De iure et officijs bellicis, et disciplina militari, libri 3

261쪽

Li AER SECUN D v s. restionem compulissent, & quidem cense-xent,insestissimam urbem cum ipse nomine abolendam,negarunt se permissuros, ut e duobus Graeciae oculis, Vnus erueretur μ. & Macςdonii reges acie de

bellare selitos scribit Liuius h urbibus

parcere, quantum possent; quo opulen-xius impertu haberent. nam de quorum pos essione dimicetur, tollente nihil sibi Praeter bellu relinquere, quod consilium esse' Itaque tertium Romuli institutum fuisIe scridit Dionysius Halicari Rus ς, ne captas bello urbes funditus euerte xent: sed bellotu ius esse scribit Liuius 4, ut victi victoribus cum bona pace dominentur, & imperet. Non alienum videtur, prudentem admonitione Belisa- qua Totilam a diruenda RQma auertit, nic sub ijcere. clim enim Totita urbem victor ingressus, eam omnino solo αquare constituisset: monuit eum Belisarius per literas , ne quid temerς faceret. nam, inquit, alteru e duobus necessario eueniet: aut victus in hoc bello succumbes , aut annuente fortuna superabis. si Victor euaseris, Romamque deleveris, non aliena, sed tuam,perdideris;sin seruaueris, regiam certe omnium pulcher rimam atque ditissimam seruaueris: sin vero a nobis deuictus fueris, seruata Vrbe,atque incolumi, gratias immortales a

victpre exspectare debes; sed ea diruta,

a Paul. Oros lib. 2. cap. II. blib.M. c ant. Rom. libro 2.d libro I.

262쪽

ita DE IURE ET OFFIC. BELLnulla humanitate contra te agetur. ω his literis motus Totila a diruenda urbas resert 'tri destitit R. Simili dilemmate, principis Crinit. de bo' Mausini efferatu animum emolliverunt: s φι nonniilli piaestantes viri huius Acade-ι. o mice Lovamensis: cum enim In expedii tione illa nefanda contra patriam, anno salutis C ID. ID. LXXII. ciuitate Loiianiensem, destitutam praesidio, cum validissimo exercitu oppugnaret,& videret

viri prudentissimi se vim hostium serre non posse ; quamuis turpe esset pacisticum nefario δί iniusto hoste, ne tamen viderent diuina humana: omnia violari, templa profanari, Academia longe praestantissima deuastaria scelestissimis

nostibus,maliuerui, necessitati cedentes, haec omnia oblato certo pecuniae erecto redimere,quam crudelitatem hostis experiri. cumque ille non contentus redemptionis precio , eo impudentiae Venisset,ut etiam iusiurandum, quod citra

crina n laeta maiestatis illi praestari non

poterat, a ciuibus Lovaniensibus exigerer; ijdem illi viri, qui mori maluissent,

quam lato scelere se adstringere,hac ratione hostis impudentiam represserunt,

dicentes: Aut in hoc praelio, quod tibi restat cum regio exercitu scia Dux Al- a. banus praeerat)vinces ;aut uua ris: si viceris, nihil certe negotij tibi erit nobiscumNubvelimus trullariis, in tua pote-

263쪽

Osse s ECvNDVs. 'state erimus: sin vero victus fueris, ut dubia est fortuna belli) non est cur velis

nos indignationem incurrere,& Regis,N Albani . atque ita Regis maiestate illaesa & pactione necessaria, neque turpi,maxima prudentia reipubl. coniu-luerunt.Est tame ita probanda mansuetudo atque clemetia, Vt adhibeatur rei-Publ.causa seueritas,pr sertim si sic omnino reipubl. conueniat. qua de causa Romani Numantiam & Carthaginem funditus sustulerunt: suamuis Scipio Nasica Pontifex Max. nolebat aemulam

imperii Romani Carthaginem dirui; M

decernenti ut dirueretur, contra licebat Catoni, timens infirmis animis hostem securitatem,&,taquam pupillis ciuibus idoneum tutorem, necessarium videns esse timorem. nec eum sententia fefellici 'ex eo enim tempore coepit Romana ci-

uitas otio & luxu diffluere. qua de re pulchre D.August g. & Samuel quoque a de riuit. Dei fatis ostendit populo, Deu excitasse hostes contra Israelitas, ut eos in officio

continereth. solent enim hontines, cumbi. Regum

ad externa bella supersunt vires,ijs abu- ς' ti, inter semetipsos certando: quae bella.

longe exitiosissima sunt. Pretclare itasve Spartant,qui, clim rex ipsorum polliceretur,se deleturum urbem,quae illis ne sotium exhibuerat, non permiserunt, . inquientes:Noli delere cotem virtutis Porro

264쪽

rya DE IURE ET OFFIC.'rgit Porro tempore belli,si sic reipubi.expecdiat, non solum hostium, sed etiam ci-.1 n,is in f,uium miniata costitutae, ex nul-. f Lai. bu4 incendiu Vel irisidiae Linicia possi, ris i. I scia. C. prosterni ac dirui posse, etiam nullo so rivere-bbς. luto precio, legibus statutum est. μDE IMAE ERATORE v EL

1 2Ghil rarius perfecto imperatore.

a Imperatoris nomen quibus commune.

