장음표시 사용
331쪽
, DE IVRE ET OFFIC. BEI L .acto, per que electos milites immiterat. Vrbem suis militibus implesset, de omnibus locis pugnaretur; multa iam edita caede,quo facilius urbe potiretur, necesse, state defendendi hostibus remina, edicere per praecines iussit,ut ab in mi abstineretur: quo factum est, ut finis fanguinis esset, & dedi inermes inciperent gis Similiter cum Fregellae Colonia, nec O- . pinato adueritu Samnitium,nocte occupata esset, oc Fregellani pugna aliquam Giu aequam quod pro aris & focis dimi caretur, dc ex tectis adiuuaret imbellis multitudo) iustinuissent: fraus deinderem inclinavit,inquit Liuiush, quia Vocem praeconis audiri passi sui , incolumem abiturum, qui arma posuisset: eaq; spes remisit a certamine animos &pas-nm arma iactari coepta. Eodem astu C. Fabius Ambustus, in Auxuris oppugna'
tione, cum Vrbe capta, magna adhuc re
sistentiu quia cedentibus nihil spei erat)
pugna eslet, pronunciari repente ius sit, ne quis praeter armatos violaretur; reli quam omnem multitudinem voluntariam eXuit armis: qua ratione facili vi-- etoria potitus estς. imili modo cuni 'Suirium ex socijs populi Rom. eodem die, quo ab Hetruscis oppugnatum erat, Camillus ex improuiso recepisset, & passim trucidatis Hetruscis portas claudio iussisset,spe fugae adempta restitutum M
332쪽
L id ZR s SC V NDVS. ., ccensum desperatione hostili praelium fuisse refert Liuius ', ni praecones per ur-
bem dimisit, poni arma, dc parci inermes iustissent,nec pretier armatos queia' quam violari. tum Vero etiam, quibus
animi in spe ultima obstinati ad decertandum fuerant,postquam data spes vi- taeest, iactare passii marma; inermesque, quod tutius sortuna fecerat, se hosti osserre. Caesar quo3ue praelio Phariatico inclinata iam acie Pompeii, prudentissimo consilio, ne hostes rvrstim instaurarent ordines, quoque facilius victoria potiri posset, dimissis circum quaque praeconibus, edixit suis,ut ciuibus parcerent, & in sola saeuirent auxi- Iia : simulque victores victis occurrentes, iubebant stare securos ; quo tacto haec vox, Stasecurus, Pompeianis coepit esse pro tessera: itaque Caesar victoriam obtinuit h. huc spectare videtur b Aniau. suod Lycurgus suis praecedit, ut si prae- bel. ilib. llo hostes fudissent ac vicissent, tantisper modo inseqtierentur fugientes, dum vi-
ctoriam stabilirent, deinde statim sere-- iciperent: non modo quia graecanicum non esset cedentes interficere, sed & utilis haec esset ratio. hostes enim, si scirent eedentibus parci; repugnantes oc
cidi,fugam pugna utiliorem sibi arbi
333쪽
r es elius malam quam bonam fortunam fri re possumus. a Nec secunda nec adverse res, immoderate feren . 3 In victoria paci udendum. In sello nihil miserius villoria. .
Ia a profecto natura coparatum est ', ivt melius malam quam bonam for- tunam ferre possimus. etenim, It inquit Tacitus, secundae res acrioribus stimulis animum explorant,quam adueris: quia miseriae tolerantur, selicitate corrumpi- . mur. quod cognostens Abdolominus estirpe quid e regia, sed inops admodum& pauper, a Sidonibus permissu Alexati dri rex constitutus, rogatus ab Alexan- .dro qua patientia inopiam tulisset, re- , .s noli: Vtinam eode regnum pati possei s . . iiiis, sin 'l & huius quoque rei exemplo est ipse Alexander Magnus, quia priusquam se sortuna animo eius infudiset,orietem eam moderate & prudenter tulit, ad Vltimum Vero magnitudine eius non tu b 'Currim lith. Fit enim plerianque, Ut rebus proia, . speris insolescat animus humanus , Ut iam nec alios ferre posset nec se: ubi ta-
334쪽
