totamque Flandriam sacris interdixit; primo vere florentissimo exercitu in eam invadit, copiis inconsulto euocatis ab Aquitania. Flander primum hostis impetum , ut muris frangeret, tribus filiis partitus copias, ad Brugas cum parte maxima colloeat castra e filiis Robertus Insulas , Duacum Guillelmus , Ioannes Cortracum propugnanda suscipiunt. Rex bipertitus exercitum, Roberto Artesio partem tradit, qui agrorum populatione Flandriim comprimeret, dum ipse Insulas obsidione cingit. Ea copiarum diuisio spem Flandro fecit tentandi praelij; subsidia nuper ab Imperatore acceperat, credebatque Artesium incautum, luto populationibus milite , intercipi poste& deleri. Eo consilio celeriter educit militem , & ad Artesium properat ad Furnas agentem. Artesius intrepi se militem ad praelium sistit. Id atrox conseritur, victusque Flander in fugam agitur; quam sero citer sit pugnatum clades ostendit; caesis Flandrensitum sexdecim millibus , Comites Bel- mortius & Iuliacen sis capti sinat; praeda ingens penes victorem cum gloria. fuit. Ducem Arte sum ut victoriae decus ita doloris sensus affecit ; nam Robettum unicum qui sit pererat filium ea pugna sustulit; adolescentem
fortissimi im inter primos ordines tot confoslum vulnetibus, ut expiraue
rit , sed parta victoria; diuiso patre luctum inter & gloriam, dum luget
mortuum quem gratulatur victorem. Francorum res promotae plurimum
eo praelio ; quippe Eduardus profectus ab Anglia , adiungebat se Comiti ,
viresque magnum in modum augebat. Aquitaniam prope totam reces,
rat, quam Philippus Flandri opprimendi cupidior, Ariusio reuocato , inuadenti obiecerat. Idem Turbauillam , Anglum quid na , sed proditorem ,& agitantem cum Franco consilia, Occupauerat, affeceratque supplicio ;generum Ducem Barrensem instructo exercitu immiserat in Campaniam, vastantem agros atque vrentem ; haud dubie si aduentantem se Flander ex pectallet, graue incommodum Franco illaturus. Verum contraria omnia contigerunt. Nam sub Comitis cladem adueniens, cum eo Gandauum recessit 3,
446쪽
cessit ; strage conterritum metuque stupidum confirmaturus: simul lus p ii iii
audit Ducem Barrensem a Gualtero Crecyo victum & fugatum, magnique ignominia in ditionem suam retrusum. Hic victori. e se iustus ; stati iv. alterum Philippus percepit, redditis Insulis ; quibus illicet Brugae, Callitum,
Cortracum accelserunt, & Flandria inferior uniuersa ; metu quasi conta- De Clecy.gio peruadente in oppida , dc munitionum claustra diruente. Haec dum aguntur , Bonifacius Pontifex omni conten ione satagebat, conciliandae
inter Reges paci ; eamque in rem Carolus Claudus Neapolis Rex profectus ad Philippum , adiuncto Sabaudiae Comite, tantopere enixus est, ut iII biennium inducias impetrauerit; Rege Flandricas urbes obtinente interea. Ita bello ad tempus sepito , Regum Legati coram Pontifice , in quom arbitrum fronte conuenerant, dum suam quisque rem disceptant , ii Ouae controuertiae & molestissimae omnium sons erupit. Quippe Bonifacius ab Turba Rui, arbitro deflectens in Iudicem , Legatum in Franciam mittit, qui Regem iuberet instaurare inducias, dum amplius Pontifex de iure cognoscit. Ex-lcmplo Franci eo agendi modo & iubendi verbo commoti , Regi auctores sunt ut Pontifici in hunc sensum respondeat: Se promptum esse Apostolica Sedi obtemperare in tu que ad animum pertinent ; at