장음표시 사용
201쪽
163 DE IURE ET OFFIC. Be L. discrimine, similes sunt hamo aureo pis cantibu=, cuius abrupti amissique detrimentu nullo capturae lucro pensari potest . quare non erit consultum, is, qui inopes sitiat, bellum inferre . Cui s rei
ex eplo esse potest Sesostris rex AEgypti, qui primum Scythis bellu intulit, nil sis prius legatis,qui hostibus par edi legem dicerent. quibus Scythae respondesint,so mirari tam opulenti populi rege Ilo
' lide aduersus inopes occupare bellum, cum magis domi fuerit illi timendi ;quod belli certamen anceps, praemia uetoriae nulla , damna manifesta essest: igitur non eXspectaturos Scythas, ut id se veniatur; cum lato sibi in hoste picua concupiscenda sint,vltroque proditur sobuian C. quod & secerunt, & regem tib Iustin. lib.2. fugam Verterunt h.EXpςtenda est itaqie magis decernendi ratio,quam decertandi fortitudo: & prius omnia eXperir,
quam armis certare, sapient e decet quare Spartanorii mos iure laudari potes, qui ante hostium congrestum Amo incra faciebant: & reges Lacedaemoni, antequam signa inferrent,Musis immoelabant, Clementiae & Amicitiae , iacari Marti : satius ducentes,pactione hostiun nimos, & pace incruenta, conciliae,
quam praelii subire aleam. sed ubi tegis
necessitasq; postulat, decertandum na-
202쪽
silienis sententia, semper turpi paci prae
ferendum erit. prudenter quoque Spartana ciuitas, seuerissimis Lycurgi legibus obtemperans, aliquandiu ciuium suorum oculos a contςmplanda Asia retraxit ne illecebris Oius capti, ad delicatius Vitet genus prolaberentur. quod eos
non seustra timuisse, dux ipsorum Pausanias satis oste0dit: qui magnis rebus festis, ut primum se Aliae moribus per misit, fortitudinem suam effeminatocius cultu,ut ait Valer. M X. φ, emollire a lib. r.cap.
non erubuit. Fit itaque plerumque, Ut AE plus: istiusmodi victorijs amittatur qua quaeratur: Vt eadem Asia testis est; quae facta Romanorum, cum opibus suis, etia vitia Roma trastulitii. Est vero for- b isti l. .ue tis ' animi, quale in bello requirimus,
iecuda moderate,aduersa fortiter ferro: non perturbari in rebus asperis, nec tumultuantem de gradu deijci, ut di itur;
sed pr sentis animi uti consilio mec a ratione discedere,sed in omni fortuna eudem animum gerere.&is denati vir erit, ut inquit Liuius, cuius animii nec pro spera fortuna flatu suo efferet, nec aduersa infringet: qualis Camillus descri- αν bitur, cum ait: Nec mihi dictatura animos fecit, neq; exilium ademit. exstant que in hanc rem memorabilia Romanorum exempla:ut dubium sit, an admi
rabiliorca in aduersis, an vero in secudis L s rebus,
203쪽
t o D E IVRS ET OFFI .. BE L L. rebos, Romani fuerint. de quibus fertur ', Neque, si vincerentur, animos illis sminui solere; neque,si vinceret, secundis i. rebus insolescere'. Itaque Albino consule, exercitu a Pyrrho caeso, & clade . Cannensi accepta, quae certe grauissima fuit, iam tertita victis ab Anmbale nulla
et minima quidem abiecti animi signa
edita, nulla metio pacis Rome fuit: quin potius magno animo de bello restaurando cogitatu,& octo millia captiuorum,
quod per deditionem, & sine pugna, in
potestate Annibalis veni et, cum paruo possent redimi, non placuit sed octo millia iuuenum validiorum ex seruit ijs empta, publice armata sunt. Hic miles, ut inquit Liuiush, magis placuit, ciun precio minore redimenui captiuos copia feret. Similiter Romanis praelio equestri victis a Perseo Macedonii rege, cum Perseus consilio amicorum, suadentium ut secunda fortuna in conditione honestae pacis uteretur potius,quam spe Vana euectus iis casum irrevocabile se daret, ad P. Licinium sons. legatos misisset, qui pacem ij spem conditionibus pete rent,quibus Philippo data erat: simino tis arbitris, cum consultarent, vicit Romana constantia inconsidio, inquit Liuius ς: &responderi placuit, ita pacem dari,si de summa rerum liberum sienatui permittat rex de se deque viuueri a Mλ-
204쪽
leges, quae victis pr scribi sol et, statuen
te s. ita namque tum mos erat, in aduer
iis vultum secundae sortimae gel re, moderari animos in secundis . cui simile est factum Marcelli, qui exercitu suo pridie lfuso fugatoque, postridie grauiter in crepitis militibus, in acie prodi; t: quod icum nunciatum esset Annibali, Cum eo nimirum, inquit, hoste res est, qui nec
bonam nec malam fortunam ferre potest: seu vicit, ferociter instat victis seu . , victus est, instaurat cum Victoribus cer tamen. Marcellus vero magna victoria potitus est . itaq- Pyrrhus, fusis aliquot a tam MLVI. Romanorum exercitibus, cum videret, eorum qui superessent in reparando ex- Fercitu festinationem, Video me, inquit, plane Herculis sydere creatu, cui, quasi ab angue Lernaeo, tot caeca hostiu capita de sanguine suo renascuntur h. quae certe b L Fliri de animi magnitudo & constantia Roma ι norum tantum potuit, ut Pyrrhum, quamuis victor e, & magnis copijs aucto eius exercitu, priorem ad pacem petendam copulerit. cui, licet aequissimas conditiones pacis peteti, auctore Ap. Claudio caeco respoderi placuit, uti rex Italia excederet: tum, si e resia Videretur, de amicitia ac societate verba faceret: quoad vero in armis esset, populum Rom.
