De iure et officijs bellicis, et disciplina militari, libri 3

161쪽

am orati pro tra ncit, coiisecrates, facratum esset .

i. m. rati cum itaque foedus, quod fine ius est,

altero sallente rumpatur, muliti magis induciq. Non tamen improbandi scint ii, qui induciarii tem libre,quamuis iniuria prouocati, ab omni vindicta abstinent; maxime si de leui ci exigui teporis tr . - iudicio agatur,ut omne violatet fidei dedecus sit penes h6ste: sed id usu & consuetudine potilis receptum, quam iure

B ad s. tam probatum, asserit Alexand h. cui conue ΠΥ G nire videtur,quod Scipio, quamuis non modo induciarii fides rupta esset a Carthaginiensibus, sed etiam ius gentiu in legatis suis violatum, tame se nihil nee institutis populi Romani, nec suis moribus indignum facturum dicens, legatos hostium, qui eodem tempore Romae Lian Z3f. ad eum venerant, inuiolatos dimisitς. quo nomine Scipio maximam laudem meruit: licet, si vere judicare Volumus,. nullo non iure legatis Carthaginiensiti parcere debuit, ut maxime duplici scelere, Ut refert Liuius, omnino ruytq essent induciae . ea enim de causa Scipioni ad bellum redire,quod secit, sine ulla perfidiae nota licuit , non autem hostium te Fatos laedere, qui citra ullam pacis Veianduciarum couentionem, etiam in ipso

ardore belli, sint inuiolabiles,& sancti,

di vh. D. deiure gelium 4.neque refert, qudd hostes

162쪽

L i B E R P R I M V s. ii,stium violauerint. nam, quod diximus fidem frangenti' non esse fidem seruat dam, ad unam eandemque conuentionem refer edum est, cuius fides rupta est: ia ad Ea quae una eademque spolisione comprehensa sunt ': & in promisitoni-a Alexandem bus, Quarum altera alterius causa facta ις ' est b. connexorum enim Vnum idemque paαὶ duo est iudiciu ς. secus vero est in separatis i. ct ibi Accintiunde si quis in unam lege committit,al- . terius legis beneficio non eXuitur: &L Gmρ ut heres in primis tabulis institutus, &in ηαι Aum.3ti secundis substitutus, potest, repudiata V. ir ris in hereditate ex primis tabulis,adire QK se' ah fis ast i eundis hereditatem ς. Quare in bello ', d, in. D. d si etiam si cum perfido & foedifrago hoste o ui ' moxes sit, & qui semel, iteru, & saepius fide fefellit, vicissim fidem fallere non licet:

nisi per hostem stet, quo minus conuen- torum fides seruetur; ut superius ostendimus: alioqui vero perfidiam perfidia ulcisci semper turpissimum fuit.quo nomine Lucullus male audiuit, qui Lusitanos, ruptis foederibus bella gerentes, contra iurisiurandi fidem dolo circumuentos,per summam immanitatem omnes trucidauit, barbaros imitatus, nulla Romanae dignitatis ratione habita f. s Antan. δε& Ser. Galba a Libone trib. pleb. pro rostris accusatus fuit, quod Lusitanoru . magnam manum ruptis pactis rebellan

. tium, interposita fide, praetor in Hispa-I nia

163쪽

iueo DE IURE ET OF p IC. BEL L. inulis. Mises a interemisset . Dentove pactum 'ar hi .s. Ai. quoque foederis, pacis, vel induciarum, dolo malo initum, nullius erit mometi. pacta enim conuenta dolo malo irrita, b l. iurisim' non tuetur praetor iri & dolus dans cau-D- - p in ρ sam contraetui bona: fidei, facit contra

g. f, ctum ipso iure nullam , suod ita verum

ci elegan- est, ut tame in arbitrio eius permittatur, ter. D. dedo deceptus est, elit nec ne pactis stari:

lita alter vero idolum admisit, audiendus 1. r. non est . nemo onim ex dolo suo lucra diar se ais, ri , aut alijs nocere debet ς: & propter miro. .am tam fidem alterius contrahentiu ,pos. C. WEE test contractus pendere eX arbitrio alte e l. dolum.C. rius i. Legimus tamen in facris literis p quod Iosue, licet dolo circumuentus a re alio bio. Gabaonitis, & deprehensa eorum frau- C. dese M pi de, quod clim sinitimi essent, & e terra U ΠΤ quae a Domino Israelitis promissa erat,

concce t. l. commenti elienx, Mi pacem ab Istrae li- Iμβρη tis impetrarent) tamen pacem, quam de is derat, reuocandam non esse censuit: ne,

empl. Leriai - dum aliena perfidiam redargueret, sitiam ror. . Loci si solueret g. sed, ut inquit D. Ambros. h, Veterem ibi de dolo non iurisiperitorum innocenι. . . formulam, sed Patriarcham sententiam,q si. q. scriptura diuina expressit: quae non adb si 3 poli icam necessitatem, sed ad plenitudinem perfectionis Christianae pertinet. , sed oc Iosue quoque quamuis Gabaoni tas liberaret de manu filiorum Israel, ne

164쪽

occiderentur;maledixit tamen eis, pro pter fraudem ipsorum , decreuitque ut inseruirena cuncti populo μ. a I ecap.s

i Tria foederum renera. a GJcaiestatem comiter conseruare, in Dederibus addis, litu,quam vim habeat 3 Romani nuuquam cum hoste armato fa

dus facere solita. uuid iste foedus ct 'on sonem intersit. . s Duae belli pacem cum hoste,initis princi acere non potest. ε ε n dux belli. cui pacem 2 induciasDψcere prohibeatur. xy

In Princeps utrum utilitatis publica causa potest priuatis quid detrahere. a Frinceps astrictus legibus naturae. . ρο eges quatenus sui domini omnium. I o princeps teneatur ex foedere icto cum principe cui successit.