LiBER SECUNDVs.. 27sinen maximet cuiq; fortune minime credendia sit;cum, quid vesper feret,incertua sit. Vnde ut aduersas res , sic secudas immoderate ferre, maximae leuitatis recte priciper e videntur, qui monent,Vt quanto superiores simus, tanto nos submissius geramus. Sicuti enim equos, Ut ait Cicero R,propter crebras contenti O- a os . lib. nnes prςliorum ferocitate exultantes, domitoribus tradere solent, ut his facilioribus possint uti: sic homines secundis rebus effrenatos,sibiq; praefidentes, tanquam in gyrii rationis & doctrinae duci , oportet: ut percipiant re u humanarum imbecillitatem,varietatem te fortunῆ- nam non statuendo tandem felicitati modum, nec cohibendo efferentem se fortunam, quanto quis altius elatus fue-3 rit,eo foeditis corruet. Itaq; in Victoria quae alioqui insolens & superba est, potissimum paci studendum: neque eXlpe-etandum, donec sut Demades de Atiae-niens. intempestiuo belligerandi studio . deditis dicebat) atrati eadem petere co- 'samur h. nusquam enim miniis,quam in ,platis bello, euentus resipodet. Quare cuni Ma- nit. Quin
So, nuncius viistoriae Annibalis ad Caii nas, Carthaginem venisset,&, senatu ei dato,res fratris in Italia amplissimis ver bis extollerer, & quo propior spes belli
perficiendi esset, eo magis omni icte iu-
itandum Annibale esse diceret ; his nihil
335쪽
ω s DE IUREIETIoppita p p L Lmotus Hanno, quem semper belli suis .cepti aduersius Romanos paenituit, prudenter monuit,ut in secundis rebus fortuna uti vellent,& de pace potius,quam de bello cogitarent: Nam,inquit,si prae
termittas hoc tempus , quo magis dare , , quam accipere potiumus videri pacem, , , . . Vereor ne haec quoque laetitia luxuriet is a Uuau I. 13. nobis, & vana etiadat . cuius sententia
tunc temporis spreta,postea sed sero nequicquam a senatu laudata fuit: cum eb adacti essent, ut quas dare potuissent conditiones pacis,postea sibi dari peten- . tibus,denegatae fuerint: & eo statu essent,quo de Latinis refert Liuius,Vt neque pacem, neque bellum serre possent; qui status rerum omniu miserrimus est. Idem euenit Antiocho, cui fiam Ro- manis in Asiam contra ipsum transirectis) de pace componenda agenti respondit Scipio, hoc prius faciendum ibi
. se non iam, ubi frenum sessoremqueb pD . in rex accepisset h. Non est itaque sapien- apem, tis,pacem certam,quae in vidioris manu fallaci spe incertae victoriae, quae in δ' fortunae manu sit,redimere. Quare Hassi drubal Haedus Carthaginieninim legatus, cum de pace in senatu Romae ageret, dicebat, raro simul hon inibus bonam fortunam bonamque mentem da- ri, & populum Roman. eo inuictum
esse, quod in secundis rebus saperet, δύ
336쪽
LiBER s E C v N D V s. consulςre meminisset: si in secundis re bus bonam quoque mentem donarent dij, non soliun ea quae euenissent, sed etiam ea quae euenire possent, reputaremus . Et Cicero ad Marcellum scri- a epist. fambens: Licet, inquit, omnia sint nauera in bellis, milerius tamen nihil, quam ipsa victoria ': quae etiam si ad meliores'venit, tamen eos ipsos ferociores iri po- . tentioresque reddit: Vt etiamsi natur pales non sint, necessitate tamen tales esse cogantur. Itaque Caesar memor huius impotetiae humani animi, hoc unum esse tempus de pace agendi cum Pompeio inquit, dum sibi uterque confideret, & pares ambo vider tur : si vero alteri paululum tribuisset fortuna, non esse viturum conditionibus pacis eum, qui superior videretur neque fore aequa parte contentum, qui se omnia habiturum confideret.b bcis. δε ι
tissimiliu ratione perpetua pace quieti obticeri possint. -
r Non minor virtus parta tueri, quam ac quirere.
a Consilium Herennii 'niij de Romanis
Fureas Caudinas inclusis. 3 Sententia Camilli de Latinis victis. o Iustium limatus de Privernatibus ad deditionem coactis.
