De iure et officijs bellicis, et disciplina militari, libri 3

301쪽

. . . ' sio ad medium trahi, quam a medijs ada riuisu L: . a praecipitari'. Quare dum res adhuc sum: integr tum reges vel respubl. secu xeputare debent, qhuicquid de maiestate

sua cesserint ', cum eo fimul de summa a rerum periclitandum esse: quod ija qui bus cesserint, animum ad plura consequenda accedant, , ac suis ad ea defen- nda adimant, id omnibus contemptui esse incipiant. Praestat itaque pro fortuna' dignitate5ue, ut viro forti dignum 3 est,quodcunq; belli casus tulerit, qua diu aliqua spes in armis est, pati; quam sinsula concededo ,sine bello, tota posse sessione,excidere:& id de quo colendi tur bello, omnibus nequicqua tentatis, mittere potius est,quam metu belli co-- cedere. ita enim bello & pace quartitur,

b 5; bi . Vt inquit Liuiush, ut inter omnes cona ueniat;nec 'uicquam turpius esse, quam sine certamine cessisse regno meoprqclaxius quicquam, quam pro dignitate ac maiestate omnem fortunam expertum esse eoque magis, quod ita natura con paratum sit, ut quorum arro.antia patientia'& modelita vincere arbitramur, ferociores nobis plerumque reddamus:

quod pulchre ostenditur exemplo Lati-

norum nam cum Latini una cum Campanis bellum Samnitibus inferrent, idcSamnitium legati Roma nuisi in senatu . i

302쪽

71 ER SECUNDUS. iuesti essent, eadem se foederatos pati, quae hostes estent passi; dc precibus infimis peteret, ut Latinos Campanosque, qui sub ditione populi Romani essent, pro imperio arcerent Samniti agro ; ibi

imperium abnuerent, armis coercerent,& aduersus haec anceps resposum datum esset:quia fateri pigebat,in potestate sua ILatinos ianuion esie, timerentque ne arguendo abalienarent : Campanorum. Vero aliam conditionem esse, qui non, faedere,sed per deditionem in fidem venis ent: itaque Campanos, seu vellent, seu nollent, quieturos: in scedere Latino nihil este, quo bellare cum quibus vel rent, prohiberentur . Responsum hoc, , inquit Liuius , sicut dubios Samnites, a libras. quidnam facturum populum Romanum censerent, dimisit: ita Campanos metti abalienavit : Latinos, veluti nihil iam concedόntibus Romanis, ferociores se cit. itaq; per speciem aduersus Samnites belli parandi, crebra cocilia indicentes, omnibus consultationibus inter se principes Romanum coquebant bellum: ad quod Annius praetor hac oratione eos , , accendit: Si quando, inquit, unqua con- , , sociandi imperij, usurpandae libertatis is tempus optastis,en hoc tempus adest: M,, Virtute vestra,&Deumbeia nitate vo- . is bis datum.tentastis patientia, negando,, militem. quis dubitat exarsisse eos.ctim

303쪽

plus ducentorum annorum morem sob , , aeremus' pertulerunt tamen hunc dolorem: bellum nostro nomine cum Pe- is

lignis gessimus, qui ne nostroru quidem is

finium per nos tuendorum ius antea da- , ,

bant, nihil intercesserunt. sidicinos in ,, fidem acceptos, Campanos ab se ad nos descisse, exercitus nos parare aduersias , , Samnites,foederatbs suos taediuerui;nec , , mouerunt se ab urbe.Vnde hic illis tan- ,, ta modestia,nili a costientia Virium sua- ,,

rum & nostrarum' Atque ita Romanis ,, tum ancees cum Latinis bellu suit,quod nimia patietia Romanorum,qua se bellum euitaturos sperabant,infestissimum fuit: cum alioqui, si primis conatibus Latinorum obstitiisent; paruo negotio

eos in ossicio continere potuissent. . non

itaque Romani modestia sua evitaverut bellum, sed distulerunt, magno Latino Ium commodo , in tempus, quo hostes omnibus rebus paratiores ad bellum esse sent. Praecipienda igitur sunt cogitatione futura, & aliquando ante constituendum, ouid accidere possit in utramque partem, & quid agendum sit: atq; antequam eueniat', obuiam eundum, neque s lexspectatam donec obruaris, & malum in dies crescat,& incurabile fiat,quod in morbis etiam praecipiunt medici. Itaque

