De iure et officijs bellicis, et disciplina militari, libri 3

251쪽

tr p s.EC ni lar inordinati aciem saepe restituit , obsistens fugientibus, retinensque singulos, ct contortis faucibus conuertens in hostem μ. Itaque ancipiti illo proelio, quo a suum. cum iuniore Pompeio in Hiipania con- . fixit, suis prae pavore trepide pugnantibus, cum res esset in maximo discrimine, & nihil exhortationibus proficeret arrepto cultifidam clypeo increpitisque . militibus procurrit in hostem, dicens: ο, Nunc & mihi finis vitet erit, & vobis nil litiae. quo facto, pudori cedente metit,aciem restituit, cilicentis telis in clypeo acceptis In quo tamen maxime indu- b iauriam Imperatoris requiro, visita qui--ticiis LM

Gem alacritate militu animos ad quodvis periculum subeundsi paratiores red dat mon temere tamen periculo sese exponat: praesertim ad quem summa rerum speci at: nisi maxima necessitate id iexigente, & cum de totius belli euentu agitur.multas enim urbes euersas,plures fusos stigatosque exercitus, imperatorum temeraria morte legimus. Itaque

mors P. Scipionis in Hispania, dum sese nimium hostium telis olieri, ut hostes haud dubie pro victoribus, & Romani

pro Victis enent, effecitς. & vulnus Cn. c Zi seu Leti ad Mundam vincetibus egre sie Romanis: sed de salute imperatoris . t

252쪽

pugilatione, dum murum incautius sub at, Vulneratus caderet, tanta circa eum iliga atque trepidatio fuit, ut non multum abesset, quin opera ac vineae desea mi GL M. Terentur δ. Sic cum Epaminonda, dumii non ducis tantum, verum etiam fortis.. simi militis ossicio fungitur, vires quoque reipubl.Thebanae ceciderunt. nam, blib. c. xt inquit iustinus ii,sicuti telo si primam aciem perfregeris ,reliquo ferro Vim no- .cendi sitstuleris ; sic illo velut mucrone teli ablato duce Thebanorum, reipubl- vires hebetat sunt ut non tantillii ami- sile, quam cum illo interiisse omnes vires Tnebanorsi videtentur. Non itaque nimium fidat fallaci sortunae principes, neque etiam clypeo Iouis, sub quo eos versari dixit Homerus: sed in periculi e os t. n. i. suscipiendis, ut inquit Ciceros, consuetudo imitanda medicorum, qui leuiter

Wgrotadtes leuiter curant, grauioribus aut e morbis periculosas curationes adhibere coguntur. Huc spectare Videtur, quod rumilius Paulus dicebat, cu victo, Perseo pro gratulatibne victoriqcouiuia celebraret : eiusdem scilicet esse peritiae, exercitum hostibus valde terribilem, Mamicis conuiuium valde iucundum red- ἡ in dere q. Et Scipio Astican. ,chmeum qui-mphib. dam parum pugnacem dicerent, Imperatorem me mater, non bellatorem,pe-

253쪽

ti BER s pCvNDVs. i ,, produntur ea magis omnia, deleto hoc . exercitu non seruantur. quis enim illadi, tuebituri imbecillis videlicet & inermis,, multitudoliam hercle, qua a Gallorum' impetu defendit. an a Veijs exercitum D Camillumque ducem implorabunt φ hiedi, omnis spes opes sunt: quas seruando, , , patriam seruamus; dedendo ad necem, , , patriam deserimus ac prodimus .at foeda

,, atque ignominiosa deditio est. sed ea tb, charitas patriae est, ita ignominia eam, , quam morte nostra, si opus sic, seruemus. subeatur ergo ista, quantacunque

,, est, indignitas, & pareatur necessitati, ,, quam ne dii quidem superant R. ina-y cunque igitur ratione patriae & reipub.'consulere debemus,& pro ea defendenda nullam infamiam, nec ipsam quoque mortem, si res ita postulat, recusare debemus. sed,Vt inquit Plato, si patria ma- darit verberari te, siue in vincula conijci, siue in praelium miserit,ad vulnera accipienda, mori mque subeundam; obediendum est omnino, & neque tergi- Uerfandum neque sugiendum erit, sed 3c

in bello,& in iudicio, & prorsus ubique, ea quae respub.vel patria iusserit, facien-

da sunt. quaecunque enim a nobis geruntur, non ad nostra utilitate & com- b oectri in modum, sed ad patriae salutem conferre To m. debemus h. mori autem pro patria', gloriosissimum semper habitu filiiς. itaque tu, '

254쪽

r 8 DE IURE ET OFFIC. BELI ' .a Pbit r , exclamat Cicero *: O fortunata mors, quq naturq debita, pro patria est potissi- mum redditat turpissimu vero est, cum possis cum summa virtute & honore, pro patria interire, malle per dedecus Mb auctor ad ignauiam viuere h. Qui vero pro defen-