3 Praestat habere bonum ducem,quam bovi

milites.

. Uua aetate ei gendi duces.s Leges annales Romanorum. ε Quatuor tu imperatore rei irar Virtutes imperatoris. 8 Imperator non temere cum hoste confige cy astar in senio superare,quam gladio. ro Cauim imperator praeferendus audaci r ι Hostis re frumentaria prohibendus. ra e G inceptis non facile discedendum. 3 3 Constantia ct fiducia imperatoris in bello r. 4 ditum animi ante consititam variis modis confirmandi. r si ercitus incommoda tegenda. io Optimus imperator qui maxime cognito habet res hostium.1 Non temere transfugis credendumi r Imperaur ad omnia asperase ducem p

beata

265쪽

ao Consilium M ligoni. st ι Non solam bestandi virtus, sed etiam alia

virtutes quaerendae in imperatore.

o Imperatori liberum arbitrium permitto

dum.

in Carthaginienses asperi in duces belli.

CAPUT SECUN DV M. SI bellum geredum est, in primis cer

te Videndum, quem exercitui praeficiamus: tanti enim esse exercitu, quanti ina eratorem, vere proditum est;nihilq; rarius inueniri polle perfecto imperat tore '. quod nomen olim commune erae x ijs, qui exerc;tui ' ad certu tempus prae- 'ellent: quamuis po stea Caesar, quem alii secuti sunt, summum principatum adeptus , perpetuum imperatoris nomen sumpserit R. itaque Philippus Macedo a admirari se aiebat, quod Atlaesit eses sit --R-gulis annis nouos imperatores eligeret: ctim ipse in omni vita non nisi unum ducem bonum Permeniona inuenisset.& idem dicebat praestatiore in esse eXer-3 citum 'cervoru imperante leone, quam leonum duce certio. atque ita C. Caesar, csim iret in Hispaniam cotra Petreium, dicebat se non magni eum facere, quod iret ad exercitum sine duce.& C. Fabri-

266쪽

ryo DE IURE ET OFFIC. Agit cius, cum audiret Romanos a Pyrrho victos, Non,inquit,Epirotae Romanos, a με. in sed Pyrrhus vicit -- Et certe exemplo Arubib. Marci, Coriolani latis apparet, ducibus superiorem,quam eXercitu, rem Roma-b bbro x. nam fuisse,inquit Liuius b. Volici enim, semper antea victi a Romanis, Coriolano duce victores exstitere. Hinc Epicrates de re militari differens,ait exercitum

esse quasi quodda animal homini persi

mile,cuius caput sit imperator; acies instructa, pectus ac thorax; pedites, manus ; equites autem, pedes : & sicut in

corpore, conturbato commotoque ca-

. pite, membra reliqua nullum officium praestare possunt;sic perturbato imperatore,exercitus omnis fluctuet,periclitetur, ac pereat,necesse est. Et, mortuo Alexanaro,exercitum eius Vagantem, M

in seipsum impin4entem, Leosthenes similem dixit Cyclopi esse; qui amisso

oculo, Usquequaque manus intendebat, nullum aci certum scopum directus: ita, . sublato duce, magnitudinem exercitus incertis motibus agitari: atque adeo sicut anima deserente, cadauera non sub- . . t sistunt,non cohaerent,sed dissipantur M dissoluuntur; ita exercitum Alexandri, eo mortuo palpitare, concuti, atqueerrut. des' aestuare e. Et quide,quo dissicilius bellii instat, eo maiori cura elaborandum est, erat. M Vt superiorem; sin minus, parem impe

267쪽

LIBER SECUN Dus. 1 tacitorem hostium duci quaeramus. nam quilibet nautarum vectorumque, ut Fabius dicebat, tranquillo mari gubernare potest: ubi saeua orta tempessas est, ac turbato mari rapitur veto nauis,tum Viro& gubernatore opus est .. Quare a L a , Α Plato ante trigesimum aetatis annum

neminem militiae praeficiendum statuit: etiamsi ipectatae virtutis esset, & aliqua militari gloria illustris. Hanc aetate legitima bellicis muneribus arbitrati quoque fiant Athenienses: tametsi huic legi 'aliquando derogatu sit, & praecipue Al-

cibiadis gratia,qui adeo gratus fuit po- , puto in adolescentia,ut omnium ciuium oculos, quoties in publicum prodiret, in se conuerteret, nemoque ei par Athe- nis censeretur. is ante aetatem bello Syracusano praefeetias fuit: cui tamen duo ilonge maiores natu collegae dati sunt, Nicias & Lysimachus ut tutius reipubl. consideret. Romani vero etia sitas leges s annales ' habuere,quibus grandior aetasi quod adolescentiae temeritatem Vererentur) ad consulatum, aliosque magi stratus,constituta fuit.Veteres tamen illos admodum antiquos leges annales

non habuisse, dicit Cicero h: quas multis b spost annis attulit ambitio, Ut gradus esset petitionis inter aequales: quo factum est,Vt idemCicero ait,ut epe magna in- doles virtutis,priusqua rei b. prodet e ...