Regulus quidam in Callia, Commano Seporegiorum res dixit, &amrmauit

304쪽

γυγγνγγγο- L I B p s E C v N D v s. Maniliam squani Sςnanus; cui Com- manus succei rat, Graecis condendam concesserat) aliquando exitio finitimis populis futuram: opyrimendam ergo in ipso ortu, ne mox validior iusium obrue retinuasit .subnectens hanc fabulam: Canem aliquando ' partu grauidam ocunia pastore precario petijsse, in quo pare ret: quo obtinto, iterato peti jue,ut sibi educare eodem loco catulos liceret: ad postremum adultis catulis , fultam do mestico praesidio,proprietatem loci sibi vendicasti. non aliter Massilienses, in quiens, qui hunc inquilini videantur, quandoq; dominos regionum fultu os . Si itaque bellum timetur,praestat imparatos hostes inuadere,quam belli in pret sentiarum euitari causa, Jonge infestius bellum in futurum excipere . neq; enim I malis conatibus 'hostium unquam belli

metu concededum est. nam hac ratione non tam euitatur bellii, quam cum maximo incomodo differtur.& tape etiam te bellum ostendendo,potius pacem l taturum confidas, quam hostium arro gantiae, armis postis, concedendo. 'uo non tam sedatur ferocia hostium, quam irritatur & alitur. Quo spectat quod Cicero aith,suadens senatui, ne pacem fa-ςerent cum Antonio: Cauete per deos immortales,P. C me si e praese ntis pacis, papetuam pMem amittatis. Prudenter

305쪽

taque Romani, Philippo atque Antio ccho occulte bellum molientibus, primi ultro bellum intulerunt; & in Graeciam bellum transferre; quam in Italia excipere in luerunt. eo: spectat quod vexetius ait: Qui pace oesiderat, praeparet: bellum : & quod Manlius Capitolinus aicebat: Ostendite modo bellum,pacem habebitis :videat vos paratia ad vim,ius ipsi remittent. Salutaris enim seueritas ut inquit Cicero, vincit inanem speciem, clementiae. Quod si semetes esse volue ximus,nunquam deerunt bella ciuilia.&ε M Fb.io. ,t idem alio loco ait *: Hostibus non ali

ter pax dari debet de bello ciuili agens

. . ins armis positis eam petat: sin aute pugnantes eam postulent, Victoria pax, non pactione eviqndapst. Quo spectat quod Mimus ait c Isnoscere humanum, bi pudet, cui ignoscitur: alioqui ver b,

. veterem serendo iniuria inuitas nouam.

de huc etiam reserri posse idetur apolosus ille 'Demosthene prolatus . nam in Alexander Macedo , sub praetextu

quodam libertatis,magna Graeciae par tem inuasisset,& Athenas obsideret, excusaretq; se non ea sacerς xt Ibertatem eis eriperet, urbEmve in seruitutem re- . . digeret: sed quod decem eorum sues in- fensos haberet,qui eum continud male-

dictis incesseret: proinde si pauci illi de doretur,sore ut ab obsidione decederet,

306쪽

L I B E R s E C V N. D v s. populumque. a bello & fame liberaret poscebat vero in primis Demosthenem, nouem itidem alios ciues praestanti senos:cum: anceps esset senatus, muratiquea acclamarent multitudini potius, quam paucis esse consit endum : formiri

darentque pauci illi, qui ad suppliciunt

poscebamur;ViXquo auderent, iubaeorum interitu reliqui omnes pacem ac libertatem sperarent: ventum fuisset iii sententia ut dederetur, nisi Demosthe- nes huiusnodi fabella regis dolii & in-8 sidias aperuisset. Lupus aliquando ',in' Quit, pastoribus, quorum dilig ntiam aecipere cupiebat ,persua sit, ut i una iri amicitiam coii uenirent: ea conditione, ut canes qui sibi infensi erant, & causas inimicitiarum praebebant, obsides traderentur. audiunt pastores, cane que fidem seruandae pacis traduntur, qui ovium diligetis nucustodes erant. tunc Lupus adempta formidine, omne pecus

pro sacietate & libidi0ς lacerat ac deuorat, & pastores ipsos uniat. Sic etiam in proentiarum, inqrit, viri Athenienses Alexande facit: sui manes illos, qui

in eius conatus concionantur, qui 'ius insidias pandunt, deposcit quo facilius urbem custodibus spoliatasa inuadereac

307쪽

3 i Scipionis sententia.

s Multum animi addit patria aspectus. d. gathocles'cum domi ob dionem Iorrenon posset,lamen Afri a besiis intulit. . Consilium Annibalis. t Sententia e gidis ρ Consilium Hieronis Dracusarum regis. Orore iter foris,aliter domi bella tracta tis. ii eo elior miles extra patriam. ia Fabir exemplum utile.