337쪽
Ma Dp iv RE ET OFFIC. BELU , . 1 . u. carunis sententia in rebellantes. Romani non permis: ruvlsociis sine Roma nis duce bellum gcrere
C Vm non minor sit virtus quam i
MSrere parta tueri; & Victoria re cte Vti, quam vincere ; ideoque bella geramUs, ut in pace Nisanius. nam, Vt ecte Ouidius, Casus inest it c. hic erit artis opus: deuictis hosxibus tota cosultatio esse de 'ibet, qua potissimu ratione in perpetuum a rebellando eos contineamus . Quid
enim profuit Pyrrho , in deuincendis hostibus magnum fuisse, cum acquisita tueri non potueritφ tanto melius 1lude, lasma et s. bat acquireta importa, quam retinerem . quamobrem collatus fuit ab Antigono indocto lusori, qui cum & multa δίseliciter edat, ijs tamen nesciat Vii. inquam rem lonsemitissimum cesto on-. filium Herennij Pontij, ' C. Ponti; pa- 2 tris. nam cum Samnites, duce C. Ρoneci tio, Romanos fraude ad furcas Caudi-aaps inter duos saltus pertraxissent, &inopes consilij in tam laetis rebus Herennium Pontium consulendium cen- serent, consultus a nuncio filii Heren- . nius, censuit omnes indo quam primum
338쪽
L1BER' s E C v D v s, '' inuiolatos dimittendos . quae ubi spreta intentia esset, & iterum iterumque --iem remeante nuncio consuleretur, . censuit ad unum omnes interficiendos: indicans priore consilio, quod optimum duceret, cum potentissimo populo per ingens beneficium perpetuam firmare pacem amicitiamque: altero, in multas atates, quibus amissis duobui exerciti bus, haud facile receptura Vires Romana res esset,bellum differre: tertium nutulum consilium esse.& cium filius, alijque princi pes percunctado exquirerent,quid si media via consilium caperetur, Vt Mdimitterentur incolumes , & leges ijs B iure belli victis imponerentur: Ista, in-
a quit,sentetia ea est,quae neq; amicos pa- a rat, neque inimicos tollit,seruare mod6D quos ignominia irritaveris. ea est Roma-υ na gens,quae Victa quiescere nescita Vivet
D semper in pectoribus illorum, quidquid
D . isthuc prasens necessitas iniunXerit, ne γi que eos ante multiplices poenas expeti a .ias avobis quiescere sinet. At neutra sententia accepta fuit:sed, Romanis sub iugum missis, pax illa Caudina facta fuit: qua postea spreta a senatu, quod minus rite faeta esset, deditis pacis auctoribus,M Samnitibus pro superba pace infestissimum cernetibus renatum bellum ;omnia quae inde venerunt, non in animis solum . sed prope in oςulis erant: α
339쪽
Q, DE IVRr ET O pr IC. BELI. sero nequicquam laudata senis Pontili tu utraque consilia : inter quae se inedia lapsos victoriae possessionem pace incer . . qta mutasse, & beneficij & malefici; oc-
casione omissa , pugnaturos cum ijs, quos potuerant in perpetuum vel inimia lamin M,.s.cos tollere, Vel amicos facere R. prudentius Vero Romani, nam cum Camillus 'ῖ victis perdomitis Latinis, ad sena' tum quid de iis fieri placeret, referret; 'ita locutus fuisse fertur z Reliquae con- 'sultatio est, quoniam rebellando pius nos solicitant Latini, quonam modo perpetua pace quietos C btineamus. x Dii immortales ita vos potentes huius is consilij fecerimi, ut sit Latium, deinde, , an non sit, in vestra manu posuerint. Ita- isque pacem vobis,quod ad Latinos atti- isnet, parare in perpetuum, Vel solendo ,, vel ignoscendo potestis. Vultis crude- ,, liter constulere in deditos victosque i li- iscet delere omne Latium, & vastas in- is de solitudines facere, Vnde sociali egre- is gio exercitu, per multa bella magna- ,, que saepe usi estis . Vultis memplo ma- , iorum augere rem Romanam, victos in is ciuitatem accipiendo' materia crestendi ,,
per summam gloriam sit editat. Cer- is, te id firmissimum longe imperium est, is quo obedientes gaudent: sed maturato ,, opus est, quicquid statuere placet. Tot, , popuIoa inter spem metumque suspen- is sos
340쪽
s, ses animo habetis: & vestram itaque desa ijs curam quam primum absolui, &il-s, lorum animos cium exspectatione stupent, seu beneficio, seu pinna praeoccupari oportet. haec ille, cuius relationem de summa rerum senatus Iaudans , sed quod aliorum causa alia esset, ita expediri posse consilium dicere , Ut pro merito cuiusique statueretur, relatione habita de singulis populis. Quo facto ex
decreto senatus, alijs ciuitas data , fa-craque sua reddita: alijs ciuitas quam habebant seruata, crimenque rebellio'nis a publica fraude in paucos auctorea versum:alijs muri deiecti, &alio habitari iussi . Est quoque in hanc rem a ti memorabile iudicium senatus de Privernatibus ', quibus ad deditionem coactis, & ex senatus decreto dirutis Priverni muris, Vitrubioque eorum duce
necato,cima socijs eius noxae cum Plancius cons. quid de reliqua multitudine fieri placeret, ad senatum reserret: Unus ex Privernaribus legatis, magis condi rionis in qua natus esset, quam praesentis necessitatis memor, interrogatus quodam ex senatoribus, quam pinnam meritos Privernates censeret: eam inquit quam merentur,qui se libertate di-Fnos censent .cuius feroci resiponso, cum infestos factos videret consul eos, qui Privernatium causam impugnabant, Vt