CAP. SEPTIMUM. CVod ad foedera,quibus hosti fidem

obstringimus,attinet,sciendum esti tria fuisse olim foederii genera, quibus integre pacisceretur amicitias esultates, regesque , ut diserte Menippus, Antiochi legatus, Romam de pace missus, T. Quintio cocidisseruit b.vnu clan bel- b

165쪽

ni Dp iv RE Ei OF p Ic. BELL: Io victis dicerentur leges .ubi enim omi nia ei, qui armis plus posset, dedita es sent 3 quae ex ijs habere victor, quibus multari eos vellet, ipsius ius atque arbitri si erat.& tale Decius fuit,quod deserta Troia , pacem deprecanti ab Achaeis, qui eum insequebantur, datuna fuit: his conditionibus,ut Cinneas &socii,cum suis rebus quas in fuga tapbrtauerant, intra certu tempus agro Tro

iano excederent, castellis in potestatem adian. Kal. Achaeorum traditis : dc quod Romani '07, Rom. cum . quis fecerut,his legibus :ε Equo-μ-rum populi, saluis suis agris, Romanoru subditi sunto: Romanis nihil mittunto, praeter auxilia,quoties accita fuerint,eab Vm Hai. que sumptu proprio h.Tale etiam foedus m/q-Rρm. fuit , quod Aptat a Romanis impetra-' runt. non enim aequo foedere, ut inquite libro f. Liuius ς,sed ut in ditione populi Romani essent,conuenit. eiusdem quoque ge- . neris est foedus, quo Philippus ex omnibus Graeciet ciuitatibus prqsidia deducere iussus est, naues & elephantes tradere,mille talentum populo Rot dare, extra Macedoniae fines bellum iniussu diari in Ma. senatus gerere prohibitus st: & quo An tiochus , cum ori inis Asia cis Taurum

monte Romanis cessit, naues ornamen

laque tradidit, duodecim millia talenta Attica in duodecim annos,pensionibus e - to. aequis Romanis dedit'. Alteru foederumae genus

166쪽

LIBER PRIMVs. Q in genus suit,clina pares bello,aequo foedere in pace atque amicitia ve'irent,quale inter Romulum & Tatium Sabinorum regem litum fuisse legimus. clim enimiani tertio aequo Marte, sed maxima

Vtrinq accepta clade,acie certassent; intercedentibus Romanoru inoribus, Sc 'bini generis, spropter quas bellu exor 'rum erat) foedere quam praelio bello finem imponere potius habuerunt: conuenitq; ut Romulus & Tatius pari po- estate honoreque in urbe regnarent, ut Sabinis ius ciuitatis Romanae dare- tur'. Solet autem in hoc foedere de ca- Hahptiuis reddendis, urbibus tradendis, a. ymilibus,sequis coditionibus transigi b: b l. in bello initaque inter Octauium Caesarem, to Dium & Ραmpeium conuenit, yt pace '' terra marique reddita,negotiatoxes libere ciumque omni loca possent: Pompeius omnibus Italiae locis praesidia deduceret '. seruos fugit rivos non amplius admitteret:Sardiniet, Siciliae, Corsicetq;,& ceteris,quasi tunc ha bat,insulis imperareti & piriterea Peloponnesum acciperet :Caesar & Aimonius reliqua poς siderentς. & huius generis quoque esse e Amani Videtur foedus quo Atolis p x data fuit - - sa Romanis, his conaitionibus : imperium maiestatem e P.RGenyαtolorum conseruato, une dolo malo: hostes eosdem habeto, quos P. R.,um que ine Ia eos

167쪽

τ3 DE IURE ET OFFIC. BELL ,2 πιι 3. eos serto, bellumque pariter gerito R. . quasnuis enim aec itum foedus illud dici

non potest, pamen Verum est,non tanquam victis leges dictas, hem quicquam ademptum, seci tuis lepibus libero reli-b L non Mi- Ehos h. Tertium porro foederum genus . to. D. ae capi, fuit,cum,qui hostes nunquam fuerax, ad amicitia sociali foedere inter se iungen tam coibant. ij haeque dicere neque ac