quantam ad regni Ixi a minis rationem stectaret, neminem esse morta iam quem supersirem agnosceret unum esse Deum , cui subiem foret, ab eo uno sibi reg-m commissum , illi uni regni bene aut secm gesti rationem constare. EO responsis Bonifacius, ut e I. at ingentis alii mi, & concitatior, Pontificias litteras ad Reges scribit; quibus imperabat ut pacem conficerent ; iisque Philippus quasi belli auctor designatus, restituere illico quae occupallet in Aquitania & Flandria iubebatur. Eae litterae infensis animo a Rege acceptae, & primum odij semen ,
quod postea totius orbis offensione, dc utriusque Principum damno, prorupit in Bonifacium. Philippus interea , ut Flandro , in quem erat propensior Pontifex , incumberet totus , pacem cum Anglo strit , restitutis aliquot in Aquitania oppidis , & Margarita sorore in uxorem data. Nec Angliis a Flandro abscedebat in uitiis, post ortam Gandavi scditionem ,
qua plures Angli incauti caesi sunt, & ipsie in discrimen vitae adductus. Sic
amorem Principum odi limve sua ipsorum utilitas agit ac conuertit. Finitis induciis, numerosum exercitum Carolus Valesius in Flandriam XVII ducit. Occurrit Robertus liberorum Comitis maximus , victusque primo Bhllum in impetu regionem totam milite inopem victori obiicit . Eum ciuitates cer- Flandros raratim appellant, & infelicem Principcm eiurantes, ultro in potestatem vincentis concedunt. Iam Gandauenses deditionem pacti cum Carolo, occasioni inuigilabant tradendi Comitis; eaque res Comitem in exircina
quaeque impellebat. Ideo propior desperationi , cum undecumque immitteret exitium , maluit hosti quam subditis permittere se , & proditionem occupare quam ipse nullius scelere perpetrarer . Explorato Valc sis animo,
ad eum cum liberis supplex accedir, de humili gestu proselliis miseriam, sic implorat clementiam. Habes hie, Princeps generosissime, profligatum hostem
atque debellatum , ct patratam victoria metu victoriam. 'cisti praesentia , quem αrma vicissent, ct contumaciam quam tot aduersa nondum i/segerant , domit i.
447쪽
Andinam Arigonios in Italia , in Aquitani tuis armis victos O
mas admi isocios: haec τω tua est , ct conssertis expers. Da est , Princeps, d scilli in bittam tua dignitas stitit, coκfecit anEtoritas , debitavit matutas,
ET animos armis illibatos gloria vicit. Eam ob rem , IJero, monumentum fioImmtia tua non .sfernaberis e promovebis crimentia quos erigis indulgentia , or Fred Regem auolcritate defendes , quos virtute ad Regem ad ducis. Vide quantum clementia tua confidimus , non eam appellamus , non miserias nostras obtendimus ἱ ea ridi nota sunt sirperasecta ; ct clementiar tua nobιs innotuit: unum precamRr, Teopud Regem promoveas supplicti, ut qui ipse es conformes Princistem , ut Dominum places elidinti infensum , ct fit enti crimen leniorem poenam conficias : nam donari vemia, tam snpra spem quam sigitihm est , quam cum semel donaiieris, Di miseris indultum est , quibus permissum sit custam agnoscere deprecari, 2 ad tuitionem pana petatirare. Ira alloquutus, se, duos illios, δc quadraginia optimates , potcstati victoris tradidit. Valesius mirum in modum laetus , quod arduum bellum tam. parato exitu terminaret, iubet Comilcm bono animo clle, spem veniae facit, regiam clementiam ostentat; de missione exarmari Reges, quos ferocia atque rebellio in arma egerant.