ν - . .

268쪽

Lru ER sECUN Dusa io perit, respondit: Vt ostenderet vincendi rationem in unius potius scientia & in genio,quam in multorum viribus & armis esse . non enim eaedem militares Mimperatoriae artes sunt. Praeterea impe-zo rator,vel potius summus princeps ' meminisse debet consilij Antigoni: qui saeua

tempestate iactatus,cum in eadem naue

secum suos omnes habuisset: praecepisse liberis dicitur,vi & ipsi meminissent, Scita posteris proderent: ne quis cum tota gente simul in rebus dubiis periclitari auderet. cuius praecepti memor Philippus, Romanis bellum illaturus, duos n-mul filios in aleam eius,qui proponere- tur casus, comittere noluit: itaque maiorem secum duxit , minorem ad custodiam regni remisit in Macedonia δ: pru- a Linus Iai dentes patresfamilias imitatus, qui soliti sint, non omnem Vnum in locum pecuniam reponere,ne, si chasmate,incendio, aut bello sorte periret, Vniuersa etiam,

interiret hominis substatia. quo spectat iactatum inter agricolas adagium,cuius admonet Celsus Pecunia sine peculio bis t.' fragilem esse . quem locum pulchre ex--fi P. plicat Corrasius . Porro non solii 'eub tam si landi virtus',ut inquit Cicero 4, in sum- iur. ivit. lib.umo & perfecto imperatore quereda est, sed multae sunt artes eximi huius admi-ua nistrae, comitesque virtutis. In primis

autem requiritur in eo, qui alij s impe-o rara

269쪽

s in Parari

dux.

o DE IURE ET OFFIC. BELC. rare vult, ut sibi & cupiditatibus suis imperare possit,& imperium, quod in

alios exercere vult, omnium grauissime& seuerissime in seipsum exerceat .neq; enim potest exercitum continere is imperator, qui seipsum non continet: iaeq- seuerus esse in iudicando, qui alios in se severos esse iudices non vult. refrenet ergo libidines, spernat voluptates, iracundiam teneat, coerceat auaritiam, δίceteras animi labes repellat. cui quidem ita affecto, ut inquit Cicero', quae vim habere maximam dicitur, praesertim in bello, fortuna ipsa cedit:quae,sicut sapies Poeta dixit, suis cuique fungitur mori bus: quemadmodum de M. Porcio Catone traditur, viro omnibus viri utibus praedito, tantam in eo vim animi ingeniique fuisse: ut quocunque loco natus - esset,sertunam sibi ipse facturus videre tur; tam in rebus bellicis quam ciuili-b Inuul D. bus b.& non temere creditum fuit,feliciorem futurum Alexadrum Magnum,

si vicisset superbiam atque iram, mala inuicta, aliaque animi vitia: sed quem

J. , Persarii arma nonneperunt,Vitia Vice e iunt. Nrimi V. Agesilaus vero si immus dux di-D- ιb.6. cebat malle se vincere malas cupiditates, quam nanima hostium urbem capere. melius enim esse suam ipsius con- detuare libertatem, quam alijs eam adi

mere . & Scipio ex capta Cartgagine

270쪽

LiBER sECUN DV s. a hon maiorem gloriam meruit, 'uὶm quod captiuam adeo eximia forma inter

ceteras, Ut quacunque incederet, conuerteret in se omniti oculos, inuiolatam& intactam sponi Allucio restituerit, precio redemptionis illi in dote dato . a Liviis Lac& idem Scipio, cociliata sibi clementiae .

& continentiae fama, plus in Hispania profecit, quam inuictis Romanoru ar mis. Itaque cum Poetet monstra ab Hercule domita, & tyranos occisos fingunt, indicant bonum imperatorem , cusus esemplum nobis Herculem proponunt, corruptos animi affectus coprimere de bere. Ceterum imperio alicui delato

consultum erit, liberum illi de summa rerum statuetidi arbitrium permittere, texemplo senatus populique Rom. , qui

omnium rerum arbitrium, quod ad bel- Ium attinet,imperatori permittebant;&virlini sedendo an dimicando rem gere

re, hoc vel illud oppidu oppugnare vi- fum esset,ipsius iudicio relinquebat; neque quicqua sibi reseruabat, qua auctoritatem noui belli indicendi,aut foederis sanciendi cum hoste: suae summi imperii esse alio loco ostendimus h. Itaque Ἐb supra ΓDI. Fabius cons. in Hetruscos missus,vt - ω, cijs Sutrinis,quos Hetrusci obsidebant, opem ferret, Hetruscis praelio fusis fugatisque, inconsulto senatu, per siluam /Ciminiam hostes persecutus, In Hetru