205쪽
Albinos pugna superasset . Et quidem,
quemadmodum rebus aduersis non fa- cile Romanorum animos consternari
solere stiperioribus ex eptis ost endimus: sic nec prosperis intolestere argumento sit, quod Scipio Africanus Antiocho Victo,pacem petenti, respondit: Romani inquit) eosdem in omni fortuna animos gessimus, gerimusque neqkeQS -- cundi res extulerunt, neque adciersie mi- , , Duerunt. eius rei, t alios omittona, An- , , nibalem vestrum vobis da rem testem, di,
nisi vos ipsos dare possem. postqua Hel- ,
t pontum traiecimus, priusquam castra , , regia, priusquam aciem videremus, ciuia is communis Mars & incertus belli euen is tus esset, de pace vobis agentibus, Quas, , paribus ferebamus conditione , easdem, , nunc victores victis ferimus h. estq; prosecto haec animi aequabilitas,& moderatio 'cui solum magno viro digna, snamVt Varro scribit, sapiens & bonum ferre debet modice, & malum sortiter, ac leniter) sed solet etiam plerunq; in rebus
gerendis maximi esse momenti. ferme enim fit, ut secundae res negligentiam creent.qua fiducia L. Marcius exstinctis Scipionibus, cum reliquiis eXercituum, milites hortatus, bina castra Poenorum
in Hispania,ubi omnia neglecta& soluta inuenit, una nocteinuasit, & cepit, hostibus caesis Amynta. YGO,cu praelio
206쪽
obsidebat,ionipulisset, de tuos ad populandu agros eduxisset; ab hostibus,eruptione iacta, quod victores palantes Avictoriae fiducia incautos viderent, cum omnibus suis ad internecionem caeliis est . Prudenter ita te Sabius Max. adicebat, se magis prosipero Minucij col- legz, quam aduerto euentu, aliquid timere mali : nec eum sententia 'refellit. nam secundis rebus elatus collega, temere cum hoste colligit, & se cum exercitu in euidens pericultam coniecit: sed Fabio teruatus fuit h. Sic quoquecum h. Teretius Vario cons. ,homo temerarius,
- in prohibendis praedatotibus , tumultuario quodam praelio superior fuisset; haud aegre Annibal id damnii passus estiquin potius credebat, velut inescatam temeritatem ferocis constitis, & nouo -σum militum;ut certe accidit. nam stolida illorum temeritate, ne quicquam re-Juctate collega L. AE milio Paulo, clades illa Cannesis Romanis illata e st.& idem
Varro, quemadmodum ante cladem fe-Ioae,ita clade accepta humilis, o mirum Titidando cladem, Campanorum animos a Romanis auertitς. I H i: aqtie viro for- eti maxime enitedum, non sollim ut non in se , bis. frangatur aduersis, sed etiam ut non eκ 'p'ης 'tollatur secundis: eoq maris, quod plerumque melilia malam quam bona nortunam
207쪽
DE IURE ET OFFIC. BELLtunam ferre possumus. unde Epimanondas, Leuctrica victoria potitus, postria
die processit squalidus & humilis, solitus alias uncto corpore & Vultu sereno
videri: inquiens, se, quod animo elatior prid fitillet, immoderatum illud gaudium castigare q. & prudeter Philippus,
cum Athenienses, quibus se aliquot ciuitates Graecis iunxerant, magno prἰlio vicisset, ita vicit, ut victore nemo sentiret: dc ita inter tacitam laetitiam, & dolorem hostium, temperauit, Vt neque apud suos exultasse, neq; apud Victos insultasse videretur: cum tame illa victoria
Philippo uniuersae Graeciae imperium dederit h. Porro ad ossicia bellica vel maxime spectant duo illa praecepta Platonis ', quae ijs, qui ieipubl. praefuturi
sunt,praescribuntur:Vnum, ut Vtilitatem ciuium sic tueantur,ut, quidquid agant, ad eam referant, obliti commodorum suorum: alterum, Ut totum corpuS reipublicet curent: ne, dum partem aliquam tuentur,reliquas deserat.Vt enim tutela,
sic procuratio reipubl. adVtilitatem eorum qui commissi sunt, non ad eorum quibus commissa, gerenda est . Quare cauendum erit viro forti ',ut Cicero ait, gne pro sua utilitate potius bella gerat, Apericulis sese offerat, quam pro utilitate communi. nam animi magnitudo, sua:
cernitur in periculis dc laboribus, si iustitia
208쪽