μ' - sione Ecclesiae moritur, caeleste regnum cci omni in consequitur ς: eoque spemit, quod Cice- more.v3.3.3. ro aitu: Illi igitur,quos cecidistis, etiam ra

seros poenam parricidi, luent: vos

tis xstar α. effudistis, piorum estis sedem & locum a rhus, is consecuti. & quidem Cimbroru antiqui milites adeo gloriosum duxerunt pro repub. mori, Ut non eXistimarent, nisi in bello morerentur, se felices, quasi ad fine Vitae non perseuerates: nde in acie gaudio exultabant, tanquam gloriose &λ- liciter vita excessuri; lamentabantur in morbo, quasi turpiter & miserabilitere ValariMax. perituri ς. Itaque non statim mortalis

tib c γε- criminis damnandi' sunt duces belli,vel in milites,qui 3tvictoria potiatur, se maximo committunt, praelij & conflictus perure11.cοu- riculo, ex quo certior est mors quam erra Faustum uasio. nam,ut inquit D. August. Non Mam c. q/ culpatur in bello, quod moriatur quan--i' doque morituri: hoc enim reprehendere,pe. non licet. est magis timidoria, quam religiosorum.

quavis enim nulli liceat sibi ipsi mortem CB. et consciscere, quo casia mortale crimeno ii contrahit ure licet tamen ex iusta causa,

255쪽

defenuone se mortis Vel maximo periculo obiicere.itaque Eleazarum, virum sortissimum, a peccato defendit & laudibus effert Ambrosus qui superemi- adest FcILnentem ceteris elephantem, lorica ve- ς' 40 stilum regia, arbitratus quod in eo reπesset, interfecit, & a cadente bestia op-3r pressus est .. Pro patriae quoque salute ' b r. Machab. si suis eatrem occiderit, vel filium, non p si solum sine scelere erit, sed etiam prginio afficiendus ς. quod ita verum puto,si res ς omnino ad perniciem patriae silectabit, neque filius monendo neque minitando 'quicquam profecerit, Vt patrem ab instituto auerteret. patriae enim salutem a cisiis .m anteponet saluti patris,ex frequetissima ιό Philosophorum sententia quod etiam em Luetiti. iure probatur : quicquid dicat Bodi- .nus x, qui contrarium sensit, & temere cia. ac

reprehendit iuris interpretes. Praeclare diuer udisis. etiam Fulvium senatoris filium, ad Ca tilinam proficiscetem, retractum exitinere iussit parens necari S . qui Vero pa- ad Terra-- tria prodit,criminis laeta maiestatis reus

est b . Ceterum, quod ad secundum Pla- ἡ,Lia .

tonis praeceptum attinet, illud maxime ro hi ιθώ c uendum,ne, dum singulas partes tueri 'M

Volumus, totum corpus reipub. in peri - r. '

culum trahamus. Quare in bello non te- g. sis stata mere suseipienda' est defensio sociarum inco M.

256쪽

1go DE IURE ET Cppi C. fit L mode defendi non possunt: praestatquailla deserta hostibus relinquere , quam

nequicqua defendendo de summa reruin discrime venire,aut etia famae periculum facere: quae plerunque latius, infatium quam res est,percrebrescere solet,& sape ad uniuersi belli euentu maximi esse momenti. itaq; famam bellu gerere aiunt, & parua monieta in spe metumq i impellere animos. Qua de causa Philippus Macedonii rex, a Romanis prΞlio vi Etus,urbes socias,alia: oppida, quae de fendere non poterat, incedit ac vastauit homilies,qui sequi possent,excivit: rerii suaru,quas possent, rendarii secum do-

minis ius ilebat: eeteia militis praeda erat. quae quide facienti Philippo acerbi

erant, sed e terra moYfutura hostiiij coi pora falle eripere volebat . in quo Sue-Uorum more imitatus videtur, civi cuili

bellum ipsis in serretur, consilio nabito,

nuncios in omnes partes dimittebat , tide oppidis demigrarent :liberos, o S,suao; omnia in niuas deponerent: atque omnes, qui arma ferre possent, in unum b debes. locum conueniret h. Simili ratione Ver- h- singetoiiX,nouis rebus studens, & Gallos ad defeetione a Romanis sollicitans, Biturigibus persuasit, ut oppida incede

rent, quae non munitione & loci natura

ab omni en)nt periculo i utar ne suis essent ad detrectandam militiam recepta-

257쪽

i - OsER sECUN D Vs. 1 ieula; neque Romanis proposita ad copiam commeatus, praedamque tolletia dam μ. Cauendum tamen omnino erit, a cisae sene quid horum crudeliteW aut avaritiae GAE M. iunxerant, tenere praesidiis, nisi vellit multas parvasque partes carpere eXercitum , quod minime tum expediebat,

