De iure et officijs bellicis, et disciplina militari, libri 3

191쪽

Iegati nihil extra legationis muniis ' fal. Pauliu. r. agere posisini R. I ure itaque Galli, curri D. ἡ: ἰGAEi, Clusinos inuasissent, vidissentq Fabios legatos Romanorum squi ad eos missi erant,ut peterent ne Clusinos socios o fenderent) post exequutam legationem, arreptis armis contra ius gentium, cum Clutinis in acie versantes, missis Roma legatis suis,questu iniurias,postulatum que, Ut pro iure gentium violato Fabij dederentur, cum non impetrassent,imb, de quorum paena agebatur, tribunosi militum in sequentem annum creatos audirent flagrantes ira, ob honore ultro . habitum violatoribus iuris humani, ii Elusamq; legationem, omissis Clusinis, Romam recta perrexerunt, & Romanis, acie ad Alliam fusis, urbem ceperunt M deuastarunt. quq calamitas, ut inquit Li- , lib. s. uius b, Romanis superuenit ob violatumius gentium. Porro sciendum est, hoc ius legatorum', quemadmodum & reli- qua iura belli, hostibus tantum conuenire, non etiam latronibus, rebellibus, aliisque,qui hostium numero non con- cI. 'oster. D. tinentur . qua de re alio loco diaetinua de cadit .f. ho-suprad.unde Cicero 'reprehendit, quod tantum tributum esset legato Antonii, dea . c. cui portas Vrbis patere ius non erat: Marion. 3. eidem reditum ad Antonium prohiberi. debere censebat. Iure quoque Theodo-ὶ

192쪽

, hi AER PRIMVI. friti rebellis, in carcerem coniecit:& Caresus v. imper. legatos ducis Mediola nensis sibi subditi,& bellu n utchinantis,

diti qui malo consilio de proditor erip ta animo apud hostes sunt, quos hostili lota

habeti voluit Paulus V, etiamsi mu- b in t ρο nere legationis fungantur, iure genetium f- . tuti erunt. quamuis enim loco nostium habeantur, non tamen iure, quo hostes utuntur,ut alibi ostendimus φ. sunt enim ς sp ' δε

rebelles, & iniusti hostes; neque se ulla ratione principis sui iurisdictioni, & se anda. potestati, quq ubique locorum subditos

tenet, eximere possunt : iron magis, d l tu D. de quam Barbarius Philippus seruus, qui ' Vt ob d. cum Romet prςtor factus esset ς,& a do- fio es. C. d mino, qui eum persequebatur, inserui- commensive tutem vindicaretur, preci' se redemit; t ex Suida refert Bodinus . qua ratione 2 etiam iure caesi videntur a Caesarianis oscipirat. RanSonus & Fregosa, Caroli V. imper. sb a. t . Q

subditi, legati regis Galliae ad Turcam: quamuis iniussu Caesaris id factum s

Ad rebelles ' vero legatos miriere, maiestati principis nullo modo conueni itaque Cicero restitit, quantum potuit, ne legati mitterentur aci Antonium reipub. bellum inferentem. non enim Ver

Dis rogandum, sed cogendu armis: quod ps non cum hoste , sed ciue res esset S. & IH Triquide Deus ipse adeo detestatus est re- dis belles,

193쪽

belles, te schismaticos, ut cum homo Dei missus esset ad Hieroboam sad quε

decem tribus Israel, relicto rege suo, defecerant qui ei peccata sua exprobraret; panem apud illos edere,& aquam bibere

vetaretur,& cum non custodiiset,& co- / tra prae ceptu Domini prandisset, ultione, a 3 Rivs3. e. diuina in reditu a leone necatus fuerit . deniqM.'i.I. neque solum indignu est maiestate prin- cipis, legatos ad subditos rebelles mit tere, sed etiam minime tutum est.none

nim sperandum est, iura gentium sancta fore apud eos, qui iura diuina Sc huma na contemnunt. Ceterum in legatis maxime spectanda est prudelia& dignitas. Carinaginienses enim cum Romam de pace legatos misisseiri, non impetra . uerunt et quod iuue nes & nullius digni tatis legati missi essent,&qui per qtatem non meminisse se dicerent ea quae superioribus foederibus acta essent: qua de , causa etia suspecti habiti,& Punica fraude electi putabatur: qui Veterem pacem repeterent, cuius ipli non meminissent. tandem Vero, cum iam maximὸ attritis rebus Carthaginiensium , Hannonem Magnum, & Asdrubalem Hqdum,aliosque aetate dignitateque conspectos, ad pacem petenclam Roma mitterent ; tum s L 1 Carthaginieses vere & ex animo, ni is . E dst pace agere deserunt Romani, quare M. Pinuc. & pacem dederunt h. Scitum quoque il-

194쪽

sis ad componetam pacem inter Nicomedem Prusiam: quorum unus, faXo quondam in caput percussus, foedas cicatrices praeferebat ; alius laborabat pedibus;tertius vin ad stultitiam simplex

habebatur: ita ut Cato in illam legatio-

nem cauillaretur, eam nec mentem habere, nec pedes, nec caput'. In lefato a Appio. δε quoque nonnunquam prodest grauitas, M thra . α reipubl. causa seueritas: exemplo C.