1 13 ER s 2 C N D v s. tri stitia vacat, pugnatque non solli a pro salute communi, sed prostiis c5 modis, in vitio est. Siquidem rectὶ Stoici sorti tudinem virtutem esse dicunt , pugnari
rem pro aequitate ; nihilque ho nestum esse posse, quod iustitia vacat. Animus itaque paratus ad periculum, ut idem
Cicero ait, si ilia cupiditate, non utilitate communi, impellitur in pericula, audaci et potius nomen habebit, quam fortitudinis. Vnde Callicratidas, Lacedaemoniorum dux, merito reprehensus, qui classis quam priuatae gloriae iactura facere ina luit: atque item Cleombrotus, qui imit-diam timens, temere cum Epaminonda
conflixit. quato rectilis Dabius Mo , qui suum imperiit minui per vanitatem populi maluit, quam secunda Dima male rem gereret idem L. AE milium Paulum,
ad bellum contra Annibalem cum C. Teretio Varrone collega, temerario homine, proficiscentem mones, ut sedendo cum Annibale bellum gereret , neque temere cum hoste confligeret, ita allo a cutus est: Resistes aute, inquit, aduersus famam, rumoresque hos pinum, si satis D firmus steteris, si te neque collegae vanao gloria, neque tua falsa fama mouerit. averitate laborare ius saepe aiunt; eXt in gui nunquam. gloria qui spreuit, Veram dia habebit. siue timidia pro cauto, tarduma; pro considerato, imbellem pro perito
209쪽
1 c UE IVRs tr OFFIC. BEL L. belli vocent; omnia audente contemnetrat. . Annibal, nihil temere a petem metuet R. ,
Exstat quoque in hanc sententiam praeclara Lentuli principis Viri oratio, Romanis ad furcas Caudinas inclusis, &a Samnitibus legatione accepta, non alias conditiones pacis esse, quam si inermes cum singulis vestimetis sub iugum mit-- terentur; in haec verba: Patrem meum, γ, inquit, consides, sepe audiui memoran- , tem, se in capitolio unum non fuisse au-Hetorem senatui, redimedae auro a Gallisis ciuitatis, quando nec fossa valloque, abis ignauis simo ad opera ac muni edum ho- , ,ste,clausi essent;& erumpere, si non sine is
periculo magno, tamen sine certa perni- seie possent. quod si,ut illis, decurrere exiscapitolio armatis in hostem licuit, squora saepe modo obsessi in obsidentes erupe- srunt) ita nobis aequo aut iniquo loco di- is micandi tantummodo cum noste copiara esset, non mihi paterni animi indoles inis consilio dado deesset. Equidem mortem in pro patria praeclaram esse fateor, & me, , Vel deuouere pro populo Rom. legioni- , busque, vel in medios me committere is hostes paratus sum. sed hic patria Video, dishic quicquid Romanaru legionum est: ,, quali pro seipsis ad morte ruere Volunt: dis quid nabent quod morte sua seruent', , tecta urbis, dicat aliquis, & mcenia,& ea, , turba a qua urbs incolitur. imo hercule s
210쪽
magno locum neque Virtuti, putat et se, anisi ubi effuse amitant opes. Attilium quoque, qui ad eum accersendum a se n tu misisierant, ad imperium populi Romani suscipiendum, semina spargenterii viderunt: sed illa: rustico opere at tritae manus salutem publicam stabili-uerunt, & ingentes hostium copias pes
sum dederut .porro in summo impera' a Vat Mari 6 tore quattuor has res eire oportere exi- si cap.
stimat Cicero';scientia rei militaris,uir- b pro lege tutem auctoritatem, Sc felicitatem vir-7 tutes autem imperatoris praecipuas has esse ue laborem in negotiis, Artitudinem in periculis, industriam in agendo, cele- ritatem in conficiendo, consiliu in pro uidendo. nihil tamen quicquam magna Iaude dignum sine usu & exercitatione consequecur . nam quema modum in ceteris artibus, sic quoque in arte imperatoria tria spectitur: natura, doctrina, , α ysius. natura ingenio,doctrina scien-ria, usus selictu diiudicandus est. cete-τum cum nusquam miniis quam in bello euentus res pondeant i ideoque maximae cuique Drtunt minime credendumst, ut Annibal Scipioni dicebat: omni-
no cauedum erit imperatori, ne temeres cum hoste confligat', & aleam belli subeat, sed cauta potius cum ratione quam Prospera ex casu sequatur : dc eum ratio