cipere leges solent; sid enim vieto ris αvicti erat) ssed certis coditionibus utrinque amicitiam dc secietatem inibant: quale fuit foedug. quod Latinus, cum Nnea fecit, Troianis in agripartem δdmissis, paetus,ut essent illi in bello,quod cum Rutilo parabant, socij;Vtq Vtriquot mon. Hal. alteros pro 'iribus inuiceni auuarentς. anti'. Rom. & huc referri potest foedus, quoium d 'ρ ι Latinis, Postumio Cominio & sp. Cais sio conli ., instaurata' est amicitia .quamuis enim constet eos antea sitisse iiibdi-d libro . tos Rom.imperio ex Dion. Hal. ,tame propter fidelem opera, quam Romanis nauauerant, postea sociali foedere iuncti sunt,siis verbis Romanis & Latinorum populis omnibus mutua pax esto, dum caelum & terra statiotiem eandem obtinent: & neutri alteris bellum inserant, aut aliunde hostes inducant iist bellum inserentibus iter tutu pr beant, & bello infestatis opem ferat totis viribus: praedamque & spolia ex aequo dividant. sed

ijdem

168쪽

ijdem Latini postea saepius rebellantes, tandem a Camillo perdomiti sunt, &in potestatem poeuli Romani redacti. Hu- Ius vero foederis genus dici quoque p0'test, cum prouincia vel ciuitas aliqua tutelae & protectioni alicuius principis extranei se subijcit, aut regno vel rei

publ. certis legibus accedit R. na, ut Pro- a nondam.

cuius resipondit .,liber populus est: suaequo foedere in amicitia Venit, siue De si nuda. D. dedere comprehesum est, Vt is po8ulus at pig. Oct. Frac.

terius populi maiestatem 'comiter conseruaret. hoc enim adiicitur, Vt intelli' cr. Lgatur alterum populum superiore esse, b ind. l. nnon ut intelligatur alteru non esse liberum. & ita quoque hanc clausulam;m aestatem comiter conseruare; in foederi bus adijci sol ita interpretatur Cicero c. e in orat. pro

α hoc quidem tertium foederum gentis h l 'duplex dici potest. aut enim initur causa defensionis tantum; aut defensionis &offensionis,ut dicunt: id, est,tam ad arcendum quam inferendum bellum: idque Vel contra quoscunque, ut foederati eosdem inimico; amicos te habeant; Vel cum quorundam exceptione. His addi possunt illae foederat, quae tantum. commerch caiisa ineutur, ut libere me -

catores vltro citamque commeare posmsnt,quae etia cum hostibus esse postunt. fuit tamen Romanis. constitutu, Vt nunquam cum hoste armato conditionem

169쪽

tiederis acciperent: neque cum aliquibus

pacato imperio uti solent,nisi omnia di uina & litimana tradidissent,& pra diu accepissent , aut denique societate aut foedere astricti essent. semper enim po

metu imperata facere

corum pace petentibus respondit, prius illis facienda, quae victos & stibiugatos . .. . q*ς'xςS , atque ita demum petendam

hus in licias petentibus, resipondit, deponenda esse arma, portasque aperiendas, atque tum demia impetraturos cos loquium: alioqui nec pacem, pec inductasinec quicquam lix manum modera e Plan. m. tumque sperandum eis a populo Rom.ςs Sic quoque cum Pyrrhus, Albino cons. cum masna caede fugato, magnis copiis aucto suo exercitu, admirans Virtutem

Romanorum quod nullam mentionem pacti facerent,prior, licet Victor,pacem peteret a quissimis conditionibus, liberationei' captiuorum, & auxilium ad subigenda italiam populo Romano offerens; pro his nitiis aliud,quam Tarentinis securitatem, sibi amicitiam postulans; ex sentetia App. Claudii Caeci,viri amplissimi, responsium est, uti Pyrrhus Italia excederet, tumq;, si h re sua vide- uri de amicitia ac secietate verba fa- ceret:

170쪽

'. LI 2ER PRIMVs. 137 iteret:quoad vero in armis esset, populit Romanum aduersus eum belligeratu

um,etiam a mille Albinos pugna superasset . Similiter A tolispacem peten' a plus ij xibus, M. Fulvius concresipondit, Atto - o. Vale

ios, nisi inermes, Me e ce agentes non

quoque Syphacis flij legatis, per 'uos

petebat,Vt rex, sociusq; , & amicus a senatu appellaretur, responsum est, pacem illi prius petendam a populo Rom. esse, quam xx xςX, sociusque, & amicus appellaretur V. Porro non semper foedere, e Lirim t. ita sed etiam per sponsionem nonnunquam hae conuontiones fieri lent.quid autem

inter haec duo intersit ', indicant haec T. 6 Liuij verba β: Consules profecti ad Pon-a libro m , tium in colloquium, cum de foedere via, ctor agitaret, negarunt iniussu populi foedus fieri poste,nec sine fecialibus, caedi, rimoniaque alia solemni. itaque non ut γ, Vulgo creditur, Claudiusque scribit,sce -ο, dere pax Caudina, sed per sponsionem ,, facta est. quid enim sponsoribus in Re-ν, dere opus esset,aut obsidibus,ubi preca- ,, tione res transigitur'pex quem populum ,, fit, quo miniis legibus dictis sietur, ut ut, eum ita Iupiter feriat, quemadmodum ,, a secialibus porcus feriatur. spopondere