H.ic spe fultus Comes ad Regem pergit ; precesque supplices ad appellandam cicinentiam sundit. Versim contra spem durum atque imperiit ima
Philippum reperit. Ille postqua:ri stipplici exprobrauit audaciam & obstinatam Perduellionem ; siue in fratrem Valesium inuidentia , seu inueterato in ipsum Comitem odio, siue cupiditate tam opulentae prouinciae ;siue gratia Eia guerrani Marinii, qui ut Regis unus potiretur expellebat Valesium ; siue his singulis causis conuenientibus; Comitem , caeterosque dedi titios compegit in carcerem ; & quod durius visum atque inhumanius, sciunxit p.rirem a liberis, singulis urbes singulas in custodiam dc- lignans; caeteris abrogatis quae statuissct Vali sitis. Praeterea anno proximo ipse in Flandriam pergit , totam captis obsidibus potestatis subiiciens; unde abscedens, ut Valesio integra contumelia ellet, Castiliolatum Proia regem constituit, abducto secum Valcsio. Et quidem mirum est, fortissimum Principem offensi animi sensum continis ille , nec ullo consilio machinatum vindictam ; adeo Regum inualesccbat auctoritas, de ad fastigium admoti propius, impensus dimittebantur obsequio. Attamen Valesius, ut dolorem absentia mitigaret, vocante Bonifacio profectus est in Italiam, Constantinopolitant Imperii spe suscipia; nam uxorem duxerat Calliarinam Balduini filiam , quem Constratinopoli ciecerat Palaeologus. In eam spem dictus a Pontifice Sedis Vicarius, Guelsos armis iuuit a Gibellinis opprcssbs , totaque Etruria ad factiones extinguendas contendit; praesertim Florentiae , Nigrorum atque Alborum partibus scissae , Albos qui Gibellini erant in exilium egit ; in quibus Dantes Aligerius, Pocta clarissi-inus, ob exilium Fraiiciae perinsensus , & Regum stemmati: quanquam ciui- is furore Cadmaeo in se mutuo saeuicia tibi,s , Princeps urbe excessit, quam exscinderet citius quam pacaret. Tum Caroli Claudi Neapolitani
R sis ci allem in Siciliam duxit, Fridericu Aragonium expulsurus; sed illico bellum
448쪽
bellum in pacem desiit, qua tota Calabria Carolo rcddita, seruante Fri-derico Siciliam, cum noua conii ige Elion ora Caroli filia. Ac postmodurn evanescente Imperi j spe , Valesius in Franciam clade Flandrensi turbatam rediit, cumulatus gestarum rerum ingenti gloria, & coram sui contemptus poenam inspecturiis. Eam Caltilioni j Pro regis Flandrensis serebat asperitas, auaritiae iuncta alebat & confirmabat hiandrorum patientia iam in furorem deficiens. Quippe Castilionius ratus perdomandam ipsis rum contumaciam , dc quorum amorem bencficiis allequi debui siet , eorum odium metu & terrore Comparans, exercebat acerbit simas palias in peccantes , extinguebat immunitates , euersis Cortraci & Casscti arces instaurabat, excitabat nouas,
futuras singulis vi bibus compedes, passi nutue omnium vel operam v ct pccuniam ad molestissimae rei fabricam exigebat'; ut miscri sibi vincula cudere suo ferro suisque manibus cogerentur. Cum eam in rem opulcnti ut fit grauissimum onus in tenuiores reiicerent; hinc Brugis primum orta seditio, qua tota mox exarsit Flandria, bellumque difficillimum natum est. Artifices quorum Brugis ingens est numcrus , de iniquitate vectigalisquesti, consurgunt in dii lites, urbisque praefectum illorum fautorem adorti, aedes cxpilant, famulos obtruncant, ac seditionem urbe tota propagant. Digni nouae militiae duces , quidam lyctrus textor, modo effracto carcere soluitis vinculis,& Ioannes Bridanus Lanio, ut quam in mactandis pecoribus exercebat artem , cam in Flancorum caede institueret. Iisantcsignanis in diuitum lares irrumpitur , & iupellex pretiosa in praedam rapitur; rum furoris incremento faticias praedae in cupiditatem sanguinis versa ;Francis maxime ad implendam iram designatis. Nullum iis asylum, locus nullus quem vel religio sacrosa iacta defenderet. Penetrant veniat in ipsorum domos, raptos o laribus mactant crudcliter, diicerptuat in strista, diripiunt cruentis manibus viscera, litho multiplici perimunt, sic contaminant caesortim sanguine , laudique est foedat se vultum tabo & cruore , seque totos
miserabili sanie perfudisse. De in aedibus flammas subiicit mr, inclusosque horrcndis comburunt inccndiis ; hastis cxcipientes, si qui senestris prosilirent in atrium. Sub ipsa altaria confodiunt supplices , sacrique parietes
