장음표시 사용
321쪽
a libro ε 3Q. DE IURE ET OFFIC. IgLL ςsset: quo euentus proeli j casurus forec indicium haud dubie eraebebat. Quo spectat quod Liuius' refert, incaute inconsulteque a C. Sempronio consule prae lium commissum cum Volscis: Clamor, sinquit, indicium primum fuit, quo res ς inclinatura esset, excitatior crebiorque ab hoste sublatus : ah Romanis disto nus, impar, segnis, saepe iteratus incerto clamore prodidit pauorem animorum. ς' . Cyri vero consiliiim fuit ', ut si hostes i.
tumultuosius irruerent,taciti milites ini petum exciperent '. sin autem taciturni, b Alcri ab clamore & strepitu acies inuaderent'. ' Plurimum certe refert, Vtrum cum tyro ' 're' 'g nibus, & militiae insuetis, qui facitu inii': sitato clamore R impressione commoueri possint, an Vero cum veteranis Scbello assuetis, qui non facile terrexi so-lpiat, res sit.
insensos ciuilibus dissenaionibus hostes, sola discordia stetum i nuadere.
i Seditio remp. alioqui aeternam, mortali facit. Π uenda seditiones hostium. 3 Hostes di sentientes non sunt inuadendi.
322쪽
s E C v Dus.. DECIMUM., Ita Ternam esse magnam rempub. nisi ciues inter semetipsos sediti ibus
Leuiant: id unum venenum, eam labem ciuitatibus opulentis reperta, , t magia imperia mortalia essent, non temere ab antiquis creditum est. cuius rei exemplo esse potest Romana respub.,qtire tam diu imperium totius orbis tenuit, donec ci- .uilibus & intestinis bellis, ibis viribus coniiumpta, & ad nihilum redacta est. Vnde solent prudentes duces fouere se- et ditiones hostium , si quando possent; ut hac ratione incruenta victoria, hostium viribus potiri possent. Quo cosilio Marcius Coriolanus, ictor ad Urbe pergens, clim agrum Romanum popularetur, a Patriciorum. agris abstineri iussit; quo illos suspectos plebei js redderet, &dis
cordiam ciuium iam ante natam incitaret .Et Annibal clim Viderat Q Fabium a tio. m. r. solerti cunctatione illi victoriam praeri- Dim . HALpere, qui bellum ratione, non fortuna lib. 8 gereret: quo nomine contemptui erat
Romanis, & timidus dictus, ad augenda Fabii inuidiam ab agro ipsius omne vim hostilem abstineri iussit, omnibus circa solo aequatis, ut occulti alicuius pacti ea merces videri posseth. Quam inuidiani t euitaret Fabius, fertur agros illos bia ζαὶ vendidisse, de precium in redemptionem
323쪽
riis. DE IURE ET OFFIC. BEL L. . captiuorum conuertisso: Periclem in D. tariis, cuius agros in populatione cete xorum Spartani intactos reliquerat, spe- .rantes acquirere se illi poste, aut periculucx inuidia, aut ex suspicione proditionis infamia: quod ante perspiciens Pericles, futuru populo praedixerat, ad inuidiae potum de linandii, agros ipsos dono reipub. dederat; atque ita unde periculuquaesitum fuerat, ibi maximam gloriam
a rusin.l. 3. inuenit R. Porro non erit consilium seditiosos hostes ', sola discordiae fiducia a
Inuadere. Na externus timor, Vt inquit Liuius, optimum concordiae vinculum. Itaque chira Praenestini,ex discordia Romanorum, occasionem sibi dari rati, raptim agmine facto,peruastatis protinus agris, ad porta Collinam iisnainferret: ingensque in urbe trepidatio esset . con- clamatum ad arma,concursumq; in muros atque p0rtas est: tandemque ab seditione ad bellum versi,dictator ea . Quin tium Cincinnatum creauεre. quod ubi auditum est tantus eius magistratus ter ror eat) si mul hostes a moenibus receis ere, & iuniores Romani ad edictum sine detrectatione conuenere ciuilia enim
certamina terror externus cohibet. Sic
que cum Caesar Britannis bellu inferret, summam imperii bellique administradi Britanni, communi consilio, permiseri Cassivellauno, cui cum reliquis ciuitati
324쪽
hus continentia bella intercesserant: sea μduentu Clitaris permoti et ina toti bello imperioque p fecerunt φ . Similiter Ve- am lenti bello, Cn. latio,&M. Fabio conss. g- chm ciuilibus disse sionibus ratis militum animis,consules castris se tenerent, nec praelio rem committere ait
derent: quod arma militi non crederent: α his freti hoste; omnibus modis laces- sexendad pugnam Romanos, probra in
serentes, & Romanis insultantes: Ro manus non vltra contumcliam pati po- I tuit; cumque externa & domestica dia certarent in animis, tandem supe-xabant externa: adeo superbe insolen- .