Popilij; cui cum Antiochus venienti dextram porrigeret, tabellas ei Popilius S.C. quo iubebatur, ut rex bello, quo Ptolemaeum lacessebat, abstineret) continentes tradidit . quibus perlectis, climse cum amicis coni illaturum, quid sa ciendum sibi esset, Antiochus diceret: Popilius, pro cetera asperitate animi, Virga, quam in manu habebat, circum scripsit regem, ac, Priusquam hinc decedas, inquit, redde resiponsum senatui, quod feram. quo tam violento imperio' obstupefactus rex, cum parumper naesitas et, Faciam, inquit, quod censet senatus .ac tum demum Popilius dextram ' regi, tanquam socio atque amico, por- rexit h. Nonnunquam ver5 etiam mu- b Uuisulieribus ',cum maximo fiuctu & reipu- μ' blice utilitate, legationes comissae sunt. itaque resnante Romulo, bello Sabinos. C.iami suit, quo Sabinis mulieribus, L filios c

195쪽

μ, DE IURE ET Oppi c. ELE, filios Rome habetibus,facultas data est, reli stis apud viros filijs,lesationem ob

eundi apud Sabinos : cuius legationis princeps fuit Hersilia: quae pacem com posuerunt inter Romulum, & Tatium Sabinorum rege: qua de causa a regibus a D magni honores illis concessi sunt R. Prq an Rom. ἰ λ- terea, clim Marcius Coriolanus, iniquo exilio multatus, ad vindicandam initi riam , fusis ac caesas aliquot exercitibus Romanorum, ad ipsa moenia urbis accessisset, & neque legati ad eum deprecandu missi, neq facerdotes cum infulis quicquam proficerent: Veturia mater, Volumniam uxore eius cum liberis secum trahens, filium precibus suis & la b --- ymi. Q Pugi uir & exarmavit h. atq; Lb.s.cap. . ita, Vt inquit Liuius ς, quam armis viri

IAHorm lib. I defendere urbem non potuerunt, inu

heres precibus lacrymisq; defenderunt. Populus quoq; RomanuS Mutiam, ma- . trem Pompeii, minis adegit, ut legationem ad eum susciperet: qua instigante, una cum Iulia uxore, Decius inter Pom- ω peium, Antonium, & Octauium Oxsa-d Appi n. de rem percussum est estque memorab i. ci bile, quod de Celtis legimus , qui con- . . sultationibus de bello & pace mulieres suas adhibebant, & lites cum sociis ortas earum ope discutiebant: ex eo,quod 'uondam, cum e graui & implacabili

ciscordia in ibollum ciuile incidissent,

196쪽

L1BER PRIMVs mulieres inter media arma progresset c trouersias omnes mira quadam dexteri tate composiaerant, & concordiam sta biliuerant. unde in suo etiam foedere, quod cum Annibale percusserunt, scriptum fuit: si Celtae haberent, quo nomi ne Carthaginienses accusar et, iudicium fore Carthaginiensium ducum ac praefectorum in Hispania . si vero Carthaginienses Celtis aliquid obiicerent, caulae

cognitionem fore penes Celtarum mulieres R. Ceterum prudenter M. Cato a Plist. decensuit, non esse publice audiendos tres 'ira. mia. oratores Atheniensium , Carneadem, . . PCritholaum,& Diogenem: quod Cciret eos tantum valere eloquentia , Vt,quae' cunque Vellent,persi aere possent, tam aqua quam iniqua.. b Pet. Crinis.

197쪽

CIS, ET DISCIPLINA

MILITARI, LIBER SECUNDUS.

DE OFFICIIS BELLICIS.

i Non nisi ex iusta causa bellum gerendum. a Dominandi cupiditas multa mala secum

adfert.

3 d bellum non nisi necessario ventedum.. N Onmὸ aquam victoria plus amittitur, quam acquirituris Secunda moderate, aduersa fortiter se

renda.

o 'mani neque victores insolescere, neque fidii deprimi solent. 7 Duo praecepta Platonis ad Uycia bellica maxime spectant. r Vir fortu nihil proua,omnia pro communi et tititate faciet. ρ suacunque ratione patriae consulendum. io . Mora pro republica oriosum. ii Non sunt damnandi, qui in besto se obj-

ciunt mortis periculo.