atque adeo arae augustae sacrificiis iii inantur imbre sanguineo : iam urbs rosa cruore diffluit, passinaque cadati cra suis artubus trunca, & Nobilium capita hastis aflixa, in plebis ludum spcetantur, & suroris materiam. Mo-mcnto eadem rabies pcr urbes caetcras dira Francorum strage concitatur; via umque Gandauum Praesectorum cura in ossicio perstitit, multisque Francis pro asylo fiigientibus suit. Guido Comitis filius Iuliaci exul, repente
aduolat, & conscii pio milite rabiem insantcntium regit, ac suditioncm in bellum auertit. Regem inaudito minito armabat vinuicta,cum sitius otiam rumultus Parisis grai alter periclitantem continuit. Iam ante Anglico bello,
Ob noua tributa picbs oppressa expostulauerat; mercium partem pri iv ocentesimam , dcin quinquagesimam vi adacta porsoluerat; postremo bonorum omnium tam mobilium quam solidorum quinquagesimam part cm; unde nata vox illa, apud postcros adco celabris , populoriam Odio dete
449쪽
Pnihi pia Malat Ollio , Voce Francica Malatoute ; quasi male tolleretur, quod sus PQ i contra fas vc dicebant ipsi exigeretur. Modo nouum tributum accellerat, e D s R. auctore quodam Musciato Florentino , priuato nemini in speciem onerosum , reuera graue cunistis,& commercio quam perniciosum. Nam monetae materia parte tertia suo pretio minor cudebatur ; unde repente tantae coii fusio in emptione rerum exorta est, ut Parisiis plebs furore percita arma
rapuerit: Et pax in prouinciis laborabat, ob vectigal aliud nuper impositum , quo mercatores in libras lingulas singulos solidos numerabam. Parisiis vi in capite totum regnum commotum est , ac pacatum mox. Primus impetus in Barbe tam tributi redemptorem prorupit, cuius domus duae direptae sunt atque euerta ; tunc volatia plubs, pudore & reuerentia profligatis, ad aedes Regias, quae in Templo erant, seu Templariorum hospitio, aduolat praeceps , clamoribus & minis adeo personans , ut nemini i 3 aedes pareret aditus exitusve ; eaque audacia ut cibos regios a ministris illatos humi proiicerent atque proculcarent. Rex prudenter dato furori spatio ,
postquam ille aliquantulum conquieuit, prodit e regia , & qui turbulentissimi erant apprehensos , assigi patibulo ad portas urbis iubet: lustrata
his iustitiae victimis Ciuitate , caetcrae prouinciae exemplo territae , & recreatae solatio, tributo in libras singulas abrogato. Haesit aduersus Templarios in animo Regis offensio , mox illorum pernicie proruptura ; quoniam dicebantur tumultus vocibus aluille, ob ingentes facultates maxime omnium tributis obnoxii. XIX. Pacata seditione , conscriptum tanto sumptu tantaque curi exercitum Francorum Roberto Artesio Rex commendat, praeclarissimo duci, quem in Flandros se odium vetus, & noua ad Furnas victoria, in vilissimae plebis supplicium
propellerent atque incenderent. Erant In excrcitu quinquaginta peditum
rutilia, equitum duodecim ; praeter imperatorem praesecti & tribuni palmis in Italia atque in Francia inclyti; Proceres magni nominis, Ludovicus Comes Claromontius, Resi assinis ; Maioricae Rex, Nestius Comestabilis, Comites, Eusianus, Marcniae, Tancarii illae, Aumalii, Sancti Pauli, Castilionius Prorex , aliique quamplurimi ; cuncti ad victoriam vi rebantur certam, reipsa in perniciem & propudios uti necem irruentes. Flandri illico
id bellione incoepta , ut ducem quae rere tu, imiserant ad Ioannem Comitem Namurcensem , rosa tum ut Flaiidriam propugnatam vellet, oblato imperio , & ciuitatum obsequio. Nec ille abnueiat, immensamque turbam collegerat , non tam militum , quam hominum, plebem inconditam, seditioni aptam haud bello. Idco ubi primum Ariusius in Flandriam venit, flamma de ferro in mortales agrosque fruiens ; terrore iniecto maxima multitudo hostium emuxit; relictis vigilui admodum millibus , quos metu perciti sAnuo i, o L. ad CorIracum Namurcensis reti iniit. Ad cos recta pergit Artesus, habitoque de ratione pugnae consilio, ipsinia inter & Comestabilem contentio
oritur. Nam Comestasilis ccnsibat abstinendum pugna; hostes metu & perieuli facie in desperationem agi non debere; qui etsi vincantur minimam gloriam pro ingenti discrimine comparare victoribus ; defatigandos ass-diiis velitationibus ; facilius postea toto excrcitu obrui poste de deleri.