terque hostis illudebat. itaque acie in fritista, irritatis in hostem, & sibi inui- .cem reconciliatis militum animis, non alio ante bello, inquit Liuitish, infe-bta. Σ.stior Romanus praelium iniit. cum, ii se continuissent hostes, proprijs ipsorum viribus, & suo milite facile Romanosi superare potuissent: ut exemplo sunt AEquidc Volsci: inter quos agrum Romanum ingressos, ex certamine Vol sci, AEquive imperatorem coni uncto e- Xercitui darent, seditio deinde atrox, praelium ortum, & inuicem hostes pernicioso & pertinaci certamine se conse- serunt, & Romanis victoriam tradide- . runt φ. Prudenter itaque S corio Dacoxum dux, cum sciret ciuilibus armis di- hb.
325쪽
i ' DE IURE ET OFFIC. BEL L. stineri populum Rota .,laon tamen Occasione inde arrepiti lacessendum arbitra batur, prospiciens externo bello interi mim plerumque restingui: & suorum animos mi studio pugnae ardobant,lepide repressit reprehenditque: canes siquidem duos ipsis ins ei tantibus commisit: iis que imoX acriter pugnantibus,tupum in G Ah. ῖς it quem canes, omissa protinus inter
magno studio imponendam militibus est' e, hosti
i Vis necessitatis , a Milites nec sitate ad certamen copestendi. 3 Euge species omnibus modis adimenda mi litibus.
. Necessitas p vavi hostibus remitten .s Hostibus aperienda via qua fugiant.
o Vanta sit vis necessitatis ', a Philis i
nophis abude satis disceptatum est, . qui ex necessitate omnia fieri contendunt. Itaque Thales interxogatus quid , - validissimum esset, respondit necessitas: eam enim sola supelari non posse. Cuius Vi ac virtute cognita, & quantum cum in reliquis omnibus actiomoui tum prγω cipu.
326쪽
, ipue in bello posset, quatum animi ad
deret, considerantes sum mi duces,solent hoc studiose agere, ut milites sios ne acessitate astringeret ad certamen . nam, Vt inquit inCurtius, necessitas ante ra
tionem est, maxime in bello. Atq; ita Fabius dici ator, cum per aliquot dies, post ancipitem pugna cum Samnitibus cotinuisset sitos iiitr allum,0bsessi magis quam obsidentis modo, signum re
Pentu pugnae proposuit: Z emcacius ratus ad accendendos virorum fortium animos, nullam alibi, quam in semetipso cuiquam relictam spem,de C. Fabio ma- sistro equitum, nouoque mercitu, qui Roma aduenerat, militem celauit;& tanquam nulla nisi in eruptione spes esset, locorum angustias, & commeatus inopiam, militibus exposuit: & nisi quam
victoria patefacerenx, viam nullam ha bere: castra quoque, ne infecta Victoria, sicut pristino die, in ea se reciperent, in cendi ius sit: armis munimenta, non munimentis arma tuta esse debere inquies. itaque oratione dictatoris, quae necessi talis index erat, accensi milites, ibant in . hostem: & respectus ipse ardentium castrorum haud paruum erat irritam etiam ad victoriam . Sic quoque M. Portius a Cato in Hispania bellum geres, circumducto exercitu, procul a nastibus suis castrisque ubi spem nisi in virtute haberet, inter
327쪽
DE IVRE ET OpPI C. BEL L. inter medios hostes pr. lium commisi hac e ortat Oile Vsus ad suos: Nusquae ς niti in virtute spes est milites: &ego se- edulo ne es et feci. inter castra nostra & denos, medij hostes, dc a tergo hostili agger eust. quod pulcherrimum, idem tutis Si dea a .rib. 3 .mun , in Virtutς spem positam habere'. 4e
Et Annibal superatis Alpibus, cum P.