1a Pro patriae salute licci patrem velflium

occidere.

13 In bello non est fuscipienda defenso eo

r- , qua commode defendi non post V sunt.

198쪽

DE IVR. ET OFF. 3EL LIa. Il. acir Non temere des renda, qua hostium -- petum ferre possunt. 31 Non nim umseuundum in victos.

CAPUT PRIMUM

VM primum iustitiae mu

nus sit, ut inquit Cicero G R i ne cui quis noce t, nisi lacessitus iniuria: ad ossicia bellica in primis spectat, ut non nisi ex iusta causa bςllum seratur , ne ius humanae societatis violetur;& absit omnis dominandi cupiditas, Quae non solum cum iustitia pugnat, feci solet etiam secum adferre multa inconi' moda'. nam, ut inquit Liuius, nullan abna ciuitas quies ere potest, si foris hoste non habet, domi inuenit: Vt prete ualida corpora ab externis causis tuta videntur, sed suis ipsa viribus oneratur: ut legati Darii Alexandro dicebant, periculosum est praegraue imperium dissicile continere, quae capere non pos'ss h. quare D. Augustς. Quemadmodu b autum

inquit in corporibus hominum satius est inoclicam staturam cum fanitate ha- ἴι, η. o 'bere, quam ad molem aliquam giganteam perpetuis assiictionibus peru nixe, nec, cum perueneris, quiescere, sed quanto grauioribus membris, lato ma-

toxibus azitari malis: sic imperium par-

199쪽

icc DE IURE ET OFFIC. BpLL. uum & quietum praestat magno & inquieto . quod inclicasse quoque videtur

Calanus Indus, in philosoplitae studijs magni nominis : qui ad Alexandrum

Magnum veniens, bubulam pellem arii dam in medium coniecit, obambulans ' que eius extrema pedibus premebat: pellis cum ad unam tantum partem casecaretur, reliquis in altum attollebatur. co facto, media deinceps firmus institit, atque ita pellis undique immota con quieuit: tali exemplo 1lexandrum commonens, ne in longinquis locis tempus tereret, sed imperij medium tueretur .ita, is i iis enim in eius finibus quietura omnii a. Ah nd. idque etiam Lacedaemoniorum ex eplo: satis docemur : qui cum terra marique uniuersae Gxaeciae imperarent, tantaque iam dominandi cupiditate flagrarent, Vt Asiam omnem suo imperio subigere a sectarent, tantum ex ea re inuidiae atque

bertatem amiserint. Prudenter itaque Theopompus, Spartanorum reX, cum i ' primus Spartae regibus Ephoros adiun- Tisset, eXprobranti uxori, 'uhd filijs regnum minus, quam accepisset, relicturus esset; respondit, tanto id maius esset, plat. ad relicturum, quanto firmius h. & hanc princip.ohia quoque sententiam coprobasse visetur - armatus Annibal, cum ad Scipione ait:

Optimum iuςrat, eam patribus nostris

200쪽

LIBER SECUN PV mqntem datam a dijs esse, ut vos Italiae, nos Africae imperio conteti essemus: ita aliena appetiuimus, ut de nostris dimicaremus - . Cum itaque in omnibus ne- a ta in L MAgotiis, ut inquit Cicero h,tum praesertim bini . lib.

in balo,priusqua aggrediare,adhibenda est araeparatio diligens, & percipienda

cogitatione futura: & aliquando ante cor stituendum, quid accidere possit,io Vtrimque partem; Sc quid agendum sit, cun quid quenerit: nec committendum a uid,ut aliquando dicendum sit, Non pitaram: quam Iphicrates turpissimam esse Voce imperatoris dicebat ς. Et qui-e rLι io dim, ut ad secandu & urendu medici , et Wh . sc nos ad bella raro inuitui; veniemus, Iec unquam, nisi necessario, si nulla r 'eriptur alia medicina; ex eplo Augusti, pii admodii bella omnia execratus est, uec non nisi ex maxima causa unqua belum alicui genti indixit. iactantis enimngenii & leuissimi esse dicebat, ardorqriumphandi, & ob lauream coronam, indiscrimen, per incertos euentus cer aminum, securitatem ciuium praecipi are. Bellum quoque non sitscipiendum, iis maior emolumeti spes quam das ni inetus ostendatur. alioqui vero, Vt Ase damus Eleos inconnaerate bellum nollentes monuit, bonum erit quiesce' xj. nam 't idem Augustus dicebat, mi-d pinnana commoda non minimo sectantes apopb. M