CAPUT OCTAVUM. FVix haec quaestio varie admodum

agitata a summis ducibus, multis in Vtramq3 partem adductis argumentis da exemplis: ut utra sententia sequenda sit, non facile dixeris .fuitque in senatu Romanorum olim magna hac de re ei tio, inter Qiabium Max. & P. Scipio nem, qui Africam prouinciam sibi decerni petebat: non aliter asserens finem belli cum Annibale fore quam si qXer- citus in Africam deportaretur,& eo bellum ex Italia averteretur ;referens quale

308쪽

LIBER SECUN Dus. μνesset, ultro metum inferre ab se reinoto periculo, alium indiscrimen adducere; idque exemplo ipsius Annibalis:& multum interest alienos popul ri fines; an proprios Vri excindique videas. plus enim animi esse insereti periculum, quam propulsanti: tum etiam ad dignitatem populi Romani, famamque apud

xeges gentesque externas pertinere;non ad defendendam modo It iam , sed ad inserenda etiam Asticae arma videri Romanis animum esse: castraque Romana

potius esse, si Carthaginis portis inimi nerent, quam Romani iterum vallum hostium ex moenibus suis viderent: Astica esset reliqui belli sedes, illic ter ror fuga ,populatio agrorum, desectio sociorum,cetera belli clades. Contra ea Fabius Annibalem recto itinere Italia prius expellendum, quam per circuitus in Asticam trahendum censebat: idque natura prius esse, tua cum desenderis, aliena ire oppugnatum, & pacem prius in Italia optandam, quam bellum in Africa: & ut ipsis prius decedetet timor, quam alijs inferretur :Vbi non portus vllus cIassi Romanae apertus, non ciuitas socia, non rex amicus, non consistendi Vsquam locus,non procedendi . quacul

Me circumspexeris, hostilia omnia atq; insesta: aliter qtioque Carthaginienses Atania patriae, templa Deum aras &λ'

309쪽

DE iv RE E TACFFIC. BEL L. cos desensuros,quam Hispaniam defenderant: ubi Annibal esset,ibi caput atquo arcem illius belli esse : quem in Africam, tractum propinqua Carthago, & tota socia Astica potentiorem armis Vitisque a mitti l 3. facere .Et ero Fabio quoq; facit exemplum Atheniensium ', qui quoad domi bella gesserunt,victores semper exstite'. runt: ted magna classe in Sisitiam transmissa,vim hausi pugnae florentem rem- . pubi Pana in pe*etuum amiXerunt. Δ-cit quoque quod de Antaeo ' Lybiae re- ω, se semici qui ab Hercule AEgyptio,dum in sedibus suis bellii. gessit , superari non

potuit: fraude vero Herculis, extra fines suos tractus, caelus fuit,& Vitam cum regno amisit. quod secit locum fabulae, . suae fingit Antaeum Neptuni e Terra fi lium fuisse, robore dc sortitudine ne- mini cedentem: cuius membra quotiens labore desecta essent,iactu Terret matris suae recreabantur: quem Hercules cum eo pugnans, medium complexus, quod aliter ituperari non posset, e teri ι sublatum, astrichim pectori pirare poe-b titio. d. gith. Thomyris quoque S tarum - ι α cisii. -Α- gina, nequaquam Cyri aduentu territa, maluit aduentum eius operiri, quam

obuiam ire: feliciorem sibi pugnam ii

tra regni sui terminos futuram rata,Vbi Cyrum in angustias pertractum,ex in

siAia cum ducentis millibus Persarunx

310쪽

Lig sECUN DV s. a trucidauit η. Item Lacedaemoniis alia avo. M. hella aduersus finitimos gerentibus, cum Thebani Epaminonda duce, oc- urandet urbis eorum spem cepissent,iacitaq; Lacedaemona proficisceretur; non amplius centum iam effoetae aetatis viri; qui domi manserant, aduersiis quindecim millia militum pugnae sese obtule

riant. tantum animorum viriumque pa-ue tria: & pen tu cospectus subministrat citantoque praesentia, qnna recordatione sui maiores spiritus larsitur , inquit Iust. b nam clim viderent intra quae, & b libra c. pro quibus staret, aut vincedum sibi aut moriendum censuerunt .Et huc spectar

videt ur consiliu T. Quinti j Flamini j coc

quo Achaeos bellum inferre Zacyntho. molientes, monuit; ne instar testudinis quq bi collecta in suu tegme est,tuta ad omnes ictus es' ubi exerit aliquas partes, quod que nudavit, obnoxiuatq; infirmuhabet) prolato extra Peloponnesum capite,periculo sese exponeret . Pro Sci- cpione vero facit ipse euentus belli, quo ζ- Annibalem squi tredecim annis in Italia 'ampune bellu gesserat tractu in Asticam superauit ,& praeclara victoria potitus 6 est. Similiter Agathocles tyranus I clim Poeni Syracusas obsidione cinxissent, re sese nec viribus pare,nec ad obsidionem serendam instructu videret: mira pro

sus audacia ut qui sua tueri no poterat,