Scipione dimicaturus, necessitatem pugnandi sitis exposivit, inquiens : Dextraee Leuaque duo maria claudunt: nullam ne ρὰ ad effugiurn quidem n*uom habemus: e circa Padus amnis, maior ac Violentior Gi Rhodano: a tergo spes vrgent, ViX inte- egris vobis ac vigentibus transitae. hic VΟ-ee. bis vincendum, aut moriendum milites
est,ubi primum hosti occurristis: & eade' fortuna, que necessitatem pugnandi imposuit, proua vobis ea victoribus proposuit, quibus ampliora homines ne a ediis quidem immortalibus optare solet. e. Duos consules huius anni, Vnur n A- efricam, alterum in Hispaniam Romani ΘHiiere: nihil usquam nobi relictum est, e. nisi quod armis vindicauerimus. illis ti- emidis di ignauis licet esse, qui receptum ehabent, quos suus ager, quos sua terra, ei per tiara,per pacata itinera,fugientes ac e. s. cipient: vobis necesse est fortibus viris i est e, de omnibus inter vicitoriam mor' cet enixe, certa desperatione abruptis, aut
vincere, aut si fortunam tabit in praelio . potius,
328쪽
Lintst fg CvΜDVS. D potius, quam in fuga mortem oppetere., , Si hoc bene fixum omnibus destinatum- , , que in animo est, iterum dicam vicistis. Nullum incitamentum ad Vincendum, inquit Liuius homini a dijs immorta-libus acrius datu est. Item Vectius. Mei sus Volscorum dux, cum videret suos in
medio circumuentos a Romanis', eos in- , crepans clara voce: Hic perituri, inquit,
, , Vos telis hostium estis, indefensi, inultiς - , , quid igitur arma habetisἶ aut quid ultro is bellum intulistis, in otio tumultuosi, in bello segnes' Quid hic stantibus spei est
, , an deum aliquem protecturum VOS, ra- plurumq; hinc putatis' serro via facien- , da est. hac qua me progressum Videtis, a gite, qui visuri domos, parentes, coniu- ges, liberos estis ite mecum. non murus, , nec Vallum, sed armati armatis obstant, , , Virtute pares, necessitate, quae ultimur, , ac maXimum telum est, superiores estis . . Porro ut necessitatem militibus imponerent silmini duces, solent varijs modis; sepae spem adimere'. itaque Cassar primum suo, deinde omnium e conspectu remotis equis, ut aequato omnium periculo spem fugae tolleret, cohortatus suos praelium commisit cum Helvetiis . idq; eg δε b Lopud Germanos frequens fuit. Agatho-gβι lib. I. cles tyrannus chira in Africa ii traiecisset,
omnes naues consentiente exercitu in-- cendi iussit:vt omnes ici cet auxilio fugα
329쪽
a rusin.I. 11. esse δ. Astyages Medorum rex cum Cyro & Persis praelio decertans, pugnantibus si is partem exercitus a tergo posuit; talia tergiversantes ferro agi, ut in hostes iussici ac suis denunciari ni vinceret, non minus fortes etiam post terga inuentu vos, quam a stolate viros atque ingens, eX necessitate, pugnandi animi s militi-bDsis. .I- bus accessit: . Et fuit apud Romanos ste quens, ut fugientes pro hostibus caedi iuberentur: profuitque saepius falubre consilium, quod in magna consternatione, abscissis rebus ac desiperara salute, a Romanis factitatum legimus : ut dispositiscquitu turmis ante munimenta, fugien tes temere ex praelio ad castra, pro nostς
haberent; illosque strictis gladiis inii
derent: ut non minus a tergo, quam a
fi onte infestas acies videret. Hqc Vltima desperatio nonnunqua militum animosita incendit,ut inclinatas, & turpi fuga, profligatas acies plerumque reparant: . . tanto ue ardore pugna fuerit restituta, ut milites ancipiti coacti metu, victoria ex hostium manibus sepe eripuerint.
Ceterum cadem ratio, quae necessitatem
pugnandi militibus imponenda suader, candem hostibus remittendam ' esse o- stendit. st enim plerumque ut desipera-
tio in virtutem conuertatur: secundum . . illud Maronis,
330쪽
Li s r χ s v C v N D v s. in I a salus victis, nullam sperare salutem. Itaque bello Veieliti,taim hostes ex praelio subtractis subsidijs ad castra Romana oppugnanda tuissent, & Cn. Manlius cosul euectus in castra, ad omnes portas milite opposito hostibus viam clausisset: haec desperatio hostibus rabiem magis,
quam audaciam accedit: ita Vt caeso consule, vis hostium amplius sustineri non ostet, & ad extrema ventum foret, ni egati patefecis ent una porta hostibus
Viam, qua erumperent' Quare meritora U. lib 2.
Scypionis sentetia laudata fuit, qui viam V I '
hostibus, qua fugerent, esse muniendam ue dicebat . Quanto enim plus spei, ut in- quit Tacitus, tanto minor ad resistedum . animus erit: nam ignauiam quoque ne cessitas acuit, & s pe desperatio spei causa est: aut saltem, ut Curtius ait,magnum ad honeste moriendu incitamentum. Vnde prudenter. Themistocles, Graecis volentibus Xerxis praelio victi transitum impedire, ipsumque regem cum eXercitu intercludere,timens ne in terclusi hostes desperatione in virtutem verteret, di iter quod aliter non pateret,
ferro patefacerent; cum Vincere ceteros consilio non posset, per seruum Xerxem monuit, Vt maturata fuga,transitum occuparet h. Prudenter quoque M. Furius brasi M. z.
Camillus dictator, cum eios oppugna' ret, & cuniculo per Veientanam arcem ,