450쪽
Contra Arte sus , caecus odio , sui 'tie palmis fretus , vilissimam hostuma
turbam, numerum exiguum, metum & trepidationem ingerebat; Franco
probrosum , quod tam diu non vicisset; poste lioste in uno duorum impetu proculcari, & qui moram asterret, Longobardum sapere, aut lupinam pellem. Ea verba Comestabilem insimulabant proditionis , qui filiam Guillelmo Comitis Flandrensis filio collocauerat ; iisque Senex fortissimus velle menter ostensius , respondit Artesio ; se in conflictu tenetratur,im , qud ipse non peruaderet; animisque per eiusmodi probra inflammatis, tam praecipitanter in pugnam decursu in est, ut nec postremum agmen expectavcritit, quod sexto adhuc milliari distabat. Flandri beneficio loci se tuebantur. Ad Cortracia in campus est Groeninga dictus; in eo fossa ingens ad hi cornis lunae formam deducta, excipiebat e proximis agris aquas; in Li-fun filiuium quas cffundebat; nulli in ripa aggeres,nulla munimenta, solo aequabili, utroque margine in superficiem aquae delinente ; quis ci cdat immunitum locum atque inde sensum salutem & victoriam suis peperisse λ
Franci magno impetu , loco non explorato , in hostem procurrunt, in decem agmina partiti equites, legionibus a tergo locatis. Primus omnium Co-iue stabilis contumeliae memor suum agmen ducit, & puluereo turbine inuolutus, nam decima Iulii dies agebatur , citatis equis in patentcm fossam praecipitatur ; similiter alterum agmen pari cursu pariqtie lapsu deuoluitur ; ita tertium , ac deinceps reliqua ; ut bretiissimo temporis spatio forentissimum i quitarum haulerint aquae , & paludosium coenum immerserit. Etenim ripae altae admodum erant, aquae lutulentae& aggesto limo impeditae ; ita tum equi tum equites primo ingenti lapsu excutiebantur, tum impliciti coeno atque limo, & armorum pondere praegrauati, enatare non poterant, a quisque mersi necem hauriebant. Adstabant ad ripam alteram Flandri, otiosi propemodum spectatores, viailque oculis pugnae in-renti, telis de contis si qui Dite eminerent caedebant. Tandem agnacia postreinum perspecto periculo, retio cessit; Sed tam trepide & confuse, ut legiones turbauerit, orditae squc dili bluerit. Flandri timore hostium deprehens b, petito qua incipiebat solla circuitu, in perterritos irruerunt, magnamque . . stragem ediderunt; quanqtiam fuga seruauit plurimos , Flandro insequi vel minus auso , vel spernente. Haec clades Francis ingenti fuit intra ignominiae tum iacturae; nullus e prosunda voragine saltuas emersit; Proceres omnes Nobilisque praetcr Comites Claro montanum & Sancti Pauli, aquis ab Er-pti sunt, victores spolia e cadaueribus rapuerunt, quorum spiciossima , inaurata calcaria octies mille, quae gestare nobilitate duntaxat insignibus sis tunc erat; eorsimque plurima in templo Cortracensi appensa ; iuste quidem , cum victi calcaribus solis depugnassent. Art sius tot bellis superstes, fato paternae temeritatis, misere periit; aqua spiritum elidente , quem tot ensus , lanceae, hastae, & machinae frustra pili erant: similiter Guido Lusinianus Comes interiit, eiusque testamento Rex heres dictus Comitatus obturuit, Marchiae, Enctili sinae, & Lusiniani. Estque illa stranes tantopcre Flandris celebrata; nullo sanguine parata victoria , de seipuimii oste profligante. Rex tanto damno inflammatus potius quesn terrefactus, exι uia.