posset; neque, deductis praesidi si s ei li

beram, vel obnoxiam timoris sociorum relinquere fidem, praeceps in auaritiam,& crudelitatem,ad spolianda, quae tueri nequibat, inclinas et: quam foedum id consilium esset, inquit Liuius b, exitus bid si docuit. non enim indigna p tientium modo abalienabantur animi, sed ceterorum etiam: quippe ad plures exemplum quam calamitas pertinebat. Con- , sultius vero Romani, qui accepta Cannensi clage, & circumspectis omnibus imperii viribus,toginquis socijs prς- sidium implorantibus, non quidem mi serunt, quod vires non stuppeterent, sed onsulere sibi seipsos ius erunt, nihil crudele in illos exercentes ς. Solerter verb e Uuis l. M. Porcius Cato cons. in Hispania bellugerens, cum legati ab Ilergetum regulo Biligaste ad eum venirent, querentes castella sita oppugnari, nec spem ullam esse resistendi, nisi praesidio Romanus miles esset, & consulem anceps cura agitaret;

hila nolle

258쪽

18i DE IVRE ET OFFIC. BEL nolle deserere socios; nolle minuere exercitum; quod aut moram sibi ad dimicandum , aut in dimicando periculum afferre posset; M statuisset non minuere eXercitum ne interim hostes ἡδ

rime in bello valuisse : & credentem se aliquid auxilij habere, perinde atq; ha- ,. beret,ipsa fiducia &sperado & audendo seruatum. Itaque legatis respondit, quanquam Vereretur,ne suas Vires, alijseaa commodando, minueret; tamen illorum, teporis, & periculi, Magis quam sui, rationem habere: & denunciari militu parti tertiae ex omnibus cohortibus iubet, ut cibum, quem in naues imponant,mature coquant; naues4 in diem tertium expediri praecepit. lefati non ante prosecti, quam impositos in naues milites viderunt,id pro naud dubio iami nunciantes,non suos mod6,sed etia hostes, fama Romani auxilii aduentantis impleuerunt.consul Vero,Vbi satis quod in speciem fuit, ostentatu esset, reuocari ex nauibus milites iussit.qua ratione so-

cijs spe auxilij ad obsidionem ferendam animum dedit, hostemque ab obsidione deterruiti & ipse integris viribus ad hostem proiectus,pret clara Victoria totitus Licini. 3 . est . Porrb quemadmodii non eu suscipienda temere defensio 'eor quae tueri s.

259쪽

LiBER s ECUN Dus. iis ron potes sic nec facile de serenda sunt, cuae nostium impetum eaecipere & fian-wre possunt. in quo Antiochus turpiter ,

t sius fuit, qui praelio nauali a Romanis eius,quia possessione maris pulsus, l5saqua tueri dissidebat se posse, praesidiuai Lysimachia, ne opprimeretur ibi a

Rinanis deduci prauo,ut res ipsa post ea locuit, consilio iussit .non enim tuerisoam Lysimachia a primo impetu Ro-mnorum facile erat, sed obsidionem xum per tot in hieme tolerare, ε obisentes quoque ad ultima inopiam ad-

dvere, extrahendo tempus'. Inter ce- armiso Ian

tea denique ossicia bellica refert Cice- Appiam deis re, ne Leviatur ' ipra modii in Victos:

citi nihil laudabilius sit, nihil magno & pectaro viro dignius, placabilitate dcc mentia, & Parcere deuictis, ct debellare superstas.

Ircendiim itaque multitudini; & ij quii imperatora fidem cofugiunt, squam a murum aries percussirit, ut inquie cero) recipiendi, & auctores tantum Obaru puniendi. nam, ut inquit auctoris aiuleren ,viri fortis est, qui devictoria e libra . D colendMnt, eos hvstqs putare; qui victi,, sun os homines iudicare: ut postit benis tu brtitudo minuere,pacem humani- ,, x . .gere. De euertendis autem diripidusque urbibus valde illud conside-τ nta monui Cicero, ne quid temere,

260쪽

ῆ pl. . in ubi is DE IUREMET OFFIC. Agitane quid crudeliter fi t. It que M. Marcellus maxima consecutus est lauderi: qui antequa Syracusas, Urbem opulei tissimam, praedae pro concione multibis ediceret,neuit, edictoque cauit, ne qus corpus liberum violaret g.&. Scipio, sit capta Carthagine, quae repleta erat 6- t.is,donarijsoue Graecanicis, ex Sici

aduectis, e it, ut e singulis urbitis venirent, qui dinoscerer, siuam auferrei & nihil quicquam suorum quemquM

passus est, vel liberii, vel seruum, depeda accipere, nec emere quidem, alus ij reptioni vacantibus h. C. Caesar quoue

dicere solet,nihil sibi gratius esse, qu nmultitudini parcere: isque Trebonio Sato, Massiliam oppugnanti, per lite

mag0opere mandauit, ne por Vim opt- dum OXpupnari patςretur : ne gratiti permoti milites, & defectionis odio, cotemptione sui,& diutino labore, onnes puberesbnterficerent: quod se facti ros minitabantur s. Est itaque diem et . non solum magito viro digna, sqd soli

etiam plerumque esse stuctuosa, & guriosa. quo spectat illud Philippi plli,

Alexanu. Magni, qui suadetibus quis sndam, ut acerbe in Athenienses statu At, absurde eos sentire dixit, qui tot imaque gloriae causa agente, ac toleralem, iuberent gloriet theatrii euertere 4.Par-